ମିଚେଲ୍ କାଗଜ-କଲମ ଧରି ହିସାବ କରିଵାକୁ ଲାଗିଲେ। ସେ କଳ୍ପନା କଲେ ଯେ ଯଦି ଗୋଟିଏ ନକ୍ଷତ୍ରର ଓଜନ ସୂର୍ଯ୍ୟଠାରୁ ୫୦୦ ଗୁଣ ଅଧିକ ହୁଏ ଏଵଂ ତାହା ବହୁତ ଘନ ଵା dense ହୁଏ, ତେବେ ତା’ର ମାଧ୍ୟାକର୍ଷଣ ଶକ୍ତି ଏତେ ପ୍ରବଳ ହେଵ ଯେ ତହିଁରୁ ଆଲୋକ ବି ବାହାରକୁ ବାହାରି ପାରିଵ ନାହିଁ। ଆଲୋକ ବାହାରକୁ ଆସିପାରିଵ ନାହିଁ ଅର୍ଥାତ୍ ଆମେ ସେହି ନକ୍ଷତ୍ରକୁ ଦେଖିପାରିଵା ନାହିଁ।
ସେ ଏହାକୁ "Dark Stars" ନାମ ଦେଲେ। ସେତେବେଳେ ଲୋକେ ଏହାକୁ ଏକ କଳ୍ପନା ବୋଲି ଭାବିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଏହା ହିଁ ଥିଲା ଆଧୁନିକ 'ବ୍ଲାକ୍ ହୋଲ୍' ଧାରଣାର ପ୍ରଥମ ଵିଜ୍ଞାନଭିତ୍ତିକ ଧାରଣା ।
ଜନ୍ ମିଚେଲ୍ (John Michell) ଯେତେବେଳେ ୧୭୮୩ ମସିହାରେ 'Dark Stars' ଵା 'କୃଷ୍ଣ ନକ୍ଷତ୍ର'ର ଧାରଣା ଦେଇଥିଲେ, ସେତେବେଳେ ଵୈଜ୍ଞାନିକ ମହଲରେ ଏହାକୁ ନେଇ କୌଣସି ବଡ଼ ଧରଣର ଆଲୋଡ଼ନ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇନଥିଲା।
ମିଚେଲ୍ଙ୍କ ଯୁକ୍ତି ଥିଲା ଯେ ଯଦି କୌଣସି ନକ୍ଷତ୍ର ସୂର୍ଯ୍ୟଠାରୁ ୫୦୦ ଗୁଣ ବଡ଼ ହୁଏ ଏଵଂ ତା’ର ସାନ୍ଧ୍ରତା ସମାନ ରହେ, ତେବେ ତହିଁର ମାଧ୍ୟାକର୍ଷଣ ଆଲୋକକୁ ଅଟକାଇ ଦେଵ। ସେତେବେଳର ଵୈଜ୍ଞାନିକମାନେ ଏହାକୁ ଗାଣିତିକ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣରୁ ଠିକ୍ ବୋଲି ମାନିଲେ ସତ, କିନ୍ତୁ ଵାସ୍ତଵରେ ଏତେ ବଡ଼ ନକ୍ଷତ୍ର ଥାଇପାରେ ବୋଲି କେହି ଵିଶ୍ୱାସ କଲେ ନାହିଁ।
ସେତେବେଳେ ଵିଜ୍ଞାନ ଜଗତରେ ଆଇଜାକ୍ ନ୍ୟୁଟନ୍ଙ୍କ ପ୍ରଭାବ ବହୁତ ଥିଲା। ନ୍ୟୁଟନ୍ ମତ ଦେଲେ - ଆଲୋକ ହେଉଛି କ୍ଷୁଦ୍ର କଣିକା ଵା corpusclesର ସମାହାର। ମିଚେଲ୍ଙ୍କ ଧାରଣା ଏହି କଣିକା ସିଦ୍ଧାନ୍ତ ଉପରେ ଆଧାରିତ ଥିଲା। କିନ୍ତୁ କିଛି ଵର୍ଷ ପରେ ଯେତେବେଳେ ଆଲୋକ ଏକ 'ତରଙ୍ଗ' ଵା wave ବୋଲି ପ୍ରମାଣିତ ହେଲା , ସେତେବେଳେ ଵୈଜ୍ଞାନିକମାନେ ମାଧ୍ୟାକର୍ଷଣ ଶକ୍ତି ଆଲୋକ ତରଙ୍ଗ ଉପରେ କୌଣସି ପ୍ରଭାବ ପକାଇ ପାରିଵ ନାହିଁ ବୋଲି ଭାବିଲେ । ଫଳରେ ମିଚେଲ୍ଙ୍କ ଧାରଣାକୁ ସମସ୍ତେ ଭୁଲିଗଲେ।
ତେବେ ଫ୍ରାନ୍ସର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଗଣିତଜ୍ଞ ପିଅରେ ସାଇମନ ଲାପ୍ଲାସ୍ (Pierre-Simon Laplace) ମଧ୍ୟ ୧୭୯୬ରେ ସମାନ ଧାରଣା ନିଜ ବହିରେ ଲେଖିଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ପରଵର୍ତ୍ତୀ ସଂସ୍କରଣରେ ସେ ଏହି ଅଂଶଟିକୁ ବହିରୁ ବାହାର କରିଦେଲେ। ବୋଧହୁଏ ସେ ନିଜେ ମଧ୍ୟ ଅନୁଭଵ କଲେ ଯେ ଏହି 'ଅଦୃଶ୍ୟ ନକ୍ଷତ୍ର' କଥାଟି ବହୁତ ଅଜବ ଏଵଂ ଏହାର କୌଣସି ଵାସ୍ତଵ ପ୍ରମାଣ ନାହିଁ।
ସେତେବେଳେ ଵୈଜ୍ଞାନିକମାନଙ୍କ ପାଖରେ ଏମିତି କୌଣସି ଦୂରଵୀକ୍ଷଣ ଯନ୍ତ୍ର ଵା ଵୈଷୟିକ ସୁଵିଧା ନଥିଲା ଯାହା ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ମହାକାଶର ଏହି ଗଭୀର ରହସ୍ୟକୁ ପରୀକ୍ଷା କରିପାରିବେ। ତେଣୁ ସେମାନେ ମିଚେଲ୍ଙ୍କ କଥାକୁ ଏକ "କଳ୍ପନା" ବୋଲି ଭାବି ପ୍ରାୟ ୧୦୦ ଵର୍ଷରୁ ଅଧିକ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଗ୍ରହଣ କଲେ ନାହିଁ।
ଆଇନଷ୍ଟାଇନଙ୍କ ଭୂମିକା ଏହି କାହାଣୀରେ ସବୁଠାରୁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ। ୧୯୧୫ ମସିହାରେ ଆଇନଷ୍ଟାଇନ ଯେତେବେଳେ ତାଙ୍କର General Theory of Relativity (ସାଧାରଣ ଆପେକ୍ଷିକତା ତତ୍ତ୍ୱ) ଉପସ୍ଥାପନ କଲେ, ସେ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡକୁ ଦେଖିଵାର ଦୃଷ୍ଟିକୋଣ ହିଁ ବଦଳାଇ ଦେଲେ। କିନ୍ତୁ ବ୍ଲାକ୍ ହୋଲ୍କୁ ନେଇ ତାଙ୍କର ମତାମତ ବହୁତ ଜଟିଳ ଥିଲା । ଆଇନଷ୍ଟାଇନ କହିଲେ ଯେ ମହାକାଶ (Space) ଏକ ଖାଲି ସ୍ଥାନ ନୁହେଁ ଵରଂ ଏହା ଏକ ନମନୀୟ ଚାଦର ପରି। ଯେତେବେଳେ କୌଣସି ଭାରୀ ବସ୍ତୁ (ଯଥା ସୂର୍ଯ୍ୟ ଵା ଗ୍ରହ) ଏହା ଉପରେ ରହେ, ସେହି ଚାଦରଟି ବଙ୍କେଇ ଯାଏ। ଏହି ବକ୍ରତାକୁ ହିଁ ଆମେ ମାଧ୍ୟାକର୍ଷଣ ବୋଲି କହୁ।
ଆଇନଷ୍ଟାଇନଙ୍କ ସମୀକରଣଗୁଡ଼ିକ ସୂଚନା ଦେଉଥିଲା ଯେ ଯଦି କୌଣସି ଵସ୍ତୁର ଓଜନ ବହୁତ ଅଧିକ ହୁଏ ଏଵଂ ତାହା ଏକ କ୍ଷୁଦ୍ର ବିନ୍ଦୁରେ ସୀମିତ ରହେ, ତେବେ ସ୍ପେସ୍-ଟାଇମ୍ ଚାଦରରେ ଏକ "ଅସୀମ ଗାତ" ସୃଷ୍ଟି ହେଵ। ଏହି ଗାତରୁ କିଛି ବି ବାହାରି ପାରିବ ନାହିଁ। ରୋଚକ କଥା ହେଉଛି, ନିଜ ଗଣିତ ବ୍ଲାକ୍ ହୋଲ୍ର ସମ୍ଭାବନା ଦେଖାଉଥିଲେ ବି ଆଇନଷ୍ଟାଇନ ଭାବୁଥିଲେ ଯେ ପ୍ରକୃତିରେ ଏମିତି ହେଵା ଅସମ୍ଭଵ। ସେ ଭାବୁଥିଲେ ଯେ ନକ୍ଷତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ଏତେ ମାତ୍ରାରେ ସଂକୁଚିତ ହୋଇପାରିବେ ନାହିଁ।
ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡରେ ଏମିତି କିଛି ଵସ୍ତୁ ଥାଇପାରେ ଯାହାର ମାଧ୍ୟାକର୍ଷଣ ଅସୀମ, ଏହା ତାଙ୍କୁ ଏକ "ଗାଣିତିକ ଭୁଲ୍" ପରି ମନେହେଉଥିଲା।
ଆଇନଷ୍ଟାଇନଙ୍କ ତତ୍ତ୍ୱ ଅନୁସାରେ ବ୍ଲାକ୍ ହୋଲ୍ର କେନ୍ଦ୍ରରେ ଏକ 'ସିଙ୍ଗୁଲାରିଟି' ଥାଏ, ଯେଉଁଠି ପଦାର୍ଥ ଵିଜ୍ଞାନର ସବୁ ନିୟମ କାମ କରିଵା ବନ୍ଦ କରିଦିଏ। ଆଇନଷ୍ଟାଇନ ଏହି ଧାରଣାକୁ ନେଇ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ନଥିଲେ। ଆଇନଷ୍ଟାଇନ ୧୯୩୯ ମସିହାରେ ଏକ ଗଵେଷଣା ପତ୍ର (paper) ମଧ୍ୟ ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲେ, ଯେଉଁଥିରେ ସେ ପ୍ରମାଣ କରିଵାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଥିଲେ ଯେ ଵାସ୍ତଵ ଦୁନିଆରେ ବ୍ଲାକ୍ ହୋଲ୍ ଗଠନ ହୋଇପାରିବ ନାହିଁ।
କିନ୍ତୁ ଆଉଜଣେ ଵିଜ୍ଞାନୀ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରେ ଥାଇ ଵିଶ୍ଵକୁ ଏହାର ସମାଧାନ ଜଣାଇଦେଲେ । ପ୍ରଥମ ଵିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧ ସମୟର କଥା । ୧୯୧୬ ମସିହାରେ, ଯେତେବେଳେ କାର୍ଲ ଶ୍ୱାର୍ଜସ୍କାଲ୍ଡ(Karl Schwarzschild) ନାମରେ ଜଣେ ଗଵେଷକ ରୁଷିଆ ସୀମାରେ ଜର୍ମାନ ସେନା ପାଇଁ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିଲେ, ସେହି ସମୟରେ ସେ ବୋମା ଵର୍ଷା ମଧ୍ୟରେ ବସି ଆଇନଷ୍ଟାଇନଙ୍କ ଜଟିଳ ସମୀକରଣଗୁଡ଼ିକୁ ସମାଧାନ କରିଥିଲେ।
ତହୁଁ କାର୍ଲ ଶ୍ୱାର୍ଜସ୍କାଲ୍ଡ ପ୍ରମାଣ କଲେ ଯେ ଯଦି କୌଣସି ଵସ୍ତୁକୁ ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସୀମା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚାପି ଦିଆଯାଏ ତେବେ ତାହା ବ୍ଲାକ୍ ହୋଲ୍ ହୋଇଯିଵ। ଏହି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଦୂରତାକୁ ପରେ 'ଶ୍ୱାର୍ଜସ୍କାଲ୍ଡ ଵ୍ୟାସାର୍ଦ୍ଧ' କୁହାଗଲା । କାର୍ଲ ଶ୍ୱାର୍ଜସ୍କାଲ୍ଡ ସରଳ ଉଦାହରଣ ସହିତ ନିଜ ମତ ରଖିଵାକୁ ଯାଇ ଲେଖିଥିଲେ ଯେ ଯଦି ଆମ ପୃଥିଵୀକୁ ଏକ ଛୋଟ 'ମଟର ଦାନା' (ପ୍ରାୟ ୯ ମିଲିମିଟର) ଆକାରକୁ ଚାପି ଦିଆଯାଏ, ତେବେ ପୃଥିଵୀ ଏକ ବ୍ଲାକ୍ ହୋଲ୍ରେ ପରିଣତ ହେବ। ଯଦି ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ମାତ୍ର ୩ କିଲୋମିଟର ଵ୍ୟାସାର୍ଦ୍ଧ ଵିଶିଷ୍ଟ ଏକ ଗୋଲକରେ ସୀମିତ କରାଯାଏ, ତେବେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟ ବ୍ଲାକ୍ ହୋଲ୍ ହୋଇଯିଵ।
ଶ୍ୱାର୍ଜସ୍କାଲ୍ଡଙ୍କ ଗଣିତରୁ ଜଣାପଡ଼ିଲା ଯେ ବ୍ଲାକ୍ ହୋଲ୍ ଚାରିପଟେ ଏକ ଅଦୃଶ୍ୟ ଗୋଲାକାର ସୀମା ରହିଛି। କାର୍ଲ ଶ୍ୱାର୍ଜସ୍କାଲ୍ଡଙ୍କ ମତରେ ଏହି ସୀମା ଭିତରକୁ ଯାହା ବି ଯିଵ ସେଠାରେ 'Escape Velocity' (ମୁକ୍ତି ବେଗ) ଆଲୋକର ବେଗଠାରୁ ଅଧିକ ହୋଇଯିଵ। ଯେହେତୁ ଆଲୋକଠାରୁ କେହି ଅଧିକ ବେଗରେ ଗତି କରିପାରିବେ ନାହିଁ, ତେଣୁ ସେଠାରୁ କିଛି ବି ଫେରିଵ ସମ୍ଭଵ ନୁହେଁ।
ଶ୍ୱାର୍ଜସ୍କାଲ୍ଡ ଏକ 'ସିଙ୍ଗୁଲାରିଟି' (Singularity)ର ଧାରଣା ଦେଲେ। ସେ ଦର୍ଶାଇଲେ ଯେ ବ୍ଲାକ୍ ହୋଲ୍ର କେନ୍ଦ୍ରରେ ସବୁ ପଦାର୍ଥ ଏକ କ୍ଷୁଦ୍ର ବିନ୍ଦୁରେ ଜମା ହୋଇ ରହେ, ଯେଉଁଠାରେ ମାଧ୍ୟାକର୍ଷଣ ଶକ୍ତି ଏଵଂ ସ୍ପେସ୍-ଟାଇମ୍ ବକ୍ରତା ଅସୀମ (Infinite) ହୋଇଥାଏ।
କାର୍ଲ ଶ୍ୱାର୍ଜସ୍କାଲ୍ଡ ଯେଉଁ ସମାଧାନ ଦେଇଥିଲେ, ତାହା ଏକ ସ୍ଥିର (Non-rotating) ଏଵଂ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଚାର୍ଜ ନଥିଵା ବ୍ଲାକ୍ ହୋଲ୍ ପାଇଁ ଥିଲା। ଏହାକୁ ଆଜି ମଧ୍ୟ ପଦାର୍ଥ ଵିଜ୍ଞାନରେ 'ଶ୍ୱାର୍ଜସ୍କାଲ୍ଡ ବ୍ଲାକ୍ ହୋଲ୍' କୁହାଯାଏ।
ଶ୍ୱାର୍ଜସ୍କାଲ୍ଡ ଏହି ସମସ୍ତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ତଥ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରରୁ ଆଇନଷ୍ଟାଇନଙ୍କ ପାଖକୁ ଚିଠି ଲେଖି ପଠାଇଥିଲେ।
ଆଇନଷ୍ଟାଇନ ଯେତେବେଳେ ଶ୍ୱାର୍ଜସ୍କାଲ୍ଡଙ୍କ ଚିଠି ପାଇଲେ, ସେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୋଇଯାଇଥିଲେ। ସେ ଵିଶ୍ୱାସ କରିପାରୁନଥିଲେ ଯେ ଯୁଦ୍ଧର ସେହି ଭୟଙ୍କର ପରିସ୍ଥିତି ମଧ୍ୟରେ କେହି ଜଣେ ତାଙ୍କର ଏତେ ଜଟିଳ ସମୀକରଣର ଏତେ ନିର୍ଭୁଲ୍ ଭାବରେ ସମାଧାନ ବାହାର କରିପାରିଵ।
ଆଇନଷ୍ଟାଇନ ଶ୍ୱାର୍ଜସ୍କାଲ୍ଡଙ୍କୁ ଚିଠି ଲେଖି କହିଥିଲେ, "ମୁଁ ଆଶା କରିନଥିଲି ଯେ କେହି ଜଣେ ଏତେ ସହଜରେ ଏଵଂ ନିର୍ଭୁଲ୍ ଭାବେ ଏହି ସମୀକରଣର ସମାଧାନ କରିପାରିଵ।" ସେ ଶ୍ୱାର୍ଜସ୍କାଲ୍ଡଙ୍କ କାମକୁ ନିଜେ ପ୍ରୁସିଆନ୍ ଏକାଡେମୀ ଅଫ୍ ସାଇନ୍ସରେ ଉପସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ।
ଯଦିଓ ଆଇନଷ୍ଟାଇନ ଗଣିତକୁ ଠିକ୍ ବୋଲି ମାନିଲେ, କିନ୍ତୁ ଶ୍ୱାର୍ଜସ୍କାଲ୍ଡ ବାହାର କରିଥିଵା 'ସିଙ୍ଗୁଲାରିଟି' (ଯେଉଁଠି ମାଧ୍ୟାକର୍ଷଣ ଅସୀମ ହୋଇଯାଏ)କୁ ସେ ଵାସ୍ତଵରେ ଗ୍ରହଣ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ। ସେ ଭାବିଲେ ଏହା କେଵଳ ଗଣିତରେ ସମ୍ଭଵ । ପ୍ରକୃତିରେ ଏମିତି କୌଣସି ଵସ୍ତୁ ନଥାଇପାରେ ଯାହା ନିଜେ ନିଜ ମଧ୍ୟରେ ସଂକୁଚିତ ହୋଇ ଗୋଟିଏ ବିନ୍ଦୁ ପାଲଟିଯିଵ।
କିନ୍ତୁ ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟଵଶତଃ, ଏହି ଆଵିଷ୍କାରର ମାତ୍ର କିଛି ମାସ ପରେ ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏକ ଵିରଳ ଚର୍ମ ରୋଗରେ ପୀଡ଼ିତ ହୋଇ ତାଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଥିଲା। ଆଇନଷ୍ଟାଇନ ତାଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁରେ ମର୍ମାହତ ହୋଇଥିଲେ ଏଵଂ ତାଙ୍କ କାମକୁ ଵିଜ୍ଞାନ ଜଗତ ଆଗରେ ଉପସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ।
ଶ୍ୱାର୍ଜସ୍କାଲ୍ଡଙ୍କ ପରେ ଏହି ଵିଷୟରେ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ପ୍ରମାଣ ଦେଇଥିଲେ ଜଣେ ଭାରତୀୟ ଵୈଜ୍ଞାନିକ ଯିଏ ମାତ୍ର ୧୯ ଵର୍ଷ ଵୟସରେ ଜାହାଜରେ ଯାତ୍ରା କରୁଥିଵା ସମୟରେ ଏକ ଏମିତି ତଥ୍ୟ ବାହାର କରିଥିଲେ ଯାହା ଵିଜ୍ଞାନ ଜଗତକୁ ଚକିତ କରି ଦେଇଥିଲା ।
୧୯୩୦ ମସିହାରେ, ୧୯ ଵର୍ଷର ଜଣେ ଭାରତୀୟ ଯୁଵକ ସୁବ୍ରମଣ୍ୟମ ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖର (S. Chandrasekhar) ଭାରତରୁ ଇଂଲଣ୍ଡକୁ ଜାହାଜରେ ଯାତ୍ରା କରୁଥିଲେ। ସେହି ୧୮ ଦିନର ଦୀର୍ଘ ଯାତ୍ରା ସମୟରେ ସେ କେଵଳ କାଗଜ ଓ କଲମ ଧରି ବସିଥିଲେ ଏଵଂ ନକ୍ଷତ୍ରଗୁଡ଼ିକର ମୃତ୍ୟୁ ଵିଷୟରେ ଗଣିତ ଦ୍ଵାରା ସମାଧାନର ବାଟ ଖୋଜୁଥିଲେ। ସେଠାରେ ସେ ଯେଉଁ ତଥ୍ୟ ବାହାର କଲେ, ତାହା ପୂରା ଵିଜ୍ଞାନ ଜଗତକୁ ହଲେଇ ଦେଇଥିଲା।
ସେତେବେଳେ ଵେଜ୍ଞାନିକମାନେ ଭାବୁଥିଲେ ଯେ ସବୁ ନକ୍ଷତ୍ର ମରିଵା ପରେ 'White Dwarf' ବା ଶ୍ୱେତ ଵାମନ ନକ୍ଷତ୍ରରେ ପରିଣତ ହୋଇ ଶାନ୍ତ ହୋଇଯାଆନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖର ଗଣିତ କରି ଦେଖାଇଲେ ଯେ ଏହା ସବୁ ନକ୍ଷତ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ସତ ନୁହେଁ। ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖରଙ୍କ ମତରେ କୌଣସି ମୃତ ନକ୍ଷତ୍ରର ଓଜନ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଓଜନର ୧.୪୪ ଗୁଣରୁ ଅଧିକ ହୁଏ, ତେବେ ତାହା କେବେ ବି ସ୍ଥିର ହୋଇ ରହିପାରିଵ ନାହିଁ। ନିଜର ପ୍ରବଳ ମାଧ୍ୟାକର୍ଷଣ ଯୋଗୁଁ ନକ୍ଷତ୍ରଟି ଭିତରକୁ ସଂକୁଚିତ ହେଵାକୁ ଲାଗିଵ ଏଵଂ ଶେଷରେ ଏକ ବ୍ଲାକ୍ ହୋଲ୍ ସୃଷ୍ଟି କରିଵ। ଏହି ୧.୪୪ ସଂଖ୍ୟାକୁ ଆଜି ଆମେ 'ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖର ସୀମା' ବୋଲି କହୁ।
ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖର ଯେତେବେଳେ କେମ୍ବ୍ରିଜ୍ ଵିଶ୍ୱଵିଦ୍ୟାଳୟରେ ନିଜର ଏହି ରିସର୍ଚ୍ଚ ଉପସ୍ଥାପନ କଲେ, ସେତେବେଳର ସବୁଠାରୁ ପ୍ରଭାଵଶାଳୀ ଜ୍ୟୋତିର୍ଵିଜ୍ଞାନୀ ସାର୍ ଆର୍ଥର ଏଡିଙ୍ଗଟନ୍ ତାଙ୍କୁ ସର୍ଵସମ୍ମୁଖରେ ପରିହାସ କରିଥିଲେ। ଏଡିଙ୍ଗଟନ୍ କହିଥିଲେ, "ପ୍ରକୃତିରେ ଏମିତି କିଛି ଅଜବ ନିୟମ ଥାଇପାରେ ଯାହା ନକ୍ଷତ୍ରକୁ ଏମିତି ପାଗଳ ଭଳି ସଂକୁଚିତ ହେଵାରୁ ଅଟକାଇ ଦେଵ।" ସେ ଭାବୁଥିଲେ ବ୍ଲାକ୍ ହୋଲ୍ ଭଳି ଜିନିଷ ପ୍ରକୃତିରେ ସମ୍ଭଵ ହିଁ ନୁହେଁ।
ତେବେ ଏହି ଅପମାନ ଯୋଗୁଁ ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖର ବହୁତ ଦୁଃଖିତ ହୋଇଥିଲେ ଏଵଂ ନିଜର ଗଵେଷଣାର ଦିଗ ବଦଳାଇ ଦେଇଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ସମୟ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ସାକ୍ଷୀ। ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖରଙ୍କର ଏହି ଗଣିତ ଶହେ ପ୍ରତିଶତ ଠିକ୍ ଥିଲା। ପ୍ରାୟ ୫୦ ଵର୍ଷ ପରେ, ୧୯୮୩ ମସିହାରେ, ତାଙ୍କର ଏହି କାମ ପାଇଁ ତାଙ୍କୁ ନୋବେଲ୍ ପୁରସ୍କାରରେ ସମ୍ମାନିତ କରାଗଲା।
ସେହି ୧୯୩୦ ଦଶକରେ ଵୈଜ୍ଞାନିକ କାର୍ଲ ଜାନସ୍କି ଲକ୍ଷ୍ୟ କଲେ ଯେ ଅନ୍ତରୀକ୍ଷର ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କ୍ଷେତ୍ରରୁ ଅଦ୍ଭୁତ 'ସାଇଁ ସାଇଁ' ଶବ୍ଦ ଶୁଭୁଛି। ଏହା ଥିଲା ମହାକାଶର ଏକ ସଙ୍କେତ, କିନ୍ତୁ ସେତେବେଳେ କେହି ଜାଣି ନଥିଲେ ଯେ ସେହି ଶବ୍ଦ ପଛରେ ଏକ 'ଅଦୃଶ୍ୟ ମହାଵିରାଟ ବ୍ଲାକ୍ହୋଲ୍' ରହିଛି। ସେହି ସଙ୍କେତ ଆକାଶରେ Sagittarius ଵା ଧନୁରାଶି ଥିଵା ଅଞ୍ଚଳରୁ ଆସୁଥିଲା । ପରେ ଷାଠିଏରୁ ସତୁରୀ ଦଶକରେ ଜଣାପଡ଼ିଲା ଯେ ଏହି ସଂକେତ ଆମ ଆକାଶଗଙ୍ଗାର କେନ୍ଦ୍ର ଅଞ୍ଚଳରୁ ଆସୁଅଛି ।
୧୯୬୦ ଦଶକ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବ୍ଲାକ୍ ହୋଲ୍ର ଧାରଣା କେଵଳ କାଗଜ କଲମରେ ଥିଲା। ସେହି ସମୟରେ ମଣିଷ ନୂଆ କରି ମହାକାଶକୁ ରେଡିଓ ଟେଲିସ୍କୋପ୍ ସାହାଯ୍ୟରେ ଦେଖିଵା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲା। ଏଲିଅନ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ସଂକେତ ଖୋଜିଵାକୁ କିଛି ଲୋକ ଦିନରାତି ଲାଗିପଡ଼ିଥିଲେ । ଏହି ପରିପ୍ରେକ୍ଷୀରେ
୧୯୬୩ ମସିହାରେ Roy Kerr ନାମକ ଜଣେ ଵୈଜ୍ଞାନିକ ପ୍ରମାଣ କଲେ ଯେ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡରେ ଥିଵା ବ୍ଲାକ୍ ହୋଲ୍ଗୁଡ଼ିକ ସ୍ଥିର ନୁହନ୍ତି ଵରଂ ସେଗୁଡ଼ିକ ଅତି ବେଗରେ ଘୂର୍ଣ୍ଣନ (Spin) କରନ୍ତି। ଏହାପରେ ବ୍ଲାକ୍ ହୋଲ୍ର ଏକ ନୂଆ ରୂପ ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଲା। ତେବେ ସେ ସମୟର ଅନେକ ଲୋକ ଏହାକୁ ଏଲିଅନମାନଙ୍କର ସଂକେତ ମନେ କରୁଥିଲେ ।
୧୯୬୭ ମସିହାରେ ବୈଜ୍ଞାନିକ ଜୋସେଲିନ୍ ବେଲ୍ ବର୍ନେଲ୍ (Jocelyn Bell Burnell) ପ୍ରଥମ କରି ଏକ ଅତି ନିୟମିତ ଵ୍ୟଵଧାନରେ ଆସୁଥିଵା ରେଡିଓ ସଂକେତ ପାଇଲେ, ସେତେବେଳେ ସେମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୋଇଯାଇଥିଲେ। ପ୍ରକୃତିରେ ଏତେ ନିର୍ଭୁଲ୍ ଓ ନିୟମିତ ସଂକେତ ମିଳିଵା ସେତେବେଳେ ସମ୍ଭବ ବୋଲି କେହି ଭାବି ନଥିଲେ। ପରେ ଜଣାପଡ଼ିଲା ଯେ ତାହା ଏକ Pulsarରୁ ଆସୁଥିଵା ସଂକେତ ଥିଲା । କିନ୍ତୁ ଏହି ସଂକେତଗୁଡ଼ିକ ଏତେ ନିର୍ଭୁଲ୍ ଥିଲା ଯେ ସେତେବେଳେ ଵୈଜ୍ଞାନିକମାନେ ଥଟ୍ଟାରେ ଵା ଗମ୍ଭୀର ହୋଇ ଏହାର ନାମ ରଖିଥିଲେ LGM-1 (Little Green Men)। ସେମାନଙ୍କୁ ଲାଗିଲା ଯେ କୌଣସି ଏକ ଉନ୍ନତ ସଭ୍ୟତା ଵା ଏଲିଆନମାନେ ଆମ ପାଖକୁ ସଂକେତ ପଠାଉଛନ୍ତି।
୧୯୭୧ରେ ଵୈଜ୍ଞାନିକମାନେ Cygnus X-1 ନାମକ ଏକ ସ୍ଥାନରୁ ଅତ୍ୟଧିକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏକ୍ସ-ରେ ବାହାରୁଥିଵା ଦେଖିଲେ। ସେମାନେ ଦେଖିଲେ ଯେ ଗୋଟିଏ ଵିଶାଳ ନୀଳ ନକ୍ଷତ୍ର (HDE 226868) ଏକ ଅଦୃଶ୍ୟ ଵସ୍ତୁ ଚାରିପଟେ ବହୁତ ଜୋରରେ ଘୂରି ବୁଲୁଛି। ସେହି ଅଦୃଶ୍ୟ ଵସ୍ତୁଟି ନକ୍ଷତ୍ରର ଗ୍ୟାସ୍କୁ ନିଜ ଆଡ଼କୁ ଟାଣୁଥିଲା। ସେହି ଗ୍ୟାସ୍ ବ୍ଲାକ୍ ହୋଲ୍ ଭିତରକୁ ଯିଵା ପୂର୍ଵରୁ ଏକ ଘୂର୍ଣ୍ଣାୟମାନ ଥାଳି ପରି ହୋଇ ପ୍ରବଳ ଗରମ ହୋଇଯାଉଥିଲା ଏଵଂ ସେଥିରୁ ହିଁ ଏକ୍ସ-ରେ ବାହାରୁଥିଲା। ଏହା ପ୍ରମାଣ କଲା ଯେ ସେଠାରେ ଏକ ବ୍ଲାକ୍ ହୋଲ୍ ଅଛି।
୧୯୭୪ ମସିହାରେ ବ୍ରୁସ୍ ବାଲିକ୍ ଓ ରବର୍ଟ ବ୍ରାଉନ୍ ନାମରେ ଦୁଇଜଣ ଗଵେଷକ ଵୈଜ୍ଞାନିକ କାର୍ଲ ଜାନସ୍କିଙ୍କ ପରି ଧନୁରାଶୀ ଆଡ଼ୁ ଆସୁଥିଵା ସଂକେତ ଵିଷୟରେ ଗଵେଷଣା କରୁଥିଲେ । ଧନୁ ରାଶି ଆଡ଼ୁ ସେମାନେ ଏକ ଅତି ତୀଵ୍ର ଓ କ୍ଷୁଦ୍ର ରେଡିଓ ତରଙ୍ଗ ଉତ୍ସ ଖୋଜି ପାଇଲେ। ସେହି ସମୟରେ ଏତେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସଂକେତ ଏକ କ୍ଷୁଦ୍ର ବିନ୍ଦୁରୁ ଆସିଵା ଅସମ୍ଭବ ମନେ ହେଉଥିଲା। ସାଧାରଣତଃ ଏତେ ଶକ୍ତି କୌଣସି ନକ୍ଷତ୍ରରୁ ଆସେନାହିଁ। ତେଣୁ ଵୈଜ୍ଞାନିକମାନେ ଭାବିଲେ କାଳେ କୌଣସି ବାହାର ଦୁନିଆର ଜୀଵମାନେ ଆମ ସହିତ ସମ୍ପର୍କ ସ୍ଥାପନ କରିଵାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛନ୍ତି।
ବ୍ରୁସ୍ ବାଲିକ୍ ଓ ରବର୍ଟ ବ୍ରାଉନ୍ ରେଡିଓ ସଂକେତ ଆସୁଥିଵା ସେହି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସ୍ଥାନକୁ ଚିହ୍ନଟ କରି ତାହାର ନାମ ଧନୁରାଶିର ନାମ ଅନୁସାରେ Sagittarius A* ରଖିଲେ । ଏହା ଏମିତି ଏକ ସ୍ଥାନ ଥିଲା, ଯେଉଁଠାରୁ ପ୍ରବଳ ଶକ୍ତି ବାହାରୁଥିଲା, କିନ୍ତୁ କୌଣସି ଦୂରବୀକ୍ଷଣ ଯନ୍ତ୍ରରେ ସେଠାରେ କିଛି ଦେଖାଯାଉ ନଥିଲା। ତଥାପି ସେତେବେଳେ ଏହା ଏକ ମହାଵିରାଟ କୃଷ୍ଣଵିଵର ବୋଲି କେହି ଅନୁମାନ କରିନଥିଲେ ।
ସେହି ଵର୍ଷ ଅର୍ଥାତ୍ ୧୯୭୪ରେ ଷ୍ଟିଫେନ୍ ହକିଂ ବ୍ଲାକ୍ ହୋଲ୍ ଵିଷୟରେ ଏମିତି କିଛି କହିଲେ ଯାହା କେହି କଳ୍ପନା କରିନଥିଲେ। ସେ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଵିଶ୍ୱାସ କରାଯାଉଥିଲା ଯେ ବ୍ଲାକ୍ ହୋଲ୍ କେଵଳ ସବୁ କିଛି ଗିଳିଥାଏ, କିନ୍ତୁ ହକିଂ କହିଲେ ଯେ ବ୍ଲାକ୍ ହୋଲ୍ରୁ କିଛି ବାହାରି ମଧ୍ୟ ପାରେ। ହକିଂ ପ୍ରମାଣ କଲେ ଯେ Quantum Mechanicsର ପ୍ରଭାବ ଯୋଗୁଁ ବ୍ଲାକ୍ ହୋଲ୍ରୁ ଅତି ସୂକ୍ଷ୍ମ କଣିକାଗୁଡ଼ିକ ଵିକିରଣ ଵା Radiation ରୂପରେ ବାହାରକୁ ଆସନ୍ତି। ଏହାକୁ 'ହକିଂ ରେଡିଏସନ୍' କୁହାଯାଏ। ଯଦି ବ୍ଲାକ୍ ହୋଲ୍ରୁ ଶକ୍ତି ବାହାରକୁ ଆସିଵ ତେବେ ଏହାର ଓଜନ ଧୀରେ ଧୀରେ କମିଵ। ହକିଂଙ୍କ ମତ ଥିଲା କୋଟି କୋଟି ଵର୍ଷ ପରେ ବ୍ଲାକ୍ ହୋଲ୍ ଗୁଡ଼ିକ ଧୀରେ ଧୀରେ ଛୋଟ ହୋଇ ଶେଷରେ ଏକ ଵିରାଟ ଵିସ୍ଫୋରଣ ସହିତ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡରୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଯିବେ।
କିନ୍ତୁ ଯଦି ବ୍ଲାକ୍ ହୋଲ୍ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଯିଵ, ତେବେ ସେ ଗିଳିଥିବା ସବୁ ଜିନିଷର ସୂଚନା (Information) କୁଆଡ଼େ ଯିଵ ? ଏହା ଆଜି ମଧ୍ୟ ଵିଜ୍ଞାନ ଜଗତ ପାଇଁ ଏକ ବଡ଼ ପ୍ରଶ୍ନ ହୋଇ ରହିଛି।
ମାତ୍ର ୧୯୭୪ରେ ଷ୍ଟିଫେନ୍ ହକିଂ ଏଵଂ ପଦାର୍ଥ ଵିଜ୍ଞାନୀ Kip Thorneଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ Cygnus X-1କୁ ନେଇ ଏକ ବାଜି ପଡ଼ିଥିଲା। ହକିଂ ବାଜି ଲଗାଇଥିଲେ ଯେ Cygnus X-1 ଏକ ବ୍ଲାକ୍ ହୋଲ୍ ନୁହେଁ (ଯଦିଓ ସେ ଜାଣିଥିଲେ ଯେ ଏହା ଏକ ବ୍ଲାକ୍ ହୋଲ୍)। ସେ ଚାହୁଁଥିଲେ ଯେ ଯଦି ତାଙ୍କର ବ୍ଲାକ୍ ହୋଲ୍ ଉପରେ କରାଯାଇଥିଵା ସାରା ଜୀଵନର ପରିଶ୍ରମ ବେକାର ଯାଏ, ତେବେ ଅତିକମରେ ସେ ବାଜି ତ ଜିତିବେ ! କିନ୍ତୁ ୧୯୯୦ ମସିହାରେ ସେ ନିଜର ପରାଜୟ ସ୍ୱୀକାର କଲେ ଏଵଂ ମାନିଲେ ଯେ ତାହା ପ୍ରକୃତରେ ଏକ ବ୍ଲାକ୍ ହୋଲ୍।
ଏହାର ଅନେକ ଵର୍ଷ ପରେ ଆମ ନିଜ ଆକାଶଗଙ୍ଗାର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ଥିଵା Super Massive Black hole ଵା ମହାଵିରାଟ କୃଷ୍ଣଵିଵର Sagittarius A*ର ପ୍ରକୃତ ସତ୍ୟ ୧୯୯୦ ଦଶକରେ ଉନ୍ମୋଚିତ ହେଲା । ଦୁଇଜଣ ଜିଜ୍ଞାସୁ ଵୈଜ୍ଞାନିକ, ରେନହାର୍ଡ ଜେଞ୍ଜେଲ୍ ଓ ଆଣ୍ଡ୍ରିଆ ଘେଜ୍, ନିଜ ନିଜ ଦଳ ସହିତ ଆକାଶଗଙ୍ଗାର ସେହି ରହସ୍ୟମୟ କେନ୍ଦ୍ରକୁ ଵର୍ଷ ଵର୍ଷ ଧରି ନିରୀକ୍ଷଣ କଲେ। ସେମାନେ ଦେଖିଲେ ଯେ ସେଠାରେ ଥିଵା S2 ଭଳି ନକ୍ଷତ୍ରଗୁଡ଼ିକ କୌଣସି ଏକ ଅଦୃଶ୍ୟ ବିନ୍ଦୁ ଚାରିପଟେ ଅତି ପ୍ରବଳ ବେଗରେ ଘୂରୁଛନ୍ତି। ସତେ ଯେମିତି କୌଣସି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅଜ୍ଞାତ ଶକ୍ତିଉତ୍ସ ସେହି ନକ୍ଷତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ନିଜ ଆଡ଼କୁ ଜୋରରେ ଟାଣୁଛି। ସେମାନେ ଗଣିତ ସାହାଯ୍ୟରେ ହିସାବ କରି ଦେଖିଲେ ଯେ, ସେହି ଅଦୃଶ୍ୟ ବିନ୍ଦୁଟିର ଓଜନ ଆମ ସୂର୍ଯ୍ୟଠାରୁ ୪୦ ଲକ୍ଷ ଗୁଣ ଅଧିକ। ଏତେ ଵିଶାଳ ଓଜନ ଏକ କ୍ଷୁଦ୍ର ସ୍ଥାନରେ ରହିଵା ଅର୍ଥ ତାହା ଏକ 'ସୁପରମାସିଭ୍ ବ୍ଲାକ୍ ହୋଲ୍' ହୋଇପାରେ ବୋଲି ଅନୁମାନ କରାଗଲା ।
ଵିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀର ଶେଷ ଭାଗରେ ବ୍ଲାକ୍ ହୋଲ୍ ଵିଷୟରେ ଆମର ଜ୍ଞାନ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପେ ବଦଳିଗଲା।
ଵୈଜ୍ଞାନିକମାନେ ଜାଣିଥିଲେ ଯେ ବ୍ଲାକ୍ ହୋଲ୍ ନିଜେ ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ତା’ର ପାର୍ଶ୍ୱଵର୍ତ୍ତୀ ଅଞ୍ଚଳରେ ଥିଵା ପ୍ରଭାବରୁ ତାକୁ ଚିହ୍ନଟ କରାଯାଇପାରିଵ।
ନବେ ଦଶକରେ ଵୈଜ୍ଞାନିକମାନେ ଜାଣିଵାକୁ ପାଇଲେ ଯେ ବ୍ଲାକ୍ ହୋଲ୍ କେଵଳ ମୃତ ନକ୍ଷତ୍ରରୁ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ ନାହିଁ,ଵରଂ ପ୍ରତ୍ୟେକ ବଡ଼ ଗାଲାକ୍ସିର କେନ୍ଦ୍ରରେ ଏକ "ରାକ୍ଷସ" ଭଳି ଵିଶାଳକାୟ ବ୍ଲାକ୍ ହୋଲ୍ ରହିଛି । ଏଥିରୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ହୋଇଗଲା ଯେ ଆମ ଗାଲାକ୍ସି 'ମିଲ୍କି ୱେ' (Milky Way) ର ମଝିରେ ଥିଵା
Sagittarius A* ମଧ୍ୟ ଏକ ବିଶାଳ ବ୍ଲାକ୍ ହୋଲ୍ ଅଟେ ।
ଆଣ୍ଡ୍ରିଆ ଘେଜ୍ ଓ ରେନହାର୍ଡ ଗେଞ୍ଜେଲ୍ ଦଶନ୍ଧି ଧରି ଆମ ଗାଲାକ୍ସିର କେନ୍ଦ୍ରରେ ଥିଵା ନକ୍ଷତ୍ରଗୁଡ଼ିକର ଗତିଵିଧିକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି ପ୍ରମାଣ କଲେ ଯେ ସେଠାରେ ଏକ ଅଦୃଶ୍ୟ ଵସ୍ତୁ ଅଛି ଯାହା ସୂର୍ଯ୍ୟଠାରୁ ୪୦ ଲକ୍ଷ ଗୁଣ ଅଧିକ ଭାରୀ। ଏଥିପାଇଁ ସେମାନଙ୍କୁ ୨୦୨୦ରେ ନୋବେଲ୍ ପୁରସ୍କାର ମିଳିଥିଲା।
ତଥାପି ବ୍ଲାକ୍ ହୋଲ୍କୁ ଦେଖିଵା କଷ୍ଟକର ଥିଲା କିନ୍ତୁ ଵୈଜ୍ଞାନିକମାନେ ତାଙ୍କର "ଶବ୍ଦ" ଶୁଣିଵାରେ ସଫଳ ହେଲେ। ୧.୩ ବିଲିୟନ ଵର୍ଷ ପୂର୍ଵେ ଦୁଇଟି ବ୍ଲାକ୍ ହୋଲ୍ ପରସ୍ପର ସହ ଧକ୍କା ହୋଇଥିଲେ। ସେଥିରୁ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିଵା ମହାକର୍ଷଣ ତରଙ୍ଗ ଵା Gravitational Waves ୨୦୧୫ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୧୪ରେ ପୃଥିଵୀରେ ପହଞ୍ଚିଲା। LIGO ଡିଟେକ୍ଟର ଏହି କମ୍ପନକୁ ଧରିଵାରେ ସଫଳ ହେଲା। ଏହା ଥିଲା ବ୍ଲାକ୍ ହୋଲ୍ର ଅସ୍ତିତ୍ୱର ସବୁଠାରୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପ୍ରମାଣ। ଏହା ପ୍ରମାଣ କଲା ଯେ ଆଇନଷ୍ଟାଇନଙ୍କ କଥା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସତ ଥିଲା।
୨୦୧୧ରେ ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ କ୍ରିଷ୍ଟୋଫର ନୋଲାନ୍ (Christopher Nolan) ତାଙ୍କର ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର 'Interstellar' ପାଇଁ ଏକ ଏମିତି ବ୍ଲାକ୍ ହୋଲ୍ Gargantuaର ଦୃଶ୍ୟ ତିଆରି କରିଵାକୁ ଚାହୁଁଥିଲେ, ଯାହା ପୂର୍ଵରୁ କେବେ କେହି ଦେଖି ନଥିବେ। କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କର ଏକ ସର୍ତ୍ତ ଥିଲା— ସେଥିରେ କୌଣସି "ନକଲି କଳ୍ପନା" ରହିଵ ନାହିଁ।
ନୋଲାନ୍ ପ୍ରଥମେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପଦାର୍ଥ ଵିଜ୍ଞାନୀ କିପ୍ ଥର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ। ସେ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ, "ମୁଁ ଚାହୁଁଛି ଦର୍ଶକମାନେ ଏକ ପ୍ରକୃତ ବ୍ଲାକ୍ ହୋଲ୍ ଦେଖନ୍ତୁ।" ଥର୍ଣ୍ଣ ମଧ୍ୟ ରାଜି ହେଲେ, କିନ୍ତୁ ସେ ନୋଲାନ୍ଙ୍କୁ ଏକ ଚେତାବନୀ ଦେଲେ— "ମୁଁ ଯେଉଁ ଗଣିତ ଦେବି, ତାକୁ ତୁମକୁ ସମ୍ମାନ ଦେଵାକୁ ପଡ଼ିଵ, ଵିଜୁଆଲ୍ ଇଫେକ୍ଟସ୍ ପାଇଁ ସେଥିରେ କୌଣସି ପରିଵର୍ତ୍ତନ କରିପାରିଵ ନାହିଁ।"
କିପ୍ ଥର୍ଣ୍ଣ ବ୍ଲାକ୍ ହୋଲ୍ ଚାରିପଟେ ଆଲୋକ କିପରି ବଙ୍କିଯାଏ, ସେଥିପାଇଁ ଶତାଧିକ ପୃଷ୍ଠାର ଗାଣିତିକ ସମୀକରଣ ଲେଖିଲେ। ସେହି ତଥ୍ୟକୁ ନେଇ ସେତେବେଳେ Double Negative ନାମକ ଏକ VFX ଟିମ୍କୁ ଦିଆଗଲା। ସେହି ଟିମ୍ ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର କମ୍ପ୍ୟୁଟର ପ୍ରୋଗ୍ରାମ ଲେଖିଲେ, ଯାହା ଆଲୋକର ଗତିପଥକୁ ହିସାବ କରୁଥିଲା। ଯେତେବେଳେ ପ୍ରଥମ ଥର ପାଇଁ ସେହି ଗଣିତରୁ ଏକ ଚିତ୍ର ବାହାରିଲା, ସମସ୍ତେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୋଇଗଲେ। ବ୍ଲାକ୍ ହୋଲ୍ ଚାରିପଟେ ଏକ ଆଲୋକର ବଳୟ କେଵଳ ମଝିରେ ନଥିଲା ଵରଂ ତାହା ଉପରେ ଏଵଂ ତଳେ ମଧ୍ୟ ବଙ୍କି ରହିଥିଲା। ନୋଲାନ୍ ଏହା ଦେଖି ପ୍ରଥମେ ଦ୍ୱିଧାରେ ଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଥର୍ଣ୍ଣ ବୁଝାଇଲେ ଯେ ଵାସ୍ତଵରେ ଆଲୋକ ଏମିତି ହିଁ ଦେଖାଯିଵ।
ଗୋଟିଏ ଗୋଟିଏ ଫ୍ରେମ୍ ତିଆରି କରିଵା ପାଇଁ ଶତାଧିକ କମ୍ପ୍ୟୁଟରକୁ ଏକାସାଙ୍ଗରେ କାମ କରିଵାକୁ ପଡ଼ିଲା। ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରରେ Gargantua ବ୍ଲାକ୍ ହୋଲ୍କୁ ଜୀଵନ୍ତ କରିବା ପାଇଁ ପ୍ରାୟ ୮୦୦ ଟେରାବାଇଟ୍ ଡାଟା ଵ୍ୟଵହୃତ ହୋଇଥିଲା। ଯେତେବେଳେ ଫିଲ୍ମଟି ପରଦାକୁ ଆସିଲା, ଦର୍ଶକମାନେ ଏକ ଅଭୂତପୂର୍ଵ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିଲେ।
ଏହିପରି ଭାବରେ, ନିର୍ଦ୍ଦେଶକଙ୍କ ଜିଦ୍ ଏବଂ ଜଣେ ଵୈଜ୍ଞାନିକଙ୍କ ଗଣିତ ମିଶି Gargantua ବ୍ଲାକ୍ ହୋଲ୍ର ଏକ ଏମିତି ଚିତ୍ର ତିଆରି କଲା ଯାହା ପ୍ରକୃତ ବ୍ଲାକ୍ ହୋଲ୍ ସହିତ ସମାନ ଥିଲା ।
ଶେଷରେ ବ୍ଲାକ୍ ହୋଲ୍ ଇତିହାସର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ସଫଳତା ୨୦୧୯ ଏପ୍ରିଲ ୧୦ରେ ମିଳିଲା ।
ପୃଥିଵୀର ଵିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନରେ ଥିଵା ୮ଟି ରେଡିଓ ଟେଲିସ୍କୋପ୍କୁ ଏକାଠି କରି ଏକ "ପୃଥିଵୀ ଆକାରର" ଭର୍ଚୁଆଲ୍ ଟେଲିସ୍କୋପ୍ ତିଆରି କରାଗଲା।
ଏହି ଟେଲିସ୍କୋପ୍ M87 ଗାଲାକ୍ସିର କେନ୍ଦ୍ରରେ ଥିଵା ବ୍ଲାକ୍ ହୋଲ୍ର ପ୍ରଥମ ଐତିହାସିକ ଫଟୋ ଉତ୍ତୋଳନ କଲା। ଏହି ଫଟୋରେ ବ୍ଲାକ୍ ହୋଲ୍ ଚାରିପଟେ ଥିଵା ଆଲୋକର ବଳୟ ଵା Accretion Disk ଏଵଂ ମଝିରେ ଥିଵା କଳା ଅଂଶ ସ୍ପଷ୍ଟ ଦେଖାଗଲା।
ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ରହସ୍ୟମୟ ବ୍ଲାକ୍ ହୋଲ୍ ଜଣେ ପାଦ୍ରୀଙ୍କ ଗାଣିତିକ କଳ୍ପନାରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇ ଆଜି ଆଧୁନିକ ଵିଜ୍ଞାନର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ସତ୍ୟ ଭାବେ ପ୍ରମାଣିତ ହୋଇଛି। ଆଇନଷ୍ଟାଇନ, ଶ୍ୱାର୍ଜସ୍କାଲ୍ଡ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖରଙ୍କ ଭଳି ଵୈଜ୍ଞାନିକଙ୍କ କଠିନ ପରିଶ୍ରମ ଓ ଜିଜ୍ଞାସା ବଳରେ ଆମେ ଏହି ଅଦୃଶ୍ୟ ଶକ୍ତିକୁ ବୁଝିଵାରେ ସଫଳ ହୋଇଛେ। ଶେଷରେ 'ଇଣ୍ଟରଷ୍ଟେଲାର' ଭଳି ସିନେମାର ଦୂରଦୃଷ୍ଟି ଏଵଂ ୨୦୧୯ର ପ୍ରକୃତ ଫଟୋ ମଣିଷର ଅଜ୍ଞେୟକୁ ଜାଣିଵାର ଅଦମ୍ୟ ସାହସକୁ ସାରା ଵିଶ୍ୱ ଆଗରେ ଉନ୍ମୋଚିତ କରିଛି।
No comments:
Post a Comment