ଅରଣା ମଇଁଷି ରହିଛି ଅନାଇ, ମଇଁଷିର ପାଖେ ନଯାଅ ଦନାଇ ପଦର ଲୌକିକ ଓ ତାତ୍ତ୍ଵିକ ଵ୍ୟାଖ୍ୟା

ଓଡ଼ିଆ ଶିଶୁ ସାହିତ୍ୟ ତଥା ପ୍ରାଥମିକ ଶିକ୍ଷାର ସବୁଠାରୁ ଆଦ୍ୟ ଓ ପ୍ରଭାଵଶାଳୀ ପୁସ୍ତକ  'ଵର୍ଣ୍ଣବୋଧ' ଅଟେ। ଏହି କାଳଜୟୀ ଶିଶୁ-ଶିକ୍ଷା ପୁସ୍ତକଟିର ସ୍ରଷ୍ଟା ହେଉଛନ୍ତି ଭକ୍ତକଵି ମଧୁସୂଦନ ରାଓ । ସେଥିପାଇଁ ଏହା ଅଧୁନା ମଧୁ ଵର୍ଣ୍ଣବୋଧ ନାମରେ ଖ୍ୟାତ । ଏହି ଵର୍ଣ୍ଣବୋଧରେ ଗୋଟିଏ ଜଣାଶୁଣା ପଦ ରହିଛି ତାହା ହେଉଛି "ଅରଣା ମଇଁଷି ରହିଛି ଅନାଇ, ମଇଁଷିର ପାଖେ ନଯାଅ ଦନାଇ।" ତେବେ ଏଠାରେ ଧ୍ୟାନ ଦେଵା ଆଵଶ୍ୟକ ଯେ ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଵର୍ଣ୍ଣବୋଧ ସଂସ୍କରଣଗୁଡ଼ିକରେ ଏହି ପଦଟି ନଥିଲା ‌ । ଵର୍ଣ୍ଣବୋଧର ପ୍ରଥମ କିଛି ସଂସ୍କରଣରେ ହର୍ସ୍ଵ 'ଇ' ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଶିକ୍ଷା ଦେଵା ପାଇଁ ଯେଉଁ ପଦ ଥିଲା ସେଥିରେ ଅରଣା ମଇଁଷି ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ପଦ ମିଳେ ନାହିଁ ।‌

"ହରିଣ ନ ଦିଏ ଧରା ।

ଦଉଡ଼ ନା ବଡ଼ ଖରା ।

ଛବି ବହି କିଣି ଆଣ ।

ଭଲ ପାଣି କର ପାନ ।

ହରି ଖାଇଵାର ନିଅ ।

ଭାତ ଡାଲି ଦହି ଘିଅ ‌।

ଭାଇ ଶିଵ ନାରାୟଣ ।

ପଢ଼ ଆଜି ରାମାୟଣ ।‌

ରାମର ସିତାର୍ ଧରି । 

ବଜାଅ ବଜାଅ ହରି । 

ରାତି ପାହିଲାଣି ରାବଇ କାଉ ।

ଉଠ ଉଠ ମଠ ନକର ଆଉ ।"

୧୯୪୭ରେ କଂଗ୍ରେସର ସରକାର ଶାସନକୁ ଆସିଵା ପରେ ଦେଶରେ ସବୁ କ୍ଷେତ୍ରରେ ହିନ୍ଦୁ ବାହୁଲ୍ୟ ଦରଵ ଓ ତଥ୍ୟକୁ ହ୍ରାସ କରାଗଲା । ପିଲାମାନଙ୍କର ବହିରେ ମୋଗଲମାନଙ୍କର ଗୁଣଗାନ ହେଲା । ଏହି କ୍ରମରେ ଓଡ଼ିଆ ଵର୍ଣ୍ଣବୋଧ ବହିରୁ "ଭାଇ ଶିଵ ନାରାୟଣ ।

ପଢ଼ ଆଜି ରାମାୟଣ ।‌" ପଦଟି କାଟି ଦିଆଗଲା । ପୁଣି କାଳେ ଦ୍ବିଅର୍ଥବୋଧକ ଲାଗିଵ ସେଥିପାଇଁ "ରାମର ସିତାର୍ ଧରି । 

ବଜାଅ ବଜାଅ ହରି ।" ପଦକୁ ବି କାଟି ଦିଆଗଲା । ତହୁଁ କାନକୁ ଶୁଣିଵାକୁ ଭଲ ଲାଗୁନଥିଲା ବୋଲି "ହରି ଖାଇଵାର ନିଅ ।

ଭାତ ଡାଲି ଦହି ଘିଅ ‌।"କୁ ବି କାଟି ଦିଆଗଲା । ୧୯୪୭ ପରଵର୍ତ୍ତୀ ଵର୍ଣ୍ଣବୋଧ ବହିରେ ପିଲା ଶେଷରେ କେଵଳ ତିନି ପଦ ପଢ଼ିଲେ । 

"ହରିଣ ନ ଦିଏ ଧରା ।

ଦଉଡ଼ ନା ବଡ଼ ଖରା ।

ଛବି ବହି କିଣି ଆଣ ।

ଭଲ ପାଣି କର ପାନ ।

ରାତି ପାହିଲାଣି ରାବଇ କାଉ ।

ଉଠ ଉଠ ମଠ ନକର ଆଉ ।"

ପୁଣି ପରଵର୍ତ୍ତୀ ଵର୍ଷଗୁଡ଼ିକରେ ପ୍ରଥମେ "ଛବି ବହି କିଣି ଆଣ । ଭଲ ପାଣି କର ପାନ ।" ଏଵଂ ଶେଷରେ"ହରିଣ ନ ଦିଏ ଧରା ।

ଦଉଡ଼ ନା ବଡ଼ ଖରା ।" ଭଳି ପଦକୁ ଉଠେଇ ଦିଆଗଲା । ତେବେ ଏହି କଟା କଟି ମଧ୍ୟରେ ଵର୍ଣ୍ଣବୋଧରେ ଗୋଟିଏ ପଦ ଯୋଡ଼ାଗଲା ଯାହା ଲୋକପ୍ରିୟ ହୋଇଗଲା ତାହା ଥିଲା 

"ଅରଣା ମଇଁଷି ରହିଛି ଅନାଇ, ମଇଁଷିର ପାଖେ ନଯାଅ ଦନାଇ ।"

ଏହି ପଦଟି ଶିଶୁ ମନରେ ପ୍ରାକୃତିକ ପରିଵେଶ ଏଵଂ ସାଵଧାନତାର ଏକ ଚିତ୍ର ଆଙ୍କିଵା ପାଇଁ ଏହି ପଦଟି ଉଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଥିଲା। ମାତ୍ର ପ୍ରଥମ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଏହା କେଵଳ ପିଲାଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ସାଧାରଣ ଚେତାଵନୀ ଭଳି ମନେହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଏହାର ଗଠନ ପଛରେ ଏକ ଵିରାଟ ଵାସ୍ତଵ ଲୌକିକ ଇତିହାସ ଏଵଂ ଅତି ଗୂଢ଼ ଦାର୍ଶନିକ ରହସ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଲୁଚି ରହିଛି।

ଏହି ପଦର ସରଳ ଓ ଆପାତତଃ ଦୃଶ୍ୟମାନ ଅର୍ଥ ହେଉଛି—ଜଙ୍ଗଲରେ ଏକ ବଣୁଆ ଵା ଅରଣା ମଇଁଷି ଜଣେ ଗଉଡ଼ ଵା ସାଧାରଣ ଵ୍ୟକ୍ତି 'ଦନାଇ'କୁ ହିଂସ୍ର ଆଖିରେ ଚାହିଁ ରହିଛି; ତେଣୁ ହେ ଦନାଇ, ତୁମେ ସେହି ଵିପଜ୍ଜନକ ପ୍ରାଣୀର ନିକଟଵର୍ତ୍ତୀ ହୁଅ ନାହିଁ। ଏହି ସରଳ ଚେତାଵନୀ ପଛରେ ଊନଵିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀ ଏଵଂ ତା' ପୂର୍ଵର ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରାକୃତିକ ପରିଵେଶ ଓ ଜୀଵଵିଜ୍ଞାନର ଏକ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ସତ୍ୟ ରହିଛି।

ଜୀଵଵିଜ୍ଞାନ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଵିଚାର କଲେ ଏଠାରେ ଵର୍ଣ୍ଣିତ ଅରଣା ମଇଁଷି ହେଉଛି ଏକ ଭାରତୀୟ ଵନ୍ୟ ଜଳ ମହିଷ ଵା Wild Water Buffalo ଯାହାର ଵୈଜ୍ଞାନିକ ନାମ Bubalus arnee ଅଟେ। ଏହା ଆମ ଘରେ ଦେଖାଯାଉଥିଵା ସାଧାରଣ ଗୃହପାଳିତ ମଇଁଷି "Bubalus bubalis"ଠାରୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭିନ୍ନ ଓ ଯଥେଷ୍ଟ ଅଧିକ ଵିଶାଳ।

ଵନ୍ୟ ଜଳ ମହିଷ ଵା ଅରଣା ମଇଁଷି ପୃଥିଵୀର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ସ୍ତନ୍ୟପାୟୀ ତୃଣଭୋଜୀ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଅନ୍ୟତମ। ଏକ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଵୟସ୍କ ଅରଣା ମଇଁଷିର ଓଜନ ପ୍ରାୟ ୬୦୦ରୁ ୧୨୦୦ କିଲୋଗ୍ରାମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ହୋଇଥାଏ। ଏମାନଙ୍କ ଦେହରେ କଠିନ, ଘନ ଓ କଳାବାଳ ଥାଏ ଯାହା ଵିଶେଷତଃ ବେକ ଓ ମୁହଁର ଚାରିପାଖରେ ଗୋଛା ଗୋଛା ହୋଇ ଝୁଲି ରହିଥାଏ।

ଅରଣାମଇଁଷିର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଵୈଶିଷ୍ଟ୍ୟ ହେଉଛି ଏହାର ଵିଶାଳ ଶିଙ୍ଗ। ଏମାନଙ୍କ ଶିଙ୍ଗ ଜୀଵଜଗତରେ ସବୁଠାରୁ ଦୀର୍ଘ ବୋଲି ଧରାଯାଏ, ଯାହା ପଛପଟକୁ ଚନ୍ଦ୍ରାକାରରେ ବଙ୍କେଇ ଯାଇଥାଏ। ଏହି ଶିଙ୍ଗ ଏତେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଧାରୁଆ ଯେ ଏହା ସାହାଯ୍ୟରେ ସେମାନେ ଜଙ୍ଗଲର ସବୁଠାରୁ ହିଂସ୍ର ଶିକାରୀ ମହାବଳ ଵାଘ ସହ ମଧ୍ୟ ସମ୍ମୁଖ ଲଢ଼େଇ କରି ତାକୁ ପରାସ୍ତ କରିପାରନ୍ତି। ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ଭାଷାକୋଷରେ ମଧ୍ୟ ଏହାର ଉଲ୍ଲେଖ ରହିଛି ଯେ, ଏମାନେ ସିଂହ ଓ ଵାଘଙ୍କ ସଙ୍ଗେ ଲଢ଼ନ୍ତି।

୧୭୯୨ ମସିହାରେ ସ୍କଟଲାଣ୍ଡର ପ୍ରକୃତିଵିଦ୍ Robert Kerr ପ୍ରଥମ କରି ଏହି ଵନ୍ୟ ମହିଷର ଵୈଜ୍ଞାନିକ ନାମକରଣ "Bos arnee" କରିଥିଲେ । ପରେ ଯେତେବେଳେ ଜଣାପଡି଼ଲା ଯେ ଅରଣା ମଇଁଷିଟି ପ୍ରକୃତରେ 

Bubalus ଵଂଶର ଜୀଵ ସେତେବେଳେ ଏହି ଜୀଵର ଵୈଜ୍ଞାନିକ Bubalus arnee କରାହେଲା। ସେତେବେଳେ ଭାରତରେ ଥିଵା ବ୍ରିଟିଶ୍ ଶିକାରୀ ଓ ଅଫିସରମାନେ ସ୍ଥାନୀୟ ଲୋକଙ୍କଠାରୁ ଏହି ପ୍ରାଣୀର ନାମ 'ଅରଣା' (ପୁରୁଷ) କିମ୍ଵା 'ଅରଣୀ' (ସ୍ତ୍ରୀ) ଶୁଣିଵାକୁ ପାଇଥିଲେ। ସେମାନେ ନିଜ ଇଂରାଜୀ ଉଚ୍ଚାରଣ ଅନୁସାରେ 'ଅରଣୀ ଵା ଅରନୀ'କୁ "Arnee" ବୋଲି ଲେଖିଲେ ଏଵଂ ରୋବର୍ଟ କେର୍ ଏହାକୁ ହିଁ ଵୈଜ୍ଞାନିକ ଜାତି ନାମ ଭାଵେ ଗ୍ରହଣ କରିନେଲେ। 

ସ୍ଵାଧୀନତା ପୂର୍ଵ ଓ ପରଵର୍ତ୍ତୀ କିଛି ଦଶନ୍ଧୀ ମଧ୍ୟରେ ଓଡ଼ିଶାର ଭୌଗୋଳିକ ସୀମାରେ, ଵିଶେଷ କରି ପଶ୍ଚିମ ଓ ଦକ୍ଷିଣ ଓଡ଼ିଶାର ଘଞ୍ଚ ଜଙ୍ଗଲ ଏଵଂ ନଦୀ ଅଵଵାହିକାରେ ବହୁ ସଂଖ୍ୟାରେ ଅରଣା ମଇଁଷି ଦଳ ଦଳ ହୋଇ ଵାସ କରୁଥିଲେ। ଅଶି ନବେ ଦଶକରେ ଜଙ୍ଗଲ ହ୍ରାସ ଏଵଂ ମାନଵ ଜନଵସତି ବଢ଼ିଵା ଯୋଗୁଁ ଵର୍ତ୍ତମାନ ଏହି ଜୀଵକୁ IUCN କ୍ଷେତ୍ରରେ Endangered species ଶ୍ରେଣୀରେ ରଖାଯାଇଛି । 

କିନ୍ତୁ ସ୍ଵାଧୀନତା ପୂର୍ଵରୁ ଏଵଂ ସ୍ଵାଧୀନତା ପରଵର୍ତ୍ତୀ କିଛି ଦଶନ୍ଧୀ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜଙ୍ଗଲ ଆଖପାଖରେ ରହୁଥିଵା ଗ୍ରାମଵାସୀ ଵା ଗୋରୁ ଚରାଉଥିଵା ଗଉଡ଼ମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ଵନ୍ୟ ମହିଷମାନେ ଏକ ବଡ଼ ଭୟର କାରଣ ଥିଲେ। ଗୃହପାଳିତ ମଇଁଷି ଶାନ୍ତ ପ୍ରକୃତିର ହୋଇଥିଵା ଵେଳେ ଅରଣା ମଇଁଷି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆକ୍ରମଣାତ୍ମକ ଓ କ୍ଷିପ୍ର ହୋଇଥାନ୍ତି। ଜଙ୍ଗଲ ଭିତରେ ଯଦି କୌଣସି ମଣିଷ ଏମାନଙ୍କ ସାମ୍ନାକୁ ଚାଲିଆସେ, ତେବେ ଏମାନେ ନିଜର ଶିଙ୍ଗରେ ତାକୁ କ୍ଷତଵିକ୍ଷତ କରି ମାରିଦିଅନ୍ତି। ତେଣୁ ଲୌକିକ ଜୀଵନରେ ଏହା ଏକ ସାଧାରଣ ସତ୍ୟ ଥିଲା ଯେ, ଵନ୍ୟ ମଇଁଷିଠାରୁ ସର୍ଵଦା ଦୂରରେ ରହିଵା ଆଵଶ୍ୟକ।

ଵର୍ଣ୍ଣବୋଧର ଏହି "ଅରଣା ମଇଁଷି ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ" ପଦରେ ଉଲ୍ଲେଖ ଥିଵା 'ଦନାଇ' ଵା 'ଦନାଇଁ' ଶବ୍ଦଟି ଓଡ଼ିଆ ଲୋକଜୀଵନରେ ଏକ ଅତି ସାଧାରଣ ଓ ପାରମ୍ପରିକ ନାମ। ଏହା ସାଧାରଣତଃ 'ଜନାର୍ଦ୍ଦନ' କିମ୍ଵା 'ଧନଞ୍ଜୟ' ନାମର ଏକ ଗ୍ରାମ୍ୟ ଅପଭ୍ରଂଶ ଵା କେଵଳ ଏକ ସାଧାରଣ ସାଂସାରିକ ଵ୍ୟକ୍ତିର ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରୁଥିଵା ନାମ।

ଓଡ଼ିଶାର ପାରମ୍ପରିକ ଗୋ-ପାଳନ କିମ୍ଵା ମହିଷ-ପାଳନ ସଂସ୍କୃତିରେ 'ଦନାଇ' ନାମକ ଜଣେ ଗୋପାଳ ଵା ଗଉଡ଼ ପିଲା ଜଙ୍ଗଲକୁ ନିଜର ଗୋରୁ-ମଇଁଷି ଚରାଇଵାକୁ ନେଇଥିଵାର ପରିକଳ୍ପନା କରାଯାଇପାରେ। ସେ ନିଜର ପୋଷା ମଇଁଷି ଭାବି ଭ୍ରମରେ କୌଣସି ହିଂସ୍ର 'ଅରଣା ମଇଁଷି'ର ନିକଟଵର୍ତ୍ତୀ ହୋଇଯିଵାର ଆଶଙ୍କା ଥାଏ। କାରଣ ଅରଣା ମଇଁଷି ଦେଖିଵାକୁ କିଛି ମାତ୍ରାରେ ଗୃହପାଳିତ ମଇଁଷି ପରି ହେଲେ ବି ଗୁଣରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭିନ୍ନ। ସେହି ଗ୍ରାମୀଣ ପରିଵେଶର ସତର୍କତାକୁ କଵି ଏଠାରେ ରୂପକ ଦେଇଛନ୍ତି—"ମଇଁଷିର ପାଖେ ନଯାଅ ଦନାଇ"। ଏହା ଥିଲା ଶିଶୁକୁ ପ୍ରକୃତିର ନିୟମ ଓ ଜଙ୍ଗଲର ଵିପଦ ଵିଷୟରେ ସଚେତନ କରିଵାର ଏକ ସରଳ ଵ୍ୟାଵହାରିକ ଶିକ୍ଷା।

ତେବେ "ଅରଣା ମଇଁଷି ରହିଛି ଅନାଇ" ପଦର ତାତ୍ତ୍ଵିକ ଵ୍ୟାଖ୍ୟା ବି ରହିଛି । ଏହି କ୍ଷୁଦ୍ର ପଦଟିକୁ ଯଦି ଆମେ ଦର୍ଶନ ଶାସ୍ତ୍ର ଓ ଵେଦାନ୍ତ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣରୁ ଆଲୋଚନା କରିଵା, ତେବେ ମଣିଷ ଜୀଵନର ପରମ ସତ୍ୟ ଏଥିରୁ ଉଦ୍ଭାସିତ ହୋଇଥାଏ।

ଭାରତୀୟ ଦର୍ଶନ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ମଣିଷର ମନକୁ ଏକ ଅଶାନ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ସହ ତୁଳନା କରାଯାଇଛି। 'ଅରଣା ମଇଁଷି' ହେଉଛି ମଣିଷ ଭିତରେ ଥିଵା ସେହି ଅସଂଯତ, ଅଶାନ୍ତ ମନ, ଅନିୟନ୍ତ୍ରିତ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ, କାମନା, ଲାଳସା ଏଵଂ ପ୍ରଭାଵଶାଳୀ ଅହଂକାରର ପ୍ରତୀକ।

ଯେପରି ଏକ ଵଣୁଆ ଅରଣା ମଇଁଷି କୌଣସି ସାମାଜିକ ନିୟମ ମାନେନାହିଁ ଏଵଂ ନିଜର ପ୍ରଚଣ୍ଡ ଶକ୍ତି ବଳରେ ସବୁକିଛି ଧ୍ୱଂସ କରିଦେଵାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରେ, ସେହିପରି ମଣିଷ ଭିତରେ ଥିଵା ବାସନା ଓ କ୍ରୋଧ ଅମାନିଆ ହୋଇଥାନ୍ତି। ଯେତେବେଳେ ମଣିଷ ଭିତରେ ଏହି ପାଶଵିକ ପ୍ରଵୃତ୍ତି ଜାଗ୍ରତ ହୁଏ, ତାହା ଵ୍ୟକ୍ତିର ଵିଵେକ, ବୁଦ୍ଧି ଓ ସଦଗୁଣକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନଷ୍ଟ କରିଦିଏ। ଏହି ଅରଣା ମଇଁଷି ରୂପକ ମନ ସର୍ଵଦା ନିଜର ଇଚ୍ଛା ଅନୁସାରେ ଧାଇଁଵାକୁ ଚାହେଁ, ଯାହା ଶେଷରେ ମଣିଷକୁ ପତନର ଗର୍ତ୍ତକୁ ଠେଲିଦିଏ।

ଏହି ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ପ୍ରେକ୍ଷାପଟରେ 'ଦନାଇ' ହେଉଛି ସ୍ୱୟଂ 'ଜୀଵାତ୍ମା' ଵା ସାଧାରଣ ସାଂସାରିକ ମଣିଷ। ସଂସାରର ମାୟାଜାଲ ଭିତରେ ଛନ୍ଦି ହୋଇ ରହିଥିଵା ମାନଵ ହିଁ ଏଠାରେ ଦନାଇ। ଜୀଵାତ୍ମା ନିଜର ଅଜ୍ଞାନତା ହେତୁ ଏହି ସଂସାରକୁ ହିଁ ସର୍ଵସ୍ୱ ମାନି ନେଇଥାଏ ଏଵଂ ନିଜ ଭିତରେ ତଥା ବାହାରେ ଥିଵା ଵିପଦ ପ୍ରତି ଅଜ୍ଞ ରହେ। ସେ ଅତି ସହଜରେ ଵାହ୍ୟ ଆକର୍ଷଣ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଲୋଭିତ ହୋଇଯାଏ ଏଵଂ ନିଜର ସାଵଧାନତା ହରାଇ ଵିପଦଗ୍ରସ୍ତ ହୁଏ। କଵି ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜୀଵାତ୍ମାକୁ 'ଦନାଇ' ବୋଲି ସମ୍ବୋଧନ କରି ସଂସାରର ଏହି ମହାଭୟ ପ୍ରତି ସଚେତନ କରାଇଛନ୍ତି।

ପଦରେ ଥିଵା "ରହିଛି ଅନାଇ" ଵାକ୍ୟାଂଶଟି ଅତ୍ୟନ୍ତ ତାତ୍ପର୍ଯ୍ୟପୂର୍ଣ୍ଣ। ମାୟା, କାମ, କ୍ରୋଧ, ଲୋଭ, ମୋହ ଓ ମାତ୍ସର୍ଯ୍ୟ ଭଳି ଷଡ଼ରିପୁ ଏଵଂ ଦୁର୍ଗୁଣଗୁଡ଼ିକ ସବୁବେଳେ ଜୀଵାତ୍ମାକୁ ଶିକାର କରିଵା ପାଇଁ ଆଖି ପତେଇ ବସିଛନ୍ତି। ସେମାନେ କେଵଳ ଗୋଟିଏ ସୁଯୋଗ ଅପେକ୍ଷାରେ ଥାଆନ୍ତି।

ମଣିଷ ଯେତେବେଳେ ନିଜର ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ସାଧନାରୁ ଟିକିଏ ଵିଚ୍ୟୁତ ହୁଏ, କିମ୍ଵା ସାଂସାରିକ ଭୋଗଵିଳାସ ମଧ୍ୟରେ ବୁଡ଼ି ରହି ନିଜର ଆତ୍ମିକ ସାଵଧାନତା ହରାଇ ବସେ, ସେହି ଦୁର୍ଵଳ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଏହି ପାଶଵିକ ପ୍ରଵୃତ୍ତିଗୁଡ଼ିକ ତାକୁ ଗ୍ରାସ କରିନିଅନ୍ତି। ଅରଣା ମଇଁଷି ଯେପରି ଜଙ୍ଗଲର ବଣ ବୁଦା ଆଢ଼ୁଆଳରେ ଲୁଚି ରହି ହିଂସ୍ର ଦୃଷ୍ଟିରେ ଅନାଇଥାଏ, ଠିକ୍ ସେହିପରି ଆମ ଭିତରେ ଥିଵା ବାସନା ମଧ୍ୟ ସୁପ୍ତ ଅଵସ୍ଥାରେ ରହି ସୁଯୋଗ ମିଳିଵା ମାତ୍ରେ ଜାଗ୍ରତ ହୋଇଉଠେ।

ଭାରତୀୟ ପୁରାଣ ଓ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ପରମ୍ପରାରେ ମଇଁଷି ଵା ମହିଷ ହେଉଛି ନ୍ୟାୟର ଦେଵତା ତଥା ମୃତ୍ୟୁର ଅଧିପତି ଯମରାଜ ଵା 'କାଳ'ର ଵାହନ। ତେଣୁ ଗଭୀର ଦୃଷ୍ଟିକୋଣରୁ ଵିଚାର କଲେ, "ଅରଣା ମହିଁଷି" ସ୍ୱୟଂ କାଳ ଵା ମୃତ୍ୟୁକୁ ହିଁ ସୂଚାଇଥାଏ।

ଜୀଵନ ଅସ୍ଥାୟୀ ଏଵଂ ପ୍ରତିଟି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ମୃତ୍ୟୁ ଜୀଵକୁ ଅନାଇ ରହିଛି। ସଂସାରର ସମସ୍ତ ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ, ଶକ୍ତି ଓ ଅହଂକାର ମୃତ୍ୟୁର ଗୋଟିଏ ପ୍ରହାରରେ ଧୂଳିସାତ ହୋଇଯାଏ। ଏହି କାଳ ରୂପକ ଅରଣା ମଇଁଷି କେତେବେଳେ କାହା ଉପରକୁ ଧାଇଁଆସିଵ, ତାହା କେହି କହିପାରିବେ ନାହିଁ। ତେଣୁ ମଣିଷ ନିଜର କ୍ଷଣଭଙ୍ଗୁର ଶରୀର ଓ ସମ୍ପତ୍ତିକୁ ନେଇ ଅହଂକାର କରିଵାର କୌଣସି କାରଣ ନାହିଁ। ଏହା ଜୀଵକୁ ଅନଵରତ ଜାଗ୍ରତ ରହିଵା ପାଇଁ ଏକ ନିରନ୍ତର ଚେତାଵନୀ।

"ମଇଁଷିର ପାଖେ ନଯାଅ" ହେଉଛି ସନାତନ ଶାସ୍ତ୍ର, ସଦଗୁଣୀ ଗୁରୁ ଏଵଂ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆଦେଶ ଵା ଚେତାଵନୀ। ଏହାର ଅର୍ଥ ହେଉଛି—ନିଜକୁ କୁସଙ୍ଗ, ଖରାପ ଵିଚାର, ଅହଂକାର ଏଵଂ ଇନ୍ଦ୍ରିୟାସକ୍ତି ଠାରୁ ଦୂରରେ ରଖ।

ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ପଥରେ ଆଗେଇଵାକୁ ହେଲେ ଜଣକୁ ଵିଵେକ ଓ ଵୈରାଗ୍ୟ ଅଵଲମ୍ଵନ କରିଵାକୁ ପଡ଼ିଵ। ଯଦି ଆମେ ଜାଣିଶୁଣି ଆମର ଲାଳସା କିମ୍ଵା ଉତ୍ତେଜନା ସହ ଖେଳିଵାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଵା (ଅର୍ଥାତ୍ ମଇଁଷିର ପାଖକୁ ଯିଵା), ତେଵେ ଆମର ଵିନାଶ ସୁନିଶ୍ଚିତ। ତେଣୁ ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକୁ ଭୋଗ୍ୟ ଵସ୍ତୁଠାରୁ ଦୂରେଇ ରଖିଵା ହିଁ ଆତ୍ମ-ରକ୍ଷାର ଏକମାତ୍ର ଉପାୟ।

ଵର୍ଣ୍ଣବୋଧର ଏହି ଦୁଇଟି ଧାଡ଼ି ଵାସ୍ତଵରେ ମାନଵ ଜୀଵନ ଦର୍ଶନର ଏକ ମହାନ୍ ସାରସଂକ୍ଷେପ। ବାହାର ଜଗତରେ ଥିଵା ହିଂସ୍ର ପ୍ରାଣୀ ଵା ଵନ୍ୟ ଅରଣା ମଇଁଷିଠାରୁ ନିଜ ଶରୀରକୁ ରକ୍ଷା କରିଵା ଯେତିକି ଜରୁରୀ, ତା'ଠାରୁ ହଜାରେ ଗୁଣ ଅଧିକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଉଛି ନିଜ ଭିତରେ ଲୁଚି ରହିଥିଵା 'ଅରଣା' ଵା ଅନିୟନ୍ତ୍ରିତ ଅହଂକାର, କ୍ରୋଧ ଓ କାମନା ରୂପକ ଅଦୃଶ୍ୟ ମହିଷ ଠାରୁ ନିଜ ଆତ୍ମାକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖିଵା।

ଵାହ୍ୟ ଜଙ୍ଗଲର ଵିପଦ ଆମକୁ କେଵଳ ଶାରୀରିକ ମୃତ୍ୟୁ ଦେଇପାରେ କିନ୍ତୁ ଆନ୍ତରିକ ଅଜ୍ଞାନତା ଓ ବାସନାର ଜଙ୍ଗଲ ଆମର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ପତନର କାରଣ ସାଜିଥାଏ। ଜୀଵନର ପ୍ରକୃତ ସାର୍ଥକତା ବାହାରର ଶତ୍ରୁକୁ ଜିତିଵାରେ ନାହିଁ ଵରଂ ନିଜ ଭିତରେ ଥିଵା ଏହି ଅମାନିଆ ପାଶଵିକ ପ୍ରଵୃତ୍ତିକୁ ଚିହ୍ନି, ତା'ଠାରୁ ଦୂରତ୍ୱ ବଜାୟ ରଖି ଆତ୍ମ-ସଂଯମ ଓ ଵିଵେକ ଦ୍ୱାରା ନିଜକୁ ଈଶ୍ୱର ଅଭିମୁଖୀ କରିଵାରେ ହିଁ ନିହିତ। ଏହିପରି ଭାବରେ, ଵର୍ଣ୍ଣବୋଧର ଏହି ସରଳ ଶିଶୁ-ଗୀତ ପ୍ରତ୍ୟେକ ମାନଵ ଜୀଵାତ୍ମା ପାଇଁ ଏକ ଶାଶ୍ୱତ ଜୀଵନ-ଜିଜ୍ଞାସାର ଦିଗଦର୍ଶନ ପ୍ରଦାନ କରିଥାଏ।

ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାର ଏକ ନିଆରା ଵ୍ୟଙ୍ଗୋକ୍ତି: 'ଘିନି ଉଡ଼ିଵା' ଶବ୍ଦର ତାତ୍ପର୍ଯ୍ୟ, ଵ୍ୟୁତ୍ପତ୍ତି ଓ ପ୍ରୟୋଗ

ଆମ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା ଅତ୍ୟନ୍ତ ସମୃଦ୍ଧ, ଭାଵପ୍ରଵଣ ଓ ଵିଵିଧତାରେ ଭରା ଏକ ପ୍ରକୃତ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ଭାଷା। ପ୍ରତିଦିନର କଥାଵାର୍ତ୍ତାରେ, ଗାଁ ଗହଳିର ଖଟିରେ କିମ୍ଵା ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କ ମେଳରେ ଵ୍ୟଵହାର ହେଉଥିଵା ଅନେକ ଢଗଢମାଳି ଓ ରୂଢ଼ି ଓଡ଼ିଆ ସାମାଜିକ ଜୀଵନର ଜୀଵନ୍ତ ଚିତ୍ର ଵହନ କରିଥାନ୍ତି। ଭାଷାରେ ଶବ୍ଦଗୁଡ଼ିକ କେଵଳ ଅଭିଧାନିକ ଅର୍ଥରେ ସୀମିତ ନ ରହି, ବେଳେବେଳେ ସମୟ, ପରିସ୍ଥିତି ଓ ମାନଵୀୟ ମନସ୍ତତ୍ତ୍ୱ ଅନୁସାରେ ନୂଆ ରୂପ ନେଇଥାନ୍ତି। ଏହି କ୍ରମରେ ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାକୋଷରେ ସ୍ଥାନିତ ହୋଇଥିଵା ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ରୋଚକ, ସ୍ଥାନୀୟ ଓ ଵ୍ୟଙ୍ଗାତ୍ମକ କ୍ରିୟାଶବ୍ଦ ହେଉଛି 'ଘିନି ଉଡ଼ିଵା'। ଏହି କ୍ରିୟାଟି ମୁଖ୍ୟତଃ କୌଣସି ଵ୍ୟକ୍ତିକୁ ସାମାନ୍ୟ ଚିଡ଼ାଇଵା, ଥଟ୍ଟା କରିଵା କିମ୍ଵା ତାଙ୍କ ସାଜସଜ୍ଜାକୁ ନେଇ ରହସ୍ୟ ଵା ଗମାତ କରିଵା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ପ୍ରୟୋଗ କରାଯାଇଥାଏ। ଏହାର ସିଧାସଳଖ ଅର୍ଥ 'ଅତି ସୁନ୍ଦର ଓ ଚମତ୍କାର ଦେଖାଯିଵା' ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଏହା ପ୍ରଶଂସା ଅପେକ୍ଷା ଵ୍ୟଙ୍ଗ ଵା କଟାକ୍ଷ ଆକାରରେ ଅଧିକ ପ୍ରୟୋଗ ହୋଇଥାଏ।

ସାଧାରଣତଃ ଯେତେବେଳେ କୌଣସି ଵ୍ୟକ୍ତି ନିଜ ଵୟସ, ଅଵସ୍ଥା କିମ୍ଵା ପରିଵେଶ ସହିତ ଖାପ ଖାଉନଥିଵା ଭଳି କୌଣସି ଅତି-ଆକର୍ଷଣୀୟ ଵା ରଙ୍ଗୀନ ପୋଷାକ ପିନ୍ଧିଥାନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଲୋକମାନେ ଆମୋଦିତ ହୋଇ ଏହି ପଦଟିର ଵ୍ୟଵହାର କରନ୍ତି। ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ, ଆଗକାଳରେ ଗାଁରେ ଯଦି କେହି ଵୟସ୍କ କିମ୍ଵା ବୁଢ଼ାଵୟସର ଵ୍ୟକ୍ତି ହଠାତ୍ ଗୋଟିଏ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ରଙ୍ଗର ପାଟଖଦି ଵା ବହୁମୂଲ୍ୟ ଵସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି ଦାଣ୍ଡକୁ ଵାହାରୁଥିଲେ, ତେବେ ସାହି ପଡ଼ିଶା କିମ୍ଵା ସମଵୟସ୍କ ସାଙ୍ଗମାନେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖେଇ କରି ମଜାରେ କହୁଥିଲେ, "ଏ ବୁଢ଼ାଵୟସକୁ ରଙ୍ଗୀନ ପାଟଖଦି ଭାରି ଘିନି ଉଡ଼ୁଛି ହୋ।" ଏଠାରେ 'ଘିନି ଉଡ଼ିଵା'ର ଅର୍ଥ କେଵଳ ସୁନ୍ଦର ଦେଖାଯିଵା ନୁହେଁ, ଵରଂ ଵୟସର ଅପରାହ୍ନରେ ଏତେ ଚକମକିଆ ଵସ୍ତ୍ରର ଚୟନ ଯେ ଟିକେ ଅସ୍ୱାଭାଵିକ ଓ ଆଖିଦୃଶିଆ ହୋଇପଡ଼ିଛି, ତାହା ଦର୍ଶାଇଵା ଅଟେ। ଏହା ଏକ ପ୍ରକାରର ନିଷ୍ପାପ ଥଟ୍ଟା ଵା ଗମାତ, ଯାହା ଓଡ଼ିଆ ସମାଜର ପାରସ୍ପରିକ ସ୍ନେହ ଓ ସାମାଜିକ ଵନ୍ଧନର ଗଭୀରତାକୁ ପ୍ରମାଣିତ କରିଥାଏ।

'ଘିନି ଉଡ଼ିଵା' ଶବ୍ଦଟି ଦୁଇଟି ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର କ୍ରିୟାପଦର ମିଶ୍ରଣରୁ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି, ଯଥା 'ଘିନିଵା' ଏଵଂ 'ଉଡ଼ିଵା'। ପ୍ରଥମେ 'ଘିନିଵା' ଵା 'ଘେନିଵା' ଶବ୍ଦର ଉତ୍ପତ୍ତି ଵିଷୟରେ ଆଲୋଚନା କଲେ ଜଣାଯାଏ ଯେ, ଏହା ସଂସ୍କୃତର 'ଗ୍ରହ' (ଗ୍ରହଣ କରିଵା) ଧାତୁରୁ ଵିଵର୍ତ୍ତିତ ହୋଇ ଆସିଛି। ପ୍ରାକୃତ ଭାଷାରେ ଏହା 'ଗେହ୍ଣ' କିମ୍ଵା 'ଗଣ୍ହ' ରୂପ ନେଇଥିଲା ଏଵଂ କାଳକ୍ରମେ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାରେ ଏହା 'ଘେନିଵା' କିମ୍ଵା ଗ୍ରାମ୍ୟ ପ୍ରୟୋଗରେ 'ଘିନିଵା'ରେ ପରିଣତ ହେଲା। ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ଭାଷାକୋଷ ଅନୁସାରେ, 'ଘେନିଵା'ର ଅନେକଗୁଡ଼ିଏ ଅର୍ଥ ରହିଛି। ଏହା ଧାରଣ କରିଵା, ମଞ୍ଜୁର କରିଵା, ଦେହରେ ଭରିଵା ଵା ପିନ୍ଧିଵା, ସମ୍ମାନ ଦେଵା ଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି କୌଣସି କଥାକୁ ଵିଵେଚନା କରିଵା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଵିଭିନ୍ନ ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ଵ୍ୟଵହୃତ ହୁଏ। ଵିଶେଷ କରି ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ଭାଷାକୋଷରେ ଏହାର ଷଷ୍ଠ ଅର୍ଥଟି  'ମାନିଵା, ଶୋଭା ପାଇଵା କିମ୍ଵା ସୁନ୍ଦର ଦେଖାଯିଵା' ଉଲ୍ଲେଖ ଅଛି । ଉଦାହରଣସ୍ୱରୂପ "ନ ଘେନିଲା ପରି..." ଅର୍ଥାତ୍ ଯାହା ଶୋଭା ପାଉନାହିଁ। ସେହିପରି ଦେହରେ ଵସ୍ତ୍ର ଵା ମାଳା ଧାରଣ କରିଵା ଅର୍ଥରେ ମଧ୍ୟ "ମାଳ ଘେନିଲେ ଜଣେ ଜଣେ" ବୋଲି ପ୍ରୟୋଗ କରାଯାଏ। ତେଣୁ 'ଘିନିଵା'ର ମୂଳ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଲା ନିଜ ସହିତ କିଛି ଯୋଡ଼ିଵା ଵା ଗ୍ରହଣ କରିଵା, ଯାହାଦ୍ୱାରା ଦେହର ଶୋଭା ଵର୍ଦ୍ଧନ ହୋଇଥାଏ।

ଏଠାରେ ଆଞ୍ଚଳିକ ଭାଷାଗତ ଵୈଚିତ୍ର୍ୟକୁ ମଧ୍ୟ ଧ୍ୟାନ ଦେଵା ନିତାନ୍ତ ଆଵଶ୍ୟକ। ଅଵିଭକ୍ତ ସମ୍ଵଲପୁରର ଵିଭିନ୍ନ ଅଞ୍ଚଳରେ 'ଘିନିଵା' ଶବ୍ଦଟି 'କିଣିଵା' ଵା To purchase ଅର୍ଥରେ ବହୁଳ ଭାବରେ ପ୍ରଚଳିତ।  'ଘିନି ଆନ୍ଵା' (କିଣିଆଣିଵା), 'ଘିନି ଖାଇଵା' (ଆହାରୀୟ ଦ୍ରଵ୍ୟ କିଣି ଖାଇଵା) ଏଵଂ 'ଘିନିଲା ଲୋକ' (କିଣାଦାସ ଵା ଅନୁଗତ ଵ୍ୟକ୍ତି) ଇତ୍ୟାଦି ଶବ୍ଦଗୁଡ଼ିକର ଆଜି ବି ପ୍ରଚଳନ ଅଛି । ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟର କଥା ହେଉଛି, ସମ୍ଵଲପୁରୀ ପ୍ରୟୋଗରେ ମଧ୍ୟ 'ଘିନି ଖାଇଵା' ଶବ୍ଦଟିକୁ ବେଳେବେଳେ ଵ୍ୟଙ୍ଗାର୍ଥରେ 'ସୁନ୍ଦର ଦେଖାଯିଵା' ଵା 'ଶୋଭା ପାଇଵା' ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ଵ୍ୟଵହାର କରାଯାଏ। ଏହା ପ୍ରମାଣିତ କରେ ଯେ, ଓଡ଼ିଶାର ଵିଭିନ୍ନ ପ୍ରାନ୍ତରେ ଶବ୍ଦଗୁଡ଼ିକର ଉଚ୍ଚାରଣ ଏଵଂ ପ୍ରାଥମିକ ଅର୍ଥରେ ଭିନ୍ନତା ଥିଲେ ହେଁ, ସେଗୁଡ଼ିକର ଲାକ୍ଷଣିକ କିମ୍ଵା ଵ୍ୟଙ୍ଗାତ୍ମକ ପ୍ରୟୋଗରେ ଏକ ଅଦୃଶ୍ୟ ସାମଞ୍ଜସ୍ୟ ରହିଛି।

ଘିନି ଉଡ଼ିଵା କ୍ରିୟାରେ ଥିଵା ଦ୍ୱିତୀୟ ଶବ୍ଦଟି ହେଉଛି 'ଉଡ଼ିଵା', ଯାହା ସଂସ୍କୃତ ଶବ୍ଦ 'ଉଡ୍ଡୀନ' ସହିତ ସମୋଦ୍ଧୃତ ବୋଲି ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ଭାଷାକୋଷର ମତ ଏଵଂ ଏହାର ମୂଳ ଭାରୋ-ଇରାନୀୟ ରୂପ  *udᶻdiHyáti ଥିଲା । ଉଡ଼ିଵା କ୍ରିୟାର ସାଧାରଣ ଅର୍ଥ ହେଉଛି ଆକାଶମାର୍ଗରେ ଗତି କରିଵା। କିନ୍ତୁ ଭାଷାକୋଷ ଅନୁସାରେ ଏହାର ଅନେକ ଲାକ୍ଷଣିକ ଅର୍ଥ ମଧ୍ୟ ରହିଛି; ଯେପରିକି ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଵା, ଶୂନ୍ୟରେ ଚାଳିତ ହେଵା, ମନ ଵା ହୃଦୟ ଅସ୍ଥିର ହେଵା, କଥା ଚାରିଆଡ଼େ ପ୍ରଚାରିତ ହେଵା, କିମ୍ଵା ଅତି ଵେଗରେ ଗତି କରିଵା। ଯେତେବେଳେ 'ଘିନିଵା' (ଶୋଭା ପାଇଵା ଵା ଦେହରେ ଧାରଣ କରିଵା) ସହିତ 'ଉଡ଼ିଵା' (ଶୂନ୍ୟରେ ଉଡ଼ିଵା ଵା ଚାଳିତ ହେଵା) ଶବ୍ଦ ଯୋଡ଼ି ହୋଇଯାଏ, ସେତେବେଳେ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଅର୍ଥଗତ ଚମତ୍କାରିତା ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ।

ଏହି ମିଶ୍ରଣର ମନସ୍ତାତ୍ତ୍ୱିକ ଅର୍ଥ ହେଉଛି, ଵ୍ୟକ୍ତି ଜଣକ ଯେଉଁ ଵସ୍ତ୍ର ଵା ଅଳଙ୍କାର ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି, ତାହା ଏତେ ମାତ୍ରାରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଵା ଅସାଧାରଣ ଯେ, ତାହା କେଵଳ ଦେହରେ 'ଘେନି' ନାହିଁ, ଵରଂ ଦେଖଣାହାରୀଙ୍କ ଆଖିକୁ ଝଲସାଇ ଦେଇ ଶୂନ୍ୟରେ 'ଉଡ଼ୁଛି'। ଅର୍ଥାତ୍ ତାଙ୍କର ସାଜସଜ୍ଜା ଏତେ ଉତ୍କଟ ଭାବରେ ଆକର୍ଷଣୀୟ ଯେ, ତାହା ପରିଵେଶରେ ଏକପ୍ରକାର ଅସ୍ଥିରତା ଵା ଆଲୋଡ଼ନ ସୃଷ୍ଟି କରୁଛି। ଇଂରାଜୀରେ ଯାହାକୁ ଆମେ 'Over the top' କିମ୍ଵା 'Loud dressing' ବୋଲି କହୁ, 'ଘିନି ଉଡ଼ିଵା' ହେଉଛି ତାର ଏକ ଖାଣ୍ଟି ଓଡ଼ିଆ ରୂପାନ୍ତର। ଯେତେବେଳେ ସେହି ବୁଢ଼ା ଲୋକଟି ରଙ୍ଗୀନ ପାଟ ପିନ୍ଧି ଆସନ୍ତି, ତାଙ୍କର ଵୟସର ଗାମ୍ଭୀର୍ଯ୍ୟ ତୁଳନାରେ ସେହି ପାଟର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଅଧିକ ପ୍ରତିଫଳିତ ହୁଏ, ସତେ ଯେମିତି ପୋଷାକଟି ଵ୍ୟକ୍ତିତ୍ୱକୁ ଟପି ନିଜେ ଉଡ଼ି ବୁଲୁଛି!

ଏହି ଗୋଟିଏ ଛୋଟିଆ କ୍ରିୟାପଦରୁ ଆମେ ପ୍ରାଚୀନ ଓଡ଼ିଶାର ଗ୍ରାମ୍ୟ ଜୀଵନର ସାମାଜିକ ସ୍ଥିତି ଵିଷୟରେ ଅନେକ କିଛି ଅନୁମାନ କରିପାରିଵା। ଆମ ସମାଜରେ ଵୟସ ଓ ପରିସ୍ଥିତି ଅନୁସାରେ ଆଚରଣ ତଥା ପରିଧାନର ଏକ ଅଲିଖିତ ନିୟମ ରହିଆସିଛି। ଵୟସ ବଢ଼ିଵା ସହିତ ଲୋକମାନେ ଶାନ୍ତ, ସରଳ ଓ ନିରାଡ଼ମ୍ଵର ଵସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଵାକୁ ସମାଜ ଆଶା କରିଥାଏ। ଯେତେବେଳେ କେହି ଏହି ଅଲିଖିତ ନିୟମକୁ ଭାଙ୍ଗି ଏକ ଭିନ୍ନ ସାଜରେ ବାହାରକୁ ଆସନ୍ତି, ସମାଜ ତାଙ୍କୁ ତୀଵ୍ର ସମାଲୋଚନା କରିଵା ପରିଵର୍ତ୍ତେ ଏହିଭଳି ରସାତ୍ମକ ଵ୍ୟଙ୍ଗ ମାଧ୍ୟମରେ ସଚେତନ କରିଥାଏ। 'ଘିନି ଉଡ଼ିଵା' କେଵଳ ଏକ ଶବ୍ଦ ନୁହେଁ, ଏହା ହେଉଛି ମଣିଷର ଲୁଚି ରହିଥିଵା ଯୌଵନର ଇଚ୍ଛା ଏଵଂ ସମାଜର ମୃଦୁ ଶାସନ ମଧ୍ୟରେ ଥିଵା ଏକ ମଧୁର ସଂଘର୍ଷର ପ୍ରତୀକ।

ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାକୋଷରେ ସ୍ଥାନିତ ହୋଇଥିଵା ଏହି 'ଘିନି ଉଡ଼ିଵା' ପ୍ରୟୋଗଟି ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାର ପ୍ରକାଶିକା ଶକ୍ତି ଏଵଂ ଵ୍ୟଞ୍ଜନା ଧର୍ମର ଏକ ପ୍ରକୃଷ୍ଟ ଉଦାହରଣ। ଗୋଟିଏ ପଟେ ଏହା ମୂଳ ସଂସ୍କୃତ ଧାତୁରୁ କ୍ରମଵିକଶିତ ହୋଇ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାରେ ନିଜର ଆଞ୍ଚଳିକ ପରିଚୟ ସୃଷ୍ଟି କରିପାରିଛି ଏଵଂ ଅନ୍ୟ ପଟେ ଗୋଟିଏ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସାମାଜିକ ଆଚରଣକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ନିଖୁଣ ଭାବରେ ପ୍ରକାଶ କରିଵା ପାଇଁ ଏକ ଉପଯୁକ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର ପାଲଟିଛି। ଆଧୁନିକତାର ପ୍ରଭାଵରେ ହୁଏତ ଆଜିକାଲିର ସହରୀ ପରିଵେଶରେ ଏହିଭଳି ଖାଣ୍ଟି ଶବ୍ଦମାନଙ୍କର ଵ୍ୟଵହାର କମି କମି ଯାଉଛି, କିନ୍ତୁ ଏହାର ଵ୍ୟୁତ୍ପତ୍ତି ଓ ପ୍ରୟୋଗ ଶୈଳୀକୁ ଅନୁଧ୍ୟାନ କଲେ ଆମେ ଆମର ମାତୃଭାଷାର ଅତୁଳନୀୟ ଗଭୀରତା ଏଵଂ ଆମ ପୂର୍ଵଜମାନଙ୍କର ସୂକ୍ଷ୍ମ ରସବୋଧକୁ ସହଜରେ ଉପଲଵ୍ଧି କରିପାରିଵା। ଵାସ୍ତଵରେ, ଏଭଳି ଶବ୍ଦଗୁଡ଼ିକ ହିଁ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାର ପ୍ରକୃତ ଅଳଙ୍କାର, ଯାହାକି ସର୍ଵଦା ଆମ ସାହିତ୍ୟ ଓ ସଂସ୍କୃତିର ଆକାଶରେ ଚମତ୍କାର ଭାବରେ 'ଘିନି ଉଡ଼ୁଥିଵ'।

ଲୋଭର ପରିଣାମ

ଗୋଟିଏ ପ୍ରାଚୀନ ନଗରରେ ଜଣେ ଲୋକ ଥିଲା ଯିଏ ଅନ୍ଯକୁ ନାନା ଉପାୟରେ ଠକି ଅର୍ଥ ଲାଭ କରିଜାଣିଥିଲା । ଦିନେ ସେ ଜଙ୍ଗଲରେ ଯାଉଥିଲାବେଳେ ଗୋଟିଏ ସିନ୍ଧୁକ ପାଇଲା ।  ସେ ସିନ୍ଧୁକ ଉପରେ ଲେଖାଥିଲା

 "ତମେ ଚାହିଁଲେ ଏ ସିନ୍ଧୁକ ଖୋଲିପାର 

ହେଲେ ଯଦି ଖୋଲ ମରିଵା ହେଵ ସାର"

ଠକଲୋକଟି ଭାବିଲା ମୁଁ ଏ ସିନ୍ଧୁକ ନ ଖୋଲି ଅଉ ଜଣକ ହାତରେ ଖୋଲିବି , ମୁଁ ଖାଲିଟାରେ ଏଟାକୁ ଖୋଲି କାହିଁକି ମରିବି ? 

ନଗରର ସବୁଠାରୁ ଓଲା ଲୋକକୁ ଧରି ଆଣି ସେ ସେହି ସିନ୍ଧୁକଟି ଖୋଲିଵାକୁ କହିଲା । ଉକ୍ତ ଲୋକଟି ଓଲା ଥିଲେ ବି ଅଶିକ୍ଷିତ ନଥିଲା । ସେ ଠକକୁ କହିଲା ଏଥିରେ ପରା ଲେଖା ହୋଇଛି ଯିଏ ଖୋଲିଵ ସିଏ ମରିଵ ମୁଁ ଏ ସିନ୍ଧୁକ ଖୋଲିଲେ ତ ମରିଯିବି ? 

ଠକ ଲୋକଟି ବି କୋଉ ଛାଡୁଛି ? ସିଏ  ଓଲାକୁ କହିଲା, 

"ଆରେ ୟା ଭିତରେ ଗୋଟିଏ ସୁନ୍ଦର  ରାଜକୁମାରୀ ଅଛି  , ମୁଁ ପରା ନିଜେ ତା ପାଟି ଶୁଣି ତୋ ପାଖକୁ ଦୌଡ଼ିଗଲି । ମୋର ଝିଅ କ'ଣ ହେଵ ହେଲେ ତୋର ପା' ବାହାଘର ହୋଇ ନାହିଁ । ତୁ ଏଇ ସିନ୍ଧୁକ ଖୋଲି ରାଜକୁମାରୀକୁ ରଖିବୁ ।  ମୋତେ ରାଜକୁମାରୀ ଖୁସି ହୋଇ ହାରଟେ ଦେଲେ ବି ଚଳିଯିଵ ଯେ ..."

ଓଲା ଲୋକଟି ତା କଥାରେ ପଡ଼ି ସିନ୍ଧୁକ ଖୋଲି ଦେଲା ହେଲେ ସେଥିରେ ରାଜକୁମାରୀ ନଥିଲା !!! 

ଥିଲା ଗୁଡାଏ ହୀରା ନୀଳା ମୋତି ମାଣିକ ଓ ରାଜମୁକୁଟ ...

ଓଲାଟି ରାଗିକି ଠକଲୋକଟା ସହ ଝଗଡା଼ କରିଵାକୁ ବାହାରିଲାରୁ 

ଓଲା ଲୋକକୁ ଠକ କହିଲା, 

"ଆରେ  ଏଥିରେ ପରା କୋଟି କୋଟି ଟଙ୍କାର ସମ୍ପତ୍ତି ଅଛି, ଗୋଟେ କାମ କରିଵା ତୋର ମୋର ଅଧା ଅଧା ବାଣ୍ଟିନେଵା ।"

ଓଲା ଲୋକଟି ରାଗିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସିନ୍ଧୁକ ଭିତରେ ଚକ୍ ଚକ୍ କରୁଥିଵା ହୀରା, ନୀଳା, ମୋତି ଓ ରାଜମୁକୁଟ ଦେଖି ତା' ମନ ଲୋଭେଇଗଲା। ସେ ଭାବିଲା, "ରାଜକୁମାରୀ ମିଳିଲାନି ତ ନାହିଁ, ଏତେ ସମ୍ପତ୍ତି ମିଳିଗଲେ ମୁଁ ତ ନିଜେ ଜଣେ ରାଜା ଭଳି ଚଳିପାରିବି।" ତେଣୁ ସେ ଠକର ଅଧା-ଅଧା ବାଣ୍ଟିଵା ପ୍ରସ୍ତାବରେ ରାଜି ହୋଇଗଲା।

କିନ୍ତୁ, ପ୍ରକୃତ ଖେଳ ତ ଏବେ ଆରମ୍ଭ ହେଵାକୁ ଯାଉଥିଲା...

ଅଧା ବାଣ୍ଟିବାକୁ ରାଜି ହେବା ପରେ ମଧ୍ୟ, ଦୁହିଁଙ୍କ ମନରେ ପରସ୍ପର ପ୍ରତି ଅଵିଶ୍ୱାସ ଓ ଲୋଭର ଵିଷ ମଞ୍ଜି ବୁଣି ହୋଇଗଲା।

ଠକ ମନେ ମନେ ଚିନ୍ତା କଲା : "ଏ ସିନ୍ଧୁକ ମୁଁ ପ୍ରଥମେ ଆଵିଷ୍କାର କଲି। ମୋରି ବୁଦ୍ଧି ଯୋଗୁଁ ହିଁ ଏହା ଖୋଲିଲା। ଏହି ଓଲାଟା କେଵଳ ଢାଙ୍କୁଣୀଟେ ଖୋଲିଦେଇ ଅଧା ସମ୍ପତ୍ତି ନେଇଯିଵ ? ଏହା କଦାପି ହୋଇପାରିଵ ନାହିଁ। ମୋତେ ସବୁତକ ସମ୍ପତ୍ତି ଦରକାର।"

ଓଲା ଚିନ୍ତା କଲା : "ଏହି ଠକଟା ମୋତେ ମିଛ କହି ମୃତ୍ୟୁ ମୁଖକୁ ଠେଲି ଦେଉଥିଲା। ଏହାକୁ ଵିଶ୍ୱାସ କରିଵା ମୂର୍ଖତା ହେଵ। ମୁଁ ଯଦି ଏହାକୁ ଏଇଠି ଶେଷ କରିଦିଏ, ତେବେ ସବୁ ସମ୍ପତ୍ତି ମୋର ହୋଇଯିଵ ।"

ସମ୍ପତ୍ତିକୁ ନିଜ ନଗରକୁ ନେଵା ପୂର୍ଵରୁ ଠକଟି ଏକ ଚାଲାକି କଲା। ସେ ଓଲାକୁ କହିଲା, "ଭାଇ! ଆଜି ଆମର ଭାଗ୍ୟ ବଦଳି ଯାଇଛି। ଚାଲ ଏହାକୁ ଖୁସିରେ ପାଳନ କରିଵା। ତୁ ଏଇଠି ସିନ୍ଧୁକ ଜଗିଥା, ମୁଁ ପାଖ ସହରକୁ ଯାଇ କିଛି ସୁଆଦିଆ ଖାଦ୍ୟ ଓ ମିଠା ପାଣି ନେଇ ଆସୁଛି। ଆମେ ଦୁହେଁ ମିଶି ପେଟପୂରା ଖାଇଵା ଏଵଂ ତା'ପରେ ସମ୍ପତ୍ତି ବାଣ୍ଟି ଘରକୁ ଯିଵା ।"

ଓଲା ଏଥିରେ ରାଜି ହେଲା। ଠକ ସହରକୁ ଗଲା। ସେଠାରେ ସେ ସ୍ୱାଦିଷ୍ଟ ଖାଦ୍ୟ କିଣିଵା ସହ ଜଣେ ଵୈଦ୍ୟ ପାଖରୁ ଅତି ତୀଵ୍ର ଵିଷ କିଣିଲା। ଠକ ସେହି ଵିଷକୁ ଓଲା ପାଇଁ ଆଣିଥିଵା ଖାଦ୍ୟରେ ମିଶାଇ ଦେଲା, ଯଦ୍ଦ୍ୱାରା ଓଲା ସେହି ଖାଦ୍ୟ ଖାଇ ମରିଯିଵ ଏଵଂ ସବୁ ସମ୍ପତ୍ତି ଠକ'ର ହୋଇଯିବ।

ଅପରପକ୍ଷରେ, ଜଙ୍ଗଲରେ ସିନ୍ଧୁକ ଜଗି ରହିଥିଵା ଓଲା ମଧ୍ୟ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଯୋଜନା କରିସାରିଥିଲା। ସେ ଏକ ଶକ୍ତ କାଠ ଗଣ୍ଡି ସଂଗ୍ରହ କରି ରଖିଲା। ସେ ଭାବିଲା, "ଠକ ଫେରିଵା ମାତ୍ରେ ମୁଁ ତା' ମୁଣ୍ଡକୁ ପଛପଟୁ ଆଘାତ କରି ତାକୁ ମାରିଦେବି।"

ସନ୍ଧ୍ୟା ସମୟରେ ଠକ ହାତରେ ଖାଦ୍ୟ ପୁଟୁଳା ଧରି ଜଙ୍ଗଲକୁ ଫେରିଲା। ସେ ଓଲା ପାଖରେ ପହଞ୍ଚି ଖାଦ୍ୟ ବଢ଼ାଇଵାକୁ ଯାଉଥିଵା ସମୟରେ, ଓଲା ପଛପଟୁ ଆସି ସେହି ଭାରି କାଠ ଗଣ୍ଡିରେ ଠକର ମୁଣ୍ଡକୁ ଶକ୍ତ ପ୍ରହାର କଲା। ଠକଟି ରକ୍ତ ଜୁଡ଼ୁବୁଡ଼ୁ ଅଵସ୍ଥାରେ ସେହିଠାରେ ହିଁ ପ୍ରାଣ ହରାଇଲା।

ଓଲା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଖୁସି ହୋଇଗଲା। ସେ ହସି ହସି କହିଲା, "ମୋତେ ଓଲା ଭାବୁଥିଲୁ? ଏବେ ଦେଖ, ସବୁ ସମ୍ପତ୍ତି କେଵଳ ମୋର!"

ଦିନସାରାର ପରିଶ୍ରମ ଓ ଉତ୍ତେଜନା ଯୋଗୁଁ ଓଲା ଅତିଶୟ କ୍ଷୁଧାର୍ତ୍ତ ଥିଲା। ସେ ବିନା ଦ୍ୱିଧାରେ ଠକ ଆଣିଥିଵା ସେହି ସ୍ୱାଦିଷ୍ଟ ଖାଦ୍ୟକୁ ଆଗ୍ରହର ସହ ଖାଇଵାକୁ ଲାଗିଲା। ସେ ଖାଦ୍ୟ ଶେଷ କରିଵାର ମାତ୍ର କିଛି ମିନିଟ୍ ମଧ୍ୟରେ ତା' ଶରୀରରେ ଵିଷ କ୍ରିୟା ଆରମ୍ଭ ହୋଇଗଲା। ତା'ର ପେଟ ଭିତର ଜଳିଵାକୁ ଲାଗିଲା ଏଵଂ ସେ ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ଛଟପଟ ହେଲା।

ମୃତ୍ୟୁର ଠିକ୍ ପୂର୍ଵ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ତା'ର ନଜର ସେହି ସିନ୍ଧୁକ ଉପରେ ଲେଖାଥିଵା ଧାଡ଼ି ଦୁଇଟି ଉପରେ ପଡ଼ିଲା:

"ତମେ ଚାହିଁଲେ ଏ ସିନ୍ଧୁକ ଖୋଲିପାର,

ହେଲେ ଯଦି ଖୋଲ ମରିଵା ହେଵ ସାର"

ସେ ବୁଝିପାରିଲା ଯେ ସିନ୍ଧୁକ ଭିତରେ କୌଣସି ରକ୍ତମୁଖା ଭୂତ ଵା ରାକ୍ଷସ ନଥିଲା,ଵରଂ ଏମିତି ଏକ ସମ୍ପତ୍ତି ଥିଲା ଯାହା ମଣିଷ ମନରେ ଏଭଳି ଲୋଭ ସୃଷ୍ଟି କରେ, ଯାହାର ପରିଣାମ କେଵଳ 'ମୃତ୍ୟୁ' ହିଁ ହୋଇଥାଏ।

ଶେଷରେ, ଉଭୟ ଠକ ଏବଂ ଓଲା ସେହି ସୁନା-ରୂପା ଓ ହୀରା ଗଦା ପାଖରେ ମୃତ ଅଵସ୍ଥାରେ ପଡ଼ି ରହିଲେ। ସେହି ରହସ୍ୟମୟ ସିନ୍ଧୁକଟି ପୂର୍ଵପରି ଖୋଲା ଅବସ୍ଥାରେ ସେହି ଜଙ୍ଗଲରେ ପଡ଼ି ରହିଲା, ପରଵର୍ତ୍ତୀ କୌଣସି ଲୋଭୀ ଵ୍ୟକ୍ତିର ଅପେକ୍ଷାରେ...।

ଅତ୍ୟଧିକ ଲୋଭ ହିଁ ମଣିଷର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଶତ୍ରୁ ଏଵଂ ଏହାର ପରିଣାମ ସର୍ଵଦା ଵିନାଶକାରୀ ହୋଇଥାଏ।

ଇଲିଆଡ଼ ୬ — ଵଳିର କଥା

ଟ୍ରୟର ରାଜକୁମାର ପାରିସ୍ ଦେଵୀ ଆଫ୍ରୋଡାଇଟ୍‌ଙ୍କ ସହାୟତାରେ ସ୍ପାର୍ଟାର ସୁନ୍ଦରୀ ରାଣୀ ହେଲେନ୍‌ଙ୍କୁ ମୋହିତ କରି ଅପହରଣ କରିନେଇଥିଲେ । ଏହି ଅପମାନର ପ୍ରତିଶୋଧ ନେଵା ପାଇଁ ହେଲେନ୍‌ଙ୍କ ପତି ମେନେଲସ୍ ଏଵଂ ତାଙ୍କ ବଡ଼ଭାଇ ମାଇସେନ୍‌ର ରାଜା ଆଗାମେନନ୍ ଗ୍ରୀସର ସମସ୍ତ ରାଜାମାନଙ୍କୁ ଏକାଠି କରି ଟ୍ରୟ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରିଵାକୁ ରଣହୁଙ୍କାର ଦେଲେ । ହେଲେନ୍‌ଙ୍କ ସ୍ୱୟମ୍ଵର ସମୟର ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଅନୁସାରେ ଵୃଦ୍ଧ ନେଷ୍ଟର ଓ ମହାନ ଵୀର ଆଚିଲେସ୍‌ଙ୍କ ସହ ଶତାଧିକ ଗ୍ରୀକ୍ ଵୀର ଏହି ଵିଶାଳ ସେନାରେ ଯୋଗଦେଲେ । ଇଥାକାର ଚତୁର ରାଜା ଓଡସିୟସ୍ ଯୁଦ୍ଧକୁ ନଯିଵା ପାଇଁ ପାଗଳାମିର ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ନିଜ ଶିଶୁପୁତ୍ର ଟେଲିମେକସ୍‌ଙ୍କ ଯୋଗୁଁ ତାଙ୍କ କପଟ ଧରାପଡ଼ିଗଲା । ଶେଷରେ ସେ ଵିଵଶ ହୋଇ ସମସ୍ତ ଗ୍ରୀକ୍ ଵୀରଙ୍କ ସହ ଆପଣା ସୈନ୍ୟସାମନ୍ତ ଧରି ଅଲିସ୍ ସମୁଦ୍ର କୂଳରେ ରୁଣ୍ଡ ହେଲେ ।

ଅଲିସ୍‌ର ସମୁଦ୍ର କୂଳ ଏବେ ଏକ ଵିଶାଳ ସୈନ୍ୟଛାଉଣୀରେ ପରିଣତ ହୋଇସାରିଥିଲା । ଗ୍ରୀକ୍‌ର କୋଣ ଅନୁକୋଣରୁ ଆସିଥିଵା ହଜାର ହଜାର ଯୁଦ୍ଧ ଜାହାଜ ଏଵଂ ଵୀର ସୈନ୍ୟମାନଙ୍କ କୋଳାହଳରେ ସେହି ଅଞ୍ଚଳ ପ୍ରକମ୍ପିତ ହେଉଥିଲା । ଓଡସିୟସ୍ ମଧ୍ୟ ନିଜର ଅନିଚ୍ଛା ସତ୍ତ୍ୱେ କର୍ତ୍ତଵ୍ୟର ଵାଧ୍ୟଵାଧକତାରେ ଆସି ସେଠାରେ ପହଞ୍ଚିଥିଲେ । ଵର୍ତ୍ତମାନ ଗ୍ରୀକ୍ ସେନା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଥିଲେ ଟ୍ରୟ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରିଵା ପାଇଁ । ସମସ୍ତଙ୍କ ମନରେ ଥିଲା ଅପୂର୍ଵ ଉତ୍ସାହ ଏଵଂ ପ୍ରତିଶୋଧର ନିଆଁ । କିନ୍ତୁ ଵିଧାତାଙ୍କ ଵିଧାନ କିଛି ଭିନ୍ନ ଥିଲା । ଯେଉଁ ସମୟରେ ଜାହାଜଗୁଡ଼ିକ ସମୁଦ୍ର ଯାତ୍ରା ଆରମ୍ଭ କରିଵା କଥା, ଠିକ୍ ସେତିକିବେଳେ ସମୁଦ୍ର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନିସ୍ତଵ୍ଧ ହୋଇଗଲା । ପଵନର ସାମାନ୍ୟତମ ପ୍ରଵାହ ମଧ୍ୟ ବନ୍ଦ ହୋଇଗଲା ।

ସମୁଦ୍ରର ନୀଳ ଲହରୀ ଯେପରି ଗୋଟିଏ ସ୍ଥାନରେ ସ୍ଥିର ହୋଇ ରହିଗଲା । ଜାହାଜର ଵିଶାଳ ପାଲଗୁଡ଼ିକ ନିର୍ଜୀଵ ଭଳି ଓହଳି ରହିଲା । ଦିନ ପରେ ଦିନ ବିତିଗଲା, ସପ୍ତାହ ପରେ ସପ୍ତାହ ବିତିଗଲା, କିନ୍ତୁ ପଵନ ବହିଵାର କୌଣସି ଲକ୍ଷଣ ଦେଖାଗଲା ନାହିଁ । ଏତେ ବଡ଼ ଵିଶାଳ ସେନା ପାଇଁ ସମୁଦ୍ର କୂଳରେ ଅଧିକ ଦିନ ରହିଵା ସହଜ ନଥିଲା । ଧୀରେ ଧୀରେ ଖାଦ୍ୟ ଓ ପାନୀୟ ଜଳର ଅଭାଵ ଦେଖାଦେଵାକୁ ଲାଗିଲା । ସୈନ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅସନ୍ତୋଷ, ମହାମାରୀ ଓ ଗୁଞ୍ଜରଣ ସୃଷ୍ଟି ହେଲା । ସେମାନେ ଭାବିଵାକୁ ଲାଗିଲେ ଯେ ଦେଵତାମାନେ ବୋଧହୁଏ ଏହି ଯୁଦ୍ଧ ସପକ୍ଷରେ ନାହାନ୍ତି ।

ଏହି ମହାସଙ୍କଟର କାରଣ ଓ ସମାଧାନ କ’ଣ, ତାହା ଜାଣିଵା ପାଇଁ ମହାରାଜ ଆଗାମେନନ୍ ଗ୍ରୀକ୍ ସେନାର ପ୍ରଧାନ ଗଣକ ତଥା ଦ୍ରଷ୍ଟା କାଲକାସ୍‌ଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କଲେ । କାଲକାସ୍ ନିଜର ଦୈଵୀ ଶକ୍ତି ବଳରେ ଧ୍ୟାନମଗ୍ନ ହୋଇ ଯାହା ଜାଣିପାରିଲେ, ତାହା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସ୍ତଵ୍ଧ କରିଦେଲା ।

କାଲକାସ୍ ଗମ୍ଭୀର ସ୍ୱରରେ କହିଲେ, "ମହାରାଜ, ଏହି ସଙ୍କଟ କୌଣସି ପ୍ରାକୃତିକ ଵିପର୍ଯ୍ୟୟ ନୁହେଁ ଵରଂ ଶିକାରର ଦେଵୀ ଆର୍ଟେମିସ୍‌ଙ୍କ କ୍ରୋଧର ପରିଣାମ । ଆପଣ କିଛି ଦିନ ପୂର୍ଵେ ଦେଵୀଙ୍କ ପଵିତ୍ର ଅରଣ୍ୟରେ ଏକ ମୃଗକୁ ଵଧ କରି ନିଜକୁ ଦେଵୀଙ୍କଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶିକାରୀ ବୋଲି ଅହଂକାର କରିଥିଲେ । ଦେଵୀଙ୍କ କ୍ରୋଧକୁ ଶାନ୍ତ ନକଲେ ଏହି ପଵନ କେବେ ବି ବହିଵ ନାହିଁ କି ଗ୍ରୀକ୍ ଜାହାଜ ଟ୍ରୟ ଅଭିମୁଖେ ଯାତ୍ରା କରିପାରିଵ ନାହିଁ ।"

ଆଗାମେନନ୍ ଵ୍ୟାକୁଳ ହୋଇ ପଚାରିଲେ, "ହେ ମହର୍ଷି, ଦେଵୀଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିଵାର ଉପାୟ କ’ଣ? ଗ୍ରୀସର ଗୌରଵ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ମୁଁ ଯେକୌଣସି ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ କରିଵାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ।"

କାଲକାସ୍ କିଛି ସମୟ ନୀରଵ ରହି କହିଲେ, "ଏହାର ମୂଲ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର, ମହାରାଜ । ଦେଵୀ ଆର୍ଟେମିସ୍ ଆପଣଙ୍କର ସବୁଠାରୁ ପ୍ରିୟ ତଥା ଜ୍ୟେଷ୍ଠା କନ୍ୟା ଇଫିଜେନିଆଙ୍କର ଵଳି ଚାହୁଁଛନ୍ତି । ତାଙ୍କ ରକ୍ତରେ ଵେଦୀ ରଞ୍ଜିତ ହେଲେ ହିଁ ସମୁଦ୍ର ପ୍ରସନ୍ନ ହେଵ ଏଵଂ ଅନୁକୂଳ ପଵନ ବହିଵ ।"

ଏହା ଶୁଣି ଆଗାମେନନ୍‌ଙ୍କ ପାଦତଳୁ ମାଟି ଖସିଗଲା । ଜଣେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜା ହେଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ପ୍ରଥମେ ଜଣେ ପିତା ଥିଲେ । ନିଜ ପ୍ରାଣପ୍ରିୟା କନ୍ୟାକୁ ନିଜ ହାତରେ ମୃତ୍ୟୁମୁଖକୁ ଠେଲିଦେଵା କଥା ସେ ଚିନ୍ତା ସୁଦ୍ଧା କରିପାରୁନଥିଲେ । ସେ କ୍ରୋଧ ଓ ଦୁଃଖରେ ଭାଙ୍ଗିପଡ଼ି କହିଲେ, "ମୁଁ ଏହି ମହାସମର ଚାହେଁନାହିଁ । ମୋ କନ୍ୟାର ଜୀଵନ ବଦଳରେ ମତେ ଵିଶ୍ୱଵିଜୟର ସୁଖ ମଧ୍ୟ ଦରକାର ନାହିଁ । ଆମେ ସମସ୍ତେ ନିଜ ନିଜ ରାଜ୍ୟକୁ ଫେରିଯିଵା ।"

କିନ୍ତୁ ମେନେଲସ୍ ଏଵଂ ଚତୁର ଓଡସିୟସ୍ ତାଙ୍କୁ ବୁଝାଇଵାକୁ ଲାଗିଲେ । ସେମାନେ ଆଗାମେନନ୍‌ଙ୍କୁ ମନେ ପକାଇ ଦେଲେ ଯେ, ଯଦି ଏହି ଵିଶାଳ ଗ୍ରୀକ୍ ସେନା ଏଭଳି ଅପମାନିତ ହେଵା ପରେ ଯୁଦ୍ଧ ନକରି ଫେରିଯାଏ, ତେବେ ସାରା ପୃଥିଵୀରେ ଗ୍ରୀକ୍ ଵୀରମାନଙ୍କର କୌଣସି ସମ୍ମାନ ରହିଵ ନାହିଁ । ଟ୍ରୟର ଲୋକମାନେ ସେମାନଙ୍କ କାପୁରୁଷତାକୁ ନେଇ ଉପହାସ କରିବେ । ଗ୍ରୀସର ଗୌରଵ ଓ ସମ୍ମାନ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଏହି ତ୍ୟାଗ ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ । ସୈନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ଵଳିଦାନ ଵିଷୟରେ ଜାଣିଵା ପରେ ଵିଦ୍ରୋହ କରିଵାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଉଥିଲେ ।

ଶେଷରେ, ରାଜକୀୟ ଅହଂକାର, ସେନାର ଚାପ ଏଵଂ କର୍ତ୍ତଵ୍ୟର ଦ୍ୱାହି ଆଗରେ ଜଣେ ପିତୃହୃଦୟ ପରାଜିତ ହେଲା । ଆଗାମେନନ୍ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭାରି ଅନ୍ତଃକରଣରେ ଏହି ଵଳିଦାନ ପାଇଁ ସମ୍ମତି ଦେଲେ । କିନ୍ତୁ କନ୍ୟା ଇଫିଜେନିଆଙ୍କୁ ସେଠାକୁ ଆଣିଵା ପାଇଁ ଏକ କପଟ ଯୋଜନା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଗଲା, ଯେଉଁଥିରେ ଚତୁର ଓଡସିୟସ୍ ପ୍ରମୁଖ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ।

ଆଗାମେନନ୍ ନିଜ ପତ୍ନୀ କ୍ଲାଇଟେମନେଷ୍ଟ୍ରାଙ୍କ ପାଖକୁ ଏକ ଗୁପ୍ତ ସନ୍ଦେଶ ପଠାଇଲେ । ସେଥିରେ ଲେଖାଥିଲା ଯେ, ଗ୍ରୀସର ସବୁଠାରୁ ମହାନ ଵୀର ତଥା ଦେଵୀପୁତ୍ର ଆଚିଲେସ୍‌ଙ୍କ ସହ ରାଜକୁମାରୀ ଇଫିଜେନିଆଙ୍କର ଵିଵାହ ସ୍ଥିର ହୋଇଛି । ଯୁଦ୍ଧକୁ ଯିଵା ପୂର୍ଵରୁ ଆଚିଲେସ୍ ଏହି ଶୁଭକାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପନ୍ନ କରିଵାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି, ତେଣୁ ଵିଵାହ ଉତ୍ସଵ ପାଇଁ ତୁରନ୍ତ ଇଫିଜେନିଆଙ୍କୁ ଅଲିସ୍‌ ସମୁଦ୍ର କୂଳକୁ ପଠାଇ ଦିଆଯାଉ ।

ମହାନ ଵୀର ଆଚିଲେସ୍ ଏହି ସମଗ୍ର ଛଳନା ଵିଷୟରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଜ୍ଞ ଥିଲେ । ସେପଟେ ମାଇସେନ୍ ରାଜପ୍ରାସାଦରେ ଏହି ସନ୍ଦେଶ ପହଞ୍ଚିଵା ମାତ୍ରେ ଆନନ୍ଦର ଲହରୀ ଖେଳିଗଲା । ମା’ କ୍ଲାଇଟେମନେଷ୍ଟ୍ରା ନିଜର ସୁନ୍ଦରୀ କନ୍ୟାକୁ ଵଧୂ ଵେଶରେ ସଜାଇଲେ । ମନରେ ଅନେକ ଆଶା ଓ ସ୍ୱପ୍ନ ନେଇ ଇଫିଜେନିଆ ନିଜ ମା’ଙ୍କ ସହିତ ଅଲିସ୍ ଅଭିମୁଖେ ଯାତ୍ରା କଲେ ।

ଯେତେବେଳେ ରାଜକୁମାରୀଙ୍କ ରଥ ଅଲିସ୍‌ର ସୈନ୍ୟଛାଉଣୀରେ ପହଞ୍ଚିଲା, ସେତେବେଳେ ସେଠାକାର ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ସେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୋଇଗଲେ । ସେଠାରେ କୌଣସି ଉତ୍ସଵର ପରିଵେଶ ନଥିଲା ଵରଂ ଚାରିଆଡ଼େ ଏକ ଶ୍ମଶାନ ସଦୃଶ ନୀରଵତା ଖେଳିଯାଇଥିଲା । ସୈନ୍ୟମାନଙ୍କ ଆଖିରେ ଲୁହ ଛଳଛଳ ହୋଇଗଲା, କାରଣ ସେମାନେ ଜାଣିଥିଲେ ଯେ ଏହି ନିଷ୍ପାପ କନ୍ୟା ଵିଵାହ ଵେଦୀକୁ ନୁହେଁ ଵରଂ ମୃତ୍ୟୁ ମଞ୍ଚକୁ ଆସିଛି ।

ଠିକ୍ ସେହି ସମୟରେ ଆଚିଲେସ୍‌ଙ୍କୁ ଯେତେବେଳେ ଏହି ଷଡ଼ଯନ୍ତ୍ର ଵିଷୟରେ ଜାଣିଵାକୁ ମିଳିଲା ସେ କ୍ରୋଧରେ ଗର୍ଜନ କରିଉଠିଲେ । ତାଙ୍କ ଭଳି ଜଣେ ମହାନ ଯୋଦ୍ଧାର ନାମକୁ ଵ୍ୟଵହାର କରି ଏଭଳି ଜଘନ୍ୟ ମିଛ କୁହାଯାଇଥିଵାରୁ ସେ ନିଜକୁ ଅପମାନିତ ମନେକଲେ । 

ସେ ଆଗାମେନନ୍‌ଙ୍କ ସାମ୍ନାକୁ ଯାଇ ନିଜର ଅସି ଉତ୍ତୋଳନ କରି କହିଲେ, "ମହାରାଜ, ଆପଣଙ୍କର ଏହି ନୀଚ ପ୍ରତାରଣା ପାଇଁ ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ କେଵେ କ୍ଷମା କରିବି ନାହିଁ । ମୁଁ ଜୀଵିତ ଥିଵା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ନିରୀହ କନ୍ୟାର ରକ୍ତପାତ ହେଵାକୁ ଦେବିନାହିଁ । ଯଦି କାହାର ସାହସ ଅଛି, ତେଵେ ମୋ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରି ରାଜକୁମାରୀଙ୍କୁ ସ୍ପର୍ଶ କରୁ ।"

ଆଚିଲେସ୍‌ଙ୍କ କ୍ରୋଧ ଦେଖି ସେଠାରେ ଉପସ୍ଥିତ ସମସ୍ତ ରାଜା ଭୟଭୀତ ହୋଇଗଲେ । କିନ୍ତୁ ପରିସ୍ଥିତି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଜଟିଳ ଥିଲା । ସମଗ୍ର ଗ୍ରୀକ୍ ସେନା ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଉନ୍ମୁକ୍ତ ଥିଲେ ଏଵଂ ସେମାନେ ଵିଜୟ ପାଇଁ ଯେକୌଣସି ମୂଲ୍ୟ ଦେଵାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଥିଲେ ।

ଏହି ରକ୍ତପାତ ଏଵଂ ଉତ୍ତେଜନା ମଧ୍ୟରେ ରାଜକୁମାରୀ ଇଫିଜେନିଆଙ୍କ ଭିତରେ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ପରିଵର୍ତ୍ତନ ଦେଖାଦେଲା । ସେ ନିଜ ପିତାଙ୍କ ଆଖିର ଲୁହ, ମା’ଙ୍କର ଵିକଳ ଚିତ୍କାର ଏଵଂ ସମଗ୍ର ଗ୍ରୀସ୍‌ର ସମ୍ମାନକୁ ବୁଝିପାରିଲେ । ସେ ନିଜେ ଆଗକୁ ଆସି ମହାନ ଵୀର ଆଚିଲେସ୍‌ଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କରି କହିଲେ, "ହେ ମହାନ ଵୀର, ଆପଣ ମୋ ପାଇଁ ନିଜ ଦେଶର ସେନା ଵିରୁଦ୍ଧରେ ଅସି ଚାଳନା କରନ୍ତୁ ନାହିଁ । ଯଦି ମୋର ଗୋଟିଏ ଜୀଵନ ବଦଳରେ ହଜାର ହଜାର ଗ୍ରୀକ୍ ଵୀରଙ୍କ ସମ୍ମାନ ରକ୍ଷା ହୋଇପାରିଵ ଏଵଂ ଟ୍ରୟ ଵିଜୟ ସମ୍ଭଵ ହେଵ, ତେଵେ ମୁଁ ହସି ହସି ନିଜକୁ ଦେଵୀଙ୍କ ଚରଣରେ ସମର୍ପଣ କରିଵାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ । ମୋର ମୃତ୍ୟୁ ଗ୍ରୀସର ଵିଜୟର କାରଣ ହେଉ ।"

ଇଫିଜେନିଆଙ୍କର ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଦେଶପ୍ରେମ ଏଵଂ ଅପୂର୍ଵ ସାହସ ଦେଖି ସେଠାରେ ଉପସ୍ଥିତ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯୋଦ୍ଧାଙ୍କ ମସ୍ତକ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଅଵନତ ହୋଇଗଲା । ଆଚିଲେସ୍ ମଧ୍ୟ କ୍ଷୋଭର ସହ ନିଜର ଅସି ଆଵଦ୍ଧ କଲେ ।

ଶେଷରେ ସେହି କରୁଣ ତଥା ଭୟଙ୍କର ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଉପନୀତ ହେଲା । ଇଫିଜେନିଆଙ୍କୁ ଦେଵୀ ଆର୍ଟେମିସ୍‌ଙ୍କ ଵଳିଵେଦୀ ଉପରେ ଛିଡ଼ା କରାଗଲା । ପ୍ରଧାନ ଗଣକ କାଲକାସ୍ ହାତରେ ଏକ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଛୁରୀ ଧରି ମନ୍ତ୍ରପାଠ କରିଵାକୁ ଲାଗିଲେ । ସମଗ୍ର ପରିଵେଶ ନୀରଵ ଓ ଗମ୍ଭୀର ହୋଇଗଲା । ଆଗାମେନନ୍ ନିଜ କନ୍ୟାର ମୃତ୍ୟୁ ଦେଖିଵାକୁ ଅସମର୍ଥ ହୋଇ ନିଜ ଵସ୍ତ୍ରରେ ଆଖି ଵନ୍ଦ କରିଦେଲେ ।

ଯେମିତି ହିଁ କାଲକାସ୍ ଛୁରୀଟିକୁ ଉଠାଇ ଇଫିଜେନିଆଙ୍କ ବେକରେ ଆଘାତ କରିଵାକୁ ଗଲେ, ସେତିକିବେଳେ ସେଠାରେ ଏକ ଅଲୌକିକ ଚମତ୍କାର ଘଟିଲା । ଆକାଶରୁ ଏକ ଦୈଵୀ ଆଲୋକ ଆସି ସମଗ୍ର ଵେଦୀକୁ ଆଲୋକିତ କରିଦେଲା ଏଵଂ କିଛି ସମୟ ପାଇଁ ସମସ୍ତଙ୍କ ଆଖି ଝଲସିଗଲା ।

ଯେତେବେଳେ ସେହି ଦୈଵୀ ଆଲୋକ ଧୀରେ ଧୀରେ ଦୂର ହେଲା, ସମସ୍ତେ ଦେଖିଲେ ଯେ ଵେଦୀ ଉପରେ ରାଜକୁମାରୀ ଇଫିଜେନିଆ ନାହାନ୍ତି, ଵରଂ ତାଙ୍କ ସ୍ଥାନରେ ଏକ ସୁନ୍ଦର ମୃଗ (ହରିଣ) ରକ୍ତାକ୍ତ ଅଵସ୍ଥାରେ ପଡ଼ିରହିଛି । ପ୍ରକୃତରେ, ଦେଵୀ ଆର୍ଟେମିସ୍ ରାଜକୁମାରୀଙ୍କ ସାହସ ଓ ତ୍ୟାଗରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ ତାଙ୍କୁ ଆକାଶ ମାର୍ଗରେ ନିଜ ସହିତ ଟରିସ୍ (Tauris) ଦେଶକୁ ନେଇଯାଇଥିଲେ ଏଵଂ ସେଠାରେ ତାଙ୍କୁ ନିଜ ମନ୍ଦିରର ପ୍ରଧାନ ପୂଜାରିଣୀ କରିଦେଇଥିଲେ ।

ଏହି ଦୈଵୀ ଚମତ୍କାର ପରେ ତୁରନ୍ତ ସମୁଦ୍ରରେ ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏଵଂ ଅନୁକୂଳ ପଵନ ବହିଵାକୁ ଲାଗିଲା । ସ୍ତଵ୍ଧ ହୋଇ ରହିଥିଵା ହଜାର ହଜାର ଜାହାଜଗୁଡ଼ିକର ପାଲ ପଵନରେ ଫୁଲି ଉଠିଲା । ସମଗ୍ର ଗ୍ରୀକ୍ ସେନା ଆନନ୍ଦରେ ହରିବୋଲ ଓ ଜୟଧ୍ୱନି କରିଉଠିଲେ । ଆଗାମେନନ୍ ନିଜ କନ୍ୟାକୁ ହରାଇ ମଧ୍ୟ ଦେଵୀଙ୍କ କୃପାରୁ ତା’ର ଜୀଵନ ରକ୍ଷା ହୋଇଥିଵାରୁ ଭଗଵାନଙ୍କୁ କୃତଜ୍ଞତା ଜଣାଇଲେ ।

ଵର୍ତ୍ତମାନ ସମୟ ଆସିଯାଇଥିଲା । ସହସ୍ରାଧିକ ବୋଇତ ସମୁଦ୍ରର ବୁକୁ ଚିରି ଟ୍ରୟ ଅଭିମୁଖେ ଅଗ୍ରସର ହେଲା । ଗ୍ରୀସର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ସାମରିକ ଅଭିଯାନ ଆରମ୍ଭ ହୋଇସାରିଥିଲା, ଯାହା ଇତିହାସରେ 'ଟ୍ରୟ ଯୁଦ୍ଧ' ନାମରେ ଅମର ହେଵାକୁ ଯାଉଥିଲା । କିନ୍ତୁ ଏହି ଯାତ୍ରା ସହଜ ନଥିଲା, ସମୁଦ୍ର ପଥରେ ସେମାନଙ୍କୁ ଆହୁରି ଅନେକ ଅଜ୍ଞାତ ଵିପଦର ସାମ୍ନା କରିଵାକୁ ଥିଲା ।

ଜାହାଜଗୁଡ଼ିକ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଵା ସହିତ ଵୀରମାନଙ୍କ ମନରେ ଉତ୍ସାହ ଓ ଆଶଙ୍କା ଉଭୟ ଭାଵ ଜାତ ହେଉଥିଲା । ଚତୁର ଓଡସିୟସ୍ ଏଵଂ ମହାନ ଵୀର ଆଚିଲେସ୍ ଜାଣିଥିଲେ ଯେ, ଟ୍ରୟର ପ୍ରାଚୀର ଏତେ ସହଜରେ ଭାଙ୍ଗିଵା ସମ୍ଭଵ ନୁହେଁ । ସେଠାରେ ଟ୍ରୟର ମହାନ ଯୋଦ୍ଧା ତଥା ରାଜକୁମାର ହେକ୍ଟର ସେମାନଙ୍କ ପ୍ରତିରୋଧ ପାଇଁ ନିଜ ସେନା ସହ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇ ରହିଛନ୍ତି । ଟ୍ରୟ ମାଟିରେ ଗ୍ରୀକ୍ ସେନାର ପ୍ରଥମ ପଦାର୍ପଣ କେମିତି ହେଵ, ତାହା ହିଁ ଥିଲା ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ପ୍ରଶ୍ନ ।

କ୍ରମଶଃ...

ଵିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀର ଶେଷ ସୁର ଏଵଂ ଏକଵିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀର ପ୍ରତିଧ୍ୱନି

ମୋର ଜନ୍ମ ସମୟରେ ଵେତାର ଯୁଗ ଶେଷ ହେଉଥିଲାବେଳେ ଦୂରଦର୍ଶନର ଯୁଗ ଉଦୟ ହେଉଥାଏ । ମୋର ମନେ ଅଛି ଆମେ ଛୋଟ ଛୋଟ ପିଲା ନବେ ଦଶକର ଆରମ୍ଭରେ ବେତାର ପାଖରେ ବସି ଗୀତ ଶୁଣୁଥିଲୁ । ସେତେବେଳେ ଗାଆଁ ଗହଳିରେ ମାଇକ୍ ଵା ଡାକବାଜିର ବଡ଼ ପ୍ରଚଳନ ଥିଲା । ଲମ୍ବା ଲମ୍ବା ଫନେଲ୍ ଆକାରର ମାଇକ୍‌ରୁ ହିନ୍ଦୀ ଓଡ଼ିଆ ଗୀତ ବାଜୁଥିଲା। ଅଶି ନବେ ଦଶକର ଲୋକମାନେ ସେଥିରୁ ଗୀତ ନାଟକ ଶୁଣିଥିଲେ । ନବେ ଦଶକର ମଧ୍ୟଭାଗ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଗାଆଁରେ କାହାର ଵିଵାହ ଇତ୍ୟାଦି ଶୁଭ ଅଵସର ସମୟରେ ଡାକବାଜି ଲାଗିଲେ ଦିପହରିଆ ନାଟକ, ଗୀତିନାଟ୍ୟ ବଜାଯାଉଥିଲା ଏଵଂ ବୁଢ଼ାବୁଢ଼ୀ ,ମଧ୍ୟଵୟସ୍କ ଓ ପିଲାମାନେ ଶୁଣୁଥିଲେ । ଖୁଦୁରୁକୁଣୀ ଓଷା ସମୟରେ ତଅପୋଈକଥା ମାଇକ୍ ଯୋଗେ ବାଜୁଥିଲା ଏଵଂ ସମସ୍ତେ ଧ୍ୟାନ ସହକାରେ ଶୁଣୁଥିଲେ । ଆଜି ଭଳି ସେତେବେଳେ ଏତେ ଟିଵି ନଥିଲା ତେଣୁ ଏହି ସବୁର ବଡ଼ ଆଦର ଥିଲା । ଯୁଵକମାନେ,ମଧ୍ୟଵୟସ୍କମାନେ ଖଣ୍ଡେ ଖଣ୍ଡେ ରେଡିଓ ଧରି ବୁଲୁଥିଲେ । ଗାଆଁରେ ବରଗଛ ମୂଳେ ହେଉ ଵା ମଣ୍ଡପ ଉପରେ ହେଉ ରେଡିଓଟିଏ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ରହୁଥିଲା ଏଵଂ ଲୋକେ ଚାରି ପାଖରେ ବସି ଶୁଣୁଥିଲେ । ମୁଁ ବହୁତ ଛୋଟ ଥିଵା ବେଳେ ଆମ ଘରେ ଏକ ରେଡିଓ ଥିଲା ଏଵଂ ତାହା ପ୍ରାୟ ୨୦୦୮ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏକରୁ ଦୁଇ ଦଶନ୍ଧି ଯାଏଁ ବଞ୍ଚି ରହିଥିଲା । ଆମେ ସେ ରେଡିଓରୁ କଟକ ଓ ଯୋରନ୍ଦା ବେତାରକେନ୍ଦ୍ରରୁ ନାଟକ,ଗୀତ ଓ ସମ୍ବାଦ ଶୁଣି ଶୁଣି ବଡ଼ ହେଉଥିଲାବେଳେ ବାପା ୧୯୯୫ରେ ଗୋଟିଏ କଳାଧଳା କୋଣାର୍କ ଟିଵି କିଣି ଆଣିଲେ । ସେଇଠୁ ଦୂରଦର୍ଶନ ଦେଖିଵାର ସୁଯୋଗ ମିଳିଲା । ମୋ ଜୀଵନରେ ପ୍ରଥମଥର ଟିଵି ମୁଁ ଆମ ଗାଆଁର ଶ୍ରୀନଵଵିଶ୍ଵାଳଙ୍କ ଘରେ ଦେଖିଥିଲି । ସେତେବେଳେ ନଵଵିଶ୍ଵାଳଙ୍କ ଘରକୁ ଟିଵି ଦେଖିଵାକୁ ଅନେକ ଲୋକେ ଆସୁଥିଲେ । ଆମ କନ୍ତିଓ ପୁଟସାହି ପଞ୍ଚାୟତର ନୂଆସାହିରେ ପ୍ରଥମେ ଟିଵି ଜଣେ ବଣିଆ ଘର ଆଣିଥିଲେ ବି ଆମ ନିଜ ସାହି ଭାଲିଆତୈଳା ସାହିରେ  ପ୍ରଥମେ ଶ୍ରୀନଵଵିଶ୍ଵାଳ ହିଁ ଟିଵି ଆଣିଥିଲେ ‌। ସେ ଟିଵିଟି ବଡ଼ ଆକାରର ଲମ୍ବା ପରଦାଯୁକ୍ତ କୋଣାର୍କ ଟିଵି ଥିଲା । ଢେଙ୍କାନାଳରେ ଆମ ମାମୁଘରେ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି ଏକ କୋଣାର୍କ ଟିଵି ଥିଲା । ସେ ଯାହାହେଉ ଦୂରଦର୍ଶନ ସହିତ ପରିଚୟ ହେଲାରୁ ନୂଆ ନୂଆ କଥା ଜାଣିଵାକୁ ମିଳିଲା । ଗୀତ ଶୁଣୁଥିଲୁ ଏବେ ଦେଖି ବି ପାରିଲୁ । ପୂର୍ଵେ ଲୋକେ ଏକାଠି ହୋଇ ନାଚ ଦେଖୁଥିଲେ ,ଦୂରଦର୍ଶନ ଯନ୍ତ୍ର ଆଗମନ ପରେ ସେଇ ଆଦିମ ପରମ୍ପରାକୁ ପାଥେୟ କରି ଗାଆଁରେ ସାମୁହିକ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ଦର୍ଶନ କଲେ । ଏହାକୁ ସେତେବେଳର ଲୋକେ ଭିଡିଓ ଵା ଭିଡ଼ୁଅ କହୁଥିଲେ । ଗାଆଁରେ କାହାର ଵିଵାହ ଇତ୍ୟାଦି ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ ଅଵସରରେ ଭିଡ଼ୁଅ କରିଵା ଏକ ପରମ୍ପରାରେ ପରିଣତ ହୋଇଯାଇଥିଲା । କେହି କେହି ପ୍ରତିପତ୍ତି ଦେଖାଇଵାକୁ ଦୁଇ ତିନି କିମ୍ବା ପାଞ୍ଚରାତି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭିଡ଼ୁଅ କରୁଥିଲେ । ସେତେବେଳେ ଟିଵି ଓ ଵିସିଆର କି ଵିସିପି ଭଡ଼ାରେ ଦିଆଯାଉଥିଲା । ନବେ ଦଶକ ଶେଷ ଆଡ଼କୁ ଏହା ଚରମ ସ୍ଥିତିରେ ପହଞ୍ଚିଥିଲା । ଲୋକମାନେ ଦୂରଦର୍ଶନର ରାମାୟଣ ଓ ମହାଭାରତ ସିରିଏଲକୁ ଟଙ୍କା ସାଦି ଆୟୋଜନ କରୁଥିଲେ । ସନ୍ଧ୍ୟା ସାତଟା ଆଠଟା ବେଳକୁ ଗାଆଁ ଯାକର ଲୋକେ ବସି ମହାଭାରତ-ରାମାୟଣ ଦେଖୁଥିଲେ । ତେବେ ଏହା ମଧ୍ୟରେ ମାତ୍ର ଗୋଟିଏରୁ ଦେଢ଼ ଦଶନ୍ଧି ଭିତରେ ଵିସିଆର୍,ଵିସିପି ଓ ଵିସିଡି ଯାଇ ସିଡି ଚାଲି ଆସିଲା ।  ଟେପ୍ ରେକଡ଼ର୍ କ୍ୟାସେଟର ସ୍ଥାନ ଚାହୁଁ ଚାହୁଁ ସିଡି ନେଇଗଲା । 

ଏଣେ ଟିଵି ଜଗତରେ ମଧ୍ୟ ଅଦ୍ଭୁତପୂର୍ଵ ପରିଵର୍ତ୍ତନ ଦେଖା ଦେଇଥିଲା । ନବେ ଦଶକରୁ ପ୍ରାଇଵେଟ୍ ଚ୍ୟାନେଲ୍ ଭାରତରେ ଥିଲେ ବି ଗାଆଁ ଗହଳିରେ ପ୍ରାଇଵେଟ୍ ଟିଵି ଚ୍ୟାନେଲ୍ ଦେଖିଵାର ଆରମ୍ଭ ଏକଵିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀର ପ୍ରାରମ୍ଭିକ କାଳରେ ହୋଇଥିଲା । ଧିରେ ଧିରେ ଗାଆଁ ଗଣ୍ଡାରେ ଟିଵି ସଂଖ୍ୟା ବଢ଼ିଲା । ପଇସାବାଲା ଲୋକେ ରଙ୍ଗୀନ ଟିଵି କିଣିଲେ । ପ୍ରତିପତ୍ତି ଦେଖାଇଵାକୁ ପ୍ରତିଯୋଗିତାମୂଳକ ଭାବେ ବଡ଼ ବଡ଼ ଟିଵି କିଣାଗଲା । ଆମ କନ୍ତିଓ ଗାଆଁର ନୂଆସାହିର ଜଣେ ଦିଜଣ ପଇସାବାଲା ଲୋକ ସେତେବେଳେ ଫ୍ଲାଟ୍ ଟିଵି ମଧ୍ୟ କିଣିଥିଲେ । ଟିଵି ସଂଖ୍ୟା ବଢ଼ିଲାରୁ ଜଣେ ଛତା ଆଣ୍ଟିନା କିଣି ଆଣି ମାସିକ ଶୁକ୍ଳ ବଦଳରେ ପ୍ରାଇଵେଟ୍ ଚ୍ୟାନେଲ୍‌ର ସର୍ଵିସ୍ ଦେଲେ । ଆମର ମଧ୍ୟ କିଛି ଦିନ ପାଇଁ ସେହି ସେଵା ନେଇ ପରେ ବନ୍ଦ କରି ଦେଇଥିଲୁ । ଆମ ଘର ସମ୍ମୁଖରେ ହୁରୁଦା ଭାଇଙ୍କର ଘରେ ତଥାପି ପ୍ରାଇଵେଟ୍ ଚ୍ୟାନେଲ୍‌ର ସର୍ଵିସ୍ ଅନେକ ଦିନ ଯାଏଁ ଚାଲୁ ରହିଲା । ସେତେବେଳେ ଆମ କୋଣାର୍କ ଟିଵି ସହିତ ଏକ ବୁଷ୍ଟର୍ ଲାଗିଥିଲା ଯାହା ସେଇ ଚ୍ୟାନେଲ୍‌ଗୁଡ଼ିକୁ ଟାଣି ଆଣୁଥିଲା । ମୁଁ ଆମ ୟାଗି ଆଣ୍ଟିନାରେ ନିଜର ବୁଦ୍ଧିମତ୍ତା ଖଟାଇ ଅନେକ ସରଞ୍ଜାମ ଲଗାଇ ସେସବୁ ଚିତ୍ରକୁ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଵାର ଚେଷ୍ଟାରେ ଲାଗି ରହୁଥିଲି । ସ୍କୁଲ୍ ପରେ ପିଲା ଖେଳୁଥିଵାବେଳେ ମୋର ବାଡ଼ିରେ ଗଛ ଲଗାଇଵା ପରେ ତାହା ଆଉ ଏକ କାମ ଥିଲା । ଦୂରଦର୍ଶନ ଛଡ଼ା ଡିଡି ମେଟ୍ରୋର ଚିତ୍ର ସ୍ପଷ୍ଟ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଏଭଳି କରୁଥିଲି । ୨୦୦୩ରେ କିନ୍ତୁ ତତ୍କାଳୀନ ସରକାରଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରେ କି ଦୁର୍ବୁଦ୍ଧି ପସିଲା ଯେ ସେ ଡିଡି ମେଟ୍ରୋ ଯାଗାରେ ଡିଡି ନ୍ୟୁଜ୍ ଚ୍ୟାନେଲ୍‌ର ପ୍ରସାରଣ ଆରମ୍ଭ କରିଦେଲେ । ସେହି ସମୟରେ ମୁଁ ହାଇସ୍କୁଲରେ ପଢ଼ୁଥିଲି । ଏହା ମୋ ଭଳି ମନୋରଞ୍ଜନ ପ୍ରେମୀ କିଶୋର ପାଇଁ ଏକ ଶକ୍ତ ଧକ୍କା ଥିଲା । ତେବେ 

ସାଟେଲାଇଟ୍ ଟିଵି ଆସିଵାରୁ ସେହି କଷ୍ଟ କିଛି ଦିନ ଭିତରେ ଉଭେଇ ଗଲା । ଆମ ଗାଆଁ ଲୋକମାନେ ସେତେବେଳେ ସାଟେଲାଇଟ୍ ଟିଵିକୁ ଷ୍ଟାର୍ କହୁଥିଲେ କାରଣ ଷ୍ଟାର୍ କମ୍ପାନୀର ସାଟେଲାଇଟ୍ ଟିଵି ସର୍ଵିସ୍ ଆମ ଗାଆଁରେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା । ତାପରେ କିଛି ଵର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ଦେଖାଗଲା ଯେ ଲୋକେ ନିଜର ଵ୍ୟକ୍ତିଗତ ସାଟେଲାଇଟ୍ ଟିଵି ଆଣ୍ଟିନା ଓ ସର୍ଵିସ୍ କିଣି ଘର ଛାତରେ ଲଗାଇଵାକୁ ଲାଗିଲେ । ୧୬ ଡିସେମ୍ବର ୨୦୦୪ ମସିହାରେ ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ଭାବେ DD Dth ସେଵା ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା। ଆମ ଗାଆଁର ଜଣେ ଦିଜଣ ଏହାକୁ କିଣି ଆଣି ଲଗାଇଥିଲେ । ତେବେ ସେଥିରେ କେଵଳ କିଛି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଦୂରଦର୍ଶନ ଚ୍ୟାନେଲ୍,ଅଲ ଇଣ୍ଡିଆ ରେଡିଓ ଚ୍ୟାନେଲ୍ ଏଵଂ ଅଳ୍ପ କିଛି ବେସରକାରୀ ଟିଵି ଚ୍ୟାନେଲ୍ ଆସୁଥିଲା । ସେହି ସମୟରେ ଓଡ଼ିଶାରେ ଇଟିଵି ବଡ଼ ଲୋକପ୍ରିୟ ଥିଲା । ସେହି ଚ୍ୟାନେଲଟିକୁ ଦେଖିଵା ପାଇଁ ଲୋକମାନେ ନାନା ଉପାୟ ଅଵଲମ୍ବନ କରୁଥିଲେ । ଯାହା ଘରେ ସକାଳୁ ସଞ୍ଜଯାଏଁ ଇଟିଵି ଲାଗୁଥିଲା ତାଘରେ ସବୁବେଳେ ଭିଡ଼ ଜମୁଥିଲା । ଗାଆଁ ଲୋକମାନେ ଟିଵି ପଛରେ ଏତେ ପାଗଳ ସୋଇଯାଇଥିଲେ ଯେ ୨୦୦୫ରେ ଗାଆଁ ଟ୍ରାନ୍ସଫର୍ମର୍ ପୋଡ଼ି ପାଞ୍ଚମାସ କରେଣ୍ଟ ନରହିଵାରୁ ବଡ଼ ଵ୍ୟାକୁଳ ହୋଇ ପଡ଼ିଥିଲେ । ସେ ଦିନିଆ ଟିଵି ଦେଖିଵାକୁ ଲୋକେ ଇନଵର୍ଟର୍ କିଣି ତାକୁ ପଣ୍ଡୁଆ,ଅଁଳାବେରେଣି କିମ୍ବା ଢେଙ୍କାନାଳରେ ଚାର୍ଜକରି ଆଣି ଵ୍ୟଵହାର କରୁଥିଲେ । ଆମ ଘରେ ବି ସେତେବେଳେ ଏକ ଇନଵର୍ଟର୍ ଥିଲା । ସେଦିନିଆ କରେଣ୍ଟ ନଥିଵାବେଳେ କିଛି ମାସ ପାଇଁ ଲୋକମାନେ ପୁଣି ରେଡିଓ ଧରିଵା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ଗାଆଁରେ ସେଦିନିଆ ବିଜୁଳି ନଥିଵାବେଳେ ହିମେଶ୍ ରେଶମିଆଙ୍କର ଆଶିକ୍ ବନାୟା ଆପନେ ଚଳଚିତ୍ର ଗୀତ "ଏକ ବାର୍ ଆଜା ଆଜା" ଗୀତକୁ ବଜେଇ ଲୋକେ ଡରେଇ କହୁଥିଲେ ଦେଖ ଏ ଗୀତ ବଜେଇଲେ ଭୂତ ଆସିଵ । କିଛି ସରଳ ଵିଶ୍ଵାସୀ ଲୋକେ ଏହାକୁ ଵିଶ୍ଵାସ କରି ଡରି ବି ଯାଉଥିଲେ । ଚାରି ପାଞ୍ଚ ମାସ ପରେ ବହୁତ ଧାଆଁ ଦଉଡ଼ ଓ ଟଙ୍କା ସଞ୍ଚୟ କଲାରୁ କନ୍ତିଓ ପୁଟସାହି ଗ୍ରାମପଞ୍ଚାୟତରେ ପୁଣି ଟ୍ରାନ୍ସଫର୍ମର ଲାଗିଲା । ସେତେବେଳେ ପଞ୍ଚାୟତକୁ ଗୋଟିଏ ମାତ୍ର ଟ୍ରାନ୍ସଫର୍ ଦିଆଯାଇଥିଲା ଯାହା ପୁଟସାହିର ତଳସାହି ଓ ଗୋଡ଼ିସାହି ମଝିରେ ରାସ୍ତାର ଏକ ପାଖରେ ଧାନପେଶା କଳ ପାଖରେ ଲାଗିଥିଲା । ପରେ ପଞ୍ଚାୟତରେ ଅସୁଵିଧା ହେଵାରୁ ଅନେକ ଟ୍ରାନ୍ସଫର୍ମର୍ ଲାଗିଲା ।  ଏହି ସବୁ ଭିତରେ ଚାହୁଁ ଚାହୁଁ ୨୦୦୭ ଚାଲି ଆସିଲା । ପ୍ରଥମ ଥର ଗାଆଁରେ ଲୋକେ  ଟି20 ଵିଶ୍ଵକପ୍‌ର ସିଧାପ୍ରସାରଣ ଦେଖିଲେ । ମୋର ମନେ ଅଛି ଆମ ସାହି କୁନା ଛୋଟରାୟ ତାଙ୍କ ଵ୍ୟକ୍ତିଗତ ସାଟେଲାଇଟ୍ ଟିଵିକୁ ସେହି ଖେଳ ସମୟରେ ସମସ୍ତେ ଦେଖିଵା ପାଇଁ ଦାଣ୍ଡରେ ଲଗାଇ ଦେଉଥିଲେ । ଆମେ ସବୁ ଟି20 ମ୍ୟାଚ୍ ଏହିପରି ଭାବେ ଦେଖିଥିଲୁ ଏଵଂ ଫାଇନାଲ ଭାରତ ଜିତିଵା ପରେ ଗାଆଁ ଉତ୍ସଵମୁଖର ହୋଇ ଯାଇଥିଲା । ଟିଵି ଯୁଗ ନିଜର ଚରମ ସ୍ଥିତିରେ ପହଞ୍ଚିଲାବେଳକୁ ମୋବାଇଲ ଯୁଗର ଆରମ୍ଭ ହୋଇଯାଇଥିଲା । 

ଛୋଟବେଳେ ମୁଁ ଟେଲିଫୋନରେ କଥା ହେଵାକୁ ବଡ଼ ଲାଜ କରୁଥିଲି । ଆମ ଗାଆଁର ଜଣେ ଦିଜଣ ଲୋକେ ଵ୍ୟଵସାୟିକ ଟେଲିଫୋନ୍ ଆଣିଲେ । ତନ୍ମଧ୍ୟରେ ଗୋଟିଏ ଟେଲିଫୋନ୍ କନ୍ତିଓ ପୁଟସାହି ଗୋଠ ଆଗକୁ ଥିଵା ଧାନପେଶା କଳର ମାଲିକ ରଖିଥିଲେ । 

ନବେ ଦଶକରେ ଆମ ବବା(ବଡ଼ବାପା) ବାହାର ରାଜ୍ୟରୁ ଫୋନ୍ କଲାବେଳେ ମମା(ବଡ଼ମାଆ)ଙ୍କ ସହିତ କେତେଥର ଯାଇଛି । ହେଲେ ଲାଜରେ କଥା ହୋଇନାହିଁ । ପରେ ଆମ ଦୋକାନରେ ମଧ୍ୟ ଵ୍ୟଵସାୟିକ କଏନ୍ ଗଳା ଟେଲିଫୋନ ଆସିଵାରୁ ୟେ ଲଜ୍ଜାବୋଧ ଛାଡ଼ି ଯାଇଥିଲା ।

୨୦୦୦ ମସିହା ବେଳକୁ ବୋଧହୁଏ ନୋକିଆ ମୋବାଇଲ ଫୋନ୍ ସହିତ ପରିଚିତ ହୋଇଥିଲି । ସେଦିନିଆ ଅନେକ ଲୋକେ ନୋକିଆର ସାଦା ଫୋନ୍ କିଣି ଆଣିଥିଲେ । ଆମ ଗାଆଁର କାଳିଆ ପଣ୍ଡା ସେହିପରି ଏକ ଫୋନ୍ କିଣି ଆଣି ତହିଁରେ ସାପ ଖେଳ ଖେଳୁଥିଲେ । ଆଜି ଯେମିତି ଗାଆଁରେ ପିଲାଏ ଗେମ୍ ଖେଳ ଦେଖାଦେଖି ହେଉଛନ୍ତି ସେତେବେଳେ ଆମେ ବି ସାପ ଖେଳାଳିଙ୍କ ପାଖରେ ବସି ସେ ଖେଳକୁ ଦେଖୁଥିଲୁ । ୨୦୦୫ ବେଳକୁ ଚାଇନା ସ୍ମାର୍ଟ ଫୋନ ବି ବଜାରକୁ ଆସିଗଲା । ଢେଙ୍କାନାଳରେ ୨୦୦୬ ଵା ୨୦୦୭ ବେଳକୁ ସର୍ଵପ୍ରଥମେ touch mobile ଫୋନ୍ ଜଣେ ଵ୍ୟଵହାର କରୁଥିଵାର ଦେଖିଥିଲି । ସେତେବେଳେ ମୋବାଇଲ ଚଳାଇଵା ସାତ ସପନ ଥିଲା । ୨୦୦୭ରେ ଵ୍ରଜକିଶୋର ସାହୁ ଭାଇଙ୍କର ଗୋଟିଏ ନୋକିଆ ଫୋଲ୍ଡିଂ ଫୋନ୍ ଯୋଗେ ଏୟାରଟେଲ ନେଟୱର୍କ ଦ୍ଵାରା ସର୍ଵପ୍ରଥମେ ଇଣ୍ଟରନେଟ ଚଳାଇଵାର ସୁଯୋଗ ପାଇଥିଲି । ଏହି ସମୟ ବେଳକୁ ଭାରତରେ ଇଣ୍ଟରନେଟ ଓ ମୋବାଇଲ ଫୋନ୍‌ର ଯୁଗ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଯାଇଥିଲା ‌। ପ୍ରଥମେ ମୋ ଜୀଵନରେ ଦୁଇଗୋଟି Second hand ମୋବାଇଲ କିଣିଥିଲି । ତନ୍ମଧ୍ୟରେ ଗୋଟିଏ ଚାଇନିଜ ସାଇମ୍ବିଆନ୍ ଫୋନ୍ ଥିଲା । ତାପରେ ୨୦୦୯ ମାର୍ଚ୍ଚ ମାସରେ ନୋକିଆ ୨୬୨୬ ମୋବାଇଲ କିଣିଲି । ସେଇ ୨୦୦୯ରେ ପ୍ରଥମ କରି ଫେସବୁକରେ ଆଇଡି କରିଥିଲି । ସେତେବେଳେ ଫେସବୁକରେ ଆଜି ଭଳି ୟେ ରାଜନୀତି,କଳିଝଗଡ଼ା ନଥିଲା । ଲୋକମାନେ ନୂଆ ନୂଆ ଇଣ୍ଟରନେଟ୍ ଵ୍ୟଵହାର କରୁଥିଲେ ତେଣୁ ବଡ଼ ମଜା ଲାଗୁଥିଲା । ସକାଳୁ ସକାଳୁ ଗୁଡ୍ ମର୍ନିଂ ଏଵଂ ରାତିରେ ଗୁଡ୍ ନାଇଟ୍ ଇତ୍ୟାଦି ସନ୍ଦେଶ ଓ ଉପସ୍ଥାପନା ବହୁତ ହେଉଥିଲା । ସେତେବେଳେ ଅଧିକାଂଶ ଶିକ୍ଷିତ ଓ ପଇସାବାଲା ଲୋକେ ହିଁ ଇଣ୍ଟରନେଟ ଚଳାଉଥିଲେ । ଫେସବୁକ ସାରା ଇଂରାଜୀ ଭାଷା ଓ ଲିପିର ଏକାଧିପତ୍ୟ ଥିଲା । ଵ୍ୟଵହାରକାରୀ କମ୍ ଥିଲେ କିନ୍ତୁ ଯେତିକି ଥିଲେ ଅଧିକାଂଶ ବୁଦ୍ଧିଜୀଵୀ ଥିଲେ । ୨୦୧୦ ବେଳକୁ ସ୍ଥିତି ଟିକିଏ ବଦଳିଲା । ଲୋକେ ଏଣିକି ଫେସବୁକର ଅପଵ୍ୟଵହାର କରିଵା ଆରମ୍ଭ କଲେ । କିଏ ଫେସବୁକରେ ପ୍ରେମ କଲା,କିଏ ଫେସବୁକରେ ଲୋକଙ୍କୁ ଠକିଲା ପୁଣି ଆଉ କିଏ ଫେସବୁକରେ ରାଜନୀତି କରିଵାକୁ ଲାଗିଲା । ସେହି ସମୟରେ ବୁଦ୍ଧିଜୀଵୀମାନେ ବି ନିଜର ପ୍ରତିଭା ଦେଖାଇଵାକୁ ପ୍ରଯତ୍ନ କଲେ ‌। ଭଲ ଉପକରଣର ଅଭାଵ,ଵିଡିଓ ତିଆରି ଶୈଳୀରେ ଅଜ୍ଞାନତା ଓ ଅପଲୋଡ୍ ପାଇଁ ଡାଟା କମ୍ ଥିଲା ତେଣୁ ବହୁତ କମ୍ ଲୋକ ଵିଡିଓ ଅପଲୋଡ୍ କରିପାରୁଥିଲେ । କିନ୍ତୁ କିଛି ଲୋକ କମ୍ପ୍ୟୁଟର ତଥା ଉନ୍ନତ ମୋବାଇଲରେ ଫୋଟୋ ତିଆରି କରି ସେଥିରେ ଓଡ଼ିଆ ହିନ୍ଦୀରେ ଲେଖା ଲେଖି ପୋଷ୍ଟ କରୁଥିଲେ । ୨୦୧୦ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆମ ଗାଆଁର ହାତଗଣତି ଦୁଇ ତିନି ଜଣ ହିଁ ଫେସବୁକରେ ଆଇଡି କରିଥିଲେ ‌ । ସେ ସମୟରେ ଅନେକଙ୍କ ପାଖରେ ଉନ୍ନତ ମୋବାଇଲ ନଥିଲା କି ଉନ୍ନତ ଡାଟା କନେକ୍ଟିବିଟି ନଥିଲା । 2G ମୋବାଇଲ ଯୋଗେ ଅନେକେ ଇଣ୍ଟରନେଟ ଵ୍ୟଵହାର କରୁଥିଲେ । ସେ ସମୟର 2g ଫୋନ୍‌ରେ ଵିଶେଷ କିଛି ସୁଵିଧା ନଥିଲା । ତଥାପି ଇଣ୍ଟରନେଟ୍ ଭଲ ଚାଲୁଥିଲା । କେଵଳ ବଡ଼ ଫାଇଲ୍ ଡାଉନଲୋଡ ଓ ଅପଲୋଡ୍ କ୍ଷେତ୍ରରେ ସମୟ ଲାଗୁଥିଲା । ଅନେକ ଫୋନ୍‌ରେ ଓଡ଼ିଆ ଲେଖିଵାର ସୁଵିଧା ନଥିଲା । ନୋକିଆ ଭଳି କିଛି ଫୋନ୍ ଓଡ଼ିଶାରେ କିଣିଲେ ହିଁ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା ଲେଖିଵାର ସୁଵିଧା ମିଳୁଥିଲା । ଅନ୍ୟ ରାଜ୍ୟରେ ଫୋନ୍ କିଣୁଥିଵାରୁ ମୁଁ ଅନେକ ଵର୍ଷ ଯାଏଁ ପୂର୍ଣ୍ଣତଃ ଓଡ଼ିଆ ଲିପିରେ ଲେଖିଵାର ସୁଯୋଗ ପାଇନଥିଲି । ତଥାପି Panini keypad ଵ୍ୟଵହାର କରି ତା ବଳରେ ଆମେ ବଡ଼ କଷ୍ଟରେ ଓଡ଼ିଆ ଲେଖୁଥିଲୁ । ୨୦୦୭ରୁ ୨୦୧୫ ମଧ୍ୟରେ ଗୁଗଲ୍ ବ୍ଲଗ୍ ଓ ୱାର୍ଡ୍‌ପ୍ରେସ୍ ବ୍ଲଗର ବଡ଼ ପ୍ରଭାଵ ଥିଲା । ଅନେକ ଜ୍ଞାନୀ ଵିଦ୍ଵାନ ଵ୍ୟକ୍ତି ବ୍ଲଗ୍ ଜଗତରେ ସକ୍ରିୟ ଥିଲେ । ସେତେବେଳେ ହଜାର ହଜାର ହିନ୍ଦୀ, ଗୁଜରାଟୀ ଓ ଇଂରାଜୀ ବ୍ଲଗ୍ ପଢ଼ିଵାର ସୁଯୋଗ ମିଳିଥିଲା । ଧିରେ ଧିରେ ଅନେକ ହିନ୍ଦୀ ୱେବସାଇଟ୍ ଖୋଲିଵାକୁ ଲାଗିଲା । ଫଳତଃ ଅନେକ ହିନ୍ଦୀ ସାହିତ୍ୟ ପଢ଼ିଵାର ସୁଯୋଗ ମିଳିଲା । ସେହି ସମୟରେ ହାତଗଣତି ଓଡ଼ିଆ ୱେବସାଇଟ୍ ଥିଲା ‌। କିନ୍ତୁ ୨୦୧୨ ବେଳକୁ ଓଡ଼ିଆଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ଫେସବୁକରେ ବଢ଼ିଵାକୁ ଲାଗିଲା । କ୍ରମେ ରାଜନୈତିକ ଦଳଗୁଡ଼ିକ ନିଜ ନିଜର ପ୍ରତିପତ୍ତି ଓ ପ୍ରଚାର ପାଇଁ ସୋସିଆଲ ମିଡିଆକୁ ଵ୍ୟଵହାର କରିଵାକୁ ଲାଗିଲେ । ଏ କ୍ଷେତ୍ରରେ ବିଜେପି ସର୍ଵାଗ୍ରେ ଥିଲା । ସେହି ସମୟରେ ଶ୍ରୀ ନରେନ୍ଦ୍ର ଦାମୋଦର ମୋଦିଙ୍କ ସପକ୍ଷରେ ଅନେକ ପୋଷ୍ଟ ହେଉଥିଲା । ମୋବାଇଲ କିପାଡ୍‌ରେ ଭାରତୀୟ ଲିପି ଓ ଭାଷାଗୁଡ଼ିକ ସ୍ଥାନ ପାଇଵାରୁ ଲୋକେ ନିଜ ନିଜର ଭାଷାରେ ଲେଖିଵାକୁ ଲାଗିଲେ । ୨୦୧୨ରୁ ୨୦୧୬ ମଧ୍ୟରେ 3G ସେଵା ବି ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା ତେଣୁ ପୂର୍ଵାପେକ୍ଷା ଇଣ୍ଟରନେଟର ଵ୍ୟଵହାର ବଢ଼ିଯାଇଥିଲା । ମୋବାଇଲ ଫୋନ ମଧ୍ୟ ପୂର୍ଵାପେକ୍ଷା ସହଜରେ ଉପଲବ୍ଧ ହେଲା ଫଳତଃ ଅନେକ ନୂଆ ନୂଆ ଲୋକ ସାମାଜିକ ଗଣମାଧ୍ୟମଗୁଡି଼କରେ ସକ୍ରିୟ ହେଲେ । ୧୦୧୩ରେ ମୁଁ ଏକ ସାମସଙ୍ଗ୍ ମୋବାଇଲ୍ କିଣିଵାରୁ ଓଡ଼ିଆ ଲିପିରେ ଲେଖିଵା ଆରମ୍ଭ କଲି ଏଵଂ ସେହି ସମୟରେ "କନ୍ତିଓଟୋକା" ବ୍ଲଗ୍ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲି ଯାହା ପରେ "କନ୍ତିଓକଥା" ରୂପେ ନାମିତ ହୋଇଅଛି । ଏହାପରେ ସବୁକିଛି ବଦଳିଵାକୁ ଲାଗିଲା । ଶ୍ରୀମୋଦି ଦେଶର ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ହେଲେ ଏଵଂ ଚାହୁଁ ଚାହୁଁ ଦୁଇ ଵର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ୫ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୨୦୧୬ରେ  Reliance Jio ମାଗଣା ଵଏସ୍ କଲ୍ ଏଵଂ ଅତି ଶସ୍ତାରେ ହାଇ-ସ୍ପିଡ୍ ଡାଟା ସହିତ ଏହାର ଵ୍ୟାଵସାୟିକ ୪ଜି ସେବା ଲଞ୍ଚ୍ କଲା, ତାହା ପରେ ସାରା ଦେଶରେ ପ୍ରକୃତ '୪ଜି ଡିଜିଟାଲ୍ କ୍ରାନ୍ତି' ଆସିଥିଲା। କିନ୍ତୁ ମୁଁ ୨୦୧୮ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜିଓର ସେଵା ନେଇ ନଥିଲି । ମୋ ପାଖରେ ୮୧୨ ସଂଖ୍ୟାରୁ ଆରମ୍ଭ ହେଉଥିଵା ଏକ ଏଆରଟେଲ୍ ନମ୍ବର ୨୦୦୮ରୁ ଥିଲା ତେଣୁ ମୁଁ ସେଥିରେ ହିଁ ଇଣ୍ଟରନେଟ ଚଳାଉଥିଲି । ମଝିରେ ମଝିରେ ୟୁନିନୋର୍,ଡୋକୋମୋ,ଆଇଡିଆ,ଵୋଡାଫୋନ୍,ବିଏସଏନଏଲ୍  ଓ ବିପିଏଲ୍ ଆଦି ସୀମ୍ ନେଇଥିଲି କିନ୍ତୁ ମୋ ପାଖରେ ଏଆଇରଟେଲ୍ ସୀମ୍ ସବୁବେଳେ ରହିଥିଲା । ତାପରେ ୨୦୧୮ରେ ମୋବାଇଲ ଚୋରୀ ହେଵା ପରେ ଯୋଉ ଜିଓ ସୀମ୍ ନେଲି ତାହା ଆଜି ବି ମୋ ପାଖରେ ଅଛି । ୨୦୧୩ରୁ ୨୦୨୬ ମଧ୍ୟରେ ୧୩ ଵର୍ଷ ହୋଇଗଲାଣି । ଏହି ତେର ଵର୍ଷରେ କିଏ କିଏ ଦୁଇଟା ଚାରିଟା ଲେଖାଏଁ ଛୁଆ ବେଇ ଦେଲେଣି,କାହାର କାହାର ସ୍ତ୍ରୀ ମଲାରୁ ଦ୍ଵିତୀୟ ହୋଇଗଲେଣି । ଅନେକ ଚିହ୍ନା ଜଣା ଲୋକ ମରି ହଜି ଗଲେଣି  । ଅନେକ ମେଞ୍ଚଡ଼ ମେଞ୍ଚଡ଼ ଛୁଆ ବଡ଼ ହୋଇ ଆଜି ବାହା ହୋଇ ଛୁଆ ବି କରି ଦେଲେଣି । ଆଉ ମୁଁ କ'ଣ କରିଛି ? ମେଞ୍ଚେ ବହି ପଢ଼ିଵା,ଗୁଡ଼ାଏ ଲେଖା ଲେଖିଵା,ସାତ ଆଠୋଟି ବ୍ଲଗ ତିଆରି କରିଵା ଛଡ଼ା ମୋର ଯୋଗଦାନ କ'ଣ ଏ ସମାଜ ପାଇଁ ? ମୁଁ ବି ଦିନେ ମରି ହଜି ଯିବି । ଆମ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଦିନେ ନା ଦିନେ ମରିଵାକୁ ହିଁ ହେଵ ଏଵଂ ଏହା ହିଁ ଏକମାତ୍ର ସତ୍ୟ । ସମୟ ସ୍ରୋତରେ ବହୁତ ଦରଵ ଆସିଛି ଏଵଂ ଚାଲି ଯାଇଛି ଯେମିତି  ନଦୀରେ ଜଳ ପ୍ରଵାହିତ ହୋଇଯାଏ । ଏଇ ଜୀଵନର କ୍ଷୁଦ୍ର ଜଳତରଙ୍ଗ ବି ଦିନେ ମହାକାଳର ସେହି ଅନନ୍ତ ପ୍ରଵାହରେ ନିଜକୁ ସମର୍ପି ଦେଵ। ପଛରେ ରହିଯିଵ କେଵଳ ସମୟର ବାଲୁକା ଶଯ୍ୟାରେ ଆଙ୍କି ହୋଇଥିଵା କିଛି ଶୀର୍ଣ୍ଣ ପାଦଚିହ୍ନ, ଅତୀତର ଝରକା କୋଣରେ ଝୁଲୁଥିଵା କିଛି ସୁନ୍ଦର ମୁହୂର୍ତ୍ତର ଜଳଛବି, ଆଉ ପଵନର ଶୀତଳ ସ୍ପର୍ଶରେ ଝଙ୍କୃତ ହେଉଥିଵା ଆମ ଅସ୍ତିତ୍ୱର କିଛି ଅକୁହା ଶବ୍ଦ। ମହାଶୂନ୍ୟର ଏହି ଵିଶାଳ ନୀରଵତା ଭିତରେ, ଆମେ ହସିଥିଵା ଓ ବଞ୍ଚିଥିଵା ସେହି ପ୍ରତିଟି ସ୍ପନ୍ଦନ ହିଁ ହୋଇ ରହିବ ଆମ ସ୍ମୃତିର ଏକମାତ୍ର ଧୂପଶିଖା ! 

ପତରପାଣିଆ ଵର୍ଷା କ'ଣ?

ଶହ ଶହ ଵର୍ଷ ପୂର୍ଵେ ଓଡ଼ିଶାର କୌଣସି ଏକ ଗାଁରେ ଵୈଶାଖ କିମ୍ବା ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ମାସର ଏକ ଗୁଳୁଗୁଳି ଗରମ ଭରା ମଧ୍ୟାହ୍ନ ଥିଲା। ଓଡ଼ିଶାର ସେହି ପାରମ୍ପରିକ ପଲ୍ଲୀ ଗ୍ରାମର ଜମିଦାର ପ୍ରାଙ୍ଗଣରେ କୌଣସି ଏକ ବଡ଼ ସାମାଜିକ ଉତ୍ସଵର ପ୍ରୀତିଭୋଜନର ଆୟୋଜନ ଚାଲିଥାଏ। ଶତାଧିକ ଅତିଥି ଗ୍ରାମର ଚଉପାଢ଼ୀରେ ଧାଡ଼ି ହୋଇ ବସିଥାନ୍ତି। ପରଷାଳିମାନେ ଅତି ଯତ୍ନର ସହ ସବୁଜ, ଚକ୍‌ଚକ୍ କଦଳୀ ପତ୍ର ସବୁକୁ ବସିଥିଵା ଲୋକଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ବିଛାଇ ଚାଲିଥାନ୍ତି।

ଭୋଜନ ଆରମ୍ଭ ହେଵା ପୂର୍ଵରୁ ଏକ ପବିତ୍ର ଓ ପାରମ୍ପରିକ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ, ଜଣେ ସେଵାଦାର ଏକ ପିତ୍ତଳ ଗଡ଼ୁରେ ପାଣି ଧରି ପ୍ରତି ପତ୍ର ଉପରେ ନିଜ ହାତର ଆଙ୍ଗୁଠି ସାହାଯ୍ୟରେ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଜଳବିନ୍ଦୁ ସବୁ ଛିଞ୍ଚି ଛିଞ୍ଚି ଆଗକୁ ବଢ଼ୁଥାନ୍ତି। ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ଗ୍ରାମ୍ୟ ଭାଷାରେ 'ପତର ପାଣି' ଦେଵା କୁହାଯାଏ ।

ଠିକ୍ ସେହି ସମୟରେ, କାହିଁକି କେଜାଣି ଆକାଶରେ ସାମାନ୍ୟ ମେଘର ଛାଇ ଦେଖାଗଲା। କୌଣସି ବଡ଼ କଳାହାଣ୍ଡିଆ ମେଘ ନଥିଲା କି ବିଜୁଳି ଘଡ଼ଘଡ଼ିର ଗର୍ଜନ ନଥିଲା। ହଠାତ୍ ଆକାଶରୁ ଅତି ସୂକ୍ଷ୍ମ, ଛୋଟ ଛୋଟ ଟୋପା ଵର୍ଷା ଝରିଵାକୁ ଲାଗିଲା। ସେହି ଵର୍ଷା ଏତେ ହାଲୁକା ଥିଲା ଯେ ତାହା କାହାକୁ ଓଦା କରୁନଥିଲା କିମ୍ବା ଭୋଜିର ଆୟୋଜନରେ କୌଣସି ବାଧା ସୃଷ୍ଟି କରୁନଥିଲା। ଏହାକୁ ଦେଖି ଧାଡ଼ିରେ ବସିଥିଵା ଜଣେ ଵୃଦ୍ଧ ସ୍ମିତହାସ୍ୟ ଦେଇ କହିଉଠିଲେ:

"ଆରେ ଦେଖ, ଆମେ ଏଠି ପତ୍ରରେ ପାଣି ଛିଞ୍ଚୁଛୁ, ଆଉ ଉପରେ ବସି ଵିଧାତା ମଧ୍ୟ ଆମ ପାଇଁ ପ୍ରକୃତିର ପତ୍ରରେ 'ପତର ପାଣିଆ' ଵର୍ଷା ଢାଳି ଦେଉଛନ୍ତି!"

ବୋଧହୁଏ ଏହିପରି ଏକ ସାଧାରଣ ଅଥଚ ଗଭୀର ସାଂସ୍କୃତିକ ଦୃଶ୍ୟପଟ୍ଟରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲା ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାର ଏକ ଅତି ମନୋରମ ଏବଂ ଅର୍ଥପୂର୍ଣ୍ଣ ଦେଶୀୟ ଶବ୍ଦ—'ପତର ପାଣି' ଵା 'ପତର ପାଣିଆ ଵର୍ଷା'। ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାର ପ୍ରାଣପୁରୁଷ ଗୋପାଳ ଚନ୍ଦ୍ର ପ୍ରହରାଜଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସଂಕଳିତ ମହାନ ଭାଷାକୋଷ ''ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାକୋଷ''ର ପୃଷ୍ଠା ୪୫୫୦ରେ ଏହି ସୁନ୍ଦର ଦେଶଜ ଶବ୍ଦଟି ସ୍ଥାନିତ ହୋଇଛି ।‌

(ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ଭାଷାକୋଷ, ପୃଷ୍ଠା ୪୫୫୦ର ଚିତ୍ର)

ଭାଷାକୋଷରେ ପତର ପାଣିର ଗୋଟିଏ ଅର୍ଥ ଖାଇଵା ନିମନ୍ତେ ପତର ବିଛାଇଵା ଏଵଂ ତହିଁ ଉପରେ ପାଣି ଛିଞ୍ଚିଵା ଉଲ୍ଲେଖ ଥିଵାବେଳେ, ଦ୍ଵିତୀୟ ଅର୍ଥ ଖାଇଵା ପତ୍ର ଉପରେ ପାଣି ଛିଞ୍ଚିଲା ପରି ସାମାନ୍ୟ ବିନ୍ଦୁପାତ ସହ ଵର୍ଷା ହେଵା ବୋଲି ଉଲ୍ଲେଖ ଅଛି। ସେହି ପୃଷ୍ଠାରେ 'ପତର ପାଣିଆ' ଶବ୍ଦ ମଧ୍ୟ ସ୍ଥାନ ପାଇଛି ଏଵଂ ଭାଷାକୋଷରେ ଏହି ଶବ୍ଦକୁ ମଧ୍ୟ ସମାନ ଅର୍ଥରେ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇଛି।

ଖାଇଵା ପତ୍ରରେ ପାଣି ଛିଞ୍ଚିଵା ଭଳି ଅତି ସାମାନ୍ୟ ଵର୍ଷାକୁ ଭାଷାକୋଷରେ ଇଂରାଜୀରେ 'Drizzle' କୁହାଯାଏ ବୋଲି ମଧ୍ୟ ଲେଖାଯାଇଛି । ତେବେ ପାଣିପାଗ ବିଜ୍ଞାନ ଅନୁଯାୟୀ, Drizzle କ୍ଷେତ୍ରରେ ସାଧାରଣତଃ ୦.୫ ମିଲିମିଟରରୁ କମ୍ ଆକାରର ଵର୍ଷା ଟୋପା ହୁଏ, ଯାହା ବାୟୁରେ ଭାସିଲା ଭଳି ଦେଖାଯାଏ। ଏଭଳି ଵର୍ଷାକୁ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାରେ ସାଧାରଣତଃ 'କୁଣ୍ଡାଝଡ଼ା ଵର୍ଷା' କୁହାଯାଏ।

ତେଣୁ ଭାଷାକୋଷରେ ପତରପାଣିଆ ଵର୍ଷାକୁ Drizzle କୁହାଯିଵା ସାହିତ୍ୟ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ପ୍ରାସଙ୍ଗିକ ହେଲେ ହେଁ, ସୂକ୍ଷ୍ମ ଵୈଜ୍ଞାନିକ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣରୁ ଏଥିରେ ସାମାନ୍ୟ ପାର୍ଥକ୍ୟ ରହିଛି ।

ପତରପାଣିଆ ଵର୍ଷାର ଜଳଟୋପା Drizzle ଅପେକ୍ଷା କିଛି ବଡ଼ ଏଵଂ ସାଧାରଣ ମୂଷଳଧାରା ଵର୍ଷାଠାରୁ ଛୋଟ ବୋଲି ଅନୁମାନ କରାଯାଇପାରେ।

ଇଂରାଜୀ ଵ୍ୟଵହାରିକ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଏହାକୁ Light sprinkle, Brief light shower, Fine rain କିମ୍ବା Sprinkling rain ଭଳି ଵର୍ଣ୍ଣନାମୂଳକ ଶବ୍ଦ ଵା Descriptive expressions ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇପାରେ, ଯଦିଓ ଏଗୁଡ଼ିକ ଵିଶ୍ୱ ପାଣିପାଗ ସଂଗଠନ (WMO)ର କୌଣସି ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ପାଣିପାଗ ଶ୍ରେଣୀଭୁକ୍ତ ନୁହନ୍ତି।

ଗ୍ରୀଷ୍ମ ଦିନେ ପ୍ରଚଣ୍ଡ ଖରା ଯୋଗୁଁ ସ୍ଥାନୀୟ ଅଞ୍ଚଳର ଵାୟୁ ଗରମ ହୋଇ ଉପରକୁ ଉଠେ। ଯଦି ଵାୟୁମଣ୍ଡଳରେ ପ୍ରଚୁର ପରିମାଣରେ ଜଳୀୟବାଷ୍ପ ନଥାଏ, ତେବେ ଏପରି ପରିସ୍ଥିତିରେ ବଡ଼ କଳାହାଣ୍ଡିଆ ମେଘ ଵା Cumulonimbus Clouds ବଦଳରେ ଅତି ପତଳା ଓ ଛୋଟ Shallow Cumulus ମେଘ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇପାରେ। ଏହି ମେଘଗୁଡ଼ିକର ଉଚ୍ଚତା ଓ ଘନତ୍ୱ ବହୁତ କମ୍ ଥାଏ, ଯାହାଫଳରେ ଏଥିରେ ଥିଵା ଜଳବିନ୍ଦୁଗୁଡ଼ିକ ବଡ଼ ଆକାର ଧାରଣ କରିଵା ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ସମୟ ଵା ଅନୁକୂଳ ପରିବେଶ ପାଆନ୍ତି ନାହିଁ।

ଯେତେବେଳେ ଏହି ଛୋଟ ଜଳବିନ୍ଦୁଗୁଡ଼ିକ ମେଘରୁ ତଳକୁ ଖସନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ତଳେ ଥିଵା ପ୍ରଚଣ୍ଡ ଗରମ ଓ ଶୁଷ୍କ ବାୟୁମଣ୍ଡଳ ଦେଇ ଗତି କରିଵାକୁ ପଡ଼ିଥାଏ। ଏହି ଗରମ ପଵନ ସଂସ୍ପର୍ଶରେ ଆସିଵା ଯୋଗୁଁ ତଳକୁ ଖସୁଥିଵା ଜଳବିନ୍ଦୁଗୁଡ଼ିକର ବାହ୍ୟ ପାର୍ଶ୍ୱ ବାଟରେ ହିଁ ଵାଷ୍ପୀଭୂତ ହେଵାକୁ ଲାଗେ।

ଯଦି ଵାୟୁ ଅତ୍ୟଧିକ ଶୁଷ୍କ ଥାଏ, ତେବେ ଟୋପାଗୁଡ଼ିକ ଭୂପୃଷ୍ଠରେ ପହଞ୍ଚିବା ପୂର୍ବରୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଯାନ୍ତି, ଯାହାକୁ ଜଳଵାୟୁ ଵିଜ୍ଞାନରେ Virga କୁହାଯାଏ।

କିନ୍ତୁ ପତରପାଣିଆ ଵର୍ଷା କ୍ଷେତ୍ରରେ, ଜଳବିନ୍ଦୁଗୁଡ଼ିକ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଦୃଶ୍ୟ ନହୋଇ ବାଟରେ ଆଂଶିକ ଵାଷ୍ପୀଭୂତ ହେଵା ଯୋଗୁଁ ଅପେକ୍ଷାକୃତ ଛୋଟ ଆକାରରେ ଭୂପୃଷ୍ଠରେ ପହଞ୍ଚିଥାନ୍ତି। ଏହି ଵର୍ଷା ଠିକ୍ ହାତରେ ପାଣି ଛିଞ୍ଚିବା ପରି ଅନୁଭୂତ ହୁଏ। ଏହି ମେଘଗୁଡ଼ିକ କୌଣସି ବଡ଼ ମୌସୁମୀ ଵାୟୁ ଅଥଵା ଵାତ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଆସିନଥାନ୍ତି। ଏଗୁଡ଼ିକ କେଵଳ ସ୍ଥାନୀୟ ଉତ୍ତପ୍ତ ଵାୟୁ ଯୋଗୁଁ କିଛି ସମୟ ପାଇଁ ତିଆରି ହୋଇଥାନ୍ତି। ମେଘରେ ଥିଵା ସୀମିତ ଜଳକଣା ଶେଷ ହୋଇଯିଵା ମାତ୍ରେ କିମ୍ବା ଆଖପାଖର ଗରମ ପଵନ ଯୋଗୁଁ ମେଘଟି ତୁରନ୍ତ ମିଳେଇଯାଏ, ତେଣୁ ଏହି ଵର୍ଷା ମାତ୍ର କେଇ ମିନିଟ୍ ପାଇଁ ହିଁ ହୋଇଥାଏ।

ତେବେ ଭାଷାକୋଷର ଉଲ୍ଲେଖରୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ହୁଏ ଯେ, 'ପତର ପାଣି' ମୂଳତଃ ଏକ ସାମାଜିକ କ୍ରିୟା ଵା ରୀତି ଥିଲା। ପୁରାତନ ଓଡ଼ିଶାରେ ମାଟି ଉପରେ ବସି କଦଳୀ ପତ୍ର, ଶାଳ ପତ୍ର ଵା ପୁରୁଡ଼ୁ ପତ୍ରରେ ଖାଇଵାର ପରମ୍ପରା ଥିଲା। ଖାଇଵା ପୂର୍ବରୁ ପତ୍ରଟିକୁ ସଫା କରିଵା ଏଵଂ ସେଥିରେ ଏକ ପ୍ରକାର ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଶୁଦ୍ଧତା ଆଣିଵା ପାଇଁ ହାତରେ ପାଣି ଛିଞ୍ଚାଯାଉଥିଲା। ଏହି କ୍ରିୟାର ସାଦୃଶ୍ୟକୁ ନେଇ ଯେତେବେଳେ ଆକାଶରୁ ଅତି କମ୍ ପରିମାଣର, ଛୋଟ ଛୋଟ ଜଳବିନ୍ଦୁ ଖସେ, ତାହାକୁ 'ପତର ପାଣିଆ ଵର୍ଷା' କୁହାଗଲା।

ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟ ଓ ଭାଷାତତ୍ତ୍ୱର ଏହା ଏକ ଅନନ୍ୟ ଵୈଶିଷ୍ଟ୍ୟ ଯେ ଏଠାରେ ପ୍ରକୃତିକୁ କେଵଳ ଭୟ ଵା ଵିସ୍ମୟର ସହ ଦେଖାଯାଇନାହିଁ, ଵରଂ ତାକୁ ଅତି ଆପଣାର କରି ଘରକରଣା ଶବ୍ଦରେ ବାନ୍ଧି ଦିଆଯାଇଛି। ପତର ପାଣିଆ ଵର୍ଷା ହେଉଛି ପ୍ରକୃତିର ସବୁଠାରୁ ଶାନ୍ତ, ସୌମ୍ୟ ଓ କୋମଳ ରୂପ। ଵର୍ଷା ଋତୁର ପ୍ରବଳ ଵାରିପାତ ଯାହାକୁ ଆମେ ମୂଷଳଧାରା ଵର୍ଷା କହୁ କିମ୍ବା ଆଶ୍ୱିନ ମାସର ଛେଚା ବର୍ଷା ଠାରୁ ଏହି 'ପତର ପାଣିଆ' ଵର୍ଷା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭିନ୍ନ। ଏହା ଆସେ, କିଛି ସମୟ ପାଇଁ ଧରିତ୍ରୀକୁ ନିଜର ଶୀତଳ ସ୍ପର୍ଶ ଦିଏ ଏଵଂ ଚାଲିଯାଏ।

ଗ୍ରୀଷ୍ମର ପ୍ରକୋପରେ ଯେତେବେଳେ ମାଟି ଫାଟିଯାଏ ଏଵଂ ଗଛଲତାମାନ ଧୂଳିଧୂସରିତ ହୋଇପଡ଼ନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ଏହି ପତର ପାଣିଆ ଵର୍ଷା ସେମାନଙ୍କ ଉପରେ ଏକ ନୂତନ ସଞ୍ଜୀଵନୀ ଭଳି କାମ କରେ। ଏହା ଧୂଳିକୁ ଶାନ୍ତ କରିଦିଏ ଏଵଂ ଚାରିଆଡ଼େ ଏକ ମନୋହର ମାଟିର ବାସ୍ନା "Petrichor" ଭରିଦିଏ, ଯାହାକୁ ଦେଶୀୟ ଭାଷାରେ "ପିତାପାଣିଆ ଗନ୍ଧ" ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ । ଏ ଧରଣର ଵର୍ଷା ଯଦି ଵର୍ଷାଦିନର ଆରମ୍ଭରେ ହୁଏ ଏଵଂ ତହିଁରୁ ପିତାପାଣିଆ ଗନ୍ଧ ବାହାରେ, ତେବେ ସେ ଧରଣର ଵର୍ଷାକୁ 'ପିତାପାଣିଆ ଵର୍ଷା' କୁହାଯାଏ । ପତରପାଣି ଵର୍ଷା ଵା ପତରପାଣିଆ ଵର୍ଷା ଵର୍ଷର ଯେକୌଣସି ସମୟରେ ହୋଇପାରେ, ତେବେ ଵର୍ଷା ଋତୁ ଆରମ୍ଭରେ ଅଧିକ ଦେଖାଯାଏ ଏଵଂ ଏଥିରେ ସାମାନ୍ୟ ପରିମାଣରେ ଵର୍ଷା ହୋଇଥାଏ। ବେଳେବେଳେ ଅଦିନିଆ ଵର୍ଷା ସମୟରେ ମଧ୍ୟ ଏଭଳି ଵର୍ଷା ଦେଖାଯାଏ ।

ଓଡ଼ିଶାର କୃଷିଭିତ୍ତିକ ସଂସ୍କୃତିରେ ପତରପାଣିଆ ଵର୍ଷାର ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ସ୍ଥାନ ରହିଛି। ଅକ୍ଷୟ ତୃତୀୟା ପରେ ଯେତେବେଳେ ଚାଷୀ ବିଲରେ ଗୁଣ୍ଠି ବୁଣେ, ସେତେବେଳେ ପ୍ରଵଳ ଵର୍ଷା ହେଲେ ବିହନ ସବୁ ଧୋଇଯିଵାର ଭୟ ଥାଏ। ମାତ୍ର ଵର୍ଷା ଋତୁର ଆରମ୍ଭରେ ଏହି ପତର ପାଣିଆ ଵର୍ଷା ହେଵାରୁ ମାଟିକୁ ଉପରୁ ସାମାନ୍ୟ ଓଦା କରି ବିହନ ଗଜା ହେଵାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥାଏ। ଏହି ଵର୍ଷା କାହାକୁ ଗୃହବନ୍ଦୀ କରେନାହିଁ। ବାଟୋଇଟିଏ ନିଜ ବାଟରେ ଚାଲିପାରେ, ପିଲାମାନେ ବାହାରେ ଖେଳିପାରନ୍ତି ଏଵଂ ପକ୍ଷୀମାନେ ନିଜ ଡେଣା ସାମାନ୍ୟ ଭିଜାଇ ଆନନ୍ଦରେ ଗୀତ ଗାଇପାରନ୍ତି। ଏହା ପ୍ରକୃତିର ଏକ ଅତି ସୂକ୍ଷ୍ମ ଆଶୀର୍ଵାଦ।

ଯେକୌଣସି ଭାଷାର ସମୃଦ୍ଧି ତା’ର ଶବ୍ଦଭଣ୍ଡାରରୁ ଜଣାପଡ଼େ। ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାରେ ପ୍ରକୃତିର ପ୍ରତିଟି ଗତିଵିଧି ପାଇଁ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଶବ୍ଦ ଅଛି। ଏହି କ୍ରମରେ 'ପତର ପାଣି' ଵା 'ପତର ପାଣିଆ' ଶବ୍ଦଟି କେଵଳ ଏକ ଆଞ୍ଚଳିକ ଶବ୍ଦ ନୁହେଁ, ଵରଂ ଏହା ପଛରେ ରହିଛି ପ୍ରଭୂତ ଯୁକ୍ତିଯୁକ୍ତତା ଏଵଂ ମାନସିକ ସାଦୃଶ୍ୟ।

ଯେତେବେଳେ ଆମେ ହାତରେ ପାଣି ନେଇ କୌଣସି ସ୍ଥାନରେ ଛିଞ୍ଚୁ, ସେତେବେଳେ ପାଣିର ଟୋପାଗୁଡ଼ିକ ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଧାରାରେ ନପଡ଼ି ଵିଚ୍ଛିନ୍ନ ଏଵଂ ଅତି କ୍ଷୁଦ୍ର ଆକାରରେ ପଡ଼ିଥାନ୍ତି। ପତର ପାଣିଆ ଵର୍ଷା ସମୟରେ ଆକାଶରୁ ଖସୁଥିବା ଜଳବିନ୍ଦୁଗୁଡ଼ିକୁ ଦେଖିଲେ ଠିକ୍ ସେହିପରି ଅନୁଭୂତି ହୁଏ, ତେଣୁ ସେଥିପାଇଁ ଏହାକୁ 'ପତର ପାଣିଆ' କହିଵା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଯୁକ୍ତିଯୁକ୍ତ।

ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାରେ ଏପରି ସାଂସ୍କୃତିକ ସାଦୃଶ୍ୟ ଆଧାରିତ ନାମକରଣ ଏକ ଅନନ୍ୟ ଵୈଶିଷ୍ଟ୍ୟ। ଇଂରାଜୀରେ 'Drizzle' ଭଳି ଵୈଜ୍ଞାନିକ ଶବ୍ଦ ନିଶ୍ଚୟ ଅଛି କିନ୍ତୁ ତାହା କେଵଳ ଶୁଷ୍କ ଵୈଜ୍ଞାନିକ ଅର୍ଥକୁ ବୁଝାଏ । 

ପତରପାଣିଆ ଵର୍ଷା ପାଇଁ Light sprinkle, Brief light shower, Fine rain କିମ୍ବା Sprinkling rain ଭଳି ଵର୍ଣ୍ଣନାମୂଳକ ଶବ୍ଦ ଶବ୍ଦ ବି ଇଂରାଜୀ ଭାଷାରେ ଵ୍ୟଵହାର କରାଯାଇପାରେ ମାତ୍ର ଏସବୁ ଶବ୍ଦଗୁଡ଼ିକର ସାଂସ୍କୃତିକ ମହତ୍ତ୍ଵ ନାହିଁ । 'ପତର ପାଣିଆ' ଶବ୍ଦଟି ଉଚ୍ଚାରଣ କଲା ସାଙ୍ଗେ ସାଙ୍ଗେ ଓଡ଼ିଆ ଗୃହର ପାରମ୍ପରିକ ଆତିଥେୟତା ଏଵଂ ଭୋଜିଭାତର ସ୍ମୃତି ଆଖି ଆଗକୁ ଚାଲିଆସେ।

ଓଡ଼ିଆ ଜନଜୀଵନ ପ୍ରକୃତିକୁ ନିଜ ପରିଵାରର ଏକ ଅଂଶ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରିଛି। ଆକାଶ ଯେତେବେଳେ ଅଳ୍ପ ଵର୍ଷା କରେ, ସେତେବେଳେ ଓଡ଼ିଆ ମନେକରେ ଯେ ପ୍ରକୃତି ମାଆ ସତେ ଯେମିତି ସାରା ସଂସାର ରୂପକ ପତ୍ର ଉପରେ ଶୀତଳତାର ପାଣି ଛିଞ୍ଚି ଦେଉଛି।

'ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାକୋଷ'ର ୪୫୫୦ ପୃଷ୍ଠାରେ ସ୍ଥାନିତ ଏହି କ୍ଷୁଦ୍ର ଶବ୍ଦ 'ପତରପାଣି ଵା ପତର ପାଣିଆ' ପ୍ରକୃତରେ ଆମ ଭାଷାର ଏକ ଵିରାଟ ଵୈଭଵକୁ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରେ। ଏହା କେଵଳ ଏକ ପାଣିପାଗର ଅଵସ୍ଥାକୁ ସୂଚାଉ ନାହିଁ, ଵରଂ ଏହା ଭିତରେ ଲୁଚି ରହିଛି ଓଡ଼ିଆ ମାଟିର ବାସ୍ନା, ଓଡ଼ିଆ ସଂସ୍କୃତିର ପରମ୍ପରା ଏଵଂ ପ୍ରକୃତିକୁ ଦେଖିଵାର ଏକ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଵୈଜ୍ଞାନିକ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣ। ସମୟ ବଦଳିଵା ସହ ଆଜି କଂକ୍ରିଟ୍ ସହରର ବନ୍ଦ କୋଠରୀରେ ହୁଏତ କଦଳୀ ପତ୍ରର 'ପତର ପାଣି' ହଜିଯାଇଥାଇପାରେ, ମାତ୍ର ଯେତେବେଳେ ଆକାଶରୁ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଜଳକଣା ଝରିଵ, ସେତେବେଳେ ପ୍ରତିଟି ଓଡ଼ିଆ ପ୍ରାଣ ଆପେ ଆପେ ଗାଇଉଠିଵ—ଏହା କେଵଳ ଵର୍ଷା ନୁହେଁ, ଏହା ହେଉଛି ଆମ ମାଟିର ଆପଣାର 'ପତର ପାଣିଆ ଵର୍ଷା'।

ଗ୍ରୀକ୍ ଭାଷାକୁ ନେଇ ଦେଢ଼ ଶତାବ୍ଦୀ ଧରି ଚାଲିଥିଵା ମହାସଂଘର୍ଷର କାହାଣୀ

ପ୍ରାଚୀନ ଗ୍ରୀକ୍ ଦେଵତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦୁଇଜଣ ଭାଇ ଥିଲେ ଏଵଂ ସେମାନେ ମାନଵ ମସ୍ତିଷ୍କ ଓ ସମାଜର ଦୁଇଟି ଵିପରୀତ ମେରୁକୁ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରୁଥିଲେ। ଜଣେ ହେଉଛନ୍ତି Apollo ଏଵଂ ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଜ୍ଞାନ, ସତ୍ୟ, ଶୃଙ୍ଖଳା, ଯୁକ୍ତି ଓ ଶୁଦ୍ଧତାର ଦେଵତା ଅଟନ୍ତି। ଅନ୍ୟଜଣକ ହେଉଛନ୍ତି ଡାୟୋନିସସ୍ Dionysus ଏଵଂ ସେ ମଦ୍ୟ, ଉତ୍ସଵ, କାଳ୍ପନିକ ଉନ୍ମାଦନା, ପ୍ରକୃତିର ସହଜ ପ୍ରବୃତ୍ତି ଏଵଂ ସାଧାରଣ ଜନତାଙ୍କ ଭାବପ୍ରବଣତାର ଦେଵତା ଅଟନ୍ତି ।

ଗ୍ରୀକ୍ ପୁରାଣ ଅନୁସାରେ, ଦେଵରାଜ ଜିଉସ୍‌ଙ୍କ ଏହି ଦୁଇ ପୁତ୍ରଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ଵଦା ଏକ ଅଦୃଶ୍ୟ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ଲାଗି ରହିଥିଲା । ଆପୋଲୋ ଚାହୁଁଥିଲେ ଯେ ସଂସାର ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ନିୟମ, ସୁନ୍ଦର ଜ୍ୟାମିତିକ ଶୃଙ୍ଖଳା ଏଵଂ ଅତି ଉଚ୍ଚ ମାନସିକ ସ୍ତରରେ ପରିଚାଳିତ ହେଉ। ସେ ଥିଲେ ଭଦ୍ରଲୋକ, ଦାର୍ଶନିକ ଓ ଶାସକମାନଙ୍କର ପ୍ରେରଣା। ତାଙ୍କ ପ୍ରତିଭା ସ୍ଫଟିକ ପରି ସ୍ୱଚ୍ଛ ଓ ଅପରିଵର୍ତ୍ତନୀୟ ଥିଲା।

ଅପରପକ୍ଷରେ, ଡାୟୋନିସସ୍ ରହୁଥିଲେ ଜଙ୍ଗଲରେ, ପାହାଡ଼ରେ, ଗାଁର ମେଳା ମହୋତ୍ସଵରେ। ସେ ସାଧାରଣ ଚାଷୀ, ମୂଲିଆ ଓ ଵାଦ୍ୟକାରମାନଙ୍କ ଗହଣରେ ନାଚୁଥିଲେ। ସେ କହୁଥିଲେ ଯେ ଜୀଵନ ନିୟମର ଶିକୁଳିରେ ବନ୍ଧା ନୁହେଁ ଵରଂ ପ୍ରବାହିତ ଭାବନାର ଏକ ଝରଣା ଅଟେ। ଆପୋଲୋ ଯଦି 'ଅତୀତର ଗୌରଵ ଓ ସ୍ଥିରତା' ଥିଲେ, ତେବେ ଡାୟୋନିସସ୍ ଥିଲେ 'ଵର୍ତ୍ତମାନର ସହଜ ସତ୍ୟ ଓ ପରିଵର୍ତ୍ତନ'।

ଶୀତଦିନର ତିନି ମାସ ପାଇଁ ଆପୋଲୋ ଯେତେବେଳେ ସୂର୍ଯ୍ୟର ସନ୍ଧାନରେ ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ଚାଲିଯାଉଥିଲେ ସେତେବେଳେ ସେ ତାଙ୍କର ପଵିତ୍ର ମନ୍ଦିରର ଦାୟିତ୍ୱ ଡାୟୋନିସସ୍‌ଙ୍କ ହାତରେ ସମର୍ପି ଦେଉଥିଲେ। ସେହି ତିନି ମାସ ମନ୍ଦିରର ଗମ୍ଭୀର ନିରଵତା ଭାଙ୍ଗି ଲୋକକଳା ଓ ନୃତ୍ୟର ଉତ୍ସଵ ସୃଷ୍ଟି ହେଉଥିଲା। ପୁଣି ଵସନ୍ତ ଆସିଲେ ଆପୋଲୋ ଫେରୁଥିଲେ ଏଵଂ ଶୃଙ୍ଖଳା ଫେରିଆସୁଥିଲା।

ଗ୍ରୀକ୍ ଦାର୍ଶନିକମାନେ ଦର୍ଶାଇଛନ୍ତି ଯେ, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ଦୁଇ ଶକ୍ତି ମଧ୍ୟରେ ସନ୍ତୁଳନ ରହିଥାଏ, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସଭ୍ୟତା ସୁରକ୍ଷିତ ରହେ। କିନ୍ତୁ ଯେତେବେଳେ ସମାଜ କେଵଳ ଅତ୍ୟଧିକ ଶୁଦ୍ଧତା ଓ ଆପୋଲୋନିଆନ୍ ଶୃଙ୍ଖଳା ଭିତରେ ନିଜକୁ ବାନ୍ଧି ରଖିଵାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରେ ସେତେବେଳେ ତାହା ଜୀଵନ୍ତ ମନୁଷ୍ୟ ପାଇଁ ଏକ କାରାଗାର ପାଲଟିଯାଏ। ଠିକ୍ ସେହିପରି, ଯଦି ସମାଜରେ ଆପୋଲୋନିଆନ୍ ନିୟମ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ, ତେବେ ଡାୟୋନିସିଆନ୍ ଉନ୍ମାଦନା ସମାଜକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିଦିଏ।

ଭାଷା ଵିଜ୍ଞାନ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଦେଖିଲେ, ଗ୍ରୀସର ଗ୍ରୀକ୍ ଭାଷାର ଅତି-ମାନକ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ଭାଷାଶୈଳୀ 'କାଥାରେଵୌସା' ଥିଲା ଆପୋଲୋଙ୍କ ଭଳି ଶୁଦ୍ଧ, ଅପରିଵର୍ତ୍ତନୀୟ ଓ ଗମ୍ଭୀର। ସେହିପରି ସାଧାରଣ ଜନତାଙ୍କ ମୁଖର ଗ୍ରୀକ୍ ଭାଷାଶୈଳୀ 'ଡିମୋଟିକି' ଥିଲା ଡାୟୋନିସସ୍‌ଙ୍କ ଭଳି ସହଜ, ପ୍ରଵାହିତ ଓ ଜୀଵନ୍ତ। ଊନବିଂଶ ଓ ବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ଯେତେବେଳେ ଏହି ଦୁଇ ଶକ୍ତି ପରସ୍ପର ସହ ସନ୍ତୁଳନ ରଖିଵା ବଦଳରେ ପରସ୍ପରକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦଳିଦେଵାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, ସେତେବେଳେ ଗ୍ରୀକ୍ ଇତିହାସରେ ଏକ ଭୟଙ୍କର ରକ୍ତାକ୍ତ ମହାଭାରତର ସୂତ୍ରପାତ ହେଲା। 

ତେବେ ଏହାର ଆରମ୍ଭ ୧୮୩୦ ମସିହାରୁ ହୋଇଥିଲା। ସେତେବେଳେ ପ୍ରାୟ ୪୦୦ ଵର୍ଷର ଓଟୋମାନ ସାମ୍ରାଜ୍ୟର ଦାସତ୍ୱ ଶିକୁଳିରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ଗ୍ରୀସ୍ ଏକ ସ୍ୱାଧୀନ ରାଷ୍ଟ୍ର ଭାବେ ଆତ୍ମପ୍ରକାଶ କଲା। ଚାରି ଶତାବ୍ଦୀର ପରାଧୀନତା ଗ୍ରୀକ୍ ସମାଜକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାଙ୍ଗି ଦେଇଥିଲା। ଵିଶେଷତଃ ଶିକ୍ଷା ଓ ଭାଷା କ୍ଷେତ୍ରରେ ଅରାଜକତା ଦେଖାଦେଇଥିଲା। ରାଜନୈତିକ ନେତା ଓ ସଂସ୍କୃତି ଵିଶେଷଜ୍ଞମାନଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ପ୍ରଶ୍ନ ଥିଲା — "ନୂତନ ସ୍ୱାଧୀନ ଗ୍ରୀସର ସରକାରୀ ଓ ଶିକ୍ଷା ଗତ ଭାଷା କ’ଣ ହେଵ ?"

ସେତେବେଳେ ଗ୍ରୀସର ସାଧାରଣ ଜନତା, ଚାଷୀ ଓ ମୂଲିଆମାନେ ଯେଉଁ ଗ୍ରୀକ୍ ଭାଷାଶୈଳୀ କହୁଥିଲେ, ତାହାକୁ କୁହାଯାଉଥିଲା 'ଡିମୋଟିକି' (Dimotiki), ଯାର ଅର୍ଥ "ଜନତାଙ୍କ ଭାଷା"। ଶତାବ୍ଦୀ ଶତାବ୍ଦୀ ଧରି ଏହି ଭାଷାଟି ମୁଖରୁ ମୁଖକୁ ଆସି ସ୍ୱାଭାଵିକ ଭାବେ ଵିକଶିତ ହୋଇଥିଲା। କିନ୍ତୁ ଏଥିରେ ପ୍ରଚୁର ପରିମାଣରେ ତୁର୍କ, ଆଲବାନିଆନ୍ ଓ ଇଟାଲୀୟ ଶବ୍ଦ ମିଶି ଯାଇଥିଲା। ଗ୍ରୀସର ଉଚ୍ଚ ଶିକ୍ଷିତ ଓ ଅଭିଜାତ ଶ୍ରେଣୀ ଏହି ଭାଷାକୁ "ଅଶୁଦ୍ଧ, ଅଶିକ୍ଷିତଙ୍କ ଭାଷା ଏଵଂ ଗଳିର ସ୍ଲାଙ୍ଗ୍" ଵିଚାର କରୁଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କ ମତରେ, ଏହି ଭାଷାରେ ଦେଶ ଚାଲିଲେ ଗ୍ରୀସ୍ କେବେ ବି ପ୍ଲାଟୋ, ଆରିଷ୍ଟୋଟଲ୍‌ଙ୍କ ପ୍ରାଚୀନ ଗୌରଵକୁ ଫେରିପାଇଵ ନାହିଁ।

ଏହି ସମୟରେ ଜଣେ ପ୍ରମୁଖ ଗ୍ରୀକ୍ ପଣ୍ଡିତ ଆଗକୁ ଆସିଲେ, ଯାହାଙ୍କ ନାମ Adamantios Korais ଥିଲା । ସେ ପ୍ୟାରିସ୍‌ରେ ରହୁଥିଲେ ଏଵଂ ଗ୍ରୀକ୍ ଜାତୀୟତାଵାଦର ଜଣେ ବଡ଼ ପ୍ରଵକ୍ତା ଥିଲେ। କୋରାଏସ୍ ଏକ ମଧ୍ୟମ ମାର୍ଗ ବାହାର କଲେ। ସେ କହିଲେ ଯେ ଆମେ ପ୍ରାଚୀନ କଠିନ ଗ୍ରୀକ୍ ଭାଷାକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଫେରାଇ ଆଣିପାରିଵା ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ଆମେ ଲୋକଙ୍କ କଥିତ ଭାଷା 'ଡିମୋଟିକି'ରୁ ସମସ୍ତ ଵିଦେଶୀ ଶବ୍ଦକୁ ବାଦ୍ ଦେଇ, ତାକୁ ପ୍ରାଚୀନ ଵ୍ୟାକରଣ ନିୟମରେ ବାନ୍ଧି ଏକ ଶୁଦ୍ଧ ରୂପ ଦେଇପାରିଵା ।

ଏହିପରି ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଲା ଏକ ମାନକ ଗ୍ରୀକ୍ ଭାଷାଶୈଳୀର ଯାହାର ନାମ କାଥାରେଵୌସା ରଖାଗଲା ଏଵଂ ଏହାର ଆକ୍ଷରିକ ଅର୍ଥ "ଶୁଦ୍ଧ କରାଯାଇଥିଵା ଭାଷା" ଅଟେ ।

୧୮୩୦ ଦଶକରୁ ସରକାର 'କାଥାରେଵୌସା'କୁ ସାରା ଦେଶର ଏକମାତ୍ର ସରକାରୀ ଭାଷା, ସମ୍ବିଧାନର ଭାଷା, ଅଦାଲତର ଭାଷା ଏଵଂ ସ୍କୁଲ-କଲେଜ ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକର ଭାଷା ଭାବେ ଘୋଷଣା କଲେ।

କିନ୍ତୁ ଏହାର ପରିଣାମ ଭାଷାତାତ୍ତ୍ୱିକ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଏକ ବଡ଼ ଵିପତ୍ତି ସଦୃଶ ଥିଲା। ସମାଜରେ ଦ୍ୱିଭାଷା ସ୍ଥିତି ଵା Diglossia ସୃଷ୍ଟି ହେଲା। ଲୋକେ ଘରେ, ବଜାରରେ, ପ୍ରେମ କରିଵା ସମୟରେ ଵା କାନ୍ଦିଵା ସମୟରେ କଥିତ ଗ୍ରୀକ୍ ଭାଷାଶୈଳୀ 'ଡିମୋଟିକି' ଵ୍ୟଵହାର କରୁଥିଲେ କିନ୍ତୁ ସ୍କୁଲରେ ବହି ଖୋଲିଵା ମାତ୍ରେ ସେମାନଙ୍କୁ ଏକ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭିନ୍ନ ଓ କୃତ୍ରିମ ଭାଷା 'କାଥାରେଵୌସା' ପଢ଼ିଵାକୁ ପଡ଼ୁଥିଲା।

ଶ୍ରେଣୀଗୃହଗୁଡ଼ିକ କୋମଳମତି ଶିଶୁଙ୍କ ପାଇଁ ଶାସ୍ତି ଗୃହ ପାଲଟିଗଲା। ପିଲାମାନେ ନିଜ ମନର ଭାବନା ପ୍ରକାଶ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ। ଯଦି କୌଣସି ପିଲା ଭୁଲରେ ବହିର ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ନିଜ ଘର ଭାଷାଶୈଳୀ ଡିମୋଟିକିରେ ଦେଇଦେଉଥିଲା ତେବେ ତାକୁ ଶାରୀରିକ ନିର୍ଯାତନା ଦିଆଯାଉଥିଲା ଏଵଂ ଅପମାନିତ କରାଯାଉଥିଲା।

ବୁଦ୍ଧିଜୀଵୀ ଓ ଭାଷାଵିତ୍‌ମାନେ ଦେଖିଲେ ଯେ, ଏହି ନୀତି ଯୋଗୁଁ ଦେଶର ପ୍ରାୟ ୮୦%ରୁ ଅଧିକ ଜନସଂଖ୍ୟା ଶିକ୍ଷାରୁ ବଞ୍ଚିତ ହେଉଛନ୍ତି। ପିଲାମାନେ ମାନସିକ ସ୍ତରରେ ଦୁର୍ଵଳ ହୋଇଯାଉଛନ୍ତି, କାରଣ ସେମାନଙ୍କ ମସ୍ତିଷ୍କ ସର୍ଵଦା ଦୁଇଟି ଭାଷାର ସଂଘର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ଗତି କରୁଛି।

ଊନବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀର ଶେଷ ଆଡ଼କୁ, ଏହି ଵୈଜ୍ଞାନିକ ସତ୍ୟକୁ ନେଇ କିଛି ଲେଖକ ଓ କଵି ଆନ୍ଦୋଳନ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ୧୮୮୮ ମସିହାରେ Ioannis Psycharis ନାମକ ଜଣେ ଭାଷାଵିତ୍ ଏକ ବହି "My Journey" ଲେଖିଲେ। ସେ ଏହି ବହିଟି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ସାଧାରଣ କଥିତ ଗ୍ରୀକ୍ ଭାଷାଶୈଳୀ 'ଡିମୋଟିକି'ରେ ଲେଖିଲେ ଏଵଂ ଯୁକ୍ତି କଲେ:

"ଭାଷା ଏକ ଜୀଵନ୍ତ ଶରୀର। ତାକୁ ଜବରଦସ୍ତି ପ୍ରାଚୀନ କବର ଭିତରୁ ବାହାର କରି ପୋଷାକ ପିନ୍ଧାଇଲେ ତାହା ଜୀଵନ୍ତ ହେଵନାହିଁ। ଯଦି ଆମକୁ ଏକ ସୁଦୃଢ଼ ଗ୍ରୀସ୍ ଗଠନ କରିଵାର ଅଛି ତେବେ ପିଲାମାନଙ୍କୁ ସେମାନଙ୍କ ମାତୃଭାଷା 'ଡିମୋଟିକି'ରେ ହିଁ ଶିକ୍ଷା ଦେଵାକୁ ହେବ।"

ସେତେବେଳେ ଏହି ଆନ୍ଦୋଳନକୁ Demoticism କୁହାଗଲା। କିନ୍ତୁ ଅପରପକ୍ଷରେ ଥିଵା ରକ୍ଷଣଶୀଳ, ପ୍ରଫେସର ଏଵଂ ଚର୍ଚ୍ଚର ପାଦ୍ରୀମାନେ ଏହାକୁ ଦେଶଦ୍ରୋହୀ କାର୍ଯ୍ୟ ବୋଲି ଆଖ୍ୟା ଦେଲେ। ସେମାନଙ୍କର ଵିଶ୍ୱାସ ଥିଲା ଯେ ଡିମୋଟିକିକୁ ପ୍ରଶ୍ରୟ ଦେଲେ ଗ୍ରୀକ୍ ସଭ୍ୟତା ନଷ୍ଟ ହୋଇଯିଵ ଏଵଂ ସାମ୍ୟଵାଦ ଵା ନାସ୍ତିକତା ବଢ଼ିଯିଵ। ଭାଷାକୁ ନେଇ ଗ୍ରୀକ୍ ଦେଶ ଦୁଇ ଭାଗରେ ଵିଭକ୍ତ ହୋଇଗଲା।

ଏହି ବାରୁଦ ଗଦାରେ ନିଆଁ ଲଗାଇଵା ଭଳି କାମ କଲେ ଗ୍ରୀସ୍‌ର ରାଣୀ Olga । ସେ ଥିଲେ ରୁଷିଆର ସମ୍ରାଟଙ୍କ ନାତୁଣୀ ଏଵଂ ଗ୍ରୀସର ରାଜା ଜର୍ଜ ପ୍ରଥମଙ୍କ ପତ୍ନୀ।

ରାଣୀ ଓଲଗା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୟାଳୁ ଓ ସମାଜସେଵୀ ଥିଲେ। ସେ ଯେତେବେଳେ ଏଥେନ୍ସର ଡାକ୍ତରଖାନା ଓ କାରାଗାରଗୁଡ଼ିକୁ ପରିଦର୍ଶନରେ ଯାଉଥିଲେ, ସେ ଦେଖିଲେ ଯେ ମୁମୂର୍ଷୁ ରୋଗୀ ଓ କଏଦୀମାନେ ଈଶ୍ୱରଙ୍କ ପଵିତ୍ର ଵାଣୀ ଵା ବାଇବେଲ୍ ପଢ଼ିଵାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ପଢ଼ିପାରୁନାହାନ୍ତି। ଏହାର କାରଣ ଥିଲା, ସେତେବେଳେ ବାଇବେଲ୍ କେଵଳ Hellenistic Koine Greek ଵା ପ୍ରାଚୀନ ପଵିତ୍ର ଗ୍ରୀକ୍ ଭାଷାରେ ଉପଲବ୍ଧ ଥିଲା, ଯାହା ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଲାଟିନ୍ ଵା ସଂସ୍କୃତ ଭଳି ଅବୋଧ୍ୟ ଥିଲା।

ରାଣୀ ଭାବିଲେ, ଯଦି ବାଇବେଲ୍‌ର ନୂତନ ନିୟମ ଵା New Testamentକୁ ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ କଥିତ ଭାଷା 'ଡିମୋଟିକି'ରେ ଅନୁଵାଦ କରିଦିଆଯାଏ ତେବେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଗ୍ରୀକ୍ ନାଗରିକ ଭଗଵାନଙ୍କ ସହ ସିଧାସଳଖ ଯୋଡ଼ି ହୋଇପାରିବେ। ସେ ନିଜ ଵ୍ୟକ୍ତିଗତ ପାଣ୍ଠିରୁ ଅର୍ଥ ପ୍ରଦାନ କରି ତାଙ୍କର ସଚିଵଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏକ ଗୁପ୍ତ ଅନୁଵାଦ କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ କଲେ।

କିନ୍ତୁ ଗ୍ରୀସର ଅର୍ଥୋଡକ୍ସ ଚର୍ଚ୍ଚ ଏଵଂ ଏଥେନ୍ସ ଵିଶ୍ୱଵିଦ୍ୟାଳୟର ପ୍ରଫେସରମାନେ ଯେତେବେଳେ ଏହି କଥା ଜାଣିଲେ, ସେମାନେ କ୍ରୋଧରେ ଜଳିଉଠିଲେ। 

ସେମାନଙ୍କ ମତ ଦେଲେ ଯେ "ବାଇବେଲ୍‌ର ପଵିତ୍ର ଶବ୍ଦଗୁଡ଼ିକୁ ରାସ୍ତାର ଅଶୁଦ୍ଧ, ଅଶ୍ଳୀଳ ଗ୍ରାମ୍ୟ ଭାଷାରେ ପରିଣତ କରିଵା ଭଗଵାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଘୋର ଅପମାନ ଏଵଂ Blasphemy ଅଟେ" । 

ଠିକ୍ ଏହି ସମୟରେ,Alexandros Pallis ନାମକ ଜଣେ ଦେଶପ୍ରେମୀ ଲେଖକ ଲିଵରପୁଲ୍‌ରେ ରହି ବାଇବେଲ୍‌ର ଆଉ ଏକ ଅନୁଵାଦ ଡିମୋଟିକି ଭାଷାଶୈଳୀରେ ଗ୍ରୀସର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଖବରକାଗଜ 'ଆକ୍ରୋପୋଲିସ୍' ମାଧ୍ୟମରେ ଧାରାବାହିକ ଭାବେ ପ୍ରକାଶ କରିଵା ଆରମ୍ଭ କଲେ।

ନଭେମ୍ବର ପ୍ରଥମ ସପ୍ତାହରେ ଏଥେନ୍ସ ଵିଶ୍ୱଵିଦ୍ୟାଳୟର ରକ୍ଷଣଶୀଳ ପ୍ରଫେସର ଏଵଂ କାଥାରେଭୁସାର ସମର୍ଥକମାନେ ଛାତ୍ରମାନଙ୍କୁ ଉସୁକାଇଲେ। ସାରା ସହରରେ ଗୁଜବ ଵ୍ୟାପିଗଲା ଯେ ଏହି ଅନୁଵାଦ ପଛରେ ରୁଷିଆର ଏକ ବଡ଼ ଷଡ଼ଯନ୍ତ୍ର ରହିଛି, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଗ୍ରୀକ୍ ସଂସ୍କୃତିକୁ ନଷ୍ଟ କରି ସ୍ଲାଭିକ୍ ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ଵିସ୍ତାର କରାଯିଵ।

୮ ନଭେମ୍ବର ୧୯୦୧ ଦିନ ପ୍ରାୟ ୮୦,୦୦୦ରୁ ଅଧିକ ଉତ୍ତ୍ୟକ୍ତ ଛାତ୍ର ଏଵଂ ରକ୍ଷଣଶୀଳ ନାଗରିକ ଏଥେନ୍ସର ଐତିହାସିକ Pillars of Olympian Zeus ନିକଟରେ ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ। ସେମାନଙ୍କ ହାତରେ ଥିଲା ବଡ଼ ବଡ଼ ବ୍ୟାନର, ଯେଉଁଥିରେ ଲେଖାଥିଲା — "ଭାଷାର ଶୁଦ୍ଧତା ରକ୍ଷା କର", "ବାଇବେଲ୍‌ର ଅପମାନ ସହିବୁ ନାହିଁ"।

ଧୀରେ ଧୀରେ ଏହି ଶୋଭାଯାତ୍ରା ହିଂସ୍ର ରୂପ ନେଲା। ଆନ୍ଦୋଳନକାରୀମାନେ 'ଆକ୍ରୋପୋଲିସ୍' ଖବରକାଗଜର କାର୍ଯ୍ୟାଳୟ ଉପରକୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ, ପେଟ୍ରୋଲ ବୋମା ଫିଙ୍ଗିଲେ ଏଵଂ ବହିପତ୍ର ପୋଡ଼ିଦେଲେ। ସ୍ଥିତି ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ବାହାରକୁ ଚାଲିଯିଵାରୁ ସରକାର ସାମରିକ ଵାହିନୀ ଏବଂ ସଶସ୍ତ୍ର ପୁଲିସ ବଳ ମୁତୟନ କଲେ।

ରାସ୍ତା ଉପରେ ପୁଲିସ ଓ ସାଧାରଣ ଜନତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁହାଁମୁହିଁ ସଂଘର୍ଷ ହେଲା। ପୁଲିସର ଗୁଳିଚାଳନା ଯୋଗୁଁ ରାସ୍ତା ଉପରେ ହିଁ ୮ ଜଣ ଛାତ୍ରଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ଘଟିଲା ଏଵଂ ୮୦ ରୁ ଅଧିକ ଲୋକ ଗୁରୁତର ଭାବେ ଆହତ ହେଲେ।

ଏହି ରକ୍ତପାତ ସାରା ଦେଶକୁ ସ୍ତବ୍ଧ କରିଦେଲା। ଭାଷା ଵିଵାଦ ଯୋଗୁଁ ଦେଶର ନିଜ ପିଲାମାନେ ନିଜ ସରକାରର ଗୁଳିରେ ପ୍ରାଣ ହରାଇଲେ। ଏହାର ପରିଣାମ ଏତେ ଭୟଙ୍କର ଥିଲା ଯେ, ଳମାତ୍ର ୪୮ ଘଣ୍ଟା ମଧ୍ୟରେ ଗ୍ରୀସର ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ Georgios Theotokisଙ୍କ ସରକାର ଭାଙ୍ଗିଗଲା, ଚର୍ଚ୍ଚର ସର୍ଵୋଚ୍ଚ ଧର୍ମଗୁରୁ "Archbishop" ଇସ୍ତଫା ଦେଲେ ଏଵଂ ରାଣୀ ଓଲଗାଙ୍କୁ ନିଜର ବାଇବେଲ୍ ପ୍ରୋଜେକ୍ଟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବନ୍ଦ କରିଵାକୁ ପଡ଼ିଲା। ୧୯୦୧ର ଏହି ଘଟଣା ପରେ ତତ୍କାଳୀନ ଗ୍ରୀସ୍ ସରକାର ଭୟଭୀତ ହୋଇଗଲେ। ସେମାନେ ବୁଝିଗଲେ ଯେ ଭାଷା ଏକ ବଡ଼ ଵୋଟ୍-ବ୍ୟାଙ୍କ ଏଵଂ ଆଵେଗର ମାଧ୍ୟମ। କିନ୍ତୁ ଭାଷାଭିତ୍ତିକ ଏହି ହିଂସା ଏହିଠାରେ ଥମିଲା ନାହିଁ ।‌

୧୯୦୩ ମସିହାରେ ଗ୍ରୀସ୍‌ର ଜାତୀୟ ପ୍ରେକ୍ଷାଳୟରେ ପ୍ରାଚୀନ ଗ୍ରୀକ୍ ନାଟ୍ୟକାର Aeschylusଙ୍କ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ନାଟକ 'ଓରେଷ୍ଟିଆ'କୁ 'ଡିମୋଟିକି' ଵା କଥିତ ଗ୍ରୀକ୍ ଭାଷାଶୈଳୀରେ ଅନୁଵାଦ କରି ମଞ୍ଚସ୍ଥ କରାଗଲା। କାଥାରେଵୌସାର ସମର୍ଥକ ଓ ଅତି-ରକ୍ଷଣଶୀଳ ଛାତ୍ରମାନେ ପୁଣି ଥରେ ରାସ୍ତାକୁ ଓହ୍ଲାଇଲେ। ସେମାନଙ୍କ ଯୁକ୍ତି ଥିଲା ଯେ ପ୍ରାଚୀନ ଗୌରଵମୟ ସାହିତ୍ୟକୁ କଥିତ ଭାଷାରେ ରୂପାନ୍ତରିତ କରିଵା ହେଉଛି ପୂର୍ଵପୁରୁଷଙ୍କ ପ୍ରତି ଅପମାନ। ଏହି ଆନ୍ଦୋଳନରେ ପୁଣି ହିଂସା ହେଲା, ସେନା ମୁତୟନ ହେଲା ଏଵଂ ଜଣେ ନାଗରିକଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ଘଟିଲା। ଗ୍ରୀସ୍ ପୁଣି ଦେଖିଲା କେମିତି ଆପୋଲୋନିଆନ୍ ଶୁଦ୍ଧତାର ଅନ୍ଧମୋହ ସମାଜକୁ ଅସହିଷ୍ଣୁ କରିଦେଉଛି ।

୧୯୦୧ ଓ ୧୯୦୩ର ଦଙ୍ଗା ପରେ କାଥାରେଵୌସା ଵା ଶୁଦ୍ଧ ଗ୍ରୀକ୍ ଭାଷାର ସମର୍ଥକମାନେ ଅଦାଲତର ଆଶ୍ରୟ ନେଲେ। ୧୯୦୬ ମସିହାରେ ବାଇବେଲ୍‌କୁ ଡିମୋଟିକି ଵା କଥିତ ଗ୍ରୀକ୍ ଭାଷାରେ ଅନୁଵାଦ କରିଥିଵା ପ୍ରମୁଖ ଲେଖକ Alexandros Pallis ଏଵଃ 'ଆକ୍ରୋପୋଲିସ୍' ଖବରକାଗଜର ସମ୍ପାଦକ ଭ୍ଲାସିସ୍ ଗାଭ୍ରିଲିଡିସ୍‌ଙ୍କ ଵିରୋଧରେ ଅଦାଲତରେ ଆଇନଗତ ମାମଲା ଚାଲିଲା।

ସେତେବେଳେ ରକ୍ଷଣଶୀଳ ପ୍ରଫେସରମାନେ ଯୁକ୍ତି କଲେ ଯେ ଡିମୋଟିକି ଭାଷାର ପ୍ରସାର କରିଵାଟା "ଗ୍ରୀକ୍ ଜାତୀୟତା ଵିରୋଧୀ ଏଵଂ ରୁଷିଆର ସ୍ଲାଭିକ୍ ସାମ୍ରାଜ୍ୟଵାଦକୁ ସାହାଯ୍ୟ କରିଵା ଭଳି ଏକ ଦେଶଦ୍ରୋହ କାର୍ଯ୍ୟ ଅଟେ"। ଏହି ଆଇନଗତ ଟଣାଓଟରା ସାରା ଦେଶର ବୁଦ୍ଧିଜୀଵୀମାନଙ୍କୁ ଦୁଇ ଭାଗରେ ଵିଭକ୍ତ କରିଦେଲା ଏଵଂ ପ୍ରମାଣ କଲା ଯେ ଭାଷା ଏବେ କେଵଳ ସାହିତ୍ୟ ନୁହେଁ ଵରଂ 'ରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ସୁରକ୍ଷା'ର ପ୍ରସଙ୍ଗ ପାଲଟିଛି।

ଏହି ବୌଦ୍ଧିକ ଵିଵାଦ ୧୯୧୦-୧୯୧୧ ବେଳକୁ ଚରମ ସୀମାରେ ପହଞ୍ଚିଥିଲା। ୧୯୧୦ ମସିହାରେ ଆଲେକ୍ସଜାଣ୍ଡାର୍ ଡେଲ୍‌ମୁଜୋସ୍, ମାନୋଲିସ୍ ତ୍ରିଆନ୍ତାଫିଲିଡିସ୍ ଓ ଡିମିଟ୍ରିସ୍ ଗ୍ଲିନୋସ୍‌ଙ୍କ ଭଳି ମହାନ ଶିକ୍ଷାଵିତ୍‌ମାନେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ 'Educational Association' ଗଠନ କଲେ। ସେମାନଙ୍କର ଲକ୍ଷ୍ୟ ଥିଲା ଗ୍ରୀସ୍‌ର ଜରାଜୀର୍ଣ୍ଣ ଶିକ୍ଷା ଵ୍ୟଵସ୍ଥାକୁ ଡିମୋଟିକି ମାଧ୍ୟମରେ ଆଧୁନିକ କରିଵା।

ଏହି ସମୟରେ ମାରାସଲିୟସ୍ ଏକାଡେମୀକୁ ନେଇ ଵିଵାଦ ମୁଣ୍ଡ ଟେକିଲା। ଡେଲ୍‌ମୁଜୋସ୍ ସାଧାରଣ ଜନତାଙ୍କ ଭାଷାକୁ ଶିକ୍ଷାଦାନର ମାଧ୍ୟମ କରିଵାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିଵା ବେଳେ ପ୍ରଫେସର ଜର୍ଜିଓସ୍ ମିଷ୍ଟ୍ରିଓଟିସ୍ ଏହାର ତୀଵ୍ର ଵିରୋଧ କଲେ। ରକ୍ଷଣଶୀଳ ମହଲର ଚାପ ଯୋଗୁଁ ଡେଲ୍‌ମୁଜୋସ୍‌ଙ୍କୁ ପଦରୁ ହଟାଇ ଦିଆଗଲା ଏଵଂ ତାଙ୍କ ଉପରେ ମାମଲା ହେଲା। ଯଦିଓ ପରେ ସେ ଅଦାଲତରେ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ସାଵ୍ୟସ୍ତ ହେଲେ କିନ୍ତୁ ଏହି ଘଟଣା ସାରା ଏଥେନ୍ସ ସହରରେ ଏକ ବଡ଼ ଆନ୍ଦୋଳନାତ୍ମକ ପରିଵେଶ ସୃଷ୍ଟି କଲା।

ଠିକ୍ ଏହି ସମୟରେ ରାଜନୈତିକ ସ୍ତରରେ ଭେନିଜେଲୋସ୍ ସରକାର ସମ୍ବିଧାନ ସଂଶୋଧନ କରୁଥିଲେ। ରାସ୍ତାରେ ମିଷ୍ଟ୍ରିଓଟିସ୍‌ଙ୍କ ସମର୍ଥକ ଛାତ୍ରମାନଙ୍କ ଆନ୍ଦୋଳନ ଏଵଂ କଲେଜଗୁଡ଼ିକରେ ଚାଲିଥିଵା ଏହି ତୀଵ୍ର ବାଦଵିଵାଦ କାରଣରୁ ହିଁ, ଦେଶକୁ ଆଉ ଏକ ରକ୍ତାକ୍ତ ଦଙ୍ଗାରୁ ରକ୍ଷା କରିଵା ପାଇଁ ଭେନିଜେଲୋସ୍ ବାଧ୍ୟ ହୋଇ ୧୯୧୧ ସମ୍ବିଧାନର Article 2 ରେ କାଥାରେଵୌସାକୁ ସରକାରୀ ଭାଷାର ମାନ୍ୟତା ଦେଲେ ଓ ବାଇବେଲ୍ ଅନୁଵାଦ ଉପରେ ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ଲଗାଇଲେ । 

ଏହି ନୂଆ ଧାରା "Article 2"ରେ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ ଲେଖାଗଲା ଯେ ସରକାରଙ୍କ ଵିନା ଅନୁମତିରେ ବାଇବେଲ୍‌ର କୌଣସି ପ୍ରକାରର ଆଞ୍ଚଳିକ ଵା ସାଧାରଣ ଅନୁଵାଦ ବେଆଇନ ଅଟେ। ଏହା ପରେ ପ୍ରାୟ ୬୦ ଵର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ଭାଷା-ଯୁଦ୍ଧ ଗ୍ରୀସର ଦଳୀୟ ରାଜନୀତିର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଅସ୍ତ୍ର ପାଲଟିଗଲା।

ଯେତେବେଳେ ବି କୌଣସି ଉଦାରଵାଦୀ ସରକାର ଶାସନକ୍ଷେତ୍ରକୁ ଆସୁଥିଲେ, ସେମାନେ ପ୍ରାଥମିକ ସ୍କୁଲରେ 'ଡିମୋଟିକି' ଲାଗୁ କରୁଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଶାସନ ବଦଳିଵା ମାତ୍ରେ ରକ୍ଷଣଶୀଳ ସରକାର ଆସି ପୁଣି ଥରେ ପୁରୁଣା ବହିଗୁଡ଼ିକୁ ପୋଡ଼ି ଦେଇ 'କାଥାରେଵୌସା' ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ କରୁଥିଲେ।

ଏହି ଵିଵାଦର ସବୁଠାରୁ କଠୋର ଓ ଅପ୍ରାକୃତିକ ରୂପ ୧୯୬୭ ମସିହାରେ ଦେଖିଵାକୁ ମିଳିଲା ଯେତେବେଳେ ଗ୍ରୀସରେ ଗଣତନ୍ତ୍ରର ହତ୍ୟା କରି ଏକ ସାମରିକ ଏକଛତ୍ରଵାଦୀ ଶାସନ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ହେଲା। ଏହି ଶାସକମାନେ ଅତ୍ୟଧିକ ଜାତୀୟତାଵାଦୀ ଓ ରକ୍ଷଣଶୀଳ ଥିଲେ । ସେମାନେ ଆସିଵା ମାତ୍ରେ ପ୍ରଥମେ ଶିକ୍ଷା ଵିଭାଗ ଉପରେ ଚାବୁକ ଚଲାଇଲେ। ସେମାନେ ପ୍ରାଥମିକ ସ୍କୁଲରୁ ମଧ୍ୟ 'ଡିମୋଟିକି'କୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବ୍ୟାନ କରିଦେଲେ। ସ୍କୁଲର ପ୍ରଥମ ଶ୍ରେଣୀରୁ କେଵଳ କଠିନ 'କାଥାରେଵୌସା'ରେ ପଢ଼ାଇଵାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦିଆଗଲା। ଶିକ୍ଷକମାନଙ୍କୁ କୁହାଗଲା ଯେ, ଯଦି ସେମାନେ ଶ୍ରେଣୀଗୃହରେ ସାଧାରଣ ଭାଷା କହିବେ, ତେବେ ସେମାନଙ୍କୁ ଚାକିରିରୁ ବାହାର କରି ଜେଲ୍ ପଠାଇ ଦିଆଯିଵ। ସାମରିକ ଶାସନର ଯୁକ୍ତି ଥିଲା ଯେ, "କାଥାରେଵୌସା ହିଁ ଗ୍ରୀସ୍‌ର ପ୍ରାଚୀନ-ପଵିତ୍ର ଭାଷା ଏଵଂ ଦେଵତାମାନଙ୍କର ଉପହାର ଅଟେ । ଏହାକୁ ଅଶୁଦ୍ଧ କରୁଥିଵା ଲୋକେ ଗ୍ରୀସର ଶତ୍ରୁ ଅଟନ୍ତି ।"

ଏହାର ପରିଣାମ ସ୍ୱରୂପ, ୧୯୬୭ରୁ ୧୯୭୪ ସାମରିକ ଶାସନର ସେହି ୭ ଵର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ଗ୍ରୀସର ଶିକ୍ଷା ଵ୍ୟଵସ୍ଥା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାଙ୍ଗି ପଡ଼ିଲା। ପିଲାମାନେ ପାଠ ପଢ଼ିଵା ଛାଡ଼ିଦେଲେ, ଫେଲ୍ ହେଵା ହାର ଶତପ୍ରତିଶତ ବଢ଼ିଗଲା ଏଵଂ ସମାଜରେ ଏକ ବଡ଼ ବୌଦ୍ଧିକ ଶୂନ୍ୟତା ସୃଷ୍ଟି ହେଲା।

୧୯୭୪ ମସିହାରେ ସାମରିକ ଏକଛତ୍ରଵାଦୀ ଶାସନର ପତନ ଘଟିଲା ଏଵଂ ଗ୍ରୀସରେ ପୁନର୍ଵାର ଗଣତନ୍ତ୍ର ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହେଲା। ନୂଆ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ Konstantinos Karamanlis ବୁଝିଗଲେ ଯେ,ଦେଶକୁ ଆଧୁନିକ ୟୁରୋପୀୟ ସଂଘର ସଦସ୍ୟ କରିଵାକୁ ହେଲେ ପ୍ରଥମେ ଏହି ୧୫୦ ଵର୍ଷର ପୁରୁଣା ମାନସିକ ରୋଗ ଓ ଭାଷା-ଯୁଦ୍ଧର ସ୍ଥାୟୀ ସମାଧାନ କରିଵାକୁ ପଡ଼ିଵ।

୧୯୭୬ ମସିହାରେ ଗ୍ରୀସ୍ ଦେଶର ଶିକ୍ଷା ମନ୍ତ୍ରୀ Georgios Rallisଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ସଂସଦରେ ଏକ ଐତିହାସିକ ବିଲ୍ ପାସ୍ କରାଗଲା। ଏହି ଆଇନ ବଳରେ ୧୫୦ ଵର୍ଷ ଧରି ଚାଲିଥିଵା 'କାଥାରେଵୌସା'ର ସରକାରୀ ବାଧ୍ୟତାମୂଳକତାକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସମାପ୍ତ କରିଦିଆଗଲା। ସାଧାରଣ ଜନତାଙ୍କ ଭାଷା 'ଡିମୋଟିକି'କୁ ଗ୍ରୀସର ଏକମାତ୍ର ସରକାରୀ, ଶିକ୍ଷାଗତ ଓ ଜାତୀୟ ଭାଷା ଭାବେ ମାନ୍ୟତା ଦିଆଗଲା। କିନ୍ତୁ ଏହି ସଂଶୋଧନ ଭାବପ୍ରଵଣ ହୋଇ ନିଆଯାଇନଥିଲା ଵରଂ ଏହା ଥିଲା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଵୈଜ୍ଞାନିକ। ଭାଷାଵିତ୍‌ମାନେ 'ଡିମୋଟିକି'କୁ ସରକାରୀ ଭାଷା କରିଵା ସମୟରେ ତାର ଏକ ନୂଆ ମାନକ ରୂପ ପ୍ରସ୍ତୁତ କଲେ, ଯାହାକୁ ମାନକ ଆଧୁନିକ ଗ୍ରୀକ୍ ଵା Standard Modern Greek କୁହାଗଲା । ଆଜି ଏହି ଭାଷାକୁ ହିଁ ଲୋକେ ଆଧୁନିକ ଗ୍ରୀକ୍ ଭାଷା ରୂପେ ଜାଣନ୍ତି । 

ତେବେ ସେ ସମୟର ଗ୍ରୀକ୍ ଲୋକମାନେ ଲୋକଙ୍କ କଥିତ ଶୈଳୀକୁ ଗ୍ରହଣ କଲେ, କିନ୍ତୁ ତହିଁରେ 'କାଥାରେଵୌସା'ର ସମସ୍ତ ଭଲ ଵ୍ୟାକରଣ ନିୟମ,ଵୈଜ୍ଞାନିକ ପରିଭାଷା ଏଵଂ ପ୍ରଶାସନିକ ଶବ୍ଦକୋଷକୁ ଅତି ସୁନ୍ଦର ଭାବେ ସମନ୍ୱୟ କଲେ। ଫଳରେ ଏକ ନୂତନ, ସମୃଦ୍ଧ ଓ ମାନକ ଭାଷାର ଜନ୍ମ ହେଲା, ଯହିଁରେ ଆଜିର ଆଧୁନିକ ଗ୍ରୀସ୍ ସଫଳତାର ସହ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଚାଲିଛି ।

୧୯୮୨ ମସିହାରେ ସରକାର ଆଉ ଏକ ବଡ଼ ସଂଶୋଧନ କରି ପ୍ରାଚୀନ ଓ ଜଟିଳ 'ବହୁ-ସ୍ୱରଚିହ୍ନ ପ୍ରଣାଳୀ' ଵା Polytonic Systemକୁ ହଟାଇ ସରଳ 'ଏକ-ସ୍ୱରଚିହ୍ନ ପ୍ରଣାଳୀ' ଵାMonotonic Systemକୁ ପ୍ରଣୟନ କଲେ। ଏହା ଫଳରେ ପିଲାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଲେଖିଵା ଓ ଶିଖିଵା ଅଧିକ ସହଜ ହୋଇଗଲା।

୧୯୮୨ ମସିହାରେ ଯେତେବେଳେ ସରଳ 'ଏକ-ସ୍ୱରଚିହ୍ନ ପ୍ରଣାଳୀ' ଵା Monotonic System ପ୍ରଣୟନ ହେଲା, ତାହା ଥିଲା ପ୍ରାୟ ୧୫୦ ଵର୍ଷର ଭାଷା-ଯୁଦ୍ଧର ଶେଷ ଵିଧିବଦ୍ଧ ସଂଶୋଧନ। ଏହା ପରେ, ଗ୍ରୀକ୍ ସମାଜ, ଶିକ୍ଷା, ସାହିତ୍ୟ ଓ ପ୍ରଶାସନରେ ଵ୍ୟାପକ ସାମାଜିକ ଓ ସାଂସ୍କୃତିକ ପରିଵର୍ତ୍ତନ ଦେଖାଦେଲା। ଡିମୋଟିକି ଯେତେବେଳେ ମାନକ ଆଧୁନିକ ଗ୍ରୀକ୍ ଭାଷା ଭାବେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଶାସନ ଓ ଜୀଵନର ମାଧ୍ୟମ ହେଲା ସେତେବେଳେ ଗ୍ରୀକ୍ ସମାଜରେ ଅନେକ ପରିଵର୍ତ୍ତନ ଦେଖାଗଲା । 

୧୯୮୨ ପୂର୍ଵରୁ ଗ୍ରୀକ୍ ପିଲାମାନଙ୍କୁ କେଵଳ ଭୁଲ୍ ସ୍ୱରଚିହ୍ନ ଵା Accents ଏଵଂ ପ୍ରାଚୀନ ଵ୍ୟାକରଣ ନିୟମ ପାଇଁ କଠୋର ଶାସ୍ତି ମିଳୁଥିଲା। ୧୯୮୨ ପରେ ଶ୍ରେଣୀଗୃହଗୁଡ଼ିକ ଭୟମୁକ୍ତ ହେଲା। ପିଲାମାନେ ଯେଉଁ ଭାଷାରେ ଚିନ୍ତା କରୁଥିଲେ, ସେହି ଭାଷାରେ ଲେଖିଵା ଓ ପଢ଼ିଵା ଆରମ୍ଭ କଲେ, ଯାହାଫଳରେ ସ୍କୁଲ୍‌ରେ ଫେଲ୍ ହେଵା ହାର ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ ଭାବେ କମିଗଲା।

ପ୍ରାଚୀନ କାଥାରେଵୌସା ଗ୍ରୀକ ଶୈଳୀର ଜଟିଳତା ଯୋଗୁଁ ସମାଜର ଏକ ବଡ଼ ଚାଷୀ ଓ ମୂଲିଆ ଶ୍ରେଣୀ ଶିକ୍ଷାରୁ ଦୂରେଇ ରହୁଥିଲେ। ଡିମୋଟିକିକୁ ମାନକ ଗ୍ରୀକ୍ ଭାଷା କଲା ପରେ ଵୟସ୍କ ଶିକ୍ଷା ଓ ସାଧାରଣ ସାକ୍ଷରତା ହାର ପ୍ରାୟ ୧୦୦% ନିକଟତର ହେଲା।

ପୁଣି ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଆଇନ ମଧ୍ୟ ସହଜ ହେଲା । ୧୯୮୨ ପୂର୍ଵରୁ କୋର୍ଟର ରାୟ, ସରକାରୀ ଗେଜେଟ୍ ଏଵଂ ଆଇନଗତ ଦଲିଲ୍ କେଵଳ କାଥାରେଵୌସାରେ ଲେଖାଯାଉଥିଲା, ଯାହା ସାଧାରଣ ନାଗରିକଙ୍କ ପାଇଁ ଅବୋଧ୍ୟ ଥିଲା। ୧୯୮୨ ପରେ ପ୍ରଶାସନିକ ଶବ୍ଦାଵଳୀକୁ ସରଳ କରାଗଲା। ଜଣେ ସାଧାରଣ ଚାଷୀ ଵା ଶ୍ରମିକ ନିଜ ଆଇନଗତ ଅଧିକାର ଓ ସରକାରୀ ନିୟମକୁ ନିଜେ ପଢ଼ି ବୁଝିପାରିଲେ। ଏହା ଗ୍ରୀକ୍ ଗଣତନ୍ତ୍ରକୁ ପ୍ରକୃତ ଅର୍ଥରେ ସୁଦୃଢ଼ କଲା।

୧୯୮୦ ଦଶନ୍ଧିର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ଗ୍ରୀସ୍‌ରେ ବେସରକାରୀ ଟେଲିଭିଜନ ଓ ରେଡିଓ ଚ୍ୟାନେଲ୍‌ଗୁଡ଼ିକୁ ଅନୁମତି ମିଳିଲା। ଡିମୋଟିକି ମାନ୍ୟତା ପାଇସାରିଥିଵାରୁ ଗଣମାଧ୍ୟମ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଜନତାଙ୍କ ଭାଷାରେ ପ୍ରସାରଣ ଆରମ୍ଭ କଲା।

ସମ୍ବାଦ ପରିଵେଷଣରେ ଥିଵା ସେହି ପୁରୁଣା, କୃତ୍ରିମ ଗାମ୍ଭୀର୍ଯ୍ୟ ବଦଳରେ ଏକ ଜୀଵନ୍ତ, ସ୍ୱାଭାଵିକ ଓ ଆଧୁନିକ ଆଲୋଚନା ଶୈଳୀ ଜନ୍ମ ନେଲା। ସାହିତ୍ୟ, ସିନେମା ଓ ସଙ୍ଗୀତ କ୍ଷେତ୍ରରେ ସ୍ଥାନୀୟ ଲୋକକଳା ତଥା ସହଜ ଭାଷାର ପ୍ରୟୋଗ ବହୁଗୁଣିତ ହେଲା।

ଦୀର୍ଘ ଦେଢ଼ ଶତାବ୍ଦୀ ଧରି ଗ୍ରୀକ୍ ଜନମାନସରେ ଏକ 'ହୀନମନ୍ୟତା' ଵା ଭୟ ଥିଲା । ସାଧାରଣ ଗ୍ରୀକ୍ ଲୋକଟିଏ ଭାବୁଥିଲା ଯେ ସେ ଯେଉଁ ଭାଷା ଡିମୋଟିକି ଗ୍ରୀକ୍‌ରେ କଥାଭାଷା ହେଉଛି, ତାହା ଅଶୁଦ୍ଧ ଓ ଭୁଲ୍। ୧୯୮୨ ପରେ ଏହି ସାମାଜିକ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱର ସମାପ୍ତି ଘଟିଲା। ଜନସାଧାରଣ ନିଜ କଥିତ ରୂପକୁ ନେଇ ଗର୍ଵ ଅନୁଭଵ କଲେ ଏଵଂ ଅଭିଜାତ ଶ୍ରେଣୀର ସେହି "ଶୁଦ୍ଧତାର ଅହଂକାର" ଧୀରେ ଧୀରେ ମଉଳିଗଲା।

ତେବେ, ଏହାର କିଛି ନକାରାତ୍ମକ ଦିଗ ବା ବୌଦ୍ଧିକ ଚିନ୍ତା ମଧ୍ୟ ଦେଖାଦେଲା । ଯଦ୍ୟପି ଏହି ସଂସ୍କାର ଅତ୍ୟନ୍ତ ଜରୁରୀ ଓ ପ୍ରଗତିଶୀଳ ଥିଲା, ୧୯୯୦ ଦଶନ୍ଧି ବେଳକୁ କିଛି ପଣ୍ଡିତ ଏଵଂ ଜର୍ଜିଓସ୍ ବାବିନିଓଟିସ୍‌ଙ୍କ ପରି ଭାଷାଵିଦ୍ ଏକ ନୂତନ ସମସ୍ୟା ପ୍ରତି ସମାଜର ଦୃଷ୍ଟି ଆକର୍ଷଣ କଲେ । 

ସ୍ୱରଚିହ୍ନଗୁଡ଼ିକର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଵିଲୋପ ଏଵଂ କାଥାରେଵୌସାର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଵିଦାୟ ଯୋଗୁଁ ନୂଆ ପିଢ଼ିର ପିଲାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ଲାଟୋ, ଆରିଷ୍ଟୋଟଲ୍ ଵା ହୋମରଙ୍କ ମୂଳ ପ୍ରାଚୀନ ଗ୍ରୀକ୍ ସାହିତ୍ୟ ପଢ଼ିଵା ଅଧିକ କଠିନ ହୋଇଗଲା। ନୂଆ ପିଢ଼ି ନିଜର ମୂଳଭାଷା ଓ ସଂସ୍କୃତିଠାରୁ ସାମାନ୍ୟ ଦୂରେଇ ଯାଉଥିଵା ଅନୁଭବ କରାଗଲା । କିଛି ଆଲୋଚକଙ୍କ ମତରେ, କାଥାରେଵୌସାକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାନ କରିଵା ଦ୍ବାରା ଅନେକ ସୁନ୍ଦର, ଦାର୍ଶନିକ ଓ ଗଭୀର ଅର୍ଥବୋଧକ ଶବ୍ଦ ଆଧୁନିକ ଵ୍ୟଵହାରରୁ ହଜିଗଲା, ଯାହା ଆଧୁନିକ ଗ୍ରୀକ୍ ଶବ୍ଦଭଣ୍ଡାରକୁ ସାମାନ୍ୟ ସୀମିତ କରିଦେଲା।

ଫଳତଃ ଏହି ବୌଦ୍ଧିକ ଚିନ୍ତା ଯୋଗୁଁ ୧୯୯୦ ଓ ୨୦୦୦ ଦଶନ୍ଧିରେ ଗ୍ରୀକ୍ ସ୍କୁଲ୍ ପାଠ୍ୟକ୍ରମରେ ପୁଣି ଥରେ ସାମାନ୍ୟ ପରିଵର୍ତ୍ତନ କରାଗଲା। ଏଥର କୌଣସି ରାଜନୈତିକ ଜବରଦସ୍ତି ନଥିଲା ଵରଂ ଏହା ଥିଲା ଏକ ସ୍ୱାଭାବିକ ପ୍ରକ୍ରିୟା । ସ୍କୁଲ୍‌ଗୁଡ଼ିକରେ ପ୍ରାଚୀନ ଗ୍ରୀକ୍ ଭାଷାର ଇତିହାସ ଓ କିଛି ଵ୍ୟାକରଣ ନିୟମକୁ କେଵଳ ଏକ ସାଂସ୍କୃତିକ ଐତିହ୍ୟ ଭାବେ ପଢ଼ାଇଵା ଆରମ୍ଭ କରାଗଲା।

ସାଧାରଣ ଲୋକେ ମଧ୍ୟ ନିଜ କଥାଵାର୍ତ୍ତାରେ ଡିମୋଟିକି ଵ୍ୟଵହାର କଲେ ସୁଦ୍ଧା, ଲେଖାଲେଖି ଓ ବୌଦ୍ଧିକ ଚର୍ଚ୍ଚା ସମୟରେ କାଥାରେଵୌସାର ଅନେକ ଉପାଦେୟ ପ୍ରଶାସନିକ ଓ ଵୈଜ୍ଞାନିକ ଶବ୍ଦକୁ ସ୍ୱତଃସ୍ଫୁର୍ତ୍ତ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରିନେଲେ।

ଏହି ଐତିହାସିକ ଵିଵର୍ତ୍ତନର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଦାର୍ଶନିକ ସତ୍ୟ ହେଉଛି — ଭାଷା କୌଣସି ପଥରର ମୂର୍ତ୍ତି ନୁହେଁ ଯାହାକୁ କାଚଘରେ ସଜେଇ ରଖାଯିଵ ଵରଂ ଏହା ଏକ ପ୍ରଵହମାନ ନଦୀ ଭଳି ଯାହା ନିଜ ଗତିପଥ ନିଜେ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରେ। ଗ୍ରୀସର ଏହି ୧୫୦ ଵର୍ଷର ରକ୍ତାକ୍ତ ସଂଘର୍ଷ ପ୍ରମାଣ କଲା ଯେ ମାନଵ ସମାଜରେ କେଵଳ 'ଆପୋଲୋ'ଙ୍କ ଅତ୍ୟଧିକ ଶୃଙ୍ଖଳା ଓ ଶୁଦ୍ଧତାର ଅହଂକାର ଚାଲିପାରିଵ ନାହିଁ କି 'ଡାୟୋନିସସ୍'ଙ୍କ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନିୟମହୀନ ଉନ୍ମାଦନା ମଧ୍ୟ ଉପଯୁକ୍ତ ହୋଇପାରିଵ ନାହିଁ ।

ଯେତେବେଳେ ପ୍ରଶାସନ ବନ୍ଧୁକ ମୁନରେ ଭାଷାକୁ ଅପରିଵର୍ତ୍ତନୀୟ କରିଵାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲା ସେତେବେଳେ ସମାଜର ଶ୍ବାସରୁଦ୍ଧ ହୋଇପଡ଼ିଲା। ଆଉ ଯେତେବେଳେ କେଵଳ ଭାଵପ୍ରଵଣତାକୁ ପ୍ରଶ୍ରୟ ଦିଆଗଲା ସେତେବେଳେ ଜ୍ଞାନର ଗଭୀରତା ହଜିଯିଵାର ଭୟ ସୃଷ୍ଟି ହେଲା। କିନ୍ତୁ ପ୍ରକୃତିର ନିୟମ ଅନୁସାରେ, ସମୟ ସବୁବେଳେ ନିଜର ସନ୍ତୁଳନ ଖୋଜିନିଏ। ଆଧୁନିକ ମାନକ ଗ୍ରୀକ୍ ଭାଷା ହେଉଛି ସେହି ପରମ ସନ୍ତୁଳନର ପ୍ରତୀକ ଏଵଂ ଏହାର ଇତିହାସକୁ ଜାଣିଲେ ଲାଗେ ସତେ ଯେମିତି ଶେଷରେ ଆପୋଲୋଙ୍କ ଵୈଜ୍ଞାନିକ ଶୃଙ୍ଖଳା ଓ ଡାୟୋନିସସ୍‌ଙ୍କ ଜୀଵନ୍ତ ଆଵେଗ ପରସ୍ପର ସହ ହାତ ମିଳାଇଛନ୍ତି। ଶେଷରେ, ଏହି ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱର ସମାପ୍ତି କୌଣସି ଗୋଟିଏ ପକ୍ଷର ଵିଜୟରେ ହୋଇନାହିଁ ଵରଂ ଦୁଇ ଶକ୍ତିର ପରସ୍ପର ସହ ସମନ୍ୱୟରେ ହୋଇଛି। ପ୍ରାଚୀନ ଗ୍ରୀକ୍ ମନ୍ଦିରର ସେହି ଦର୍ଶନ ଆଜି ବି ସତ୍ୟ — ସଭ୍ୟତାର ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ କେଵଳ ଶୁଦ୍ଧତାର କାରାଗାରରେ ନଥାଏ କି ସ୍ଵେଚ୍ଛାଚାରିତାର ଅରାଜକତାରେ ନଥାଏ, ତାହା କେଵଳ ଏହି ଦୁଇ ଵିପରୀତ ମେରୁର ମଧ୍ୟବର୍ତ୍ତୀ ସନ୍ତୁଳନରେ ହିଁ ଜୀଵନ୍ତ ରହେ।

ସାରା ପୃଥିଵୀର ପୁରୁଷମାନଙ୍କ କେଶ ଛୋଟ କାହିଁକି?

ଅନେକ ଐତିହାସିକ ଓ ପ୍ରାଚୀନ କାଳର ପୃଷ୍ଠଭୂମିକୁ ନେଇ ଥିଵା ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ଓ ସିରିଜରେ ଆମେ ଦେଖୁ ଯେ ଚୀନ ଓ କୋରିଆର ପୁରୁଷମାନେ ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ଲମ୍ବା କେଶ ରଖୁଥିଲେ । ଚୀନରେ ପ୍ରାଚୀନ ସମୟରେ ତାକୁ Guanji ଏଵଂ ପରଵର୍ତ୍ତୀ କାଳରେ 'Queue' ତଥା କୋରିଆରେ 'Sangtu' କୁହାଯାଉଥିଲା । ତେବେ ଅନେକେ ଜାଣିନଥିବେ ଯେ 

‌ପ୍ରାଚୀନ ଓଡ଼ିଶାରେ ମଧ୍ୟ ପୁରୁଷମାନେ ସେହିଭଳି ଦୀର୍ଘ କେଶ ରଖୁଥିଲେ ଯାହାକୁ 'ପେଣ୍ଡାବାଳ' କୁହାଯାଉଥିଲା । କେଵଳ ଓଡ଼ିଶା ନୁହେଁ ଵରଂ ବ୍ରିଟିଶ୍ ଶାସନ ପୂର୍ଵରୁ ସମଗ୍ର ଭାରତର ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଲମ୍ବା କେଶ ରଖିଵା ଏକ ସାଧାରଣ ସାମାଜିକ ନିୟମ ଓ ଗୌରଵର ପ୍ରତୀକ ଥିଲା । 

ଵ୍ୟାସକଵି ଫକୀରମୋହନ ସେନାପତି ତାଙ୍କ ଆତ୍ମଚରିତର ପରିଚ୍ଛେଦ ୧୨ "ସମାଜର ରୀତିନୀତି ପରିଵର୍ତ୍ତନ"ରେ ଏ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ସୂଚନା ଦେଵାକୁ ଯାଇ ଲେଖିଛନ୍ତି :

“ଇଂରାଜୀ ଶିକ୍ଷା ତଥା ଵିଦେଶୀୟମାନଙ୍କ ସଂସର୍ଗ ହେତୁରୁ ବାଲେଶ୍ୱରସ୍ଥ ଉତ୍କଳୀୟ ସମାଜ ମଧ୍ୟରେ ଗୋଟାଏ ଭୟଙ୍କର ପରିଵର୍ତ୍ତନର ସମୟ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲାଣି । ବେଶଭୂଷା, ଆହାର-ଵିହାର, ରୀତିନୀତି, ପାପପୁଣ୍ୟ ପ୍ରଭୃତି ସବୁ ଵିଷୟରେ ପରିଵର୍ତ୍ତନର ଆରମ୍ଭ । ଆଗେ ବାଳକଠାରୁ ଵୃଦ୍ଧଯାଏ ସମସ୍ତଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରେ ପେଣ୍ଡାବାଳ(ଦୀର୍ଘ କେଶଗୁଚ୍ଛ) ଥିଲା । ଏହି ପେଣ୍ଡାବାଳ ଉଚ୍ଛେଦନ ପ୍ରଥା ପ୍ରଥମେ ସ୍କୁଲ ପଢୁଆଙ୍କଠାରୁ ଆରମ୍ଭ ହେଲା । ସେମାନଙ୍କ ଦେଖାଦେଖି ସହରଵାସୀ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ନଵଯୁଵକଙ୍କ ମସ୍ତକରୁ ପେଣ୍ଡାବାଳ କ୍ରମଶଃ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଵାକୁ ଲାଗିଲା । କେଵଳ ଥୋକେ ଧର୍ମପ୍ରାଣ, ଅଭିଭାଵକଙ୍କ ଭୟରେ ଅତି ସୂକ୍ଷ୍ମକାର କେରାଏ ମାତ୍ର ବାଳ ଚୁର୍କି(ଶିଖା/ଚୁଟି/ମୁଣ୍ଡରେ ମଝିରେ ଥିଵା ଲମ୍ବା ଚୁଟି) ନାମ ଧାରଣପୂର୍ଵକ ପ୍ରଚ୍ଛନ୍ନ ଭାବରେ କେତେକ ଵର୍ଷ ଯାଏ ଥୋକେ ଯୁଵକଙ୍କ ମସ୍ତକ ଉପରେ ଵିରାଜିତ ଥିଲା । କାରଣ କୁଶ ବେଣ୍ଟିରେ(ମୁକୁଳା ବାଳର ଅଗରେ ଗଣ୍ଠି) ଗଣ୍ଠି ନ ପଡ଼ିଲେ ପିତୃଲୋକ ଜଳଗ୍ରହଣ କରିବେ ନାହିଁ । ପରେ ଦୀର୍ଘକାଳ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନିତାନ୍ତ ହିନ୍ଦୁଧର୍ମପରାୟଣ ମହାତ୍ମାମାନ ମସ୍ତକରେ ଚୁର୍କିର ଅସ୍ତିତ୍ୱ ଦୃଶ୍ୟ ହେଉଥିଲା । ଏବେ ଦେଖାଯାଉଅଛି ଯେ, ସ୍କୁଲ ପିଲାମାନଙ୍କ ଆଗରେ ଚୁର୍କି ଵା ପେଣ୍ଡାବାଳ ଶବ୍ଦ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ କେଜାଣି ଵା ସେମାନେ ସେଥିର ଅର୍ଥ ବୁଝିଵା ସକାଶେ ଅଭିଧାନ ପୁଡ଼ା" ଅଣ୍ଡାଳି ବସିବେ ।”

ଇଂରେଜମାନଙ୍କର ଆଗମନ ପୂର୍ଵରୁ ଓଡ଼ିଶାର ପୁରୁଷମାନେ ମୁଣ୍ଡର ଚାରିପାଖର ବାଳକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବଢ଼ାଉଥିଲେ। ବାଳ ବହୁତ ଲମ୍ବା ହେଵା ପରେ ତାହାକୁ ମୁଣ୍ଡର ପଛପଟେ ଵା ମଝିରେ ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଢଙ୍ଗରେ ବନ୍ଧାଯାଉଥିଲା । ବାଳକୁ କୁଣ୍ଡାଇ ଏକାଠି କରିଵା ପରେ ଯେଉଁ ମୁଣ୍ଡା ଵା ଗୁଚ୍ଛ ତିଆରି ହୁଏ, ତାକୁ ଓଡ଼ିଆରେ 'ପେଣ୍ଡା' କୁହାଯାଏ ।‌ ଯେମିତି ସୁତାର ପେଣ୍ଡା ଵା ଖେଳିଵା ପେଣ୍ଡୁ ସେହିପରି ପେଣ୍ଡା ଗୋଲାକାର ହେଉଥିଵାରୁ ଏଭଳି ନାମକରଣ ହେଉଥିଲା । ସେଥିପାଇଁ ଏହାର ନାମ 'ପେଣ୍ଡାବାଳ'। ପୁରୁଷମାନେ ଏହି ଲମ୍ବା କେଶକୁ ନେଇ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ବା ପଛପଟେ ଚୁଟି ବାନ୍ଧୁଥିଲେ କିମ୍ବା ଜୁଡ଼ା (ଖୋସା) କରୁଥିଲେ। 

ଯଦି ଆପଣ କୋଣାର୍କ, ପୁରୀ ଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିର କିମ୍ବା ଭୁବନେଶ୍ୱରର ପ୍ରାଚୀନ ମନ୍ଦିରଗୁଡ଼ିକର କାନ୍ଥରେ ଖୋଦିତ ହୋଇଥିଵା ପୁରୁଷ, ରାଜା, ସୈନିକ ଵା ପୁରୁଷ ନୃତ୍ୟଶିଳ୍ପୀମାନଙ୍କ ମୂର୍ତ୍ତିକୁ ଧ୍ୟାନର ସହ ଦେଖିବେ, ତେବେ ଏହାର ସ୍ପଷ୍ଟ ଚିତ୍ର ପାଇପାରିବେ। ସେହି ମୂର୍ତ୍ତିଗୁଡ଼ିକରେ ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ପଛପଟେ ଏକ ବଡ଼ ଜୁଡ଼ା ଵା ଖୋସା ଦେଖିଵାକୁ ମିଳେ। ଯୁଦ୍ଧ ସମୟରେ ପାଇକ ଓ ସୈନିକମାନେ ନିଜର ଏହି ଲମ୍ବା ପେଣ୍ଡାବାଳକୁ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଶକ୍ତ କରି ବାନ୍ଧୁଥିଲେ, ଯାହା ଉପରେ ସେମାନେ ଯୁଦ୍ଧର ଶିରସ୍ତ୍ରାଣ (Helmet) ପିନ୍ଧୁଥିଲେ। ଖଣ୍ଡାୟତମାନଙ୍କର ଏକ ଜାତୀୟ ଵିଶେଷ ଜୁଡ଼ା ରହୁଥିଲା ଯାହାକୁ ଖଣ୍ଡାୟତ ଜୁଡ଼ା କୁହାଯାଉଥିଲା ।‌

ଓଡ଼ିଶାରେ ପୁରୁଷମାନେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କିମ୍ବା ଶୋକ ସମୟକୁ ଛାଡ଼ି ସାଧାରଣତଃ ମୁଣ୍ଡ ଖୁଅର ହେଉନଥିଲେ । ସେମାନେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବାଳକୁ ପଛକୁ ନେଇ ବାନ୍ଧୁଥିଲେ କିମ୍ବା ମୁଣ୍ଡର ବାମ/ଡାହାଣ କଡ଼କୁ ଢଳାଇ ଏକ ସୁନ୍ଦର ଗଣ୍ଠି ପକାଉଥିଲେ। ଏଥିରେ ସୁଗନ୍ଧିତ ତେଲ ଲଗାଇଵା ସାମାଜିକ ପ୍ରଥା ଥିଲା ।

ସେତେବେଳେ ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ପାଇଁ କେଶ କାଟିଵା ଏକ ଅପମାନଜନକ କାର୍ଯ୍ୟ ଭାବେ ଗଣାଯାଉଥିଲା। କେଵଳ କୌଣସି ଅପରାଧ ପାଇଁ ଦଣ୍ଡ ସ୍ୱରୂପ କିମ୍ବା ପରିଵାରରେ କାହାର ମୃତ୍ୟୁ ହେଲେ ହିଁ ପୁରୁଷମାନେ ମୁଣ୍ଡନ ହେଉଥିଲେ। ଜଣେ ଭଦ୍ର ଓ ସଭ୍ୟ ଓଡ଼ିଆ ପୁରୁଷର ପରିଚୟ ଥିଲା ତାଙ୍କର ସୁନ୍ଦର ଭାବେ ବନ୍ଧାଯାଇଥିଵା 'ପେଣ୍ଡାବାଳ'।

ଫକୀରମୋହନ ଯେଉଁ ସମୟ କଥା ଲେଖିଛନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ଇଂରେଜମାନଙ୍କର Crop cut ଵା ଛୋଟ ବାଳ ରଖିଵା ଶୈଳୀ ଓଡ଼ିଶାକୁ ଆସିଲା ଏଵଂ ଓଡ଼ିଆ ପୁରୁଷମାନେ ନିଜର ଏହି ହଜାର ହଜାର ବର୍ଷର ପାରମ୍ପରିକ ଦୀର୍ଘ କେଶ ରଖିଵା ଶୈଳୀକୁ ସମୟ ସହିତ ଧୀରେ ଧୀରେ ତ୍ୟାଗ କରିଦେଲେ।

ଏବେ ସମସ୍ତେ ଛୋଟ ବାଳ ରଖୁଥିଲେ ମଧ୍ୟ ପିତୃପୁରୁଷଙ୍କ ଶ୍ରାଦ୍ଧ, ତର୍ପଣ କିମ୍ବା ଶୁଦ୍ଧିକ୍ରିୟା ସଂସ୍କାର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବନ୍ଦ ହୋଇନାହିଁ। ଏବେ ଏହି ସମସ୍ୟାର ସମାଧାନ ପାଇଁ ସମାଜ ଓ ଶାସ୍ତ୍ରଜ୍ଞମାନେ କିଛି ଵିକଳ୍ପ ବାଟ ବାହାର କରିଛନ୍ତି।

ଆଗେ ପୂଜା ଵା କର୍ମକାଣ୍ଡ ସମୟରେ ବାଳର ଅଗରେ କୁଶ ଗୁଡ଼ାଇ ଯେଉଁ ଗଣ୍ଠି ଦିଆଯାଉଥିଲା, ତାକୁ 'କୁଶ ବେଣ୍ଟି' ଵା 'ଶିଖାବନ୍ଧନ' କୁହାଯାଉଥିଲା। ଏବେ ବାଳ ଛୋଟ ଥିଵାରୁ ଭୌତିକ ରୂପେ ଏଭଳି ଗଣ୍ଠି ପକାଇଵା ସମ୍ଭଵ ହେଉନାହିଁ; ତେଣୁ ମନ୍ତ୍ରୋଚ୍ଚାରଣ ପୂର୍କଵ ଅଭିମନ୍ତ୍ରିତ ଜଳରେ ମୁଣ୍ଡର ପଛପଟକୁ (ଶିଖା ସ୍ଥାନକୁ) ସ୍ପର୍ଶ କରି ଏକ 'ମାନସିକ ଶିଖାବନ୍ଧନ'ର ସଙ୍କଳ୍ପ କରାଯାଉଛି। କିନ୍ତୁ ଏହା ସହିତ କର୍ମ ସମୟରେ ପଵିତ୍ରତା ଓ ସଙ୍କଳ୍ପ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ହାତର ଅନାମିକା ଆଙ୍ଗୁଠିରେ ପିନ୍ଧାଯାଉଥିଵା କୁଶ ଗଛର ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ମୁଦି ଵା 'କୁଶ ବଟୁ' (ଯାହାକୁ 'ପଵିତ୍ରୀ' ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ), ତାହାର ଵ୍ୟଵହାର ଓ ପାରମ୍ପରିକ ମହତ୍ତ୍ୱ ଆଜି ବି ପୂର୍ଵପରି ଅକ୍ଷୁର୍ଣ୍ଣ ରହିଛି।

ସନାତନ ଧର୍ମର ଏକ ନିୟମ ରହିଛି— "ଦେଶ କାଳ ପାତ୍ର"। ଅର୍ଥାତ୍, ସମୟ ଓ ପରିସ୍ଥିତି ଅନୁସାରେ ନିୟମରେ କୋହଳ କରାଯାଇପାରେ। ଆଜିର ସମାଜରେ ଯେତେବେଳେ କେଶ ରଖିଵା ସମ୍ଭଵା ନୁହେଁ, ସେତେବେଳେ ଵାହ୍ୟ ବେଶଭୂଷା ଅପେକ୍ଷା ମାନସିକ ଶ୍ରଦ୍ଧା, ଭକ୍ତି ଓ ସଂକଳ୍ପକୁ ଶାସ୍ତ୍ର ଅଧିକ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଉଛି। ମନ୍ତ୍ର ପଢ଼ିଵା ସମୟରେ ବାଳରେ ଗଣ୍ଠି ପକାଇଵାର ଭାବନା ଵା ମାନସିକ ସଂକଳ୍ପ କରାଯାଇ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପନ୍ନ କରାଯାଉଛି।

ତେବେ ଲମ୍ବାବାଳ ରଖିଵା ଏସିଆର ଅନେକ ଅଞ୍ଚଳରେ ପ୍ରଚଳିତ ଥିଲା । ପ୍ରାଚୀନ ଚୀନ୍‌ରେ କନ୍‌ଫୁସିଅସ୍‌ଙ୍କ ଵିଚାରଧାରା ଅନୁସାରେ ଶରୀର ଓ କେଶ ମାତାପିତାଙ୍କ ଠାରୁ ମିଳିଥିଵା ଏକ ଉପହାର। ତେଣୁ ବାଳ କାଟିଵାକୁ ଏକ ପାପ ବୋଲି ଭାବୁଥିଲେ। ସେଥିପାଇଁ ପୁରୁଷମାନେ ବାଳକୁ ବଢ଼ାଇ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଏକ ଜୁଡ଼ା ବାନ୍ଧୁଥିଲେ, ଯାହାକୁ 'ଗୁଆନ୍' କୁହାଯାଉଥିଲା। ଚିଙ୍ଗ୍ ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ସମୟରେ ମାଞ୍ଚୁ ଶାସକମାନେ ଚୀନ୍ ଜୟ କରିଵା ପରେ ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ପାଇଁ 'କ୍ୟୁ' ପ୍ରଥା ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ କରିଥିଲେ ଯହିଁରେ ମୁଣ୍ଡର ଆଗପଟ ଖିଅର ହୋଇ ପଛପଟେ ଏକ ଲମ୍ବା ବେଣୀ ଝୁଲାଇ ରଖାଯାଉଥିଲା।

କୋରିଆର ଜୋସନ୍ ରାଜଵଂଶ ସମୟରେ ଵିଵାହିତ ପୁରୁଷମାନେ ସେମାନଙ୍କର ଲମ୍ବା କେଶକୁ ଉପରକୁ ନେଇ ମୁଣ୍ଡ ମଝିରେ ଏକ ଶକ୍ତ ଜୁଡ଼ା ବାନ୍ଧୁଥିଲେ, ଯାହାକୁ 'ସାଙ୍ଗ୍‌ତୁ' କୁହାଯାଉଥିଲା । ଏହା ପୁରୁଷତ୍ୱ ଓ ସାମାଜିକ ଦାୟିତ୍ୱବୋଧର ପ୍ରତୀକ ଥିଲା।

ଜାପାନର ସାମୁରାଇ ଯୋଦ୍ଧା ଓ ସାଧାରଣ ପୁରୁଷମାନେ ମଧ୍ୟ ଲମ୍ବା ବାଳ ରଖୁଥିଲେ। ସେମାନେ ମୁଣ୍ଡର ମଝି ଭାଗକୁ ଖିଅର କରି ପାର୍ଶ୍ୱଵର୍ତ୍ତୀ ଲମ୍ବା ବାଳକୁ ପଛକୁ ନେଇ ଏକ କଡ଼ା ଗଣ୍ଠି ବାନ୍ଧୁଥିଲେ ଏବଂ ତାହାକୁ ମୁଣ୍ଡ ଉପରକୁ ଓଲଟାଇ ରଖୁଥିଲେ। ଏହି ଶୈଳୀକୁ 'ଚୋନ୍‌ମାଗେ' କୁହାଯାଉଥିଲା, ଯାହା ଏବେ ବି ସୁମୋ କୁସ୍ତିଯୋଦ୍ଧାମାନଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରେ ଦେଖିଵାକୁ ମିଳେ।

ସନାତନ ପରମ୍ପରାରେ କେଶକୁ ଜୀଵନ ଶକ୍ତିର ପ୍ରତୀକ ମାନୁଥିଲେ। ଋଷିମୁନିମାନଙ୍କ ଜଟାଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି କ୍ଷତ୍ରିୟ ଯୋଦ୍ଧାମାନଙ୍କ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅନେକେ ଲମ୍ବା ବାଳ ରଖୁଥିଲେ। ଓଡ଼ିଶାରେ ଏହାକୁ 'ପେଣ୍ଡାବାଳ' କୁହାଯାଉଥିଵା ବେଳେ ଉତ୍ତର ଓ ପଶ୍ଚିମ ଭାରତର ରାଜପୁତ୍ ଓ ମରାଠା ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ମଧ୍ୟ ଲମ୍ବା କେଶ ରଖି ଜୁଡ଼ା ବାନ୍ଧୁଥିଲେ।

ଵିଶେଷତଃ ଶିଖ୍ ପନ୍ଥରେ କେଶ କାଟିଵା ନିଷେଧ ହୋଇଥିଵାରୁ, ଆଜି ବି ସେମାନେ ନିଜର ଦୀର୍ଘ କେଶକୁ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଜୁଡ଼ା ବାନ୍ଧି ପଗଡ଼ି ଭିତରେ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖନ୍ତି। ତେବେ ଭାରତରେ ସମସ୍ତେ ଲମ୍ବା ବାଳ କରୁନଥିଲେ। 

ମିଆଁମାର/ବର୍ମା, ଥାଇଲ୍ୟାଣ୍ଡ ଓ କାମ୍ବୋଡିଆ ଆଦି ଦକ୍ଷିଣ-ପୂର୍ଵ ଏସିଆର ଦେଶଗୁଡ଼ିକରେ

ପାଶ୍ଚାତ୍ୟ ସଂସ୍କୃତିର ପ୍ରଭାବ ପୂର୍ଵରୁ ପୁରୁଷମାନେ ଭାରତୀୟ ତଥା ଚୀନ ଦେଶୀୟ ସଂସ୍କୃତି ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଭାଵିତ ହୋଇ ଲମ୍ବା କେଶ ରଖୁଥିଲେ। ବର୍ମାର ପୁରୁଷମାନେ ମୁଣ୍ଡର ଗୋଟିଏ ପାଖରେ କିମ୍ବା ମଝିରେ ବାଳକୁ ଗୁଡ଼ାଇ ଏକ ସୁନ୍ଦର ଖୋସା କରୁଥିଲେ, ଯାହାକୁ 'Yaung' କୁହାଯାଉଥିଲା।

ମଙ୍ଗୋଲିଆରେ ଚେଙ୍ଗିଜ୍ ଖାନ୍‌ଙ୍କ ସମୟର ମଙ୍ଗୋଲ୍ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଶୈଳୀର ଲମ୍ବା ବାଳ ରଖୁଥିଲେ, ଯାହାକୁ 'କେହୁଲ୍' କୁହାଯାଉଥିଲା । ସେମାନେ ମୁଣ୍ଡର ଉପର ଭାଗକୁ ଲଣ୍ଡା କରି ଦୁଇ କଡ଼ରେ କିମ୍ବା ପଛପଟେ ଲମ୍ବା ବାଳ ବଢ଼ାଉଥିଲେ ଏଵଂ ତାକୁ ବେଣୀ ଆକାରରେ ବାନ୍ଧୁଥିଲେ, ଯେମିତି ଯୁଦ୍ଧ ଓ ଘୋଡ଼ା ଚଢ଼ିଵା ସମୟରେ ବାଳ ଆଖି ଆଗକୁ ଆସିଵ ନାହିଁ।

ପ୍ରାଚୀନ ପାରସ୍ୟ ଓ ଆସିରିଆର ରାଜା ତଥା ସୈନିକମାନେ କେଵଳ ଲମ୍ବା ବାଳ ନୁହେଁ, ଵରଂ ଲମ୍ବା ଓ କୁଞ୍ଚୁକୁଞ୍ଚିଆ ଦାଢ଼ି ମଧ୍ୟ ରଖୁଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସୁସଜ୍ଜିତ ଦୀର୍ଘ କେଶ ରାଜକୀୟ ସମ୍ମାନ ଓ ଵୀରତ୍ୱର ପ୍ରତୀକ ଥିଲା। ଏମନ୍ତକି ପ୍ରାଚୀନ ୟୁରୋପର ଅଧିକାଂଶ ସଂସ୍କୃତିରେ ପୁରୁଷମାନେ ପ୍ରଚୁର ଲମ୍ବା ବାଳ ଓ ଦାଢ଼ି ରଖୁଥିଲେ।

ପ୍ରାଚୀନ ଗ୍ରୀକ୍ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଯିଵା ପୂର୍ଵରୁ ନିଜର ଦୀର୍ଘ କେଶକୁ ବହୁତ ଯତ୍ନର ସହ କୁଣ୍ଡାଉଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଲମ୍ବା ବାଳ ଵୀରତ୍ୱର ପ୍ରତୀକ ଥିଲା। ୟୁରୋପର ମୂଳ ଅଧିଵାସୀ 'କେଲ୍ଟସ୍' ଓ 'ଗଲ୍ସ'ମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଣ୍ଟା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଲମ୍ବା ବାଳ ଓ ନିଶ ରଖୁଥିଲେ।

ଉତ୍ତର ୟୁରୋପର ସ୍କାଣ୍ଡିନେଭିଆର ଵାଇକିଙ୍ଗ୍ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ସେମାନଙ୍କର ଲମ୍ବା ବାଳକୁ ସୁନ୍ଦର ଭାବେ ବେଣୀ ଗୁନ୍ଥି ବାନ୍ଧୁଥିଲେ।

ରୋମାନ୍ ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ବାହାରେ ଥିଵା ଜର୍ମାନୀ ଅଞ୍ଚଳର ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଲମ୍ବା ବାଳ ସ୍ୱାଧୀନତାର ଚିହ୍ନ ଥିଲା। ସେମାନଙ୍କ ରାଜାମାନଙ୍କୁ "ଲମ୍ବା ବାଳର ରାଜା" ଵା Long-haired kings କୁହାଯାଉଥିଲା। ଗୋଲାମ ଵା କ୍ରୀତଦାସମାନଙ୍କର ବାଳକୁ ଜବରଦସ୍ତି କାଟି ଛୋଟ କରିଦିଆଯାଉଥିଲା, ଯାହାଦ୍ୱାରା ଜଣାପଡ଼ିଵ ଯେ ସେମାନଙ୍କର କୌଣସି ସାମାଜିକ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ନାହିଁ।

ତେବେ ୟୁରୋପରେ ପ୍ରଥମେ ଛୋଟ ବାଳ ରଖିଵାର ଶୃଙ୍ଖଳା ପ୍ରାଚୀନ ରୋମାନ୍ ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ପ୍ରଣୟନ କରିଥିଲା । ରୋମାନ୍ ସେନା ଥିଲା ଦୁନିଆର ସବୁଠାରୁ ସଂଗଠିତ ସେନା। ସେମାନେ ଅନୁଭଵ କଲେ ଯେ ହାତପ୍ରତିହାତ ଯୁଦ୍ଧ ସମୟରେ ଶତ୍ରୁ ସହଜରେ ଜଣେ ସୈନିକର ଲମ୍ବା ବାଳ ଵା ଦାଢ଼ିକୁ ଧରି ତଣ୍ଟି କାଟିଦେଇପାରେ। ତେଣୁ ସୁରକ୍ଷା ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଏଵଂ ମୁଣ୍ଡରେ ଲୁହାର ହେଲମେଟ୍ ଠିକ୍ ଭାବେ ପିନ୍ଧିଵା ପାଇଁ ରୋମାନ୍ ସୈନିକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବାଳ କାଟି ଛୋଟ କରିଵା ଏଵଂ କ୍ଲିନ୍-ସେଭ୍ ହେଵା ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ କରାଗଲା।

ରୋମାନ୍‌ମାନେ ନିଜକୁ ଅତି ସଭ୍ୟ ମନେ କରୁଥିଲେ। ସେମାନେ ନିଜର ଛୋଟ ବାଳକୁ 'ଶୃଙ୍ଖଳା ଓ ସଭ୍ୟତା'ର ପ୍ରତୀକ ଭାବେ ଦେଖାଇଲେ ଏଵଂ ଲମ୍ବା ବାଳ ରଖୁଥିଵା ଅନ୍ୟ ୟୁରୋପୀୟମାନଙ୍କୁ Barbarians,ବର୍ବର ଵା ଅସଭ୍ୟ ଓ ଵନ୍ୟ ଜାତି ବୋଲି ଆଖ୍ୟା ଦେଲେ। ଧୀରେ ଧୀରେ ରୋମର ସାଧାରଣ ନାଗରିକମାନେ ମଧ୍ୟ ଛୋଟ ବାଳ ରଖିଵା ଆରମ୍ଭ କଲେ।

ରୋମାନ୍ ସାମ୍ରାଜ୍ୟର ପତନ ପରେ ୟୁରୋପରେ ପୁଣି ଲୋକେ ଲମ୍ବା ବାଳ ଓ ଦାଢ଼ି ରଖିଲେ । ଏପରିକି ସପ୍ତଦଶ ଓ ଅଷ୍ଟାଦଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ଫ୍ରାନ୍ସ ଓ ଇଂଲଣ୍ଡର ରାଜା ଓ ବାବୁମାନେ ମୁଣ୍ଡରେ କୁତ୍ରିମ ଲମ୍ବା ଧଳା ବାଳର ଟୋପି ଵା Wig ପିନ୍ଧିଵାକୁ ସାମାଜିକ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଭାବୁଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ଫ୍ରାନ୍ସ ଵିପ୍ଳଵ ପରେ ଏହି ସାମନ୍ତଵାଦୀ ପ୍ରଥାର ଅନ୍ତ ଘଟିଲା। ଊନଵିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀର ଶେଷ ଆଡ଼କୁ ଏଵଂ ଵିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ଛୋଟ ବାଳ ରଖିଵା ପ୍ରଥା ସାରା ଵିଶ୍ୱର ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ "Universal Standard" ପାଲଟିଗଲା। 

ଇଂରେଜ, ଫରାସୀ ଓ ଓଲନ୍ଦାଜମାନେ ଯେତେବେଳେ ଏସିଆ ଓ ଆଫ୍ରିକାର ଅନେକ ଦେଶକୁ ପରାଧୀନ କଲେ ସେତେବେଳେ ସେମାନେ ନିଜର ଶିକ୍ଷା ଵ୍ୟଵସ୍ଥା ଲାଗୁ କଲେ। ସେମାନଙ୍କ ସ୍କୁଲ ଓ ସରକାରୀ ଚାକିରିରେ ପ୍ରଵେଶ କରିଵାକୁ ହେଲେ ପାଶ୍ଚାତ୍ୟ ପୋଷାକ ଓ ଛୋଟ ବାଳ ରଖିବା ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ ଥିଲା। ସ୍ଥାନୀୟ ଲୋକେ ଭାବିଲେ, ସାହେବମାନଙ୍କ ଭଳି ବାଳ କାଟିଲେ ହିଁ ସେମାନେ "ଶିକ୍ଷିତ ଓ ଆଧୁନିକ" ପରିଗଣିତ ହେବେ । ଫକୀରମୋହନ ଲେଖିଥିଵା 'ସ୍କୁଲ ପଢୁଆ' ପିଲାମାନେ ଏହି ଶ୍ରେଣୀର ଥିଲେ।

୧୯ଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ଵିଶ୍ୱରେ କାରଖାନା ସଂଖ୍ୟା ବଢ଼ିଲା। ବଡ଼ ବଡ଼ ଯନ୍ତ୍ରପାତିରେ କାମ କଲାବେଳେ ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ଲମ୍ବା ବାଳ ଯନ୍ତ୍ର ଭିତରେ ପଶିଯାଇ ଭୟଙ୍କର ଦୁର୍ଘଟଣା ଘଟିଵାର ଆଶଙ୍କା ଥିଲା। କାରଖାନାର ମାଲିକମାନେ ଶ୍ରମିକମାନଙ୍କ ସୁରକ୍ଷା ଓ ଦ୍ରୁତ କାମ ପାଇଁ ବାଳ ଛୋଟ ରଖିଵାକୁ ନିୟମ କଲେ।

ପ୍ରଥମ ଓ ଦ୍ୱିତୀୟ ଵିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧ ସମୟରେ ପୃଥିଵୀର ପ୍ରାୟ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦେଶର କୋଟି କୋଟି ଯୁଵକ ସେନାରେ ଭର୍ତ୍ତି ହେଲେ। ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରେ ପରିଷ୍କାର-ପରିଚ୍ଛନ୍ନତା ରକ୍ଷା କରିଵା, ମୁଣ୍ଡରେ ଉକୁଣି ନହେଵା ଏଵଂ ଗ୍ୟାସ୍ ମାସ୍କ ଠିକ୍ ଭାବେ ଫିଟ୍ ହେଵା ପାଇଁ ସମସ୍ତଙ୍କ ବାଳକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଛୋଟ କରି କଟାଗଲା, ଯାହାକୁ "Military Cut" କୁହାଗଲା। ଯୁଦ୍ଧ ସରିଵା ପରେ ଯେତେବେଳେ ସୈନିକମାନେ ଘରକୁ ଫେରିଲେ, ସେମାନେ ସେହି ଛୋଟ ବାଳର ଅଭ୍ୟାସକୁ ସାଧାରଣ ଜୀଵନରେ ମଧ୍ୟ ଜାରି ରଖିଲେ।

ଵିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀର ଆରମ୍ଭରେ ଜୀଵାଣୁ ଵିଜ୍ଞାନର ବିକାଶ ହେଲା। ଲୋକେ ବୁଝିଲେ ଯେ ଲମ୍ବା ବାଳକୁ ପ୍ରତିଦିନ ସଫା ନକଲେ ସେଥିରେ ଅଳିଆ ଜମି ରୋଗ ଵ୍ୟାପିପାରେ। ସେତେବେଳେ ଆଜି ଭଳି ଆଧୁନିକ ସାମ୍ପୁ ନଥିଲା କି ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସୁବିଧା ନଥିଲା, ତେଣୁ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଛୋଟ ବାଳ ରଖିଵା ସହଜ ମନେହେଲା। ଵିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ସିନେମା, ଟେଲିଭିଜନ ଓ ପତ୍ରପତ୍ରିକାର ପ୍ରସାର ହେଲା। ହଲିଉଡ୍‌ର ନାୟକମାନେ କୋଟ୍-ପ୍ୟାଣ୍ଟ୍ ଓ ସୁସଜ୍ଜିତ ଛୋଟ ବାଳରେ ପରଦାକୁ ଆସିଲେ। ଗଣମାଧ୍ୟମ ଦ୍ୱାରା ଏହି ଵାର୍ତ୍ତା ପ୍ରସାରିତ ହେଲା ଯେ, ଜଣେ ଜେଣ୍ଟଲମ୍ୟାନ୍ ଵା ଭଦ୍ରଲୋକର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ଛୋଟ ବାଳ। ସାରା ପୃଥିଵୀର ଯୁଵପିଢ଼ି ନିଜ ପ୍ରିୟ ଗ୍ଲୋବାଲ୍ ଷ୍ଟାର୍‌ମାନଙ୍କୁ ଅନୁକରଣ କରି ନିଜର ପାରମ୍ପରିକ ରୂପକୁ ଭୁଲିଗଲେ।

ଯେଉଁ ପେଣ୍ଡାବାଳ ଦିନେ ଏସିଆ ଓ ୟୁରୋପରେ ପୁରୁଷତ୍ୱ ଓ ସମ୍ମାନର ପ୍ରତୀକ ଥିଲା, ସମୟର ଚକ୍ରରେ ତାହା 'ଅସଭ୍ୟତା' ଓ 'ପୁରୁଣା କାଳିଆ'ର ଚିହ୍ନ ପାଲଟିଗଲା। ଆଜି ଆମେ ଯେଉଁ ହେୟାର-ଷ୍ଟାଇଲ୍ ରଖୁଛୁ, ତାହା ପ୍ରକୃତରେ ପ୍ରାଚୀନ ରୋମାନ୍ ସୈନିକମାନଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ-ପୋଷାକର ଏକ ଆଧୁନିକ ସଂସ୍କରଣ ମାତ୍ର !

ଶିଵାପିଥିକସ୍: ଭାରତର ହଜିଯାଇଥିଵା ଏକ ମହାଵାନରର ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଇତିହାସ(Sivapithecus: A Brief History of India's Lost Great Ape)

ଊନଵିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀର ଶେଷ ଆଡ଼କୁ, ଅଵିଭକ୍ତ ଭାରତର ଉତ୍ତର-ପଶ୍ଚିମାଞ୍ଚଳରେ ଥିଵା ଶିଵାଲିକ୍ ପାର୍ଵତ୍ୟାଞ୍ଚଳ କେଵଳ ଏକ ଶୁଷ୍କ ଓ ପଥରୁଆ ପାହାଡ଼ିଆ ଅଞ୍ଚଳ ଭାବେ ଜଣାଯାଉଥିଲା। କିନ୍ତୁ ଭୂତତ୍ତ୍ୱଵିତ୍ ଓ ପ୍ରକୃତିପ୍ରେମୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ମାଟି ଏକ ପ୍ରାଚୀନ ରହସ୍ୟର ଭଣ୍ଡାର ଥିଲା। ଏହି ସମୟରେ ଜୀଵାଶ୍ମ ଵିଜ୍ଞାନୀମାନେ ପୃଥିଵୀର ଵିଵର୍ତ୍ତନ ଇତିହାସ ଖୋଜିଵା ପାଇଁ ଶିଵାଲିକ୍ ପାହାଡ଼ର ପଥର ସ୍ତରଗୁଡ଼ିକୁ ଅନୁଧ୍ୟାନ କରୁଥିଲେ।

ଜୀଵାଶ୍ମ ଵିଜ୍ଞାନର ଏକ ସରଳ ନିୟମ ହେଉଛି—ଜୀଵାଶ୍ମ ପ୍ରାୟତଃ ଆଗ୍ନେୟଗିରିର ଲାଭାରୁ ତିଆରି ପଥର ଵା Igneous Rocksରେ ମିଳେନାହିଁ, କାରଣ ସେଠାରେ ଅତ୍ୟଧିକ ଉତ୍ତାପରେ ସବୁ ଜଳିଯାଏ। ଏହା ସବୁବେଳେ ଅବସାଦୀ ପଥର ଵା Sedimentary Rocksରେ ମିଳିଥାଏ। ଭୂତତ୍ତ୍ୱଵିତ୍‌ମାନେ ଜାଣିଥିଲେ ଯେ ଶିଵାଲିକ୍ ପାହାଡ଼ଗୁଡ଼ିକ ମୂଳତଃ ପ୍ରାଚୀନ ନଦୀଗୁଡ଼ିକ ଦ୍ୱାରା ବୋହି ଆସିଥିବା ବାଲି, କାଦୁଅ ଓ ଗୋଡ଼ି ଜମା ହୋଇ ତିଆରି ହୋଇଛି। ଯେତେବେଳେ କୌଣସି ଜୀଵ ମରେ, ନଦୀର ବାଲି ଓ କାଦୁଅ ସେମାନଙ୍କୁ ସଙ୍ଗେ ସଙ୍ଗେ ପୋତି ଦିଏ, ଯାହା ଫଳରେ ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ଵର୍ଷ ପରେ ତାହା ଜୀଵାଶ୍ମରେ ପରିଣତ ହୁଏ। ଏହି ପ୍ରକାରର ପଥର ସ୍ତର ଦେଖି ଵୈଜ୍ଞାନିକମାନେ ନିଶ୍ଚିତ ହୋଇଥିଲେ ଯେ ଏଠାରେ ପ୍ରାଚୀନ ଜୀଵଙ୍କ ସାକ୍ଷୀ ମିଳିପାରିଵ।

ସେହି ସମୟରେ ୟୁରୋପରେ ଚାର୍ଲ୍ସ ଲାଇଲ୍‌ଙ୍କ ଭୂତତ୍ତ୍ୱ ଵିଜ୍ଞାନର ନିୟମ ଖୁବ୍ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହୋଇଥିଲା। ଵୈଜ୍ଞାନିକମାନେ ଜାଣିଵାକୁ ପାଇଲେ ଯେ ଜଳଵାୟୁ ଓ ଭୂଗୋଳର ପରିଵର୍ତ୍ତନକୁ ବୁଝିଵାକୁ ହେଲେ ପୃଥିଵୀର ଯେଉଁ ଅଞ୍ଚଳରେ ହିମାଳୟ ପରି ନୂଆ ପର୍ଵତ ତିଆରି ହୋଇଛି ଵା ହେଉଛି  ସେଠାରେ ଖନନ କରିଵାକୁ ହେଵ। ଏହି ଵୈଜ୍ଞାନିକ ଜିଜ୍ଞାସା ଯୋଗୁଁ "Geological Survey of India"ର ଗଵେଷକମାନେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଭାବେ ଶିଵାଲିକ୍ ଶ୍ରେଣୀକୁ ନିଜର ଗଵେଷଣାର କେନ୍ଦ୍ରବିନ୍ଦୁ କରିଥିଲେ।

ହିମାଳୟର ସବୁଠାରୁ ବାହାର ପାର୍ଶ୍ୱ ଵା ପାଦଦେଶରେ ଶିଵାଲିକ୍ ପାର୍ଵତ୍ୟାଞ୍ଚଳ ରହିଛି । ଯେତେବେଳେ ହିମାଳୟର ଉତ୍ଥାନ ହେଉଥିଲା, ସେତେବେଳେ ଭୂଗର୍ଭରେ ଲୁଚି ରହିଥିଵା ପ୍ରାଚୀନ ପଥର ସ୍ତରଗୁଡ଼ିକ ଉପରକୁ ଟେକି ହୋଇ ଆସିଲା। ତା’ପରେ ପ୍ରଚୁର ଵର୍ଷା ଓ ନଦୀର ସ୍ରୋତ ଯୋଗୁଁ ସେହି ପାହାଡ଼ଗୁଡ଼ିକର ଉପର ମାଟି ଧୋଇହୋଇ ଭିତରେ ଥିଵା ପ୍ରାଚୀନ ସ୍ତରଗୁଡ଼ିକ ବାହାରକୁ ଦେଖାଗଲା। ଏହି ପ୍ରାକୃତିକ କ୍ଷୟ ଯୋଗୁଁ ଅନେକ ସମୟରେ ପଥର ତଳେ ଦବି ରହିଥିଵା ପ୍ରାଚୀନ ପଶୁମାନଙ୍କର ବଡ଼ ବଡ଼ ହାଡ଼ ଆପେ ଆପେ ମାଟି ଉପରକୁ ବାହାରି ପଡ଼ୁଥିଲା, ଯାହା ସହଜରେ ଵୈଜ୍ଞାନିକମାନଙ୍କ ନଜରରେ ପଡ଼ିଥିଲା।

ତେବେ ଵୈଜ୍ଞାନିକମାନେ ଶିଵାଲିକ୍ ପର୍ଵତମାଳାରେ ପହଞ୍ଚିବା ପୂର୍ଵରୁ ସେହି ଅଞ୍ଚଳର ପାର୍ଵତ୍ୟ ସମୁଦାୟ ଓ ଗ୍ରାମଵାସୀମାନେ ପ୍ରାୟତଃ ପାହାଡ଼ ଖୋଳିଵା ବେଳେ ଵା ଵର୍ଷା ଦିନେ ମାଟି ଧୋଇଯିଵା ପରେ ଵିଶାଳକାୟ ଜୀଵଙ୍କର ଦାନ୍ତ ଓ ହାଡ଼ ପାଉଥିଲେ। ସେମାନେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ କୌଣସି ପ୍ରାଚୀନ ଦୈତ୍ୟ, ରାକ୍ଷସ କିମ୍ବା ମହାଭାରତର 'ଭୀମ' ଵା 'ଘଟୋତ୍କଚ'ଙ୍କ ଭଳି ମହାବୀରମାନଙ୍କର ଅସ୍ଥି ବୋଲି ଭାବି ପୂଜା କରୁଥିଲେ କିମ୍ବା ନିଜ ପାଖରେ ରଖୁଥିଲେ।

ଊନବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ଯେତେବେଳେ ହ୍ୟୁ ଫାଲକନର ଓ ପ୍ରୋଟଲି କଟଲେଙ୍କ ଭଳି ବ୍ରିଟିଶ ଅଧିକାରୀ ଓ ଭୂତତ୍ତ୍ୱଵିତ୍‌ମାନେ ସେହି ଅଞ୍ଚଳ ଭ୍ରମଣ କଲେ ସେତେବେଳେ ସେମାନେ ସ୍ଥାନୀୟ ଲୋକଙ୍କ ମୁହଁରୁ ଏହି 'ରାକ୍ଷସ ହାଡ଼' ଵିଷୟରେ ଶୁଣିଵାକୁ ପାଇଲେ। ଯେତେବେଳେ ଵୈଜ୍ଞାନିକମାନେ ସେହି ହାଡ଼ଗୁଡ଼ିକୁ ଦେଖିଲେ, ସେମାନେ ବୁଝିଗଲେ ଯେ ଏଗୁଡ଼ିକ କୌଣସି ପୁରାଣ କାହାଣୀର ମହାଵୀର କିମ୍ବା ଦୈତ୍ୟ ନୁହେଁ ଵରଂ ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ଵର୍ଷ ପୂର୍ଵର ଵିଲୁପ୍ତ ହାତୀ Gomphotheres ଓ Mastodons ଭଳି ଗଣ୍ଡା ତଥା ପ୍ରାଚୀନ ମହାଵାନରମାନଙ୍କର ପ୍ରକୃତ ଜୀଵାଶ୍ମ ଅଟେ ।

ତେବେ ୧୮୭୯ ମସିହାରେ ବ୍ରିଟିଶ ଜୀଵାଶ୍ମ ଵିଜ୍ଞାନୀ ରିଚାର୍ଡ଼ ଲାଇଡେକର୍‌ ଶିଵାଲିକ୍ ଅଞ୍ଚଳରୁ କିଛି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ ଜୀଵାଶ୍ମ ପାଇଲେ। ସେଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ଥିଲା ଏକ ପ୍ରାଚୀନ ଜୀଵର ଉପର ହନୁ ହାଡ଼ ଏଵଂ କିଛି ଦାନ୍ତ। ପ୍ରଥମେ ଦେଖିଲେ ମନେହେଵ ଏହା କୌଣସି ସାଧାରଣ ଵାନରର ଦାନ୍ତ, କିନ୍ତୁ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଗଭୀର ଭାବେ ନିରୀକ୍ଷଣ କରିଵା ପରେ ଜଣାପଡ଼ିଲା ଯେ ଏହାର ଗଠନ ସାଧାରଣ ମାଙ୍କଡ଼ଠାରୁ ବହୁତ ଭିନ୍ନ ଏଵଂ ଏଥିରେ Great Apes ଵା ମହାଵାନରର ଲକ୍ଷଣ ରହିଛି। ୧୮୭୯ ମସିହାରେ ରିଚାର୍ଡ ଲାଇଡେକର ଏହି ଜୀଵାଶ୍ମର ଆଧାରରେ Sivapithecus indicus ନାମ ପ୍ରସ୍ତାଵ କଲେ। ଭାରତୀୟ ସଂସ୍କୃତି ଓ ହିମାଳୟ ସହ ଜଡ଼ିତ ଭଗଵାନ ଶିବଙ୍କ ନାମ ଅନୁସାରେ ଏହି ପ୍ରାଚୀନ ଜୀଵର ବଂଶଗତ ନାମ "Sivapithecus" ରଖାଗଲା, ଯାହାର ଅର୍ଥ  "ଶିଵଙ୍କ ଵାନର" ଅଟେ। କିନ୍ତୁ ଏହି କାହାଣୀ ଏତିକିରେ ସରିଯାଇନଥିଲା। ପ୍ରକୃତ ଆଲୋଡ଼ନ ୧୯୩୦ ଦଶକରେ ଦେଖାଗଲା, ଯେତେବେଳେ ୟେଲ୍ ଵିଶ୍ୱଵିଦ୍ୟାଳୟର ଜଣେ ଯୁଵ ଗଵେଷକ ଜି. ଏଡୱାର୍ଡ ଲୁଇସ୍,ଶିଵାଲିକ୍ ପାହାଡ଼ରୁ ଆଉ ଏକ ଛୋଟ ଜୀଵାଶ୍ମ ପାଇଲେ, ଯାହାକୁ ସେ "Ramapithecus" ବୋଲି ନାମିତ କଲେ। 

ଏହାପରେ ଦୀର୍ଘ ଦଶନ୍ଧି ଧରି ଵୈଜ୍ଞାନିକ ମହଲରେ ଏହାକୁ ନେଇ ଵିତର୍କ ଚାଲିଲା ଯେ ରାମାପିଥିକସ୍ ହିଁ ମଣିଷର ସିଧାସଳଖ ପ୍ରଥମ ପୂର୍ଵପୁରୁଷ। କିନ୍ତୁ ପରଵର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ, ଵିଶେଷତଃ ୧୯୭୦ ଓ ୧୯୮୦ ଦଶକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଜୀଵାଶ୍ମ ଵିଜ୍ଞାନୀ ଡେଵିଡ୍ ପିଲ୍‌ବିମ୍ ଏଵଂ ତାଙ୍କ ଦଳ ପାକିସ୍ତାନର ପୋଟହାର ମାଳଭୂମିରେ ଗଵେଷଣା ଆରମ୍ଭ କଲେ । 

ଉଲ୍ଲେଖଯୋଗ୍ୟ ଯେ ପୋଟହାର ମାଳଭୂମି ଶିଵାଲିକ୍ ପାର୍ଵତ୍ୟାଞ୍ଚଳର ଅଂଶ ଅଟେ ।  ପୋଟହାର୍ ମାଳଭୂମି ଅଞ୍ଚଳରେ ଵ୍ୟାପକ ଖନନ କରି ଶିଵାପିଥିକସ୍‌ର ଏକ ପ୍ରାୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ମୁହଁର ଜୀବାଶ୍ମ ଆଵିଷ୍କାର କଲେ ଯାହାର ନାମ GSP 15000 ରଖାଗଲା । ଏହି ଆଵିଷ୍କାର ଵିଶ୍ୱ ଵିଜ୍ଞାନ ଜଗତର ପୂର୍ଵ ଧାରଣାଗୁଡ଼ିକୁ ବଦଳାଇ ଦେଲା। ଵର୍ତ୍ତମାନର ପ୍ରମୁଖ ଵୈଜ୍ଞାନିକ ମତ ଅନୁସାରେ, ରାମାପିଥିକସ୍‌କୁ ଆଉ ଏକ ପୃଥକ୍ ବଂଶ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଏ ନାହିଁ ଵରଂ ଏହାକୁ ଶିଵାପିଥିକସ୍‌ର ହିଁ ଅଂଶ ବୋଲି ଧରାଯାଏ। କିଛି ଗଵେଷକଙ୍କ ମତରେ ଏହି ଆକାରର ପାର୍ଥକ୍ୟ ସମ୍ଭଵତଃ ଏକା ଶିଵାପିଥିକସ୍ ଜାତିର ପୁରୁଷ ଓ ମହିଳା ମଧ୍ୟରେ ଥିଵା ଶାରୀରିକ ଭିନ୍ନତା ଯୋଗୁଁ ହୋଇଥାଇପାରେ। ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ କଥା ହେଲା, ଏହି ଜୀଵାଶ୍ମର ଅଧ୍ୟୟନରୁ ଜଣାପଡ଼ିଲା ଯେ ମୁହଁର ଗଠନରେ ଏହାର ଏସିଆର "ଓରାଙ୍ଗୁଟାନ୍" ସହ ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ସାଦୃଶ୍ୟ ରହିଛି । ଵର୍ତ୍ତମାନର ଅଧିକାଂଶ ଗଵେଷକ କେତେକ ଦୃଢ଼ ପ୍ରମାଣ ଆଧାରରେ ମନେ କରନ୍ତି ଯେ ଶିଵାପିଥିକସ୍ ହେଉଛି ଆଧୁନିକ ଓରାଙ୍ଗୁଟାନ୍ ବଂଶ (Ponginae)ର ଏକ ପ୍ରାଚୀନ ସଦସ୍ୟ କିମ୍ବା ଅତି ନିକଟ ସମ୍ପର୍କୀୟ, ମଣିଷର ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ପୂର୍ଵଜ ନୁହେଁ। ଏହିପରି ଭାବେ, ଶିଵାଲିକ୍‌ର ଶୁଷ୍କ ପାହାଡ଼ ତଳୁ ମିଳିଥିଵା ସେହି କେତେକ ଦାନ୍ତ ଓ ହାଡ଼ର ଖଣ୍ଡ ପୃଥିଵୀର ପ୍ରାଇମେଟ୍ ଵିଵର୍ତ୍ତନର ଇତିହାସକୁ ଏକ ନୂଆ ଦିଗ ଦେଇଥିଲା।

କିନ୍ତୁ ଏଠାରେ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠେ ଯେ ଏହି ଶିଵାପିଥିକସ୍ ମହାଵାନରମାନେ ଭାରତକୁ କୁଆଡ଼ୁ ଆସିଥିଲେ ଏଵଂ ଭାରତରେ କାହିଁକି ଲୁପ୍ତ ହୋଇଗଲେ ପୁଣି ସେମାନଙ୍କର ଵର୍ତ୍ତମାନ ବଂଶଧରମାନେ କିମ୍ବା ନିକଟ ସମ୍ପର୍କୀୟମାନେ ଭାରତର ବହୁତ ଦୂରରେ ପୂର୍ଵ ଭାରତୀୟ ଦ୍ଵୀପପୁଞ୍ଜକୁ କେମିତି ଯାଇ ଓରାଙ୍ଗ‌ଓଟାଙ୍ଗ୍ ମହାଵାନର ହେଲେ ? 

ଏହି ସବୁ ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ଲୁଚିଛି ପ୍ରାଚୀନ ଇତିହାସରେ ଯାହା ପ୍ରତ୍ନତତ୍ତ୍ଵଵିଦମାନେ ପ୍ରାଚୀନ ପ୍ରସ୍ତରର ସ୍ତରଗୁଡ଼ିକର ଗର୍ଭରେ ଲୁଚି ରହିଥିଵା ଜୀଵାଶ୍ମରୁ ଆଵିଷ୍କାର କରିଛନ୍ତି। ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ଵର୍ଷ ତଳର ପଥର ସ୍ତରକୁ ଖୋଦନ କରି ସେଥିରୁ ମିଳିଥିଵା ଶିଵାପିଥିକସ୍‌ର ଦାନ୍ତ ଓ ଖପୁରିର ଗଠନକୁ ଆଧୁନିକ ମହାଵାନରଙ୍କ ସହ ତୁଳନା କରାଯାଇ ଏହି ସମ୍ପର୍କ ଵିଷୟରେ ଜଣାପଡ଼ିଛି। ପ୍ରାଚୀନ ପଥର ଓ ଜୀଵାଶ୍ମଗୁଡ଼ିକର ଵୈଜ୍ଞାନିକ ଉପାୟରେ ଵୟସ ନିରୂପଣ କରି ଵିଜ୍ଞାନୀମାନେ ଶିଵାପିଥିକସ୍‌ମାନଙ୍କର ଭାରତ ଆଗମନ ଓ ଵିଲୁପ୍ତିର ଠିକ୍ ସମୟକାଳ ଜାଣିପାରିଛନ୍ତି।ସେହି ସମୟର ପଥରର ରସାୟନିକ ସଂରଚନାରୁ ପ୍ରାଚୀନ ଜଳଵାୟୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଏଵଂ ଘଞ୍ଚ ଜଙ୍ଗଲ ନଷ୍ଟ ହୋଇ ଘାସପଡ଼ିଆ ସୃଷ୍ଟି ହେଵାର ସ୍ପଷ୍ଟ ପ୍ରମାଣ ପାଇଛନ୍ତି।

ପୃଥିବୀର ପ୍ରାଚୀନ ଭୂଗୋଳ ଏଵଂ ସମୁଦ୍ର ପତନର ହ୍ରାସ-ବୃଦ୍ଧିର ଗଵେଷଣାରୁ ସେମାନେ କେଉଁ ସ୍ଥଳପଥ ଦେଇ ଦ୍ୱୀପପୁଞ୍ଜକୁ ଗଲେ, ତାର ରହସ୍ୟ ଉନ୍ମୋଚନ କରିଛନ୍ତି ।‌ ତାହେଲେ ସେତେବେଳେ କ'ଣ ହୋଇଥିଲା ବୋଲି ଗଵେଷକମାନେ କୁହନ୍ତି? 

ଆଜି ଆମେ ଭାରତୀୟ ଉପମହାଦ୍ୱୀପକୁ ଯେଉଁ ଭୌଗୋଳିକ ରୂପରେ ଦେଖୁଛୁ, ଆଜକୁ ପ୍ରାୟ ୧ କୋଟି ୭୦ ଲକ୍ଷ ଵର୍ଷ ପୂର୍ଵେ ପ୍ରାରମ୍ଭିକ Miocene ଯୁଗରେ ପୃଥିଵୀର ମାନଚିତ୍ର ସେପରି ନଥିଲା। ଵର୍ତ୍ତମାନର ଵୈଜ୍ଞାନିକ ପ୍ରମାଣ ଅନୁସାରେ, ମାନବ ଓ ମହାଵାନର ଵା Great Apesମାନଙ୍କର ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଵିଵର୍ତ୍ତନ ଆଫ୍ରିକାରେ ହିଁ ହୋଇଥିଲା। ସେହି ସମୟରେ ଆଫ୍ରିକାର ଉଷ୍ମ ଓ ଆଦ୍ର ପରିଵେଶରେ ପ୍ରାଇମେଟ୍‌ମାନଙ୍କର ଵିଵର୍ତ୍ତନ ଅତି ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଚାଲିଥିଲା। ସେଠାରେ ଵାସ କରୁଥିଵା କେତେକ ଆଦିମ Anthropoid ଜୀଵଙ୍କୁ ଆଧୁନିକ ଗ୍ରେଟ୍ ଏପ୍ସମାନଙ୍କର ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ବଂଶର ସଦସ୍ୟ ବୋଲି ଧରାଯାଏ।

ତେବେ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠେ, ଆଫ୍ରିକାରେ ଥିଵା ଏହି ଜୀଵମାନଙ୍କର ବଂଶଧରମାନେ ଏସିଆ ଵା ଭାରତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଵିସ୍ତାରିତ ହେଲେ କେମିତି? ପ୍ରକୃତରେ ଏହି ମହାଦ୍ୱୀପାନ୍ତର ପ୍ରସାରଣ ପଛରେ ଥିଲା ପୃଥିଵୀର ଭୂଗର୍ଭୀୟ ଅସ୍ଥିରତା ଏଵଂ ଜଳବାୟୁର ଏକ ମହାଜାଗତିକ ଖେଳ।

Miocene ଯୁଗର ପ୍ରାରମ୍ଭରେ, ଆଜକୁ ପ୍ରାୟ ୧ କୋଟି ୮୦ ଲକ୍ଷରୁ ୧ କୋଟି ୭୦ ଲକ୍ଷ ଵର୍ଷ ପୂର୍ଵେ ଆଫ୍ରିକୀୟ ଆରବୀୟ ପ୍ଲେଟ୍ ଧୀରେ ଧୀରେ ଉତ୍ତଗ ଦିଗକୁ ଗତି କରି ୟୁରେସିଆ ପ୍ଲେଟ୍ ସହିତ ଧକ୍କା ହେଲା। ଏହି ଭୂଗର୍ଭୀୟ ଘଟଣା ଯୋଗୁଁ "Gomphotherium ସ୍ଥଳ-ସେତୁ ସୃଷ୍ଟି ହେଲା। ଏହା ପୂର୍ଵରୁ ଆଫ୍ରିକା ଏବଂ ଏସିଆ ମଧ୍ୟରେ ଟେଥିସ୍ ସମୁଦ୍ରର ଏକ ଅଂଶ ଵ୍ୟଵଧାନ ସୃଷ୍ଟି କରଉଥିଲା ଏଵଂ ତାହା ପ୍ରାଇମେଟ୍‌ମାନଙ୍କ ଯାତ୍ରା ପାଇଁ ବାଧା ଥିଲା।

ଏହି ଦୁଇଟି ଵିଶାଳ ଭୂଖଣ୍ଡର ମିଳନ ଯୋଗୁଁ ଆଧୁନିକ ମଧ୍ୟ-ପ୍ରାଚ୍ୟ ଦେଇ ଏକ ସ୍ଥଳପଥ ଉନ୍ମୁକ୍ତ ହେଲା। ଗଵେଷକମାନେ ମନେ କରନ୍ତି ଯେ ତତ୍କାଳୀନ ଉଷ୍ମ ଜଳଵାୟୁ ଯୋଗୁଁ ଏହି ସ୍ଥଳପଥ ଅଞ୍ଚଳରେ ଏକ ସମ୍ଭାଵ୍ୟ ଵନ୍ୟ ସଂଯୋଗ ପଥ ଵା Forest Corridor ଗଢ଼ିଉଠିଥିଲା, ଯାହା ଜୀଵମାନଙ୍କକୁ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଵାରେ ସାହାଯ୍ୟ କଲା।

ଗଛରେ ରହୁଥିଵା ପ୍ରାଇମେଟ୍‌ମାନେ କୌଣସି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଲକ୍ଷ୍ୟ ନେଇ ଯାତ୍ରା ଵା ପ୍ରଵାସ କରନ୍ତି ନାହିଁ। ସେମାନେ କେଵଳ ନିଜର ଵାସସ୍ଥାନର ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ପ୍ରସାରଣ ଏଵଂ ଖାଦ୍ୟର ସନ୍ଧାନରେ ଧୀରେ ଧୀରେ ଆଗକୁ ବଢ଼ୁଥିଲେ।

ଆଧୁନିକ ଯୁଗରେ ବି ତାହା ଘଟୁଥିଵାର ଆମେ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି । ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ ଜଙ୍ଗଲ ହ୍ରାସ ଯୋଗୁଁ ହନୁମାଙ୍କଡ଼ ଓ ପାତିମାଙ୍କଡ଼ ଆଜି ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳରେ ଵାସ କରୁଛନ୍ତି । 

ଵୈଜ୍ଞାନିକମାନଙ୍କ ଅନୁମାନ ଅନୁସାରେ, ଆଫ୍ରିକାରୁ ଏସିଆକୁ ପ୍ରାଚୀନ ମହାଵାନରମାନଙ୍କର ଏହି ଵିସ୍ତାର ପ୍ରାୟ ୧.୭ ରୁ ୧.୬ କୋଟି ଵର୍ଷ ପୂର୍ଵେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା। ଏହି ସମୟରେ ଶିଵାପିଥିକସ୍‌ର ସମ୍ଭାଵ୍ୟ ପୂର୍ଵଜ ଵା ନିକଟ ସମ୍ପର୍କୀୟ Kenyapithecus କିମ୍ବା Griphopithecus ଭଳି ଜୀଵମାନେ ଏହି ଵନ୍ୟ ସଂଯୋଗ ପଥ ଦେଇ ଧୀରେ ଧୀରେ ଏସିଆ ଆଡ଼କୁ ଅଗ୍ରସର ହୋଇଥିଲେ।

ପିଢ଼ି ପିଢ଼ି ଧରି, ପ୍ରାୟ ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ଵର୍ଷର ସମୟକାଳ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ପ୍ରାଇମେଟ୍‌ମାନେ ପୂର୍ଵ ଆଫ୍ରିକାରୁ ବାହାରି ଆରବ ପ୍ରଦେଶ ଓ ଇରାନୀୟ ମାଳଭୂମିର ଅନୁକୂଳ ପରିଵେଶ ଦେଇ ଶେଷରେ ଭାରତୀୟ ଉପମହାଦ୍ୱୀପର ପଶ୍ଚିମ ଦ୍ୱାରରେ ପହଞ୍ଚିଲେ।

ଆଜକୁ ପ୍ରାୟ ୧ କୋଟି ୨୫ ଲକ୍ଷ ଵର୍ଷ ପୂର୍ଵର ସମୟ ସୁଦ୍ଧା ସେମାନେ ଭାରତୀୟ ଉପମହାଦ୍ୱୀପରେ ସଫଳତାର ସହ ସ୍ଥାପିତ ହୋଇସାରିଥିଲେ, କାରଣ ଏହି ସମୟରୁ ହିଁ ଆମକୁ ଶିଵାପିଥିକସ୍‌ର ସ୍ପଷ୍ଟ ଜୀଵାଶ୍ମ ମିଳିଵା ଆରମ୍ଭ ହୁଏ। ସେହି ସମୟରେ ଭାରତୀୟ ପ୍ଲେଟ୍ ଏସିଆ ସହ ଧକ୍କା ହେଵା ଫଳରେ ଉତ୍ତରରେ ହିମାଳୟ ସୃଷ୍ଟି ହେଉଥିଲା ଏଵଂ ଏହାର ପାଦଦେଶରେ ଥିଵା ଶିଵାଲିକ୍ ଅଞ୍ଚଳରେ ଏକ ଵିଶାଳ, ଘନ କ୍ରାନ୍ତୀୟ ଵର୍ଷାଵନ ଵା Subtropical Rainforest  ଗଢ଼ିଉଠିଥିଲା।

ଏହି ନୂଆ ଓ ସମୃଦ୍ଧ ପରିଵେଶରେ ପ୍ରାକୃତିକ ଚୟନର ପ୍ରକ୍ରିୟା ଅତି ପ୍ରଭାଵଶାଳୀ ଭାବେ କାମ କଲା। ବଦଳୁଥିଵା ପରିଵେଶରେ ଉପଲବ୍ଧ ଶକ୍ତ ଫଳ ଵା ବାଦାମ ଜାତୀୟ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇଵା ପାଇଁ ଯେଉଁ ଜୀଵମାନଙ୍କର ଦାନ୍ତରେ ମୋଟା ଏନାମେଲ୍ ଥିଲା ସେମାନେ ଜୀଵନ ସଂଗ୍ରାମରେ ଅଧିକ ସଫଳ ହେଲେ ଏଵଂ ସେମାନଙ୍କର ବଂଶ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଲା। ଏହି ଵିଵର୍ତ୍ତନର ପରିଣାମ ସ୍ୱରୂପ ଭାରତୀୟ ଉପମହାଦ୍ୱୀପରେ ଶିଵାପିଥିକସ୍ ବଂଶର ପ୍ରତିନିଧିମାନଙ୍କର ଉଦ୍ଭଵ ଓ ଵିକାଶ ହୋଇଥିଲା। 

ଜୀଵାଶ୍ମରୁ ମିଳିଥିଵା ହାଡ଼ର ଗଠନକୁ ଆଧାର କରି ମାନଵ ଵିଜ୍ଞାନୀମାନେ ଶିଵାପିଥିକସ୍‌ର ଏକ ଆନୁମାନିକ ଶାରୀରିକ ରୂପ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଛନ୍ତି। ଏମାନଙ୍କର ସାମଗ୍ରିକ ଶରୀରିକ ଆକାର ଆଧୁନିକ ଚିମ୍ପାଞ୍ଜି କିମ୍ବା ଛୋଟ ଓରାଙ୍ଗୁଟାନ୍ ସହ ପ୍ରାୟ ସମାନ ଥିଲା। ଯେହେତୁ ଏହି ବଂଶର ଜାତିଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ଲିଙ୍ଗୀୟ ଦ୍ୱିରୂପତା ଵା Sexual Dimorphismର ପ୍ରମାଣ ମିଳେ, ତେଣୁ ସେମାନଙ୍କ ଓଜନରେ ଲିଙ୍ଗଭେଦ ଆଧାରିତ ବଡ଼ ପାର୍ଥକ୍ୟ ଥିଲା। ଗଵେଷଣା ଅନୁସାରେ, ମାଈ ଶିଵାପିଥିକସ୍‌ର ଓଜନ ପ୍ରାୟ ୨୫ ରୁ ୩୫ କିଲୋଗ୍ରାମ ଥିଵାବେଳେ ଅଣ୍ଡିର ଶିଵାପିଥିକସ୍‌ମାନଙ୍କ ଓଜନ ପ୍ରାୟ ୪୦ ରୁ ୭୦ କିଲୋଗ୍ରାମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ହୋଇଥିଵାର ଅନୁମାନ କରାଯାଏ।

ଶିଵାପିଥିକସ୍‌ମାନଙ୍କର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଵୈଶିଷ୍ଟ୍ୟ ଥିଲା ଏମାନଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ ଓ ମୁହଁର ଗଠନ। ପାକିସ୍ତାନରୁ ମିଳିଥିଵା ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଜୀବାଶ୍ମ "GSP 15000"ର ଅଧ୍ୟୟନରୁ ମୁହଁର ଗଠନରେ ଓରାଙ୍ଗୁଟାନ୍ ସହ ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ସାଦୃଶ୍ୟ ଦେଖାଯାଏ। ଏମାନଙ୍କର ଆଖିର କୋଟର (Orbits) ଗୁଡ଼ିକ ଆଧୁନିକ ମଣିଷ ଵା ଗରିଲ୍ଲାଙ୍କ ଭଳି ଗୋଲାକାର ନହୋଇ, ଉପର-ତଳକୁ ଲମ୍ବା ଵା ଅଣ୍ଡାକୃତି ଥିଲା। ଦୁଇ ଆଖି ମଧ୍ୟରେ ଥିଵା ହାଡ଼ର ଦୂରତା ଅତି ସଂକୀର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା। ଯଦି ପାର୍ଶ୍ୱଦୃଶ୍ୟରୁ ଦେଖାଯାଏ, ତେବେ ଏମାନଙ୍କର ମୁହଁର ମଝି ଅଂଶ ସାମାନ୍ୟ ଅବଵଳ ଥିଲା ଏବଂ ପାଟିଟି ଆଗକୁ ବାହାରିଥିଲା, ଯାହାର ଆଧୁନିକ ଓରାଙ୍ଗୁଟାନ୍‌ର ଶରୀରଗଠନ ସହିତ ସାମଞ୍ଜସ୍ୟ ରହିଛି ।

ଶିଵାପିଥିକସ୍‌ର ଅଧ୍ୟୟନ ଵିଵର୍ତ୍ତନ ଵିଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ 'ମୋଜାଇକ୍ ଵିଵର୍ତ୍ତନ'ର ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଉଦାହରଣ। ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟା ଅନୁସାରେ ଗୋଟିଏ ଜୀଵର ଶରୀରର ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗ ଏକ ସମାନ୍ତରାଳ ଗତିରେ ବଦଳେ ନାହିଁ ଵରଂ ଵିଭିନ୍ନ ଅଙ୍ଗର ଵିଵର୍ତ୍ତନ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ସମୟ ଓ ବେଗରେ ହୋଇଥାଏ।

ଶିଵାପିଥିକସ୍‌ର ମୁହଁର ଗଠନ ଓରାଙ୍ଗୁଟାନ୍ ଭଳି ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଯେତେବେଳେ ସେମାନଙ୍କର କାନ୍ଧ ଓ ହାତ-ଗୋଡ଼ର ଅସ୍ଥି ଅଂଶ ମିଳିଲା, ସେତେବେଳେ ଏକ ଭିନ୍ନ ତଥ୍ୟ ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଲା। ଆଧୁନିକ ଓରାଙ୍ଗୁଟାନ୍‌ମାନେ ଗଛର ଡାଳରୁ ହାତରେ ଝୁଲି ଝୁଲି ଗତି କରିଵା ପାଇଁ  ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅନୁକୂଳିତ ତେଣୁ ସେମାନଙ୍କର କାନ୍ଧର ଗଣ୍ଠି ଅତି ନମନୀୟ ଏଵଂ ହାତ ଲମ୍ବା ହୋଇଥାଏ। କିନ୍ତୁ ଶିଵାପିଥିକସ୍‌ର କାନ୍ଧ ଓ କୋଣିଆ ଗଣ୍ଠିର ଗଠନରୁ ଜଣାଯାଏ ଯେ ସେମାନଙ୍କର ଚଳପ୍ରଚଳ ଶୈଳୀ ଓରାଙ୍ଗୁଟାନ୍ ଭଳି ଝୁଲିଵା ପ୍ରକାରର ନଥିଲା। ସେମାନେ ସମ୍ଭଵତଃ ଚାରି ଗୋଡ଼ ଵ୍ୟଵହାର କରି ଗଛର ମୋଟା ଡାଳ ଉପରେ ଚାଲୁଥିଲେ । ଏହି ଆଵିଷ୍କାର ପ୍ରମାଣିତ କରେ ଯେ Ponginae ଉପବଂଶର ଵିଵର୍ତ୍ତନ ଇତିହାସରେ ପ୍ରଥମେ 'ମୁହଁର ଗଠନ' ଓରାଙ୍ଗୁଟାନ୍ ସଦୃଶ ହୋଇଥିଲା ଏଵଂ ଗଛରେ ଝୁଲିଵାର ଶାରୀରିକ ଦକ୍ଷତା ତାହାର ପରଵର୍ତ୍ତୀ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ଵିକଶିତ ହୋଇଥିଲା।

ମିଓସିନ୍ ଯୁଗର ଶିଵାଲିକ୍ ଅଞ୍ଚଳ ଜୈଵ ଵିଵିଧତାରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଏକ ସମୃଦ୍ଧ କ୍ରାନ୍ତୀୟ ଆଦ୍ର ଜଙ୍ଗଲ ଥିଲା। ଏହି ପରିଵେଶରେ ଶିଵାପିଥିକସ୍‌ର ଦୈନନ୍ଦିନ ଜୀଵନ ଓ ଆହାର ଶୈଳୀ ସମ୍ପର୍କରେ ସେମାନଙ୍କର ଦାନ୍ତରୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସଙ୍କେତ ମିଳେ। ଏମାନଙ୍କର ଦାନ୍ତର ଏନାମେଲ୍ ଅତି ମୋଟା ଥିଲା ଏଵଂ ହନୁ ହାଡ଼ର ଗଠନ ଶକ୍ତ ଥିଲା। ପ୍ରାକୃତିକ ଚୟନର ଫଳରେ ଏହି ପ୍ରକାର ଗଠନ ଥିଵା ପ୍ରାଇମେଟ୍ ଜୀଵମାନେ ଶୁଷ୍କ କିମ୍ବା ଋତୁଭିତ୍ତିକ ପରିଵର୍ତ୍ତନ ସମୟରେ ଜଙ୍ଗଲର କଠିନ ଉଦ୍ଭିଦ ଅଂଶ, ଶକ୍ତ ମଞ୍ଜି ଓ କନ୍ଦମୂଳ ଚୋଵାଇଵାରେ ଅଧିକ ସଫଳ ହୋଇଥିଲେ। ତେବେ ସେମାନଙ୍କର ପ୍ରମୁଖ ଖାଦ୍ୟରେ ଵିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ଫଳ, ମଞ୍ଜି, କଠିନ ଉଦ୍ଭିଦ ଅଂଶ ଏଵଂ କେବେ କେବେ ପତ୍ର ମଧ୍ୟ ଥିଲା।

ଶିଵାପିଥିକସ୍‌ମାନେ ଜୀଵନର ଅଧିକାଂଶ ସମୟ ଗଛ ଉପରେ ବିତାଉଥିଵା ଵୃକ୍ଷଵାସୀ(Arboreal) ପ୍ରାଣୀ ଥିଲେ, ଯଦିଓ ଆଵଶ୍ୟକତା ପଡ଼ିଲେ ଭୂମିକୁ ମଧ୍ୟ ଆସୁଥିଵାର ସମ୍ଭାଵନା ରହିଛି। ସେହି ସମୟର ଶିଵାଲିକ୍ ଜଙ୍ଗଲରେ Machairodonts ବିରାଡ଼ୀ ଜାତୀୟ ପ୍ରାଚୀନ ମାଂସାସୀ ପ୍ରାଣୀ ମଧ୍ୟ ସକ୍ରିୟ ଥିଲେ। ଏଭଳି ପରିଵେଶରେ ଗଛ ଉପରେ ଅଧିକ ସମୟ ରହିଵା ଶିବାପିଥିକସ୍‌କୁ ସେହି ଶିକାରୀ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କଠାରୁ ତୁଳନାମୂଳକ ସୁରକ୍ଷା ଦେଉଥିଵାର ସମ୍ଭାବନା ରହିଛି।

ମିଓସିନ୍ ଯୁଗର ଶେଷ ଆଡ଼କୁ ଆଜକୁ ପ୍ରାୟ ୮୦ ଲକ୍ଷରୁ ୭୦ ଲକ୍ଷ ଵର୍ଷ ପୂର୍ଵେ ଭାରତୀୟ ଉପମହାଦ୍ୱୀପରେ ଏକ ଵିଶାଳ ଭୌଗୋଳିକ ପରିଵର୍ତ୍ତନ ଘଟିଵାକୁ ଲାଗିଲା। ଭାରତୀୟ ପ୍ଲେଟ୍ ଏସିଆ ସହ କ୍ରମାଗତ ଭାବେ ଧକ୍କା ହେଵା ଫଳରେ ହିମାଳୟ ପର୍ଵତମାଳାର ଉଚ୍ଚତା ହଠାତ୍ ବହୁତ ବଢ଼ିଗଲା। ଏହି ଉତ୍ଥାନ ସାରା ଏସିଆ ମହାଦ୍ୱୀପର ଜଳଵାୟୁ ଓ ମୌସୁମୀ ଚକ୍ରକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ବଦଳାଇ ଦେଲା। ହିମାଳୟ ଏତେ ଉଚ୍ଚ ହୋଇଗଲା ଯେ ଏହା ତିବ୍ଦତ ଓ ଉତ୍ତର ଦିଗରୁ ଆସୁଥିଵା ଶୀତଳ, ଶୁଷ୍କ ବାୟୁକୁ ଅଟକାଇବା ସହ ଭାରତୀୟ ମୌସୁମୀ ଵାୟୁର ଗତିପଥରେ ବାଧା ସୃଷ୍ଟି କଲା। ଏହାର ପରିଣାମ ସ୍ୱରୂପ ଶିଵାଲିକ୍ ଏଵଂ ତାହାର ଆଖପାଖ ଅଞ୍ଚଳରେ ଵୃଷ୍ଟିପାତର ପରିମାଣ ଧୀରେ ଧୀରେ କମିଵାକୁ ଲାଗିଲା। ଵର୍ଷସାରା ହେଉଥିଵା ଵର୍ଷା ବଦଳରେ କେଵଳ କିଛି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ମାସରେ ମୌସୁମୀ ଵର୍ଷା ହେଲା, ଯାହା ଫଳରେ ବାକି ସମୟ ପରିଵେଶ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶୁଷ୍କ ଓ ଥଣ୍ଡା ରହିଲା। ଶିଵାପିଥିକସ୍ ଵାସ କରୁଥିଵା ସେହି ପ୍ରାଚୀନ, ସଦାସର୍ଵଦା ଓଦାଳିଆ ଓ ଘନ କ୍ରାନ୍ତୀୟ ଜଙ୍ଗଲଗୁଡ଼ିକ ଏହି ଶୁଷ୍କତା ସହ୍ୟ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ।

ଏହି ଜଙ୍ଗଲ ନଷ୍ଟ ହେବାର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଵୈଜ୍ଞାନିକ ପ୍ରମାଣ ସେହି ସମୟର ପ୍ରାଗୈତିହାସିକ ମୃତ୍ତିକା ଏଵଂ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ଜୀଵାଶ୍ମର ଦାନ୍ତରୁ ମିଳିଥାଏ । ରସାୟନ ଵିଜ୍ଞାନର ସ୍ଥିର କାର୍ବନ ଆଇସୋଟୋପ୍ ଵିଶ୍ଳେଷଣରୁ ଜଣାପଡ଼େ ଯେ ପ୍ରାୟ ୭୫ ଲକ୍ଷ ଵର୍ଷ ପୂର୍ଵେ ଭାରତୀୟ ଉପମହାଦ୍ୱୀପର ଉଦ୍ଭିଦ ଜଗତରେ ଏକ ମହାପରିଵର୍ତ୍ତନ ଘଟିଥିଲା।

ଘନ ଜଙ୍ଗଲର ବଡ଼ ଗଛମାନେ କାର୍ବନ ଗ୍ରହଣ ପାଇଁ C₃ Pathway ଵ୍ୟଵହାର କରନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଶୁଷ୍କ ଓ ଖୋଲା ପରିଵେଶରେ ବଢ଼ୁଥିଵା ପ୍ରାନ୍ତୀୟ ଘାସମାନେ C₄ Pathway ଵ୍ୟଵହାର କରନ୍ତି। ଵୈଜ୍ଞାନିକମାନେ ଦେଖିଲେ ଯେ Miocene ଯୁଗର ଶେଷ ଆଡ଼କୁ ଶିଵାଲିକ୍ ସ୍ତରରେ ହଠାତ୍ ¹³C ଆଇସୋଟୋପ୍‌ର ମାତ୍ରା ପ୍ରଚୁର ଭାବେ ବଢ଼ିଗଲା। ଏହା ସହିତ ସେହି ସମୟର ପଥରରୁ ମିଳିଥିଵା ଜୀଵାଶ୍ମ ପରାଗ ରେଣୁରୁ ଜଙ୍ଗଲର ଗଛର ପରାଗ ସରିଗଲା ଏଵଂ କେଵଳ ଘାସ ଵଂଶ "Poaceae"ର ପରାଗ ଦେଖିଵାକୁ ମିଳିଲା। ଏହା ସ୍ପଷ୍ଟ ପ୍ରମାଣିତ କରେ ଯେ ଶିଵାପିଥିକସ୍‌ର ସେହି ସବୁଜ ସ୍ୱର୍ଗ ଧୀରେ ଧୀରେ ନଷ୍ଟ ହୋଇ ଏକ ଖୋଲା ତୃଣଭୂମି ଵା ସାଭାନାରେ ପରିଣତ ହୋଇଯାଇଥିଲା।

ଜଙ୍ଗଲ ସଙ୍କୁଚିତ ହେଵା ସହିତ ଶିଵାପିଥିକସ୍‌ ପାଇଁ ଵାସସ୍ଥାନ ଓ ଆହାରର ଘୋର ସଙ୍କଟ ଦେଖାଦେଲା। ଯେଉଁ ଜୀଵମାନେ ଗଛର ଫଳ ଉପରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନିର୍ଭରଶୀଳ ଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ଖଣ୍ଡ-ଵିଖଣ୍ଡିତ ଘାସଭୂମିରେ ବଞ୍ଚିଵା କଷ୍ଟକର ହୋଇପଡ଼ିଲା। ଏହି ସମୟରେ ଏହି ଵଂଶର ଦୁଇଟି ଭିନ୍ନ ପରିଣତି ଦେଖିଵାକୁ ମିଳିଥିଲା । 

ଜଳଵାୟୁ ବଦଳିଵା ସହିତ କ୍ରାନ୍ତୀୟ ଆଦ୍ର ଜଙ୍ଗଲଗୁଡ଼ିକ ଭାରତୀୟ ଉପମହାଦ୍ୱୀପରୁ ସଙ୍କୁଚିତ ହୋଇ ଧୀରେ ଧୀରେ ଦକ୍ଷିଣ ଓ ଦକ୍ଷିଣ-ପୂର୍ଵ ଏସିଆ (ଆଧୁନିକ ମାଲେସିଆ, ଇଣ୍ଡୋନେସିଆ, ସୁମାତ୍ରା ଓ ବୋର୍ଣ୍ଣିଓ ଅଞ୍ଚଳ) ଆଡ଼କୁ ଚାଲିଗଲା। ଗଵେଷକମାନଙ୍କ ମତରେ, ଶିଵାପିଥିକସ୍ ଵଂଶର (Ponginae ଉପବଂଶର) କେତେକ ଗୋଷ୍ଠୀ ଅନୁକୂଳ ପରିଵେଶ ସନ୍ଧାନରେ ସେହି ସବୁଜ ଜଙ୍ଗଲ ସହିତ ଦକ୍ଷିଣ-ପୂର୍ଵ ଏସିଆ ଆଡ଼କୁ ସ୍ଥାନାନ୍ତରିତ ହୋଇଥିଲେ। ସେହି ସ୍ଥାନାନ୍ତରିତ ଶାଖାରୁ ହିଁ ପରଵର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ Khoratpithecus ଏଵଂ ଶେଷରେ ଆଧୁନିକ ଓରାଙ୍ଗୁଟାନ୍(Pongo)ଙ୍କର ଵିଵର୍ତ୍ତନ ହୋଇଥିଲା।

ଭାରତୀୟ ଉପମହାଦ୍ୱୀପରେ ରହିଯାଇଥିଵା ଶିବାପିଥିକସ୍‌ର ଅଵଶିଷ୍ଟ ପ୍ରତିନିଧିମାନେ ବଦଳୁଥିଵା ଶୁଷ୍କ ପରିବେଶ ଓ ଖୋଲା ଘାସଭୂମି ସହ ନିଜକୁ ଖାପଖୁଆଇ ପାରିଲେ ନାହିଁ। ଏହି ସମୟରେ ଜୀଵଜନ୍ତୁଙ୍କ ପ୍ରକାରରେ ମଧ୍ୟ ଏକ ବଡ଼ ପରିଵର୍ତ୍ତନ ଘଟିଲା। ଘାସଭୂମିରେ ରହିପାରୁଥିଵା ଏବଂ ଶୁଷ୍କ ଘାସ ଚୋବାଇ ପାରୁଥିଵା ଆଧୁନିକ ଘୋଡ଼ାର ପୂର୍ଵପୁରୁଷ - 'Hipparion' ଏଵଂ ଅଞ୍ଚଳର ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଛୋଟ ମାଙ୍କଡ଼(ବବୁନ୍ ଵା ଲଙ୍ଗୁର ଜାତୀୟ ପ୍ରାଇମେଟ୍‌ଙ୍କର ସଂଖ୍ୟା ବହୁତ ବଢ଼ିଗଲା। ଏହି ନୂଆ ଜୀଵମାନେ ସୀମିତ ସମ୍ପଦ ପାଇଁ ଶିଵାପିଥିକସ୍ ସହ ପ୍ରତିଯୋଗିତା ବଢ଼ାଇଦେଲେ । ପରିଣାମସ୍ୱରୂପ, ପ୍ରାୟ ୭୦ ଲକ୍ଷ ଵର୍ଷ ପୂର୍ଵେ ଶିଵାପିଥିକସ୍‌ର ଶେଷ ସଦସ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଭାରତୀୟ ମାଟିରୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଵିଲୁପ୍ତ ହୋଇଗଲେ।

ଏହି ପରିପ୍ରେକ୍ଷୀରେ, ଭାରତର ଅନେକ ଲୋକଙ୍କ ମନରେ ଏକ ସାଧାରଣ ଭୁଲ୍ ଧାରଣା ରହିଥାଏ ଯେ ଶିଵାପିଥିକସ୍‌ ହେଉଛି ଭାରତୀୟ ମନୁଷ୍ୟ ଵା ମାନଵ ଜାତିର ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ପୂର୍ଵପୁରୁଷ। କିନ୍ତୁ ଵିଜ୍ଞାନ ଓ ଜୀଵାଶ୍ମର ସ୍ପଷ୍ଟ ପ୍ରମାଣ ଆଗରେ ଏହି ଧାରଣା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଭୁଲ୍ ପ୍ରମାଣିତ ହୁଏ।

ପ୍ରଥମତଃ, ସମୟକାଳର ଏକ ଵିରାଟ ଵ୍ୟଵଧାନ ଏହି ଦୁଇ ଵଂଶ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରାଚୀର ଭଳି ଠିଆ ହୋଇଛି। ଆମେ ଜାଣୁ ଯେ ପ୍ରାୟ ୭୦ ଲକ୍ଷ ଵର୍ଷ ପୂର୍ଵେ ଶିଵାପିଥିକସ୍‌ର ଶେଷ ସଦସ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଭାରତୀୟ ମାଟିରୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଵିଲୁପ୍ତ ହୋଇଯାଇଥିଲେ। ଅପରପକ୍ଷରେ, ଆଧୁନିକ ମାନଵ ବଂଶ ଵା Homo lineageର ଵିକାଶ ଏହାର ବହୁ ସମୟ ପରେ ଆଫ୍ରିକା ଭୂଖଣ୍ଡରେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା। ଶିଵାପିଥିକସ୍‌ମାନଙ୍କର ଵିଲୁପ୍ତିର ପ୍ରାୟ ୫୦ରୁ ୫୫ ଲକ୍ଷ ଵର୍ଷ ପରେ ଅର୍ଥାତ୍ ଆଜକୁ ପ୍ରାୟ ୧୦ରୁ ୧୫ ଲକ୍ଷ ଵର୍ଷ ତଳେ 

ଆଦିମ ମାନଵ Homo erectusମାନେ ଭାରତୀୟ ଉପମହାଦ୍ୱୀପରେ ପହଞ୍ଚିଥିଲେ। ସେହିପରି ଆଜକୁ ମାତ୍ର ୬୦ରୁ ୭୦ ହଜାର ଵର୍ଷ ତଳେ ଆମ Homo sapiensଙ୍କ ପୂର୍ଵଜ 

ଆଫ୍ରିକାରୁ ଭାରତକୁ ଆସିଥିଲେ। 

ତେଣୁ,Sivapithecus ଓ Homo ଏହି ଦୁଇ ଜୀଵଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କୌଣସି ସାଂସ୍କୃତିକ କିମ୍ବା ଵଂଶଗତ ସିଧାସଳଖ ଉତ୍ସ ନାହିଁ। ଦ୍ଵିତୀୟତଃ, ଜୈଵିକ ଗଠନର ଗଭୀର ଅନୁଧ୍ୟାନରୁ ଜଣାପଡ଼ିଛି ଯେ ଶିଵାପିଥିକସ୍ ମାନଵ ବଂଶର ନୁହେଁ ଵରଂ ଏସିଆର ମହାଵାନର ଓରାଙ୍ଗୁଟାନ୍ ଵଂଶର ଏକ ପ୍ରାଚୀନ ଶାଖା। ତେଣୁ, ଶିଵାପିଥିକସ୍‌କୁ ଭାରତୀୟ ମାନଵର ପୂର୍ଵପୁରୁଷ ଭାବିଵା କେଵଳ ଏକ ଆଵେଗିକ ଭ୍ରମ ଅଟୈ ଵୈଜ୍ଞାନିକ ସତ୍ୟ ନୁହେଁ।

ପୃଥିଵୀର ସାମଗ୍ରିକ ଇତିହାସ ହେଉଛି ପରିଵର୍ତ୍ତନର ଏକ ଅନନ୍ତ ଓ ନୀରଵ କାହାଣୀ। ଯେଉଁ ମାଟି ଉପରେ ଆଜି ଆମେ ସଭ୍ୟତାର ଅହଂକାର ଏଵଂ  ସ୍ମୃତିର ସଜଳ ସ୍ଵାକ୍ଷର ନେଇ ଠିଆ ହୋଇଛୁ, ସେହି ମାଟି ଦିନେ ଆଉ କାହାର ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ଥିଲା ଏଵଂ ଆଉ କାହାର କୋଳାହଳରେ କମ୍ପିତ ହେଉଥିଲା। ସମୟର ଅଦୃଶ୍ୟ ସ୍ରୋତରେ ଜୀଵନର ଏମିତି କେତେ ରଙ୍ଗ ଆସିଛି ଏଵଂ କେତେ ଶୂନ୍ୟରେ ମିଳେଇ ଯାଇଛି, ତାହାର ନିର୍ଭୁଲ ହିସାବ କେଵଳ ପଥରର ଅନ୍ଧାରୀ ସ୍ତରଗୁଡ଼ିକ ହିଁ ସାଇତି ରଖିଛନ୍ତି।

ପ୍ରକୃତି କାହାକୁ ଚିରସ୍ଥାୟୀ କରେନାହିଁ; ତା’ ପାଇଁ ପ୍ରାସାଦର ପରିଧି ଓ ଅରଣ୍ୟର ସୀମା ସବୁ ସମାନ। ଵିଵର୍ତ୍ତନର ଏହି ଵିଶାଳ ରଙ୍ଗମଞ୍ଚରେ ଆମେ ମନୁଷ୍ୟମାନେ କେଵଳ ଏକ କ୍ଷଣସ୍ଥାୟୀ ଅଧ୍ୟାୟ ମାତ୍ର, ସମଗ୍ର ବହିଟି ନୁହଁ। ମାଟି ତଳୁ ମିଳୁଥିଵା ପ୍ରାଚୀନ ଜୀଵନର ଏହି ନିଶ୍ଚଳ ଅଵଶେଷଗୁଡ଼ିକ ଆମକୁ ଅହରହ ମନେ ପକାଇ ଦିଅନ୍ତି ଯେ, ସୃଷ୍ଟିରେ କୌଣସି ଶକ୍ତି କିମ୍ବା ଵଂଶ ଅମର ନୁହେଁ। ଯିଏ ଦିନେ ନିଜ ପରିଵେଶର ସର୍ଵେସର୍ଵା ଥିଲା, ସେ ମଧ୍ୟ ସମୟର ଚକ୍ରରେ ଦିନେ ଧୂଳି ହୋଇଯାଏ। ବୋଧହୁଏ, ଏହି ଅନିତ୍ୟତା ଓ କ୍ରମାଗତ ରୂପାନ୍ତର ହିଁ ସଂସାରର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ସତ୍ୟ ଏଵଂ ପ୍ରକୃତିର ସବୁଠାରୁ ସୁନ୍ଦର ଵୈଚିତ୍ର୍ୟ।