୨୦୦୫ ମସିହାର କଥା। କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଜର୍ମାନୀର ସାକ୍ସୋନି-ଆନହାଲ୍ଟ ପ୍ରଦେଶର ୟୁଲାଉ (Eulau) ନାମକ ଏକ ଶାନ୍ତ ଗାଆଁରେ ଏକ ସାଧାରଣ କୋଠା ନିର୍ମାଣ ଏଵଂ କେନାଲ୍ ତିଆରି ପାଇଁ ମାଟି ଖୋଳା ଚାଲିଥିଲା।
ବଡ଼ ବଡ଼ ଜେସିବି ମେସିନ୍ ମାଟି ଖୋଳୁଥିଵା ସମୟରେ ହଠାତ୍ ଜଣେ ଶ୍ରମିକର ନଜର ମାଟିର ଗଭୀରତାରୁ ବାହାରିଥିଵା କିଛି ଧଳା ରଙ୍ଗର ଆକୃତି ଉପରେ ପଡ଼ିଲା। ସେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ପଥର ଭାବି ପ୍ରଥମେ ଆଡ଼େଇ ଦେଵାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, କିନ୍ତୁ କିଛି ପାଖକୁ ଯାଇ ଦେଖିଵା ପରେ ସେ ଚମକି ପଡ଼ିଲେ ।ତାହା ପଥର ନଥିଲା ଵରଂ ମଣିଷର କଙ୍କାଳ ଥିଲା ! କେବଳ ଗୋଟିଏ ନୁହେଁ, ପରସ୍ପର ସହ ଜଡ଼ିତ ହୋଇ ରହିଥିଵି ଅନେକଗୁଡ଼ିଏ କଙ୍କାଳ ସେଠାରେ ମିଳିଲା ।
କାମକୁ ବନ୍ଦ କରାଗଲା ଏଵଂ ସ୍ଥାନୀୟ ପ୍ରତ୍ନତାତ୍ତ୍ୱିକ ଵିଭାଗକୁ ସୂଚନା ଦିଆଗଲା। ଜର୍ମାନୀର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପ୍ରତ୍ନତତ୍ତ୍ୱଵିତ୍ ଡକ୍ଟର ହାରାଲ୍ଡ ମେଲର୍ ଏଵଂ ତାଙ୍କ ଗଵେଷକ ଦଳ ସେହି ସ୍ଥାନରେ ପହଞ୍ଚିଲେ। ପରିସ୍ଥିତି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ ଥିଲା, କାରଣ ସେହି କଙ୍କାଳଗୁଡ଼ିକ କୌଣସି ସାଧାରଣ ଶ୍ମଶାନର ନଥିଲା। ସେଗୁଡ଼ିକୁ ବହୁତ ଵିକୃତ ଓ ହୃଦୟଵିଦାରକ ଅଵସ୍ଥାରେ ପୋତା ଯାଇଥିଲା। ଡକ୍ଟର ମେଲର୍ଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶରେ ପ୍ରତ୍ନତତ୍ତ୍ୱଵିତ୍ମାନେ ବ୍ରଶ୍ ଏଵଂ ଛୋଟ ଛୋଟ ଯନ୍ତ୍ର ସାହାଯ୍ୟରେ ବହୁତ ସାଵଧାନତାର ସହ ମାଟି ହଟାଇଵା ଆରମ୍ଭ କଲେ। କିଛି ଦିର କଠିନ ପରିଶ୍ରମ ପରେ ମୋଟ୍ ୪ଟି ଗଣକବର ମିଳିଲା, ଯେଉଁଥିରେ ୧୩ ଜଣ ଲୋକଙ୍କର କଙ୍କାଳ ଥିଲା।
ସବୁଠାରୁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟର କଥା ଥିଲା ଯେ ଏହି ୧୩ଟି କଙ୍କାଳ କେଵଳ ମହିଳା ଓ ଛୋଟ ଛୋଟ ଶିଶୁମାନଙ୍କର କଙ୍କାଳ ଥିଲା । କବର ନମ୍ବର ୯୦୨କୁ ଯେତେବେଳେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସଫା କରାଗଲା, ସେତେବେଳେ ସେଠାରେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଵା ସମସ୍ତ ଗଵେଷକମାନଙ୍କ ଆଖି ଓଦା ହୋଇଯାଇଥିଲା। ସେଠାରେ ଜଣେ ମହିଳାଙ୍କ କଙ୍କାଳ ଥିଲା, ଯିଏ ଦୁଇଟି ଛୋଟ ପିଲାଙ୍କୁ ନିଜ କୋଳରେ ଜାବୁଡ଼ି ଧରି ଶୋଇଥିଲେ। ମହିଳାଙ୍କର ଗୋଟିଏ ହାତ ଏକ ଶିଶୁର ମୁଣ୍ଡ ତଳେ ତକିଆ ଭଳି ରହିଥିଲା।
ଵୈଜ୍ଞାନିକମାନେ ଯେତେବେଳେ ଏହି କଙ୍କାଳଗୁଡ଼ିକର Radiocarbon Dating ଓ DNA ପରୀକ୍ଷା କଲେ, ସେତେବେଳେ ଜଣାପଡ଼ିଲା ଯେ ଏହି ଘଟଣା ଆଜିଠାରୁ ପ୍ରାୟ ୪,୬୦୦ ଵର୍ଷ ପୂର୍ଵର ଅର୍ଥାତ୍ ପ୍ରାୟ ଖ୍ରୀଷ୍ଟପୂର୍ଵ ୨୬୦୦ ସମୟର ଥିଲା । ସେତେବେଳେ ସେହି ଅଞ୍ଚଳର ଲୋକେ ପ୍ରସ୍ତର ଯୁଗରେ ଥିଲା ପ୍ରଥମେ ଗଵେଷକମାନେ ଭାବିଥିଲେ ଯେ ହୁଏତ କୌଣସି ମହାମାରୀ କିମ୍ବା ପ୍ରାକୃତିକ ଵିପର୍ଯ୍ୟୟ ଯୋଗୁଁ ଏମାନଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଛି। କିନ୍ତୁ ଯେତେବେଳେ ନ୍ୟାୟିକ ମାନଵଵିଜ୍ଞାନୀ(Forensic Anthropologists)ମାନେ କଙ୍କାଳଗୁଡ଼ିକର ହାଡ଼ ଓ ଖପୁରୀକୁ ଅଣିଵୀକ୍ଷଣ ସାହାଯ୍ୟରେ ପରୀକ୍ଷା କଲେ, ସେତେବେଳେ ଏକ ଅତି ଭୟଙ୍କର ଅପରାଧର କାହାଣୀ ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଲା। ଗଵେଷଣାରୁ ଜଣାପଡ଼ିଲା ଯେ, ସେହି ଗୋଷ୍ଠୀରେ ଥିଵା ପ୍ରତ୍ୟେକ ମହିଳାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରେ ଏଵଂ ଶରୀରରେ ଗଭୀର ଆଘାତର ଚିହ୍ନ ଥିଲା। ଜଣେ ପ୍ରାପ୍ତଵୟସ୍କ ମହିଳାଙ୍କ ଖପୁରୀ ପଛପଟୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିଲା। ତାଙ୍କୁ କୌଣସି ଭାରୀ ପଥର କିମ୍ବା କାଠର ହତିଆର ସାହାଯ୍ୟରେ ଅତି ନିର୍ମମ ଭାବେ ପଛପଟୁ ପିଟି ପିଟି ହତ୍ୟା କରାଯାଇଥିଲା।ମହିଳାମାନଙ୍କ ହାତର ହାଡ଼ଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିଲା। ଅର୍ଥାତ୍, ଯେତେବେଳେ ସେମାନଙ୍କ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରାଯାଉଥିଲା, ସେମାନେ ନିଜ ମୁଣ୍ଡକୁ ବଞ୍ଚାଇଵା ପାଇଁ ହାତ ଆଗକୁ ବଢ଼ାଇଥିଲେ ଏଵଂ ଆକ୍ରମଣକାରୀମାନେ ସେମାନଙ୍କ ହାତକୁ ନିର୍ଦ୍ଦୟ ଭାବେ ପିଟି ଭାଙ୍ଗି ଦେଇଥିଲେ। କେଵଳ ମହିଳା ନୁହଁନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ସହ ଥିଵା ୫ ଵର୍ଷରୁ କମ୍ ଵୟସର ଶିଶୁମାନଙ୍କ ଖପୁରୀକୁ ମଧ୍ୟ ପଥରରେ ଛେଚି ଦିଆଯାଇଥିଲା। ଏକ ଅତି ଛୋଟ ଶିଶୁର ପଞ୍ଜରା ହାଡ଼ ଭିତରେ Flint ଜାତୀୟ କଠିନ ସିଲିକାମୟ ଶିଳାର ତୀର ମୁନ ପଶି ରହିଥିଵାର ଦେଖିଵାକୁ ମିଳିଥିଲା।
ଵୈଜ୍ଞାନିକମାନେ DNA ଓ ଦାନ୍ତର ଆଇସୋଟୋପ୍ ପରୀକ୍ଷା ସାହାଯ୍ୟରେ ସେହି ସମୟର ସାମାଜିକ ପରିସ୍ଥିତିକୁ ବୁଝିଵାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ। ଏଥିରୁ ଯେଉଁ ତଥ୍ୟ ମିଳିଲା, ତାହା ପ୍ରାଚୀନ ସମାଜରେ ମହିଳାଙ୍କ ସ୍ଥିତି ଏଵଂ ସେମାନଙ୍କ ଉପରେ ହେଉଥିଵା ଅତ୍ୟାଚାରର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ପ୍ରମାଣ ଥିଲା ।
ଗଵେଷଣାର ତଥ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ ସେହି ସମାଜରେ ପୁରୁଷମାନେ ନିଜ ଜନ୍ମସ୍ଥାନରେ ରହୁଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ମହିଳାମାନଙ୍କୁ ଅନ୍ୟ ଅଞ୍ଚଳରୁ କିଣି କିମ୍ବା ଵିଵାହ କରି ଅଣାଯାଉଥିଲା। ଵୈଜ୍ଞାନିକ ଭାଷାରେ ଏହାକୁ
Patrilocality ଵା ପିତୃସ୍ଥାନୀୟ ଵାସ କୁହାଯାଏ ଯାହା ଆଜି ବି ମାନଵ ସମାଜ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରାୟ ସର୍ଵତ୍ର ରହିଛି । ତେବେ ଆଜି ଭଳି ସେତେବେଳେ ବି ମହିଳାମାନେ ସେହି ଗୋଷ୍ଠୀରେ ସବୁବେଳେ "ବାହାର ଲୋକ" ଥିଲେ ଏଵଂ ସେମାନଙ୍କର ସାମାଜିକ ସୁରକ୍ଷା ବହୁତ କମ୍ ଥିଲା।
Eulau ଗ୍ରାମରୁ ମିଳିଥିଵା ସେହି ଗଣକବରରେ କୌଣସି ସୁସ୍ଥ ଵା ଯୁଵକ ପୁରୁଷର କଙ୍କାଳ ନଥିଲା। ଏଥିରୁ ଅନୁମାନ କରାଗଲା ଯେ, ଯେତେବେଳେ ସେହି ଗାଁର ପୁରୁଷମାନେ ପଶୁ ଚରାଇଵାକୁ କିମ୍ବା ଶିକାର ପାଇଁ ବାହାରକୁ ଯାଇଥିଲେ, ସେହି ସମୟର ସୁଯୋଗ ନେଇ କୌଣସି ଶତ୍ରୁ ଗୋଷ୍ଠୀର ଲୋକମାନେ ଗାଁ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରିଥିଲେ। ଶତ୍ରୁମାନେ ସେହି ସମାଜର ଵଂଶ ଶେଷ କରିଵା ପାଇଁ ଏଵଂ ପୁରୁଷମାନଙ୍କୁ ଦୁର୍ଵଳ କରିଵା ପାଇଁ ଘରେ ଏକା ଥିଵା ମହିଳା ଓ ଶିଶୁମାନଙ୍କୁ ଧରିଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କ ସହ ଅତ୍ୟାଚାର କରାଯାଇଥିଲା ଏଵଂ ପରେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଧାଡ଼ିରେ ଠିଆ କରି ଅତି ନିର୍ମମ ଭାବେ ମୁଣ୍ଡକୁ ପଥରରେ ଛେଚି ହତ୍ୟା କରାଯାଇଥିଲା। ଯେତେବେଳେ ଗାଁର ପୁରୁଷମାନେ ଫେରିଲେ, ସେମାନେ ସବୁକିଛି ଶେଷ ହୋଇଯାଇଥିଵାର ଦେଖିଲେ ଏଵଂ ଲୁହଭରା ଆଖିରେ ନିଜ ସ୍ତ୍ରୀ ଓ ପିଲାମାନଙ୍କୁ ସେହି ସ୍ନେହପୂର୍ଣ୍ଣ ଆଲିଙ୍ଗନ ମୁଦ୍ରାରେ ସେଠାରେ ପୋତି ଦେଇଥିଲେ।
ତେବେ ପ୍ରାଚୀନ ମାନଵ ଆଜି ଭଳି ହିଂସ୍ର ସ୍ଵଭାଵର ଥିଲା ବୋଲି ଏହା ଏକମାତ୍ର ପ୍ରାଚୀନ ପ୍ରମାଣ ନୁହେଁ ଵରଂ ଏହିପରି ଅନେକ ଉଦାହରଣ ରହିଛି । ୟୁଲାଉର ସେହି ହୃଦୟଵିଦାରକ ଦୃଶ୍ୟ ଭଳି ପୃଥିଵୀର ଵିଭିନ୍ନ କୋଣରୁ ଏପରି ଅନେକ ଲୋମହର୍ଷଣକାରୀ ଘଟଣା ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଛି, ଯାହା ମଣିଷର ଅତୀତକୁ ରକ୍ତାକ୍ତ କରିଦିଏ।
୧୯୮୩ ମସିହାରେ ଜର୍ମାନୀର ଟାଲହାଇମ୍ରେ Eberhard Erb ନାମକ ଜଣେ ସାଧାରଣ ଵ୍ୟକ୍ତି ନିଜ ବଗିଚାରେ କିଛି କାମ ପାଇଁ ମାଟି ଖୋଳୁଥିଲେ। ହଠାତ୍ ତାଙ୍କ କୋଦାଳ ଏକ ହାଡ଼ରେ ବାଜିଲା। ପ୍ରଥମେ ସେ ତାହାକୁ କୌଣସି ପଶୁର ହାଡ଼ ଭାବିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଅଧିକ ଖୋଳିଵା ପରେ ସେଠାରୁ ଗୋଟିଏ ପରେ ଗୋଟିଏ ମଣିଷ ଖପୁରୀ ବାହାରିଵାକୁ ଲାଗିଲା। ସ୍ଥାନୀୟ ପ୍ରତ୍ନତତ୍ତ୍ୱ ବିଭାଗକୁ ଖବର ଦିଆଗଲା ଏଵଂ Jörg Bielଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଯେତେବେଳେ ଵୈଜ୍ଞାନିକ ଖନନ ଆରମ୍ଭ ହେଲା, ସେଠାରୁ ଏକ ଭୟଙ୍କର ସତ୍ୟ ପଦାକୁ ଆସିଲା। ମାଟି ତଳୁ ୩୪ ଜଣ ପୁରୁଷ, ମହିଳା ଓ ଶିଶୁଙ୍କ କଙ୍କାଳ ମିଳିଲା। ଏହା ପ୍ରାୟ ୭,୦୦୦ ଵର୍ଷ ପୂର୍ଵର ଘଟଣା ଥିଲା। ଵୈଜ୍ଞାନିକମାନେ ଦେଖିଲେ ଯେ ଅଧିକାଂଶ ଖପୁରୀକୁ ପଛପଟୁ ପଥର ନିର୍ମିତ କୁରାଢ଼ୀ ସାହାଯ୍ୟରେ ଅତି ନିର୍ମମ ଭାବେ ଭାଙ୍ଗି ଦିଆଯାଇଥିଲା। ଏଥିରୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଅନୁମାନ କରାଗଲା ଯେ, ବୋଧହୁଏ ଦିନର କୌଣସି ଏକ ସମୟରେ ଏହି ଲୋକମାନେ ନିଜ ନିଜ କାମରେ ଵ୍ୟସ୍ତ ଥିଵା ବେଳେ ଆକ୍ରମଣକାରୀମାନେ ହଠାତ୍ ପଛଆଡୁ ଆକ୍ରମଣ କରି ଗୋଟିଏ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବସ୍ତିକୁ ନିର୍ଦ୍ଦୟ ଭାବେ ଶେଷ କରିଦେଇଥିଲେ।
ସେହି ୧୯୮୩ ମସିହାରେ ହିଁ ଅଷ୍ଟ୍ରିଆର ଆସ୍ପାର୍ଣ୍ଣ ନିକଟସ୍ଥ Schletzରେ ଆଉ ଏକ ଆଵିଷ୍କାର ହେଲା। ଏକ ପ୍ରାଚୀନ ଖାତର ସର୍ଵେକ୍ଷଣ ବେଳେ ପ୍ରତ୍ନତତ୍ତ୍ୱଵିତ୍ମାନେ ଚମକି ପଡ଼ିଲେ। ପ୍ରସିଦ୍ଧ ମାନଵଵିଜ୍ଞାନୀ ମାରିଆ ଟେଶଲର୍-ନିକୋଲା ଏଵଂ ତାଙ୍କ ଦଳ ଯେତେବେଳେ ସେଠାରେ ଖନନ କଲେ, ସେମାନଙ୍କୁ ପ୍ରାୟ ୭,୦୦୦ ଵର୍ଷ ପୁରୁଣା ଶତାଧିକ ଲୋକଙ୍କ କଙ୍କାଳ ମିଳିଲା।
ଏହି ଗାଁର ଲୋକମାନେ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କଠାରୁ ବଞ୍ଚିଵା ପାଇଁ ଗାଁ ଚାରିପଟେ ଏକ ଖାଇ ଖୋଳିଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟଵଶତଃ ସେହି ଖାଇ ହିଁ ସେମାନଙ୍କର ଶେଷ ଵିଶ୍ରାମସ୍ଥଳୀ ପାଲଟିଗଲା। ଏଠାରେ ମଧ୍ୟ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ପିଟି ପିଟି ହତ୍ୟା କରାଯାଇଥିଲା। କିନ୍ତୁ ସବୁଠାରୁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟର କଥା ଥିଲା ଯେ, ଏତେ ବଡ଼ ଗଣକବରରେ ଯୁଵତୀ ମହିଳାମାନଙ୍କର କଙ୍କାଳ ପ୍ରାୟତଃ ନଥିଲା। ଏଥିରୁ ଗଵେଷକମାନେ ଏକ ସମ୍ଭାଵ୍ୟ ଵ୍ୟାଖ୍ୟା ବାହାର କଲେ ଯେ—ଆକ୍ରମଣକାରୀମାନେ ଗାଁର ପୁରୁଷ, ବୃଦ୍ଧ ଓ ଶିଶୁମାନଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିଵା ପରେ ବୋଧହୁଏ ଯୁଵତୀମାନଙ୍କୁ ନିଜ ସହ ଅପହରଣ କରି ନେଇଯାଇଥିଲେ।
୨୦୧୨ ମସିହାରେ ଆଫ୍ରିକାର କେନିଆ ସ୍ଥିତ ତୁର୍କାନା ହ୍ରଦ ନିକଟରେ ଏକ ସାଧାରଣ ସର୍ଵେକ୍ଷଣ କରୁଥିଲେ କେମ୍ବ୍ରିଜ୍ ଵିଶ୍ୱଵିଦ୍ୟାଳୟର ପ୍ରତ୍ନତତ୍ତ୍ୱଵିତ୍ ଡକ୍ଟର ମାର୍ଟା ମିରାଜୋନ୍ ଲାହର୍ ଏଵଂ ତାଙ୍କ ଦଳ। ସେଠାରେ ସେମାନଙ୍କୁ ଯାହା ମିଳିଲା, ତାହା ମଣିଷ ଇତିହାସର ଏକ ବହୁତ ପୁରୁଣା ଓ କଳା ଅଧ୍ୟାୟ ଥିଲା। ପ୍ରାୟ ୧୦,୦୦୦ ଵର୍ଷ ପୂର୍ଵର ୨୭ ଜଣ ଶିକାରୀ-ସଂଗ୍ରାହକ ଗୋଷ୍ଠୀର ଅଵଶେଷ ସେଠାରୁ ମିଳିଲା। ସେଥିମଧ୍ୟରୁ ୧୨ଟି କଙ୍କାଳ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା ଏଵଂ ଅନେକଙ୍କ ହାତ ଏପରି ଭାବେ ରହିଥିଲା ଯେମିତି ସେମାନଙ୍କୁ ବାନ୍ଧି ଦିଆଯାଇଥିଲା। ହାଡ଼ଗୁଡ଼ିକରେ ତୀର ଓ ପଥର ବ୍ଲେଡ୍ ପଶି ରହିଥିଲା ଏଵଂ ଖପୁରୀରେ ଗଭୀର ଆଘାତ ଥିଲା। ସବୁଠାରୁ କଷ୍ଟଦାୟକ କଥା ଥିଲା ଯେ, ମୃତକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଜଣେ ଗର୍ଭଵତୀ ମହିଳା ମଧ୍ୟ ଥିଲେ ଯାହାଙ୍କୁ ନିର୍ଦ୍ଦୟ ଭାବେ ହତ୍ୟା କରାଯାଇଥିଲା। ଏହି ଘଟଣାକୁ ପ୍ରାଗୈତିହାସିକ ଗୋଷ୍ଠୀଗତ ହିଂସାର ସବୁଠାରୁ ପ୍ରାଚୀନ ଓ ଦୃଢ଼ ପ୍ରମାଣ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଏ।
୨୦୦୬ ମସିହାରେ ଜର୍ମାନୀରେ ଏକ ନୂଆ ରାସ୍ତା ନିର୍ମାଣ ପାଇଁ ମାଟି ଖୋଳାଯାଉଥିଲା। ଠିକ୍ ସେତିକିବେଳେ ପ୍ରାୟ ୭,୦୦୦ ଵର୍ଷ ପୁରୁଣା ଏକ ଗଣକବର ପଦାକୁ ଆସିଲା ଯେଉଁଥିରେ ୨୬ ଜଣଙ୍କ କଙ୍କାଳ ଥିଲା।
ଖ୍ରୀଷ୍ଟିଆନ୍ ମେୟର୍ ଏଵଂ ତାଙ୍କ ସହଯୋଗୀମାନେ ଯେତେବେଳେ ଏହା ଉପରେ ଗଵେଷଣା କଲେ, ସେତେବେଳେ ଯେଉଁ ତଥ୍ୟ ମିଳିଲା ତାହା ଶିହରଣ ଖେଳାଇଦେଵା ଭଳି ଥିଲା। କାରଣ ଏଠାରେ କେଵଳ ହତ୍ୟା କରାଯାଇନଥିଲା ଵରଂ ମୃତକମାନଙ୍କ ଗୋଡ଼ର ହାଡ଼ଗୁଡ଼ିକୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟମୂଳକ ଭାବେ ଭାଙ୍ଗି ଦିଆଯାଇଥିଲା। ଅର୍ଥାତ୍, ଆକ୍ରମଣକାରୀମାନେ ସେମାନଙ୍କୁ ଵିକଳାଙ୍ଗ କରିଵା ଵା ନିର୍ଯାତନା ଦେବାର ପାଶଵିକ ପ୍ରଵୃତ୍ତି ରଖିଥିଲେ।
କିନ୍ତୁ କେଵଳ ୟୁରୋପ କିମ୍ବା ଆଫ୍ରିକା ନୁହେଁ, ଏସିଆ ମହାଦେଶରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ପ୍ରାଗୈତିହାସିକ ହିଂସାର ପ୍ରମାଣ ରହିଛି।
ଚୀନ୍ର ଶାନ୍ସି ପ୍ରଦେଶରେ ଥିଵା ଶିମାଓ ଏକ ୪,୦୦୦ ଵର୍ଷ ପୁରୁଣା ପ୍ରାଚୀନ ସହର। ୨୦୧୨ ମସିହାରେ ଯେତେବେଳେ ପ୍ରତ୍ନତତ୍ତ୍ୱଵିତ୍ମାନେ ଏଠାରେ ଥିଵା ସହରର କାନ୍ଥ ନିକଟରେ ଖନନ କଲେ, ସେମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୋଇଗଲେ। ସେଠାରେ ୬ଟି ବଡ଼ ଗାତ ମିଳିଲା, ଯେଉଁଥିରେ ୮୦ରୁ ଅଧିକ ଯୁଵତୀ ମହିଳା ଏଵଂ ୯ଜଣ ପୁରୁଷଙ୍କ କଟା ମୁଣ୍ଡ ଵା ଖପୁରୀ ପୋତା ହୋଇଥିଲା। ଵୈଜ୍ଞାନିକମାନେ ଅନୁମାନ କରନ୍ତି ଯେ ଏହି ମହିଳାମାନେ ତଥା ପୁରୁଷମାନେ ବୋଧହୁଏ ଶତ୍ରୁ ଗୋଷ୍ଠୀର ଥିଲେ ଏଵଂ ସହରର କାନ୍ଥ ନିର୍ମାଣ ବେଳେ ସେମାନଙ୍କୁ ମଣିଷ ବଳି ଆକାରରେ ଅତି ନିର୍ମମ ଭାବେ କାଟି ପୋତି ଦିଆଯାଇଥିଲା।
ଏହି ସମସ୍ତ ଘଟଣାଵଳୀ ଆମକୁ ଚିନ୍ତା କରିଵାକୁ ବାଧ୍ୟ କରେ ଯେ ଆଜିର ସମାଜରେ ଆମେ ଯେଉଁ ହିଂସା କିମ୍ବା କ୍ରୂରତା ଦେଖୁଛୁ, ତାହା କେଵଳ ଆଧୁନିକ ଯୁଗର ସମସ୍ୟା ନୁହେଁ। ପ୍ରାଚୀନ ପ୍ରସ୍ତର ଯୁଗରେ ମଧ୍ୟ ସମ୍ପତ୍ତି, ସୁରକ୍ଷା ଓ ଅହଂକାର ପାଇଁ ମଣିଷ ମଣିଷର ରକ୍ତ ଶୋଷିଵାକୁ ପଛାଉନଥିଲା।
ତେବେ କେହି କେହି କୁହନ୍ତି ଯେ ପୃଥିଵୀରେ ଭାରତ ହିଁ ପଵିତ୍ର କର୍ମଭୂମି ଥିଲା ଏଵଂ ପୃଥିଵୀର ବାକି ଅଂଶ ଭୋଗଭୂମି ଥିଲା । ଭାରତରେ ଲୋକ ଆର୍ଯ୍ୟ ଓ ଭଦ୍ର ଥିଲେ ଏଵଂ ବାକି ଵିଶ୍ଵର ଲୋକେ ଅନାର୍ଯ୍ୟ ବର୍ବର ଥିଲେ ତେଣୁ ଭାରତରେ ବଡ଼ ବଡ଼ ଗଣକଵର ମିଳିନାହିଁ । ମହେଞ୍ଜୋଦାରୋ କିମ୍ବା ରୂପକୁଣ୍ଡ ହ୍ରଦରେ ମିଳିଥିଵା କଙ୍କାଳଗୁଡ଼ିକୁ ପ୍ରଥମେ ଗଣହତ୍ୟା ବୋଲି ଭାବିନିଆଯାଇଥିଲା, କିନ୍ତୁ ଆଧୁନିକ ଗଵେଷଣାରୁ ଜଣାପଡ଼ିଛି ଯେ ସେଗୁଡ଼ିକ ରୋଗ କିମ୍ବା ପ୍ରାକୃତିକ ଵିପର୍ଯ୍ୟୟର ଶିକାର ହୋଇଥିଲେ। ଅତଃ କିଛି ଲୋକ ମତ ଦିଅନ୍ତି ଯେ କେଵଳ ଭାରତ ପରିପ୍ରେକ୍ଷୀରେ ପୁରାଣ ଗାଥାରେ ସତ୍ୟ ଓ ତ୍ରେତାଯୁଗରେ ଲୋକମାନେ ହିଂସ୍ର ନଥିଲେ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି । ମାତ୍ର ଏହି କଥାଟି କେମିତି ଭୁଲ୍ ତାହାର ମଧ୍ୟ ପ୍ରମାଣ ଅଛି ।
ପ୍ରାୟ ୧୧,୦୦୦–୧୨,୦୦୦ ଵର୍ଷ ପୂର୍ଵେ ଆଜିର ଉତ୍ତରପ୍ରଦେଶର ପ୍ରତାପଗଡ଼ ଅଞ୍ଚଳରେ ଅଵସ୍ଥିତ ସରାୟ ନାହାର ରାୟ ନାମକ ସ୍ଥାନରେ ଏକ ମଧ୍ୟ-ପ୍ରସ୍ତର ଯୁଗୀୟ ମାନଵଗୋଷ୍ଠୀ ଵାସ କରୁଥିଲେ। ସେଠାରେ ପୁରାତତ୍ତ୍ୱିକ ଖନନ ସମୟରେ ଅନେକ ମାନଵ କଙ୍କାଳ ସହ କ୍ଷୁଦ୍ର ପଥର ଅସ୍ତ୍ର ଵା ମାଇକ୍ରୋଲିଥ୍ ମିଳିଥିଲା। ଵିଶେଷତଃ ଜଣେ ଵ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ କଙ୍କାଳର ପଞ୍ଜରା ହାଡ଼ ଭିତରେ ଏକ କ୍ଷୁଦ୍ର ପଥର ଫଳା ପଶି ରହିଥିଵାର ପ୍ରମାଣ ମିଳିଥିଲା। ଏହି ଆଵିଷ୍କାରରୁ ସେ ଵ୍ୟକ୍ତି ପ୍ରକ୍ଷେପ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର ସମ୍ଭଵତଃ ତୀରଦ୍ୱାରା ଆଘାତପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଥିଵାର ସମ୍ଭାଵନା ପ୍ରକାଶ ପାଏ। ତେଣୁ ସରାୟ ନାହାର ରାୟର ଏହି ଆଵିଷ୍କାରକୁ ଭାରତୀୟ ଉପମହାଦେଶରେ ପ୍ରାଗୈତିହାସିକ ଆନ୍ତଃମାନଵୀୟ ହିଂସାର ଅନ୍ୟତମ ପ୍ରାଚୀନ ଓ ସ୍ପଷ୍ଟ ପୁରାତତ୍ତ୍ୱିକ ପ୍ରମାଣ ଭାବେ ଗଣ୍ୟ କରାଯାଏ।
କିନ୍ତୁ ତଥାପି ଭାରତରେ ପୃଥିଵୀର ଅନ୍ୟ ଅଞ୍ଚଳ ଭଳି ପ୍ରାଗୈତିହାସିକ ଗଣକବର କିମ୍ବା ଵ୍ୟାପକ ଗୋଷ୍ଠୀଗତ ହିଂସାର ପ୍ରମାଣ ଵିରଳ ହେଵାର ଅର୍ଥ କ'ଣ ଭାରତୀୟମାନେ ହିଂସ୍ର ନଥିଲେ କିମ୍ବା ଭାରତରେ ମାନଵ ସମାଜ ଅଧିକ ଉନ୍ନତ ଥିଲା ତେଣୁ ହିଂସାକାଣ୍ଡ କମ୍ ହେଉଥିଲା ?
ଭାରତରେ ପ୍ରାଗୈତିହାସିକ ଗଣକଵର ନମିଳିଵା ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଗଵେଷକମାନେ ମୁଖ୍ୟତଃ ୫ଟି ବଡ଼ କାରଣ ଦର୍ଶାଇଛନ୍ତି ।
ପ୍ରଥମତଃ ଭାରତର ଜଳବାୟୁ ମୁଖ୍ୟତଃ ଗରମ, ଆର୍ଦ୍ର (Humid) ଏଵଂ ମୌସୁମୀ ପ୍ରଭାଵିତ। ୟୁରୋପର ଥଣ୍ଡା ବରଫ କିମ୍ବା ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟର ଶୁଖିଲା ମରୁଭୂମି ଅଞ୍ଚଳରେ ହାଡ଼ ହଜାର ହଜାର ଵର୍ଷ ଧରି ସୁରକ୍ଷିତ ରହିପାରେ। କିନ୍ତୁ ଭାରତର ମାଟିରେ ଅମ୍ଳତା ଅଧିକ ଏଵଂ ଲଗାତାର ଵର୍ଷା ଓ ଵନ୍ୟା କାରଣରୁ ମାଟି ତଳେ ଥିଵା କଙ୍କାଳ କିମ୍ବା ଜୈଵିକ ପଦାର୍ଥ ଖୁବ୍ ଶୀଘ୍ର ନଷ୍ଟ ହୋଇ ମାଟିରେ ମିଶିଯାଏ।
ଦୁଇରେ ଭାରତରେ ବହୁ ପ୍ରାଚୀନ କାଳରୁ ଶଵକୁ ପୋତିଵା ପରିଵର୍ତ୍ତେ ନିଆଁରେ ପୋଡ଼ିଵାର ପ୍ରଥା ଆରମ୍ଭ ହୋଇଯାଇଥିଲା। ଶବଦାହ କରିଦେଵା ଫଳରେ ହାଡ଼ରେ ଥିଵା ଆଘାତର ଚିହ୍ନ ଵା ହିଂସାର ପ୍ରମାଣ ପାଉଁଶରେ ମିଶିଯାଏ, ଯାହାକୁ ପ୍ରତ୍ନତତ୍ତ୍ୱଵିତ୍ମାନେ ଖୋଜି ପାଇଵା ଅସମ୍ଭଵ ।
ପୁଣି ଭାରତୀୟ ଉପମହାଦେଶ ବହୁତ ଵିଶାଳ ଏଵଂ ଏଠାରେ ଜଙ୍ଗଲ ଓ ନଦୀର ଅଭାଵ ନଥିଲା। ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ଜନସଂଖ୍ୟା ଘନତ୍ୱ କମ୍ ଥିଵାରୁ ଜମି ଵା ଖାଦ୍ୟ ପାଇଁ ଗୋଷ୍ଠୀ-ଗୋଷ୍ଠୀ ମଧ୍ୟରେ ସଂଘର୍ଷର ଆଵଶ୍ୟକତା ୟୁରୋପ ତୁଳନାରେ କମ୍ ଥିଲା। ସିନ୍ଧୁ ଘାଟୀ ସଭ୍ୟତା ମଧ୍ୟ ମୁଖ୍ୟତଃ ଏକ ଵାଣିଜ୍ୟ-କୈନ୍ଦ୍ରିକ ସଭ୍ୟତା ଥିଲା। ସେଠାରୁ ବଡ଼ ଧରଣର ଯୁଦ୍ଧାସ୍ତ୍ର ମିଳିନାହିଁ, ଯାହା ପ୍ରମାଣ କରେ ଯେ ଲୋକମାନେ ଯୁଦ୍ଧ ଅପେକ୍ଷା ବେପାର ଓ ଵ୍ୟଵସାୟରେ ଅଧିକ ଧ୍ୟାନ ଦେଉଥିଲେ।
ସେହିପରି ଭାରତର ପ୍ରମୁଖ ନଦୀ ଉପତ୍ୟକାଗୁଡ଼ିକରେ ହଜାର ହଜାର ଵର୍ଷ ଧରି ନିରନ୍ତର ମଣିଷ ଵସଵାସ କରିଆସୁଛି। ଗୋଟିଏ ସ୍ଥାନରେ ପିଢ଼ି ପରେ ପିଢ଼ି କୃଷି କରିଵା, ଘର ଗଢ଼ିଵା ଏଵଂ ନୂଆ ନଗର ନିର୍ମାଣ କରିଵା ଫଳରେ ମାଟି ତଳେ ଥିଵା ଅନେକ ପ୍ରାଚୀନ ପ୍ରତ୍ନତାତ୍ତ୍ୱିକ ପ୍ରମାଣ ସବୁଦିନ ପାଇଁ ଧ୍ୱଂସ ହୋଇଯାଇଛି।
ୟୁରୋପରେ ଗତ ୧୫୦ ଵର୍ଷ ଧରି ଛୋଟ ଛୋଟ ସ୍ଥାନରେ ମଧ୍ୟ ଅତ୍ୟାଧୁନିକ ଜ୍ଞାନକୌଶଳ ଵ୍ୟଵହାର କରି ବହୁତ ଗଭୀର ଖନନ କରାଯାଇଛି। ତୁଳନାତ୍ମକ ଭାବେ ଭାରତ ଏତେ ଵିଶାଳ ହୋଇଥିଵାରୁ ଏଵଂ ପାଣ୍ଠିର ସୀମିତତା ଯୋଗୁଁ ଏଠାରେ ପ୍ରାଗୈତିହାସିକ ହିଂସାକୁ ନେଇ ସେତେ ଵ୍ୟାପକ ସ୍ତରରେ ଖନନ ହୋଇପାରି ନାହିଁ।
ଅର୍ଥାତ୍, ପ୍ରାଚୀନ ଭାରତରେ ମଧ୍ୟ ହିଂସା ନିଶ୍ଚୟ ଥିଲା, କିନ୍ତୁ ଭୌଗୋଳିକ ଓ ସାଂସ୍କୃତିକ କାରଣରୁ ତାହାର ପ୍ରମାଣ ଆଜି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସୁରକ୍ଷିତ ହୋଇ ରହିପାରିଲା ନାହିଁ।
ତେଣୁ ଭାରତରେ ପ୍ରାଗୈତିହାସିକ ଗଣକବରର ପ୍ରମାଣ ନ ମିଳିଵାର ଅର୍ଥ ନୁହେଁ ଯେ ଏଠାରେ ହିଂସା ନଥିଲା ଵରଂ ପ୍ରମାଣଗୁଡ଼ିକ ସୁରକ୍ଷିତ ହୋଇ ରହିପାରିଲା ନାହିଁ ଵା ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରମାଣ ମିଳିନାହିଁ ।"
ଅସ୍ତୁ ଆମେ ଯେତେବେଳେ ଅତୀତ ଆଡ଼କୁ ଅନାଉ, ଆମେ ଏକ କାଳ୍ପନିକ ‘ସୁଵର୍ଣ୍ଣ ଯୁଗ’ କିମ୍ବା ‘ସତ୍ୟ ଯୁଗ’ର କଳ୍ପନା କରୁ। ଆମେ ଭାବୁ ଯେ ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ମଣିଷ ପ୍ରକୃତି ସହ ତାଳ ଦେଇ ଶାନ୍ତିରେ ବଞ୍ଚୁଥିଲା ଏଵଂ ଆଧୁନିକତା ହିଁ ଆମ ଭିତରେ ଲୋଭ, ହିଂସା ଓ ଅହଂକାର ଭରିଦେଇଛି। କିନ୍ତୁ ଵିଵର୍ତ୍ତନଵାଦୀ ଜୀଵଵିଜ୍ଞାନ ଏଵଂ ମନୋଵିଜ୍ଞାନ ଏହି "ଆଦର୍ଶ ଆଦିମ ମାନଵ" ଧାରଣାକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପେ ଖଣ୍ଡନ କରେ। ପ୍ରକୃତି କୌଣସି ଶାନ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ଉଦ୍ୟାନ ନୁହେଁ ଵରଂ ଏହା ଏକ ନିଷ୍ଠୁର ରଣାଙ୍ଗନ। ଆଉ ମଣିଷ ଏହି ରଣାଙ୍ଗନର ସବୁଠାରୁ ଭୟଙ୍କର ଶିକାରୀ।
ଆମର ନିକଟତମ ଜୈଵିକ ସମ୍ପର୍କୀୟ, ସିମ୍ପାଞ୍ଜିମାନଙ୍କୁ ଅଧ୍ୟୟନ କଲେ ଆମେ ଦେଖିଵାକୁ ପାଉ ଯେ ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ନିଜ ନିଜ ଭିତରେ ଦଳ ଗଠନ କରନ୍ତି, ନିଜ ଅଞ୍ଚଳର ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ପହରା ଦିଅନ୍ତି ଏଵଂ ସୁଯୋଗ ପାଇଲେ ପଡ଼ୋଶୀ ଦଳର ସଦସ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଯୋଜନାବଦ୍ଧ ଭାବେ ଆକ୍ରମଣ କରି ହତ୍ୟା କରନ୍ତି। ମଣିଷର ଡିଏନ୍ଏରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଆଦିମ ହିଂସ୍ରତାର ଵୀଜ ଲୁଚି ରହିଛି। ମନୋଵିଜ୍ଞାନୀମାନେ ଏହାକୁ ମାନଵୀୟ ପ୍ରଵୃତ୍ତିର ଏକ ଅଵିଚ୍ଛେଦ୍ୟ ଅଙ୍ଗ ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି। ବଞ୍ଚି ରହିଵାର ସଂଘର୍ଷ, ଖାଦ୍ୟ, ସମ୍ବଳ ଏଵଂ ନିଜ ଵଂଶବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ପ୍ରାଚୀନ ମଣିଷ ପାଇଁ ହିଂସା କୌଣସି ଅପରାଧ ନଥିଲା ଵରଂ ଏହା ଏକ ”ଜୈଵିକ ଆବଶ୍ୟକତା" ତଥା ସଫଳ ହେଵାର ଏକମାତ୍ର ଉପାୟ ଥିଲା।
ମନୋଵିଜ୍ଞାନରେ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ତତ୍ତ୍ୱ ରହିଛି ଯାହାକୁ ଆମେ "ଇନ୍-ଗ୍ରୁପ୍ ବନାମ୍ ଆଉଟ୍-ଗ୍ରୁପ୍ ଡାଇନାମିକ୍ସ" ବୋଲି କହୁ। ମଣିଷର ମସ୍ତିଷ୍କ ନିଜ ଗୋଷ୍ଠୀର ଲୋକମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଅସୀମ ସହାନୁଭୂତି, ଭଲପାଇଵା ଏଵଂ ତ୍ୟାଗର ଭାଵନା ରଖିଵା ପାଇଁ ଵିଵର୍ତ୍ତିତ ହୋଇଛି। ଆମ ମସ୍ତିଷ୍କରୁ କ୍ଷରଣ ହେଉଥିଵା ’Oxytocin’ ହରମୋନ୍ ଆମକୁ ନିଜ ପରିଵାର ଓ ଗୋଷ୍ଠୀ ପ୍ରତି ଵିଶ୍ୱସ୍ତ ରହିଵାକୁ ପ୍ରେରିତ କରେ। କିନ୍ତୁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟର କଥା ହେଉଛି, ଏହି ସମାନ ହରମୋନ୍ ବାହାର ଗୋଷ୍ଠୀ ପ୍ରତି ଆମ ମନରେ ଭୟ, ଘୃଣା ଓ ନିଷ୍ଠୁରତା ସୃଷ୍ଟି କରିଥାଏ। ୟୁଲାଉ କିମ୍ବା ଟାଲହାଇମ୍ର ସେହି ପ୍ରାଗୈତିହାସିକ ଗଣକବରଗୁଡ଼ିକ ଏହି ମନୋଵୈଜ୍ଞାନିକ ତତ୍ତ୍ୱର ଜ୍ୱଳନ୍ତ ପ୍ରମାଣ। ଆକ୍ରମଣକାରୀମାନେ ନିଜ ଗୋଷ୍ଠୀର ସୁରକ୍ଷା ଓ ଵିସ୍ତାର ପାଇଁ ଅନ୍ୟ ଗୋଷ୍ଠୀର ଛୋଟ ଶିଶୁଙ୍କ ମୁଣ୍ଡକୁ ପଥରରେ ଛେଚି ଦେଵାକୁ କୁଣ୍ଠାବୋଧ କରୁନଥିଲେ, କାରଣ ସେମାନଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିରେ ସେହି ଶିଶୁମାନେ ମଣିଷ ନଥିଲେ ଵରଂ ଭବିଷ୍ୟତର ଶତ୍ରୁ ଥିଲେ।
ତେବେ ଏଠାରେ ଏକ ବଡ଼ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠେ ଯେ ମଣିଷ ଏତେ ନିଷ୍ଠୁର କିପରି ହୋଇପାରେ? ନିଜ ଗୋଷ୍ଠୀର ଶିଶୁକୁ ଛାତିରେ ଜାବୁଡ଼ି ଧରୁଥିଵା ଜଣେ ପୁରୁଷ ଅନ୍ୟ ଏକ ଗୋଷ୍ଠୀର ଶିଶୁକୁ କିପରି ତୀର ମାରିଦିଏ? ମନୋଵିଜ୍ଞାନ ଏହାର ଉତ୍ତର "Dehumanization ଵା ଅମାନଵୀକରଣ" ପ୍ରକ୍ରିୟା ମାଧ୍ୟମରେ ଦେଇଥାଏ। ମଣିଷର ମସ୍ତିଷ୍କ ଅନ୍ୟ ମଣିଷର ଯନ୍ତ୍ରଣାକୁ ଅନୁଭଵ କରିଵା ପାଇଁ "Mirror Neurons" ଵ୍ୟଵହାର କରେ। କିନ୍ତୁ ଯେତେବେଳେ ଆମେ କୌଣସି ଗୋଷ୍ଠୀକୁ "ଆମର ଶତ୍ରୁ", "ଅଶୁଦ୍ଧ" କିମ୍ବା "ବର୍ବର" ବୋଲି ମାନିନେଉ, ଆମର Pre-frontal cortex ସେହି ସହାନୁଭୂତିକୁ ବନ୍ଦ କରିଦିଏ। ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ଅନ୍ୟ ଏକ ଗୋଷ୍ଠୀକୁ ଜନ୍ତୁ କିମ୍ବା ଶତ୍ରୁ ଭାବେ ଚିତ୍ରଣ କରିଵା ଏକ ସାଧାରଣ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଥିଲା, ଯାହା ଗୋଷ୍ଠୀଗତ ଗଣହତ୍ୟାକୁ ମାନସିକ ସ୍ତରରେ ଯଥାର୍ଥ ପ୍ରମାଣିତ କରୁଥିଲା। ଏହି ମାନସିକତା ଯୋଗୁଁ ହିଁ ସର୍ଵଦା ନିରୀହ ମହିଳା ଓ ଶିଶୁମାନେ ସବୁଠାରୁ ବେଶୀ ଅତ୍ୟାଚାରର ଶିକାର ହେଉଥିଲେ।
ମନୋବିଜ୍ଞାନୀମାନେ ହିଂସାକୁ ମୁଖ୍ୟତଃ ଦୁଇ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ କରନ୍ତି: Reactive ଵା ପ୍ରତିକ୍ରିୟାଶୀଳ ଏଵଂ Proactive ଵା ଯୋଜନାବଦ୍ଧ। ପ୍ରକୃତିରେ ଅନ୍ୟ ପଶୁମାନେ କେଵଳ ଭୟ କିମ୍ବା ଆତ୍ମରକ୍ଷା ପାଇଁ ପ୍ରତିକ୍ରିୟାଶୀଳ ହିଂସା କରନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ମଣିଷ ହେଉଛି ପୃଥିଵୀର ଏକମାତ୍ର ପ୍ରାଣୀ, ଯିଏ ଅତି ସାଵଧାନତାର ସହ ମାସ ମାସ ଧରି ଯୋଜନା କରି, ଛକି ବସି, ଉପଯୁକ୍ତ ସମୟ ଦେଖି ଯୋଜନାବଦ୍ଧ ହିଂସା କରିପାରେ।
କେନିଆର ନାଟାରୁକ୍ କିମ୍ବା ଚୀନ୍ର ଶିମାଓରେ ମିଳିଥିଵା କଙ୍କାଳଗୁଡ଼ିକ ହଠାତ୍ ହୋଇଥିଵା ରାଗର ପରିଣାମ ନଥିଲା ଵରଂ ତାହା ଥିଲା ଏକ ସୁଚିନ୍ତିତ, ଯୋଜନାବଦ୍ଧ ଗଣହତ୍ୟା। ମାନଵିକ ବୁଦ୍ଧିମତା ଓ ଭାଷାର ଵିକାଶ ଆମକୁ କେଵଳ କଳା,ଵିଜ୍ଞାନ ଓ ସଂସ୍କୃତି ଦେଇନାହିଁ ଵରଂ ଶହ ଶହ ଲୋକଙ୍କୁ ଏକାଠି କରି ସୁସଙ୍ଗଠିତ ଢଙ୍ଗରେ ହତ୍ୟାକାଣ୍ଡ ରଚିଵାର ଦକ୍ଷତା ମଧ୍ୟ ପ୍ରଦାନ କରିଛି।
ତେଣୁ ଏକଥା ଭାବିଵା ନିର୍ବୋଧତା ହେଵ ଯେ ପ୍ରାଚୀନ ମଣିଷ ଦେଵତା ତୁଲ୍ୟ ଥିଲା ଏଵଂ ଆଧୁନିକ ଯୁଗରେ ପୁସ୍ତକ, ଯନ୍ତ୍ରପାତି ଵା ପରିସ୍ଥିତି ତାକୁ ଖରାପ କଲା। ପ୍ରକୃତ ସତ୍ୟ ହେଉଛି, ମଣିଷ ଜନ୍ମରୁ ହିଁ ନିଜର ଅସ୍ତିତ୍ୱ ପାଇଁ ଲଢ଼ିଵାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଜୀଵ। କିନ୍ତୁ ଏହାର ଅର୍ଥ ନୁହେଁ ଯେ ଆମର ଭଵିଷ୍ୟତ ଅନ୍ଧକାରମୟ। ପ୍ରାଚୀନ ଶିକାରୀ ମଣିଷଠାରୁ ଆଜିର ମଣିଷ ଶାରୀରିକ କିମ୍ବା ମାନସିକ ସ୍ତରରେ ଵିଶେଷ ପରିଵର୍ତ୍ତିତ ହୋଇନାହିଁ। ଆମ ଖପୁରୀ ଭିତରେ ଥିଵା ମସ୍ତିଷ୍କଟି ଆଜି ବି ସେହି ଆଦିମ ପ୍ରସ୍ତର ଯୁଗର ମସ୍ତିଷ୍କ ଅଟେ। ତଥାପି, ଆଜି ଆମେ ଦୈନନ୍ଦିନ ଜୀଵନରେ ଏତେ ମାତ୍ରାରେ ରକ୍ତାକ୍ତ ସଂଘର୍ଷ ଦେଖୁନାହୁଁ। ଆମେ ପଡ଼ୋଶୀ ରାଜ୍ୟର ଲୋକଙ୍କୁ ହାଣି ପକାଉନାହୁଁ। ଏହା କିପରି ସମ୍ଭଵ ହେଲା?
ଏହି ପରିଵର୍ତ୍ତନ କୌଣସି ଜୈଵିକ ଵିଵର୍ତ୍ତନ ଯୋଗୁଁ ଆସିନାହିଁ ଵରଂ ଏହା ଆସିଛି ଆମର "କାଳ୍ପନିକ କାହାଣୀ ଗଢ଼ିଵାର କ୍ଷମତା" ଯୋଗୁଁ। ଆମେ ଏମିତି କିଛି ଵିଶ୍ୱାସ, ନିୟମ ଓ ଅନୁଷ୍ଠାନ ଗଠନ କଲୁ ଯାହା ଆମର ପାଶଵିକ ପ୍ରଵୃତ୍ତିକୁ ବାନ୍ଧି ରଖିଵାରେ ସଫଳ ହେଲା। ଆମେ 'ରାଷ୍ଟ୍ର', 'ଆଇନ', 'ଧର୍ମ' ଓ 'ମାନବାଧିକାର' ପରି କଳ୍ପନାଗୁଡ଼ିକୁ ସୃଷ୍ଟି କଲୁ ଏଵଂ ସମଗ୍ର ସମାଜକୁ ତାହା ଉପରେ ଵିଶ୍ୱାସ କରିଵାକୁ ଶିଖାଇଲୁ। ଆଜି ହିଂସା ଉପରେ କେଵଳ 'ରାଷ୍ଟ୍ର' ର ଏକଚାଟିଆ ଅଧିକାର ରହିଛି, ଯାହା ଵ୍ୟକ୍ତିଗତ ଵା ଗୋଷ୍ଠୀଗତ ସଂଘର୍ଷକୁ ଦବାଇ ରଖିଛି। ଆଧୁନିକ ସଭ୍ୟତା ଏଵଂ ଆଇନ ଵ୍ୟଵସ୍ଥା ହିଁ ସେହି ଶିକୁଳି, ଯାହା ଆମ ଭିତରେ ଥିଵା ପ୍ରାଗୈତିହାସିକ ଆତତାୟୀକୁ ବାନ୍ଧି ରଖିଛି।
ପୃଥିଵୀରେ କେବେ ବି ସତ୍ୟ ଯୁଗ କିମ୍ବା ପରମ ଶାନ୍ତିର କୌଣସି ଯୁଗ ନଥିଲା। ପ୍ରତିଟି ସାମ୍ରାଜ୍ୟ, ପ୍ରତିଟି ସଭ୍ୟତା ଏଵଂ ପ୍ରତିଟି ପ୍ରାଚୀନ ଗ୍ରାମର ମୂଳଦୁଆ କାହାର ନା କାହାର ହାଡ଼ ଓ ରକ୍ତ ଉପରେ ଗଢ଼ା ହୋଇଛି। ଆମେ ସମସ୍ତେ ସେହି ଵିଜୟୀ ହତ୍ୟାକାରୀମାନଙ୍କର ଵଂଶଧର, ଯେଉଁମାନେ ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ଅନ୍ୟ ଗୋଷ୍ଠୀଗୁଡ଼ିକୁ ଶେଷ କରି ନିଜର ଅସ୍ତିତ୍ୱ ବଞ୍ଚାଇ ରଖିଥିଲେ।
ବୋଧହୁଏ, ଏହି ଐତିହାସିକ ଓ ମନୋଵୈଜ୍ଞାନିକ ସତ୍ୟକୁ ସ୍ୱୀକାର କରିଵା ହିଁ ମାନବ ଜାତିର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ପରିପକ୍ୱତା। କାରଣ ଆଜି ଆମେ ଏକ ଵିଶ୍ୱସ୍ତରୀୟ ସମାଜ ଗଠନ କରିଛୁ ସତ, କିନ୍ତୁ ସଭ୍ୟତାର ଏହି ସୂକ୍ଷ୍ମ ଆଵରଣ ତଳେ ସେହି ପ୍ରସ୍ତର ଯୁଗର ପ୍ରଵୃତ୍ତି ଆଜି ବି ଶୋଇରହିଛି। ଯେତେବେଳେ ବି ସାମାଜିକ ଵ୍ୟଵସ୍ଥା ଦୁର୍ଵଳ ହୋଇଯାଏ, ସେତେବେଳେ ସେହି ସାମ୍ପ୍ରଦାୟିକ କିମ୍ବା ଗୋଷ୍ଠୀଗତ ହିଂସା ପୁଣିଥରେ ମୁଣ୍ଡ ଟେକି ଉଠେ।
ମଣିଷର ଇତିହାସ କେଵଳ ହିଂସାର ଇତିହାସ ନୁହେଁ ଵରଂ ନିଜ ଭିତରେ ଥିଵା ସେହି ଆଦିମ ହିଂସ୍ରତା ସହ ନିରନ୍ତର ଲଢ଼େଇ କରି ଏକ ଶାନ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ସମାଜ ଗଢ଼ିଵାର ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ କାହାଣୀ ମଧ୍ୟ। ଅତୀତକୁ ଏକ ସ୍ୱର୍ଗୀୟ କାହାଣୀର ରୂପ ଦେଵା ପରିଵର୍ତ୍ତେ ଆମକୁ ନିଜର ଅନ୍ଧକାରମୟ ଅତୀତକୁ ଗ୍ରହଣ କରିଵାକୁ ହେଵ। କାରଣ, ଯେ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆମେ ନିଜ ଭିତରେ ଥିଵା ସେହି ପୁରାତନ ଅନ୍ଧକାରକୁ ନ ଚିହ୍ନିଛୁ, ସେ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆମେ ଏକ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଓ ଶାନ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ଭଵିଷ୍ୟତ ଗଢ଼ିପାରିଵା ନାହିଁ।
ତଥ୍ୟ ଉତ୍ସ :
1.Haak, W. et al. (2008). Ancient DNA, Strontium isotopes, and osteological analyses shed light on social and kinship organization of the Later Stone Age. PNAS, 105(47), 18226–18231.
2.Price, T. D., Wahl, J., & Bentley, R. A. (2006). Isotopic Evidence for Mobility and Group Organization among Neolithic Farmers at Talheim, Germany, 5000 BC. European Journal of Archaeology, 9, 259–284.
3.Teschler-Nicola, M. et al. (1999). Evidence of genocide 7000 BP—Neolithic paradigm and geo-climatic reality. Collegium Antropologicum, 23(2), 437–450.
4.Meyer, C. et al. (2015). The massacre mass grave of Schöneck-Kilianstädten reveals new insights into collective violence in Early Neolithic Central Europe. PNAS.
5.Mirazón Lahr, M. et al. (2016). Inter-group violence among early Holocene hunter-gatherers of West Turkana, Kenya. Nature, 529, 394–398.
6.Chen, Z. et al. (2025). Ancient DNA from Shimao city records kinship practices in Neolithic China. Nature.
7.Keeley, L. H. (1996). War Before Civilization: The Myth of the Peaceful Savage. Oxford University Press.
8.Fry, D. P. (2006). The Human Potential for Peace. Oxford University Press.
9.Fry, D. P. (Ed.). (2013). War, Peace, and Human Nature. Oxford University Press.
10.Kelly, R. C. (2000). Warless Societies and the Origin of War. University of Michigan Press.
