La Planète des singes: ସଭ୍ୟତାର ସଂଘର୍ଷ ଓ ଵିଵର୍ତ୍ତନର ଵ୍ୟଙ୍ଗ୍ୟ

Planet of the Apes ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ସହିତ ଅନେକେ ପରିଚିତ ଥିବେ । ଆଜି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୋଟ ଦଶଗୋଟି ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ଏଵଂ ଏକାଧିକ ଆନିମେସନ୍ ତଥା ସିରିଜ୍ ଏହି ନାମରେ ମୁକ୍ତିଲାଭ କରିଛି । ତେବେ ଏହି Planet of the Apes ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ଫରାସୀ ଲେଖକ Pierre Boulleଙ୍କ ଫରାସୀ ଭାଷାରେ ଲିଖିତ ଏକ ଉପନ୍ୟାସରୁ ପ୍ରେରିତ । ଏହା ପ୍ରଥମ କରି ୧୯୬୩ ମସିହାରେ ଫରାସୀ ଭାଷାରେ 'La Planète des singes' ନାମରେ ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇଥିଲା । ଗ୍ରୀକ୍ simos ତଥା ଲାଟିନ୍ simius ମୂଳର ଫରାସୀ ଶବ୍ଦ singesର ଅର୍ଥ Apes ଵା ଵାନର ଅଟେ । ତେଣୁ ଇଂରାଜୀ ଭାଷାରେ ଅନୁଵାଦ ସମୟରେ Planète des singes ଉପନ୍ୟାସର ନାମ Planet of the Apes ରଖାଗଲା ଏଵଂ ଏହି ନାମରେ ଵିଶ୍ଵଵିଖ୍ୟାତ ହେଲା । 

୧୯୬୩ ମସିହାରେ ହିଁ La Planète des singes ଫରାସୀ ଉପନ୍ୟାସର ପ୍ରଥମ ଇଂରାଜୀ ଅନୁବାଦ ପ୍ରକାଶ ପାଇଥିଲା। ଆମେରିକାରେ ଏହା 'Planet of the Apes' ଏଵଂ ବ୍ରିଟେନରେ 'Monkey Planet' ନାମରେ ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇଥିଲା। ଏହି ଉପାଖ୍ୟାନଟି ଏତେ ଲୋକପ୍ରିୟ ହୋଇଥିଲା ଯେ ଵିଶ୍ଵର ଅନେକ ଭାଷାରେ ଏହାର ଅନୁଵାଦ କରାଯାଇଥିଲା ଏଵଂ ୧୯୬୮ ଏହାକୁ ନେଇ ପ୍ରଥମ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ନିର୍ମାଣ ହୋଇଥିଲା । ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ନିର୍ମାଣ ହୋଇଯିଵା ପରେ ଵାନରମାନଙ୍କର ମନୁଷ୍ୟ ସମ୍ରାଜ୍ୟ ଉପରେ ଆଧିପତ୍ୟ ଵିଷୟଟି ଏକ ଵିଶ୍ୱସ୍ତରୀୟ 'Pop Culture'ରେ ପରିଣତ କରିଦେଲା।

 'La Planète des singes' ଉପନ୍ୟାସର କାହାଣୀ ମହାକାଶର ଅଥଳ ଶୂନ୍ୟତା ମଧ୍ୟରେ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ। ଜେଫ୍ ଓ ଫିଲିସ୍ ଦମ୍ପତି ନିଜର ମହାକାଶ ଯାନରେ ବୁଲୁଥିଵା ସମୟରେ ଏକ କାଚ ବୋତଲ ପାଆନ୍ତି, ଯାହା ଭିତରେ କିଛି କାଗଜ ଗୁଡ଼ା ହୋଇ ରହିଥାଏ। ସେହି କାଗଜରେ ଲେଖାଥିଲା ୟୁଲିସ୍ ମେରୋ (Ulysse Mérou) ନାମକ ଜଣେ ସାମ୍ଵାଦିକଙ୍କର ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ ଅନୁଭୂତି, ଯିଏ ଵ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ଏକ ଅଜଣା ଗ୍ରହରେ ମାନଵଜାତିର ପତନ ନିଜ ଆଖିରେ ଦେଖିଥିଲେ।

ସମୟ ପ୍ରାୟ ୨୫୦୦ ମସିହା। ପ୍ରଫେସର ଏନ୍‌ଟେଲ୍‌, ସାମ୍ଵାଦିକ ୟୁଲିସ୍ ଏଵଂ ଜଣେ ଯୁଵକ ଆର୍ଥର ଏକ ଆଧୁନିକ ମହାକାଶ ଯାନରେ ପୃଥିଵୀଠାରୁ ବହୁ ଦୂରରେ ଥିଵା ଆଦ୍ରା ଵା Betelgeuse ନକ୍ଷତ୍ର ମଣ୍ଡଳ ଅଭିମୁଖେ ଯାତ୍ରା କରନ୍ତି। ସେଠାରେ ସେମାନେ ଏକ ଗ୍ରହ ଆଵିଷ୍କାର କରନ୍ତି, ଯାହାର ନାମ ରଖନ୍ତି 'ସୋରୋର' (Soror)। ଦୂରରୁ ଏହି ଗ୍ରହଟି ପୃଥିଵୀ ଭଳି ଅଵିକଳ ସୁନ୍ଦର ଓ ଶାନ୍ତ ଦେଖାଯାଉଥିଲା।

ସେମାନେ ଯେତେବେଳେ ସୋରୋର ଗ୍ରହରେ ଓହ୍ଲାନ୍ତି, ସେମାନେ ଦେଖନ୍ତି ଯେ ସେଠାରେ ମଣିଷ ଅଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ସେମାନେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବୁଦ୍ଧିହୀନ ଓ ଉଲଗ୍ନ। ସେମାନେ କଥା କହିପାରନ୍ତି ନାହିଁ ଏଵଂ ଜଙ୍ଗଲୀ ପଶୁଙ୍କ ଭଳି ଵ୍ୟଵହାର କରନ୍ତି। ୟୁଲିସ୍ ସେଠାରେ ନୋଭା ନାମକ ଏକ ସୁନ୍ଦରୀ ଯୁଵତୀଙ୍କୁ ଭେଟନ୍ତି।

ଠିକ୍ ସେତିକି ବେଳେ ଶିକାରୀମାନଙ୍କର ଏକ ଦଳ ଆସି ପହଞ୍ଚନ୍ତି। ୟୁଲିସ୍ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୋଇ ଦେଖନ୍ତି ଯେ ସେହି ଶିକାରୀମାନେ ମଣିଷ ନୁହନ୍ତି ଵରଂ ଵନ୍ଧୁକ ଧରିଥିଵା ଏଵଂ ପୋଷାକ ପିନ୍ଧିଥିଵା ଗରିଲା ଅଟନ୍ତି ! ସେଠାରେ ମଣିଷମାନଙ୍କୁ ପଶୁ ଭଳି ଶିକାର କରାଯାଉଥିଲା। ଏହି ଆକ୍ରମଣରେ ଆର୍ଥରଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ହୁଏ ଏଵଂ ୟୁଲିସ୍ ବନ୍ଦୀ ହୋଇ ଵାନରମାନଙ୍କ ସହରକୁ ଆସନ୍ତି।

ୟୁଲିସ୍‌ଙ୍କୁ ଏକ ଵୈଜ୍ଞାନିକ ଗଵେଷଣାଗାରରେ ରଖାଯାଏ ଯେଉଁଠି ମଣିଷମାନଙ୍କ ଉପରେ ପରୀକ୍ଷା କରାଯାଉଥିଲା। ଏଠାରେ ଵାନର ସମାଜର ତିନୋଟି ଶ୍ରେଣୀ ଥିଲେ । ଗରିଲାମାନେ ଶାସକ ଓ ସୈନ୍ୟ ଥିଲେ । ଓରାଙ୍ଗୁଟାନମାନେ ପୁରାତନ ଚିନ୍ତାଧାରାର ପଣ୍ଡିତ ଥିଲେ ଏଵଂ ସିମ୍ପାଞ୍ଜିଭାନେ ପ୍ରଗତିଶୀଳ ଵୈଜ୍ଞାନିକ ଥିଲେ ।

ୟୁଲିସ୍ ଜଣେ ସିମ୍ପାଞ୍ଜି ଵୈଜ୍ଞାନିକ ଜିରାଙ୍କୁ ନିଜର ବୁଦ୍ଧିମତା ପ୍ରମାଣ କରି ଦେଖାନ୍ତି। ସେ କାଗଜରେ ଜ୍ୟାମିତିକ ଚିତ୍ର ଆଙ୍କନ୍ତି ଏଵଂ ଗାଣିତିକ ସୂତ୍ର ଲେଖନ୍ତି। ଜିରା ବୁଝିପାରନ୍ତି ଯେ ୟୁଲିସ୍ ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ପ୍ରାଣୀ। ଜିରା ଆଉ ତାଙ୍କ ପ୍ରେମିକ କର୍ଣ୍ଣେଲିଅସ୍, ୟୁଲିସ୍‌ଙ୍କୁ ସାହାଯ୍ୟ କରିଵାକୁ ଆଗେଇ ଆସନ୍ତି।

ୟୁଲିସ୍ ଵାନରମାନଙ୍କ ଭାଷା ଶିଖନ୍ତି ଏଵଂ ଏକ ସର୍ଵସାଧାରଣ ସଭାରେ କଥା କହି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଚମକାଇ ଦିଅନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ଓରାଙ୍ଗୁଟାନ ନେତା ଡକ୍ଟର ଜାୟସ୍ ଏହାକୁ ଵିପଜ୍ଜନକ ବୋଲି ଭାବନ୍ତି। ଜିରା ଓ କର୍ଣ୍ଣେଲିଅସ୍ ୟୁଲିସ୍‌ଙ୍କୁ ନେଇ ଏକ ପୁରାତନ ସ୍ଥଳୀକୁ ଯାଆନ୍ତି, ଯେଉଁଠି ଖନନ ସମୟରେ ମଣିଷମାନଙ୍କର ପୁରାତନ ପୋଷାକ ଓ ଖେଳନା ମିଳିଥାଏ। ଏଥିରୁ ପ୍ରମାଣିତ ହୁଏ ଯେ ହଜାର ହଜାର ଵର୍ଷ ପୂର୍ଵେ ସୋରୋର ଗ୍ରହରେ ମଣିଷମାନେ ଶାସନ କରୁଥିଲେ ଏଵଂ ଵାନରମାନେ ସେମାନଙ୍କର ଦାସ ଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ମଣିଷ ନିଜର ଆଳସ୍ୟ ଓ ଵୈଜ୍ଞାନିକ ଭୁଲ୍ ଯୋଗୁଁ ବୁଦ୍ଧି ହରାଇ ଵସିଲେ ଏଵଂ ଵାନରମାନେ ସେମାନଙ୍କ ସ୍ଥାନ ଦଖଲ କରିନେଲେ।

ୟୁଲିସ୍ ସେହି ଗ୍ରହରେ ଅଧିକ ସମୟ ରହିଵା ନିରାପଦ ନୁହେଁ ବୋଲି ଅନୁଭଵ କରନ୍ତି। ସେ ନୋଭା ଏଵଂ ସେମାନଙ୍କର ନଵଜାତ ପୁଅ ସହ ସେହି ମହାକାଶ ଯାନରେ ପୃଥିଵୀକୁ ଫେରିଆସନ୍ତି। ୟୁଲିସ୍ ଆଶା କରିଥିଲେ ଯେ ସେ ନିଜ ପ୍ରିୟ ପୃଥିଵୀରେ ମଣିଷମାନଙ୍କ ଗହଣରେ ଶାନ୍ତିରେ ରହିବେ।

କିନ୍ତୁ ଯେତେବେଳେ ସେମାନଙ୍କର ଯାନ ପ୍ୟାରିସ୍‌ର ଏକ ଵିମାନ ବନ୍ଦରରେ ଓହ୍ଲାଏ, ୟୁଲିସ୍ ଦେଖନ୍ତି ଯେ ଜିପ୍ ଗାଡ଼ି ଚଳାଇ ସେମାନଙ୍କୁ ପାଛୋଟି ନେଵାକୁ ଆସିଥିଵା ଅଫିସର୍ ଜଣକ ମଣିଷ ନୁହେଁ, ଵରଂ ଏକ ଗରିଲା ଅଟେ ! ୟୁଲିସ୍ ବୁଝିପାରନ୍ତି ଯେ ସେ ମହାକାଶରେ ଅତିଵାହିତ କରିଥିଵା ସମୟ ମଧ୍ୟରେ ପୃଥିଵୀରେ ମଧ୍ୟ ହଜାର ହଜାର ଵର୍ଷ ଵିତିଯାଇଛି ଏଵଂ ପୃଥିଵୀରେ ବି ମଣିଷର ଶାସନ ଶେଷ ହୋଇ ଵାନରମାନଙ୍କ ରାଜୁତି ଆରମ୍ଭ ହୋଇସାରିଛି।

କାହାଣୀ ପୁଣି ସେହି ଆରମ୍ଭକୁ ଫେରିଆସେ। ମହାକାଶରେ ଯାତ୍ରା କରୁଥିଵା ଜେଫ୍ ଏଵଂ ଫିଲିସ୍ ଏହି ଚିଠିଟି ପଢ଼ି ହସନ୍ତି। ସେମାନେ ପରସ୍ପରକୁ କୁହନ୍ତି, "କେହି ମଣିଷ କ’ଣ କେବେ ଏତେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ହୋଇପାରେ ଯେ ସେ ଏତେ କଥା ଲେଖିପାରିଵ?" ଠିକ୍ ସେତିକି ବେଳେ ପାଠକ ଜାଣେ ଯେ ଜେଫ୍ ଏଵଂ ଫିଲିସ୍ ମଧ୍ୟ ସିମ୍ପାଞ୍ଜି ହିଁ ଥିଲେ ! ଏଠାରେ 'La Planète des singes'ର କାହାଣୀ ଶେଷ ହୋଇଯାଇଛି । 

ପିଏର୍ ବୁଲେ (Pierre Boulle) ଏହି କାଳଜୟୀ ଉପନ୍ୟାସ La Planète des singes' ଲେଖିଵା ପାଇଁ ଅନେକ ଦିଗରୁ ପ୍ରେରିତ ହୋଇଥିଲେ । 

ବୁଲେ ଥରେ ଚିଡ଼ିଆଖାନାରେ ଗରିଲାମାନଙ୍କୁ ଦେଖିଵାକୁ ଯାଇଥିଲେ। ସେଠାରେ ସେ ଲକ୍ଷ୍ୟ କଲେ ଯେ ସେମାନଙ୍କର ମୁଖଭଙ୍ଗୀ ଓ ଆଚରଣ ମଣିଷ ସହ ବହୁତ ସମାନ। ଏହା ଦେଖି ସେ ଚିନ୍ତା କରିଥିଲେ ଯେ, ଯଦି ସମୟ କ୍ରମେ ଵାନର ଵା ଗରିଲାମାନେ ମଣିଷ ପରି ବୁଦ୍ଧିମାନ ହୋଇଯାନ୍ତେ ଏଵଂ ମଣିଷ ସେମାନଙ୍କ ପରି ପଶୁ ପାଲଟି ଯାନ୍ତା, ତେବେ ପୃଥିଵୀ କିପରି ଦେଖାଯାନ୍ତା ?

ସେତେବେଳେ ମଣିଷ ନିଜକୁ ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନ ବୋଲି ଭାବୁଥିଲା ଏଵଂ ଜୀଵଵିଜ୍ଞାନ ଦୃଷ୍ଟି ଏହା ସତ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଅଟଇ । କିନ୍ତୁ ବୁଲେ ଏହି ଧାରଣାକୁ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ କରିଵାକୁ ଚାହୁଁଥିଲେ। ସେ ଦର୍ଶାଇଵାକୁ ଚାହୁଁଥିଲେ ଯେ ସଭ୍ୟତା ଓ ବୁଦ୍ଧି ସ୍ଥାୟୀ ନୁହେଁ; ଯଦି ମଣିଷ ନିଜର ବୁଦ୍ଧି ହରାଇ ଵସେ, ତେବେ ଵାନର ପରି ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଜାତି ସ୍ଥାନ ଦଖଲ କରିପାରନ୍ତି।

ଦ୍ୱିତୀୟ ଵିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧ ସମୟରେ ବୁଲେ ଜଣେ ଯୁଦ୍ଧବନ୍ଦୀ ଭାବରେ ସମୟ ବିତାଇଥିଲେ। ସେହି ସମୟରେ ସେ ମଣିଷର କ୍ରୂରତା ଓ ସାମାଜିକ ଶୃଙ୍ଖଳାକୁ ନିକଟରୁ ଦେଖିଥିଲେ। ଏହି ଅଭିଜ୍ଞତା ତାଙ୍କୁ ସମାଜର ଢାଞ୍ଚା ଏଵଂ "କିଏ କାହାକୁ ଶାସନ କରେ" ସେହି ଵିଷୟରେ ଲେଖିଵାକୁ ଖୋରାକ ଯୋଗାଇଥିଲା।

ସେ ଏହି ଵହିଟିକୁ କୌଣସି ଗମ୍ଭୀର ଵିଜ୍ଞାନ ଭିତ୍ତିକ ଗଳ୍ପ (Science Fiction) ଅପେକ୍ଷା ଏକ 'ସାମାଜିକ ଵ୍ୟଙ୍ଗ' ଵା Social Satire ଭାଵରେ ଲେଖିଵାକୁ ଅଧିକ ପସନ୍ଦ କରିଥିଲେ।

ପିଏର୍ ବୁଲେ ଯଦିଓ ଏହାକୁ ଏକ କଳ୍ପନାପ୍ରସୂତ ଗଳ୍ପ ବୋଲି କହିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଅନେକ ଵିଦ୍ୱାନ ଏହାକୁ ସେହି ସମୟର ଉପନିବେଶଵାଦ ଓ ଜାତିଭେଦ ସହ ଯୋଡ଼ି ଦେଖନ୍ତି।

ପିଏର୍ ବୁଲେ ଦ୍ୱିତୀୟ ଵିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧ ସମୟରେ ଦକ୍ଷିଣ-ପୂର୍ଵ ଏସିଆରେ ରବର ବଗିଚାରେ କାମ କରୁଥିଲେ। ସେଠାରେ ସେ ୟୁରୋପୀୟ ଗୋରା ମାଲିକ ଆଉ ଏସୀୟ ଶ୍ରମିକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଥିଵା ପ୍ରଭେଦକୁ ନିକଟରୁ ଦେଖିଥିଲେ। ଯେତେବେଳେ ଜାପାନୀମାନେ ସେହି ଅଞ୍ଚଳ ଦଖଲ କଲେ, ସେତେବେଳେ ଗୋରାଲୋକମାନେ ବନ୍ଦୀ ହୋଇଗଲେ। ଏହି ଘଟଣା ବୁଲେଙ୍କୁ ବୁଝାଇଥିଲା ଯେ "ଶାସକ" ଓ "ଶାସିତ" ମଧ୍ୟରେ ଥିଵା ପରିଧି କେତେ ଦୁର୍ଵଳ । ଯେକୌଣସି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଦୁର୍ଵଳ ଅଶିକ୍ଷିତ ମନେ କରାଯାଉଥିଵା ଶାସିତ ଶ୍ରେଣୀ ଶାସକ ସାଜିପାରନ୍ତି।

ଉପନ୍ୟାସରେ ଵାନରମାନେ ମଣିଷମାନଙ୍କୁ ପଶୁ ଭଳି ଵ୍ୟଵହାର କରିଵା, ସେମାନଙ୍କ ଉପରେ ଵୈଜ୍ଞାନିକ ପରୀକ୍ଷା କରିଵା ଏଵଂ ସେମାନଙ୍କୁ ଶିକୁଳିରେ ଵାନ୍ଧି ରଖିଵା ପ୍ରସଙ୍ଗ ରହିଛି। ସମାଲୋଚକମାନଙ୍କ ମତରେ ଏହା ଆଫ୍ରିକୀୟ ଦାସ ପ୍ରଥାର ଏକ ପ୍ରତିଫଳନ ସଦୃଶ। ଯେଉଁ ଗୋରା ଲୋକମାନେ ନିଜକୁ ସଭ୍ୟ ଏଵଂ ଅନ୍ୟ ଏସୀୟ ଓ ଆଫ୍ରିକୀୟ ଜାତିର ଲୋକଙ୍କୁ ନିମ୍ନ ସ୍ତରର ବୋଲି ଭାବୁଥିଲେ ଦ୍ଵିତୀୟ ଵିଶ୍ଵଯୁଦ୍ଧ ପରେ ସେସବୁ ଲୋକେ ସ୍ଵାଧୀନ ହେଲେ ଏଵଂ ନିଜର ସ୍ଵତନ୍ତ୍ର ସତ୍ତା ପ୍ରକାଶ କଲେ । ୧୯୪୫ ପରେ ଏସିଆ ଓ ଆଫ୍ରିକାକୁ ମିଶାଇ ୮୦ରୁ ଅଧିକ ନୂଆ ସ୍ୱାଧୀନ ରାଷ୍ଟ୍ର ଗଠିତ ହୋଇଥିଲେ । ଏହି ନୂତନ ଭାବେ ସ୍ଵାଧୀନତା ପାଇଥିଵା ଦେଶଗୁଡ଼ିକ ଶୀତଯୁଦ୍ଧ ସମୟରେ କୌଣସି ପକ୍ଷରେ ନରହି ଗୋଷ୍ଠୀ ନିରପେକ୍ଷ ଆନ୍ଦୋଳନ ଆରମ୍ଭ କରି ତୃତୀୟ ଵିଶ୍ଵ(NAM)ର ଗଠନ କଲେ । ୧୯୫୫ରେ ଇଣ୍ଡୋନେସିଆର ବାନ୍ଦୁଙ୍ଗଠାରେ ବାନ୍ଦୁଙ୍ଗ୍ ସମ୍ମିଳନୀରେ ପ୍ରଥମ ଥର ପାଇଁ ୨୯ଟି ଏସୀୟ ଓ ଆଫ୍ରିକୀୟ ଦେଶ ଏକାଠି ହୋଇଥିଲେ। ଏହା ଇତିହାସରେ ଏମିତି ଏକ ଘଟଣା ଥିଲା ଯେଉଁଠି କୌଣସି ଗୋରା ଵା ପାଶ୍ଚାତ୍ୟ ଦେଶର ନିମନ୍ତ୍ରଣ ନଥିଲା। ସେମାନେ ସାମ୍ରାଜ୍ୟଵାଦ ଓ ଵର୍ଣ୍ଣଵୈଷମ୍ୟ ଵିରୋଧରେ ଏକଜୁଟ ହୋଇଥିଲେ, ଯାହା ପାଶ୍ଚାତ୍ୟ ଜଗତ କେବେ କଳ୍ପନା କରିନଥିଲା। 

୧୯୫୬ରେ ମିଶରର ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ନାସିର ଯେତେବେଳେ ସୁଏଜ୍ କେନାଲ୍‌ର ଜାତୀୟକରଣ କଲେ, ସେତେବେଳେ ବ୍ରିଟେନ ଓ ଫ୍ରାନ୍ସ ଆକ୍ରମଣ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେମାନଙ୍କୁ ପଛକୁ ହଟିଵାକୁ ପଡ଼ିଥିଲା। ଏହା ପ୍ରମାଣ କରିଥିଲା ଯେ ଏସିଆ-ଆଫ୍ରିକାର ଦେଶଗୁଡ଼ିକ ନିଜର ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ପଦ ଉପରେ ନିଜେ ଅଧିକାର ସାଵ୍ୟସ୍ତ କରିଵାକୁ ସକ୍ଷମ। ଶହ ଶହ ଵର୍ଷର ପରାଧୀନତା ପରେ ଏସୀୟ ଓ ଆଫ୍ରିକୀୟ ଦେଶଗୁଡ଼ିକ ନିଜର ହଜିଯାଇଥିଵା ସଂସ୍କୃତି, ଭାଷା ଓ ଇତିହାସକୁ ପୁଣି ଜୀଵନ୍ତ କରିଥିଲେ। ପାଶ୍ଚାତ୍ୟ ଦେଶଗୁଡ଼ିକର ଜନତା ଭାବୁଥିଲେ ଯେ ସେମାନଙ୍କ ଵିନା ଏହି ଦେଶଗୁଡ଼ିକର ଶିକ୍ଷା ଓ ଶାସନ ଵ୍ୟଵସ୍ଥା ଭୁଶୁଡ଼ି ପଡ଼ିଵ, କିନ୍ତୁ ଏହି ଦେଶଗୁଡ଼ିକ ନିଜର ସ୍ୱଦେଶୀ ଜ୍ଞାନକୌଶଳ ଓ ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ମୂଲ୍ୟବୋଧ ବଳରେ ନିଜର ସ୍ଵତନ୍ତ୍ର ଅସ୍ତିତ୍ବକୁ ଆଉଥରେ ଗଢ଼ି ତୋଳିଥିଲେ। ଭାରତ, ଦକ୍ଷିଣ କୋରିଆ, ଚୀନ ଓ ଜାପାନ ଭଳି ଦେଶରେ ବଡ଼ ବଡ଼ ପ୍ରକଳ୍ପମାନ ନିର୍ମାଣ କରାଗଲା ‌। ଭାରତରେ ଭାକ୍ରା-ନାଙ୍ଗଲ ପ୍ରକଳ୍ପ, ହିରାକୁଦ ଜଳଭଣ୍ଡାର ହେଲା । ୧୯୫୬ରେ ଭାରତ ନିଜସ୍ୱ ଜ୍ଞାନକୌଶଳରେ ଏସିଆର ପ୍ରଥମ ପରମାଣୁ ରିଆକ୍ଟର ତିଆରି କଲା। ୧୯୬୦ ଦଶକରେ ଚୀନ ଏକ ଅତି କଷ୍ଟସାଧ୍ୟ ନିର୍ମାଣ କାର୍ଯ୍ୟ Red Flag Canal ନିର୍ମାଣ କରିଥିଲା, ଯାହାକୁ 'ପୃଥିଵୀର ଅଷ୍ଟମ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ' କୁହାଯାଏ। କୌଣସି ଆଧୁନିକ ମେସିନ୍ ନଥାଇ କେଵଳ ପାରମ୍ପରିକ ହାତହତିଆର ସାହାଯ୍ୟରେ ହଜାର ହଜାର ଶ୍ରମିକ ଦୁର୍ଗମ ତାଇହାଙ୍ଗ ପର୍ଵତ କାଟି ୧୫୦୦ କିଲୋମିଟର ଲମ୍ବା କେନାଲ୍ ତିଆରି କରିଥିଲେ। ପାଶ୍ଚାତ୍ୟ ଇଞ୍ଜିନିୟରମାନେ ଭାବୁଥିଲେ ଏହି କାମ ପାଇଁ ଅତ୍ୟାଧୁନିକ ଯନ୍ତ୍ରପାତି ଦରକାର, କିନ୍ତୁ ଚୀନର ସାଧାରଣ ଜନତା ନିଜ ଶ୍ରମବଳରେ ଏହା କରି ଦେଖାଇଲେ। ୧୯୬୦ ଦଶକ ଆରମ୍ଭରୁ ଦକ୍ଷିଣ କୋରିଆର ଲୋକମାନେ Gyeongbu Expressway ପରି ଵିଶାଳ ହାଇୱେ ଓ ଵୃହତ୍ ଇସ୍ପାତ କାରଖାନା (POSCO) ଛିଡ଼ା କଲେ। ଯେଉଁ ଦେଶକୁ ପାଶ୍ଚାତ୍ୟ ଦେଶମାନେ "ଏକ ଶହ ଵର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଗରିବ ଦେଶ ରହିଵ" ବୋଲି ଭଵିଷ୍ୟଵାଣୀ କରିଥିଲେ, ସେହି ଦେଶ ମାତ୍ର ଦୁଇ ଦଶନ୍ଧି ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଶିଳ୍ପ ସମ୍ରାଟ ଭାବେ ଉଭା ହେଲା। ଜାପାନରେ ୧୮୪୫ର ପରାଜୟ ପରେ ଦୃତଗତିରେ ଵୈଷୟିକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ପ୍ରଗତି ହେଲା । ସେହି ସମୟରେ ଜାପାନ ବୁଲେଟ୍ ଟ୍ରେନ୍ ପ୍ରକଳ୍ପର ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲା । ଭାରତ ଓ ଚୀନ ଭଳି ଦେଶ ପରମାଣୁ ଶକ୍ତି ସମ୍ପନ୍ନ ହେଵାକୁ ଚେଷ୍ଟା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ହୋମି ଜାହାଙ୍ଗୀର ଭାବାଙ୍କ ଭଳି ଵୈଜ୍ଞାନିକ ଭାରତ ତଥା ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଏସୀୟ ଓ ଆଫ୍ରିକୀୟ ଦେଶଗୁଡ଼ିକରେ ଦେଖାଦେଲେ । ଏସବୁ ଘଟଣାଗୁଡ଼ିକୁ ଦେଖି ପାଶ୍ଚାତ୍ୟ ଦେଶଗୁଡ଼ିକର ଲୋକମାନଙ୍କର ଚିନ୍ତା ବଢ଼ିଥିଲା । ଫରାସୀ ଲେଖକ ପିଏର୍ ବୁଲେ ମଧ୍ୟ ଏସବୁ ଘଟଣାଗୁଡ଼ିକୁ ଦେଖି ଶକ୍ତିକେନ୍ଦ୍ରର ପରିଵର୍ତ୍ତନ କେମିତି ପଶ୍ଚିମରୁ ପୂର୍ଵ ଆଡ଼କୁ ଗତି କରିପାରେ ତାହାର ଆଶଙ୍କା କରିଥିବେ ଯାହା ତାଙ୍କର ଉପନ୍ୟାସ Planète des singes'ରେ ପ୍ରତିଫଳିତ ହୋଇଛି ବୋଲି ସମାଲୋଚକମାନେ ଅନୁମାନ କରନ୍ତି । କିଛି ସମାଲୋଚକ ତ କୁହନ୍ତି ଯେ ପିଏର୍ ବୁଲେ ବହୁତ ସମ୍ଭଵ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଗୋରାଲୋକ ଏଵଂ ଵାନରମାନଙ୍କୁ ଆନ ଜାତୀୟ ଲୋକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଵର୍ଗୀକରଣ କରି ଲେଖିଥିଲେ । 

କାରଣ ସେହି ସମୟରେ ଗୋରା ଲୋକଙ୍କ ମନରେ ଏକ ପ୍ରକାର ଭୟ ଥିଲା ଯେ, ଯେଉଁମାନଙ୍କୁ ସେମାନେ ଶତାଧିକ ଵର୍ଷଧରି ଦମନ କରି ରଖିଥିଲେ, ସେମାନେ ଦିନେ ସଶକ୍ତ ହୋଇ ୟୁରୋପୀୟମାନଙ୍କୁ ସେମାନଙ୍କ ସ୍ଥାନରୁ ହଟାଇ ଦେବେ। କିଛି ଲୋକ ଭାଵନ୍ତି ଯେ ବୁଲେ ଏହି ଵହି ମାଧ୍ୟମରେ ସତର୍କ କରାଇଥିଲେ ଯେ, ଯେଉଁମାନଙ୍କୁ "ପଛୁଆ" ବୋଲି ଭାଵାଯାଉଛି, ସେମାନେ ଶେଷରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇ ଉଭା ହେବେ।

ପୁଣି Planète des singes' ଉପନ୍ୟାସରେ ଵାନରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ଏକ ଭେଦଭାଵ ଥିଲା । ସେଥିରେ ଗରିଲାମାନେ ଶାସକ ଓ ସେନା, ଓରାଙ୍ଗୁଟାନମାନେ ନେତା ଓ ପଣ୍ଡିତ ଏଵଂ ଚିମ୍ପାଞ୍ଜିମାନେ ଵୈଜ୍ଞାନିକ ଥିଲେ। ଏହା ମଣିଷ ସମାଜରେ ଥିଵା ଜାତି ଏଵଂ ଵର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରଥାର ଏକ କଠୋର ଵ୍ୟଙ୍ଗ ଚିତ୍ର ଥିଲା। ସମାଲୋଚକମାନଙ୍କ ମତରେ, ଏହି ଉପନ୍ୟାସଟି କେଵଳ ମାଙ୍କଡ଼ ଵନାମ ମଣିଷର ଲଢ଼େଇ ନୁହେଁ ଵରଂ ଏହା "ସଭ୍ୟ ଗୋରା ସମାଜ" ର ଅହଂକାର ଉପରେ ଏକ ପ୍ରହାର ଥିଲା। ଏହା ସେହି ସମୟର ପରାଧୀନ ଜାତିଗୁଡ଼ିକର ଵିଦ୍ରୋହ ତଥା ଶକ୍ତି ପ୍ରଦର୍ଶନକୁ ଏକ ରୂପକ ଵା Metaphor ଭାଵରେ ଉପସ୍ଥାପନ କରିଥିଲା।

ତେବେ ପିଏର୍ ବୁଲେଙ୍କ ଏହି Planète des singes' ଉପନ୍ୟାସକୁ ନେଇ କେଵଳ ସାମାଜିକ ଵା ରାଜନୈତିକ ନୁହେଁ, ଵରଂ ଦାର୍ଶନିକ ଏଵଂ ଵୈଜ୍ଞାନିକ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣରୁ ମଧ୍ୟ ଅନେକ ରୋଚକ ଅନୁମାନ କରାଯାଏ। 

ଏହି ଉପନ୍ୟାସରେ ମୁଖ୍ୟ ପ୍ରଶ୍ନ ହେଉଛି—କେଵଳ ଦେଖିଵାକୁ ମଣିଷ ଭଳି ହେଲେ କ’ଣ ଜଣେ 'ମଣିଷ' ହୋଇଯାଏ?

ଅନେକ ସମାଲୋଚକ ମାନନ୍ତି ଯେ, ବୁଲେ ଦର୍ଶାଇଵାକୁ ଚାହୁଁଥିଲେ ଯେ ଯଦି ମଣିଷ ନିଜର ବୁଦ୍ଧି, ସଂସ୍କୃତି ଓ ଭାଷା ହରାଇ ବସେ, ତେବେ ସେ ପଶୁଠାରୁ ଭିନ୍ନ ନୁହେଁ। ଅର୍ଥାତ୍, "ମାନଵିକତା" ଏକ ଶାରୀରିକ ଗୁଣ ନୁହେଁ ଵରଂ ଏକ ଵୈଦ୍ଧିକ ଅଵସ୍ଥା ଅଟେ ।

ଏହି କାହାଣୀରେ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଅନୁମାନ ରହିଛି ଯେ ସଭ୍ୟତା ଏକ ଚକ୍ର ଭଳି ଘୁରେ । ମଣିଷ ଯେତେବେଳେ ନିଜର ଶୀର୍ଷରେ ପହଞ୍ଚେ, ସେତେବେଳେ ସେ ନିଜର ଅହଂକାର କିମ୍ଵା ଵୈଜ୍ଞାନିକ ଭୁଲ୍ ଯୋଗୁଁ ନିଜର ପତନ ଘଟାଏ। ଏହାପରେ ଵାନର ଭଳି କୌଣସି ଆନ ଜାତି ଶାସନକୁ ଆସେ। ଏହା ଏକ ପ୍ରକାରର "ନୈରାଶ୍ୟଵାଦୀ ଦର୍ଶନ" ଯେ ମଣିଷ ନିଜର ଧ୍ୱଂସ ପାଇଁ ନିଜେ ଦାୟୀ।

Planète des singes' ଉପନ୍ୟାସରେ ଲେଖକ ପିଏର୍ ବୁଲେ ଡାର୍ଉଇନ୍‌ଙ୍କ ଵିଵର୍ତ୍ତନଵାଦର ଓଲଟା ଚିତ୍ର ପ୍ରଦାନ କରିଛନ୍ତି ‌ଯାହାକୁ ଵୈଜ୍ଞାନିକ ଭାଷାରେ Reverse Evolution କୁହାଯାଏ। ସାଧାରଣତଃ ଆମେ ଭାବୁ ଯେ ଵିଵର୍ତ୍ତନ ସବୁବେଳେ ଉନ୍ନତି ଆଡ଼କୁ ଗତି କରେ। କିନ୍ତୁ ଏହି ଉପନ୍ୟାସ ଏକ ଭିନ୍ନ ଅନୁମାନ ପ୍ରଦାନ କରେ। ପିଏର୍ ବୁଲେ ଦର୍ଶାଇଛନ୍ତି ଯେ ଵିଵର୍ତ୍ତନ ଓଲଟା ମଧ୍ୟ ହୋଇପାରେ। ଯଦି ମଣିଷ ଅତିମାତ୍ରାରେ ମେସିନ୍ ଵା ଯନ୍ତ୍ର ଉପରେ ନିର୍ଭରଶୀଳ ହୋଇଯାଏ ଏଵଂ ନିଜର ମସ୍ତିଷ୍କ ଚଳାଇଵା ଵନ୍ଦ କରିଦିଏ, ତେବେ ସେ ପୁଣିଥରେ ଵାନର ସ୍ତରକୁ ଖସି ଆସିପାରେ। ଏହାକୁ 'De-evolution' ବୋଲି ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ।

ମନୁଷ୍ୟର ଵୈଜ୍ଞାନିକ ଅହଂକାର ଵିପକ୍ଷରେ ଚେତାଵନୀ ଦେଇ Planète des singes' ଉପନ୍ୟାସରେ ପିଏର୍ ବୁଲେ ଏକ ସମାନ୍ତରାଳ ଚିତ୍ର ପ୍ରଦାନ କରିଛନ୍ତି । ଵାନରମାନେ ମଣିଷମାନଙ୍କ ଉପରେ ଯେଉଁଭଳି ନିର୍ମମ ଵୈଜ୍ଞାନିକ ପରୀକ୍ଷା କରନ୍ତି, ତାହା ପ୍ରକୃତରେ ମଣିଷମାନେ ପଶୁମାନଙ୍କ ଉପରେ କରୁଥିଵା ଅତ୍ୟାଚାରର ଏକ ପ୍ରତିଛଵି। ଏହା ଅନୁମାନ କରାଯାଏ ଯେ ଲେଖକ ଵୈଜ୍ଞାନିକ ପ୍ରଗତି ନାମରେ କରାଯାଉଥିଵା ଅନୈତିକ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ଉପନ୍ୟାସର କାହାଣୀ ମାଧ୍ୟମରେ ସମାଲୋଚନା କରିଥିଲେ।

Planète des singes' ଉପନ୍ୟାସରେ ଯେତେବେଳେ ନାୟକ କଥା କହିଵାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରେ, ଵାନରମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୁଅନ୍ତି। ସମାଲୋଚକମାନଙ୍କ ମତରେ, ବୁଲେ ଏଠାରେ ଅନୁମାନ କରିଛନ୍ତି ଯେ ଭାଷା ହିଁ ଶକ୍ତିର ମୂଳ ଆଧାର। ଯେଉଁ ଜାତି ପାଖରେ ଭାଷା ଓ ଯୁକ୍ତି କରିଵାର ଶକ୍ତି ଅଛି, ସେ ହିଁ ଦୁନିଆ ଶାସନ କରିଵ।

ପିଏର୍ ବୁଲେଙ୍କ ମୂଳ ଉପନ୍ୟାସର ଶେଷ ଭାଗଟି ହଲିଉଡ୍ ସିନେମାଠାରୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଲଗା ଏଵଂ ଅଧିକ ଭୟଙ୍କର ଥିଲା, ଯାହା ମଣିଷ ଜାତିର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପତନକୁ ଅଧିକ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାଵରେ ଦର୍ଶାଇଥିଲା। ଅନେକ ଅନୁମାନ କରନ୍ତି ଯେ ବୁଲେ ସେତେବେଳର "ଶୀତ ଯୁଦ୍ଧ" ଓ ପରମାଣୁ ବୋମାର ଵିପଦକୁ ନେଇ ମଧ୍ୟ ଚିନ୍ତିତ ଥିଲେ।

କିନ୍ତୁ ପିଏର୍ ବୁଲେଙ୍କ Planète des singes' ଏକ କଳ୍ପନାପ୍ରସୂତ ଉପନ୍ୟାସ (Science Fiction) ହୋଇଥିଵାରୁ, ଏଥିରେ ଥିଵା ଅନେକ ଧାରଣାକୁ ଆଧୁନିକ ଵିଜ୍ଞାନର ତଥ୍ୟ ସହିତ ସମାଲୋଚକମାନେ ଯୁକ୍ତିଦ୍ଵାରା ଖଣ୍ଡନ ମଧ୍ୟ କରିଛନ୍ତି।

ଉପନ୍ୟାସରେ କୁହାଯାଇଛି ଯେ କିଛି ହଜାର ଵର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ଵାନରମାନେ ମଣିଷ ପରି ବୁଦ୍ଧିମାନ ହୋଇଗଲେ ଏଵଂ ମଣିଷ ପଶୁ ପାଲଟିଗଲା। ମାତ୍ର ଏହା ହେଵା ଆଦୌ ସହଜ ନୁହେଁ ଵରଂ ବହୁତ କଷ୍ଟକର। ଵିଵର୍ତ୍ତନ ଏକ ଅତି ଧୀର ପ୍ରକ୍ରିୟା। ମଣିଷର ମସ୍ତିଷ୍କ ଏହି ସ୍ତରକୁ ଆସିଵା ପାଇଁ ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ଵର୍ଷ ଲାଗିଥିଲା। ପ୍ରାକୃତିକ ଚୟନ ଵାଷNatural Selection ମାଧ୍ୟମରେ କୌଣସି ଜୀଵଜାତିର ଶାରୀରିକ ଓ ମାନସିକ ଗଠନ ଏତେ ଶୀଘ୍ର ବଦଳିଵା ଅସମ୍ଭଵ।

ଉପନ୍ୟାସରେ ଵର୍ଣ୍ଣିତ ହୋଇଛି ଯେ ଵାନରମାନେ ମଣିଷ ଭଳି ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ କଥା କହିପାରୁଛନ୍ତି। ମାତ୍ର ଵୈଜ୍ଞାନିକମାନଙ୍କ ମତରେ, ଵାନରମାନଙ୍କର ସ୍ୱରତନ୍ତ୍ର ଵା Larynx ଏଵଂ ମୁଖ ଗହ୍ଵରର ଗଠନ ମଣିଷ ଭଳି ଜଟିଳ ଶବ୍ଦ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିଵା ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ନୁହେଁ। ସେମାନେ ସାଙ୍କେତିକ ଭାଷା ଶିଖିପାରନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ମଣିଷ ଭଳି ଵ୍ୟାକରଣ ସହ କଥା କହିଵା ପାଇଁ ସେମାନଙ୍କ ପାଖରେ ଶାରୀରିକ କ୍ଷମତା ନାହିଁ। ମଣିଷ ଭଳି କଥା କହିଵା ପାଇଁ ତଥା ମଣିଷ ସଦୃଶ ବୁଦ୍ଧିମତା ଲାଭ କରିଵା ପାଇଁ ଵାନରମାନଙ୍କୁ ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ଵର୍ଷର ଵିଵର୍ତ୍ତନ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଦେଇ ଗତି କରିଵାକୁ ହେଵ । ହଜାର ଦି ହଜାର କିମ୍ବା ପାଞ୍ଚ ହଜାର ଵର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ଵାନରମାନେ ଵିଵର୍ତ୍ତିତ ହୋଇ ମଣିଷ ଭଳି କଥା କହିଵା ଯୋଗ୍ୟ ହେଵା ଵିଵର୍ତ୍ତନଵାଦ ଦୃଷ୍ଟି ଅସମ୍ଭଵ ।‌

ଲେଖକ ଉପନ୍ୟାସରେ ଦର୍ଶାଇଛନ୍ତି ଯେ ମଣିଷ ପୁଣିଥରେ ଵାନର ପରି ବୁଦ୍ଧିହୀନ ପଶୁ ପାଲଟିଗଲା।

ଵିଜ୍ଞାନରେ 'Dollo's Law of Irreversibility' ଅନୁଯାୟୀ, ଵିଵର୍ତ୍ତନ କେବେ ଓଲଟା ଦିଗରେ ଗତି କରେ ନାହିଁ। ଯଦି ଗୋଟିଏ ଜାତି 'ବଡ଼ ମସ୍ତିଷ୍କ' ତଥା କଥା କରିପାରିଵା ଯୋଗ୍ୟ ଉନ୍ନତ ସ୍ଵରଯନ୍ତ୍ର ଭଳି ଜଟିଳ ଅଙ୍ଗ ଵିକଶିତ କରିସାରିଛି, ତେବେ ତାହା ହଠାତ୍ ପୂର୍ଵ ସ୍ଥିତିକୁ ଫେରିଯାଏ ନାହିଁ।

The Great Filter ସିଦ୍ଧାନ୍ତ ଅନୁସାରେ ଆତ୍ମ-ଵିନାଶକାରୀ ଵୈଷୟିକ ଜ୍ଞାନ,ପରିଵେଶ ଓ ସମ୍ବଳ କ୍ଷୟ,ମହାକାଶୀୟ ଵିପତ୍ତି କିମ୍ବା ଵୈଶ୍ଵିକ ମହାମାରୀ ଯୋଗୁଁ ମାନଵୀୟ ସଭ୍ୟତାର ପତନ ହୋଇପାରେ, କିନ୍ତୁ ମଣିଷମାନେ ଜୈଵିକ ଭାବେ ପୁଣି ପଶୁ ହେଵା ସମ୍ଭଵ ନୁହେଁ। ମଣିଷ ଜାତି ଵିଭିନ୍ନ ଵିପତ୍ତିକୁ ଜୟ କରି ହିଁ ଵିଶ୍ଵ ଵିଜେତା ହୋଇଅଛି ତେଣୁ ବହୁତ ସମ୍ଭଵ ଏସବୁ ଵିପତ୍ତିକୁ ଜୟ କରି ବି ମଣିଷ ଜାତି ନିଜର ଅସ୍ତିତ୍ୱ ବଞ୍ଚାଇ ପାରେ । 

ସେହିପରି ଵାନରଙ୍କ ମସ୍ତିଷ୍କର ଆକାର ମଣିଷ ତୁଳନାରେ ଛୋଟ। କେତେକ ପ୍ରାକୃତିକ କାରଣରୁ ଵାନରମାନଙ୍କର ମସ୍ତିଷ୍କ ବଡ଼ ହୋଇଗଲା ତେଣୁ ସେମାନେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ହୋଇଗଲେ ବୋଲି ଲେଖକ ପରୋକ୍ଷରେ କହିଛନ୍ତି । ହେଲେ କେଵଳ ମସ୍ତିଷ୍କ ବଡ଼ ହେଲେ ବୁଦ୍ଧି ବଢ଼େ ନାହିଁ ଵରଂ 'Prefrontal Cortex'ରେ ଥିଵା ନ୍ୟୁରୋନଗୁଡ଼ିକର ସଂଯୋଗ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ। ଵାନରମାନଙ୍କ ମସ୍ତିଷ୍କରେ ମଣିଷ ଭଳି ଜଟିଳ ସାମାଜିକ ସଂରଚନା ଓ ଟେକ୍ନୋଲୋଜି ତିଆରି କରିଵାର କ୍ଷମତା ପାଇଁ ଆଵଶ୍ୟକୀୟ ନ୍ୟୁରୋନ ଘନତ୍ୱ ନାହିଁ। ଏସବୁ ଵିକଶିତ କରିଵା ପାଇଁ ବି ଵାନରଙ୍କୁ ଆହୁରି ଲକ୍ଷାଧିକ ଵର୍ଷର ଵିଵର୍ତ୍ତନ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଦେଇ ଗତି କରିଵାକୁ ପଡ଼ିଵ । 

ଅନେକ ସମାଲୋଚକ ଯୁକ୍ତି କରନ୍ତି ଯେ ବୁଲେଙ୍କ Planète des singes ଉପନ୍ୟାସରେ ଵର୍ଣ୍ଣିତ ଵାନର ସମାଜ ମଧ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପେ "ୟୁରୋପୀୟ ସମାଜ" ଭଳି ଅଟେ। ମାନେ ମଣିଷ ଭଳି ପୋଷାକ ପିନ୍ଧୁଛନ୍ତି, କୋର୍ଟ କଚେରୀ କରୁଛନ୍ତି। ଵିଜ୍ଞାନ କହେ, ଯଦି ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଭିନ୍ନ ଜାତି ବୁଦ୍ଧିମାନ ହୁଅନ୍ତି, ତେବେ ସେମାନଙ୍କ ସଭ୍ୟତା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭିନ୍ନ ହେଵ। ସେମାନେ କାହିଁକି ମଣିଷର ନକଲ କରିବେ? ଏହା ଲେଖକଙ୍କର ଏକ ମାନଵୀୟ କଳ୍ପନା ଥିଲା, ଯାହା ପ୍ରାକୃତିକ ସତ୍ୟ ନୁହେଁ। ଉପନ୍ୟାସରେ ଵାନରମାନେ ମଣିଷ ଭଳି ଵନ୍ଧୁକ, କ୍ୟାମେରା ଏଵଂ ଗାଡ଼ି ଵ୍ୟଵହାର କରୁଛନ୍ତି। ମଣିଷ ପାଖରେ ଥିଵା 'Opposable Thumbs' (ବୁଢ଼ା ଆଙ୍ଗୁଠି ଯାହା ଅନ୍ୟ ଆଙ୍ଗୁଠିକୁ ଛୁଇଁପାରେ) ଏଵଂ ସୂକ୍ଷ୍ମ କାମ କରିଵାର କ୍ଷମତା ଵାନରଙ୍କ ପାଖରେ ସେତେଟା ଵିକଶିତ ନୁହେଁ। ସେମାନଙ୍କ ହାତର ଗଠନ ଯୋଗୁଁ ସେମାନେ ଜଟିଳ ମେସିନ୍ ଵା ସୂକ୍ଷ୍ମ ଯନ୍ତ୍ରପାତି ତିଆରି କରିଵା କିମ୍ଵା ଵ୍ୟଵହାର କରିଵା ଅତ୍ୟନ୍ତ କଷ୍ଟକର। ଏଥିପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଵାନରମାନଙ୍କୁ ଲକ୍ଷାଧିକ ଵର୍ଷର ଵିଵର୍ତ୍ତନ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଦେଇ ଗତି କରିଵାକୁ ହେଵ । 

ତେବେ ପିଏର୍ ବୁଲେଙ୍କ ଏହି Planète des singes ଉପନ୍ୟାସରେ ମଣିଷର ପତନ ପଛରେ କୌଣସି ବାହ୍ୟ ଶତ୍ରୁ ଵା ମହାମାରୀ ନଥିଲା ଵରଂ ଥିଲା ମଣିଷର ନିଜସ୍ୱ 'ଆଳସ୍ୟ'। ଲେଖକ ଦର୍ଶାଇଛନ୍ତି ଯେ, ଯେତେବେଳେ ମଣିଷ ନିଜର ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଯନ୍ତ୍ର କିମ୍ବା ପୋଷା ଜୀବ ବାନରମାନଙ୍କ ଉପରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନିର୍ଭରଶୀଳ ହୋଇଗଲା, ସେତେବେଳେ ତାର ମସ୍ତିଷ୍କ ତାର ସୃଜନଶୀଳତା ହରାଇ ବସିଲା। ଏହା ଆଧୁନିକ ସମାଜ ପାଇଁ ଏକ ବଡ଼ ସଂକେତ। ଆଜିର ଯୁଗରେ ଆମେ ଯେଉଁଭଳି ଭାବେ କୃତ୍ରିମ ବୁଦ୍ଧିମତା "AI" ଏଵଂ ସ୍ୱୟଂଚାଳିତ ଯନ୍ତ୍ର ଉପରେ ନିର୍ଭର କରୁଛୁ, ତାହା ଭଵିଷ୍ୟତରେ ଆମର ମୌଳିକ ଦକ୍ଷତାକୁ ହ୍ରାସ କରିପାରେ ବୋଲି ଅନେକ ଆଶଙ୍କା କରନ୍ତି। ବୁଲେଙ୍କ କାହାଣୀରେ ଵାନରମାନେ ମଣିଷକୁ ହରାଇ ନଥିଲେ ଵରଂ ମଣିଷ ନିଜେ ନିଜର ସ୍ଥାନ ଛାଡ଼ି ଦେଇଥିଲା।

କାହାଣୀର ଶେଷରେ ଅନ୍ତରୀକ୍ଷରେ ସିମ୍ପାଞ୍ଜି ଦମ୍ପତି ଏକ ମନୁଷ୍ୟଦ୍ଵାରା ଲିଖିତ ଚିଠି ପଢ଼ି ମଣିଷ ବି କ’ଣ ଏତେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ହୋଇପାରେ ଯେ ଏତେ କଥା ଲେଖିପାରେ ବୋଲି ଵିଚାର କରି ହସି ଦେଇଥିଲେ ଏଵଂ ସେହି ହସ ଆଜି ବି ପାଠକର କାନରେ ପ୍ରତିଧ୍ୱନିତ ହୁଏ । ସେହି ହସ ପାଠକକୁ ସତର୍କ କରାଇ ଦିଏ । 

ପାଠକ ଯଦି ଗୋରାଲୋକ ହୋଇଥାଏ ତେବେ Planète des singes ତାକୁ କହେ ଯେ ଏବେ ବି ସମୟ ଅଛି ନିଜକୁ ସମୟ ସହିତ ସମ୍ଭାଳି ନିଅ ନହେଲେ ତମେ ଯେଉଁ ଆଫ୍ରିକୀୟ ଓ ଏସୀୟ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଦିନେ ପରାଧୀନ ରଖିଥିଲ ସେମାନେ ତମଠାରୁ ବହୁତ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଯିବେ । 

ପାଠକ ଯଦି ଜଣେ Homo Sapiens ଭାବରେ Planète des singes ଉପନ୍ୟାସ ପଢ଼ୁଥାଏ ତେବେ ଉପନ୍ୟାସ ତାକୁ ସତର୍କ କରି କହେ ଯେ ସମୟର ଚକ୍ରରେ ଯଦି ଆମେ ମଣିଷମାନେ ସଜାଗ ନରହିଵା ତେବେ ଆମେ ମଧ୍ୟ ଭଵିଷ୍ୟତର କୌଣସି "ସୁପରିଚିତ ଜୀଵ" ପାଇଁ ଏକ କୌତୁହଳପୂର୍ଣ୍ଣ କାହାଣୀ ହୋଇ ରହିଯିଵା । 

•ମନୁଷ୍ୟଜାତିର ମହାଭିନିଷ୍କ୍ରମଣର କାହାଣୀ•

 ପ୍ରାୟ ୨୦ ଲକ୍ଷ ଵର୍ଷ ତଳର କଥା। ସେତେବେଳେ ଆଧୁନିକ ମଣିଷ ଵା Homo Sapiensମାନଙ୍କର ପୃଥିଵୀରେ କୌଣସି ଅସ୍ତିତ୍ଵ ନଥିଲା। ଆଫ୍ରିକାର ଘଞ୍ଚ ଜଙ୍ଗଲ ଆଉ ସାଭାନା ଘାସ ପଡ଼ିଆ ମଧ୍ୟରେ ଆମର ପୂର୍ଵଜ Homo erectus ଵିକଶିତ ହେଉଥିଲେ। ସେମାନେ କେଵଳ ଦୁଇ ଗୋଡ଼ରେ ଛିଡ଼ା ହେଵା ଶିଖିନଥିଲେ ଵରଂ ସେମାନଙ୍କ ଆଖିରେ ଥିଲା ଦୂର ଦିଗ୍‌ଵଳୟକୁ ଜିଣିଵାର ଏକ ଅଜ୍ଞାତ ନିଶା। କିନ୍ତୁ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠେ, ଯେଉଁ ଆଫ୍ରିକା ସେମାନଙ୍କର ଜନ୍ମସ୍ଥାନ ଥିଲା, ତାକୁ ଛାଡ଼ି ସେମାନେ ହଜାର ହଜାର ମାଇଲ୍ ଦୂର ଏସିଆ ଓ ୟୁରୋପକୁ କାହିଁକି ବାହାରି ପଡ଼ିଲେ? 

The Great Human Odyssey ନାମରେ ଖ୍ୟାତ ମାନଵଜାତିର ଏହି ମହାଭିନିଷ୍କ୍ରମଣ ପଛରେ କୌଣସି ଗୋଟିଏ କାରଣ ନଥିଲା ଵରଂ ଏହା ଥିଲା ପ୍ରକୃତିର ଚାପ ଏଵଂ ଜୈଵିକ ଵିଵର୍ତ୍ତନର ଏକ ରୋଚକ ସମ୍ମିଶ୍ରଣ।

ସେହି ସମୟରେ ପୃଥିଵୀର ଜଳଵାୟୁରେ ଏକ ଵଡ଼ ପରିଵର୍ତ୍ତନ ଦେଖା ଦେଇଥିଲା। ଆଫ୍ରିକାରେ ଜଙ୍ଗଲ ପରିମାଣ କମିଵାକୁ ଲାଗିଲା ଏଵଂ ତା’ ସ୍ଥାନରେ ସୃଷ୍ଟି ହେଲା ଵିଶାଳ ଘାସ ପଡ଼ିଆ ଵା ସାଭାନା। ଜଙ୍ଗଲରେ ଗୋଟିଏ ଗଛରୁ ଅନ୍ୟ ଗଛକୁ ଡେଇଁ ଫଳମୂଳ ଖାଇ ଵଞ୍ଚୁଥିଵା ଜୀଵଙ୍କ ପାଇଁ ଏହା ଏକ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ ଥିଲା। କିନ୍ତୁ Homo erectus ପାଇଁ ଏହା ଏକ ସୁଯୋଗ ପାଲଟିଗଲା। ଖୋଲା ପଡ଼ିଆରେ ଦୂରକୁ ଯିଵା ପାଇଁ ସେମାନେ ନିଜ ଶରୀରକୁ ସେହି ଅନୁସାରେ ଖାପଖୁଆଇ ପ୍ରସ୍ତୁତ କଲେ। ଯେତେବେଳେ ସ୍ଥାନୀୟ ଅଞ୍ଚଳରେ ଖାଦ୍ୟର ଅଭାଵ ଦେଖାଦେଲା, ସେମାନେ ପ୍ରକୃତିର ନିର୍ଦ୍ଦେଶରେ ନୂଆ ଚାରଣଭୂମିର ସନ୍ଧାନରେ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଵାକୁ ବାଧ୍ୟ ହେଲେ।

ହୋମୋ ଏରେକ୍ଟସ୍ ମାନେ କେଵଳ ଶାକାହାରୀ ନଥିଲେ, ସେମାନେ ଖାଦ୍ୟାଭାଵ ଯୋଗୁଁ ମାଂସାହାରୀ ହେଵାକୁ ମଧ୍ୟ ବାଧ୍ୟ ହୋଇଥିଲେ। ସେହି ସମୟରେ ଵିଶାଳକାୟ ତୃଣଭୋଜୀ ପଶୁମାନେ ଖାଦ୍ୟ ଓ ଜଳ ଅନ୍ୱେଷଣରେ ଏକ ମହାଦେଶରୁ ଅନ୍ୟ ମହାଦେଶକୁ ଯାତ୍ରା କରୁଥିଲେ। ଆମର ଏହି ପୂର୍ଵଜମାନେ ସେହି ପଶୁମାନଙ୍କ ପଛେ ପଛେ ଶିକାର ପାଇଁ ବାହାରି ପଡ଼ିଲେ। ପଶୁମାନେ ଯେଉଁଆଡ଼େ ଗଲେ Homo erectus ମଧ୍ୟ ସେହି ବାଟରେ ଆଗକୁ ଵଢ଼ିଲେ। ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ସେମାନେ ଜାଣିକରି କିମ୍ବା ଅଜାଣତରେ ଆଫ୍ରିକାର ସୀମା ପାର ହୋଇ ଏସିଆର ଦ୍ୱାରଦେଶରେ ତଥା ୟୁରୋପରେ ପହଞ୍ଚିଗଲେ।

ପ୍ରଵାସୀ ଜୀଵନ ଆପଣାଇଵା ପଛରେ ସେମାନଙ୍କର ଶାରୀରିକ ଗଠନ ଏକ ବଡ଼ ବାଧ୍ୟବାଧକତା ଥିଲା। ସେମାନଙ୍କ ଗୋଡ଼ ଲମ୍ଵା ଥିଲା, ଯାହା ସେମାନଙ୍କୁ ଦୀର୍ଘ ପଥ ଅତିକ୍ରମ କରିଵାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରୁଥିଲା। ଏହା ସହିତ ସେମାନେ ପଥରରେ ସୁନ୍ଦର କୁରାଢ଼ି ତିଆରି କରିଵା ଶିଖିଥିଲେ। ଏହି ଵୈଷୟିକ ଜ୍ଞାନ ସେମାନଙ୍କୁ ଯେକୌଣସି ନୂଆ ପରିଵେଶରେ ଵଞ୍ଚିଵା ପାଇଁ ସାହସ ଦେଲା। ଯେତେବେଳେ ଜଣେ ଜୀଵ ପାଖରେ ନିଜକୁ ରକ୍ଷା କରିଵା ପାଇଁ ଅସ୍ତ୍ର ଏଵଂ ଯିଵା ପାଇଁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଗୋଡ଼ ଥାଏ, ସେତେବେଳେ ସେ ସ୍ଥାୟୀ ଭାବେ ରହିଵା ଅପେକ୍ଷା ନୂଆ ସ୍ଥାନ ଖୋଜିଵାକୁ ଅଧିକ ପସନ୍ଦ କରେ।

Homo erectus ପୃଥିଵୀର ପ୍ରଥମ ଜୀଵ ଯୋଉମାନେ ଅଗ୍ନିର ଵ୍ୟଵହାର ଜାଣିଲେ। ଅଗ୍ନି ସେମାନଙ୍କୁ ଶୀତଳ ପରିଵେଶରେ ବଞ୍ଚିଵାର ଶକ୍ତି ଦେଲା। ଆଫ୍ରିକାର ଉଷୁମ ପରିଵେଶ ଛାଡ଼ି ଯେତେବେଳେ ସେମାନେ ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ଗଲେ, ସେଠାରେ ପ୍ରଵଳ ଶୀତ ଥିଲା। ଯଦି ସେମାନଙ୍କ ପାଖରେ ଅଗ୍ନି ନଥାନ୍ତା ତେବେ ସେମାନେ ବହୁତ ସମ୍ଭଵ ଶୀତଳ ପରିଵେଶରେ ମରିଯାଇଥାନ୍ତେ। କିନ୍ତୁ ଅଗ୍ନି ସାହାଯ୍ୟରେ Homo erectusମାନେ ୟୁରୋପ ଓ ଏସିଆର କଠିନ ଜଳଵାୟୁକୁ ସାମ୍ନା କରିପାରିଲେ।

ଶେଷରେ, ଯେକୌଣସି ଜୀଵର ମୂଳ ଲକ୍ଷ୍ୟ ହେଉଛି ନିଜର ଵଂଶ ଵିସ୍ତାର କରିଵା। ଯେତେବେଳେ ଗୋଟିଏ ସ୍ଥାନରେ ଜନସଂଖ୍ୟା ବଢ଼ିଲା, ସେତେବେଳେ ସମ୍ଵଳ ପାଇଁ କନ୍ଦଳ ସୃଷ୍ଟି ହେଲା। ଏହି ସଂଘର୍ଷରୁ ଵଞ୍ଚିଵା ପାଇଁ ଦଳର କିଛି ସଦସ୍ୟ ନୂଆ ଅଞ୍ଚଳକୁ ଯିଵାକୁ ଵାଧ୍ୟ ହେଲେ। ଏହିପରି ଭାବେ, ଖାଦ୍ୟର ଅଭାଵ, ଶିକାରର ପିଛା କରିଵା, ଶାରୀରିକ ସକ୍ଷମତା ଏଵଂ ନୂତନ ଉଦ୍ଭାଵନର ବଳରେ Homo erectusମାନେ ଆଫ୍ରିକାରୁ ବାହାରି ସାରା ଵିଶ୍ୱକୁ ନିଜର ଘର ଭାବେ ଗଢ଼ିଵାକୁ ଯାତ୍ରା ଆରମ୍ଭ କଲେ। ଏହି ଯାତ୍ରା ହିଁ ଆଜିର ଆଧୁନିକ ମାନଵ ସଭ୍ୟତାର ମୂଳଦୁଆ ପକାଇଥିଲା।

ସମଗ୍ର ପୂର୍ଵ, ଦକ୍ଷିଣ ଓ ଉତ୍ତର ଆଫ୍ରିକାରେ Homo erectusମାନେ ଵସତି ସ୍ଥାପନ କରିଵା ସହିତ ଆଫ୍ରିକାରୁ ବାହାରି ଏସିଆ ଓ ୟୁରୋପର ଵିଭିନ୍ନ ଅଞ୍ଚଳ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମଧ୍ୟ ଵ୍ୟାପିଥିଲେ । Homo erectusମାନେ ସବୁଠାରୁ ଦୂରକୁ ଯାତ୍ରା କରିଥିଲେ। ପୂର୍ଵରେ ଚୀନ୍ ଏଵଂ ଦକ୍ଷିଣ-ପୂର୍ଵରେ ଇଣ୍ଡୋନେସିଆର ଜାଭା ଦ୍ଵୀପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପହଞ୍ଚିଥିଲେ। ଏହା ଵ୍ୟତୀତ ଭାରତୀୟ ଉପମହାଦେଶରେ ମଧ୍ୟ Homo erectusମାନଙ୍କର ଅସ୍ତିତ୍ଵ ଥିଲା। ଏସିଆର ଆଧୁନିକ ଇସ୍ରାଏଲ୍ ଏଵଂ ଜୋର୍ଡାନ ଭଳି ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟ ଅଞ୍ଚଳରେ ମଧ୍ୟ Homo erectusମାନେ ରହୁଥିଲେ। ପଶ୍ଚିମରେ ୟୁରୋପର ଜର୍ଜିଆ (ଡମାନିସି), ସ୍ପେନ୍ ଏଵଂ ଇଟାଲୀ ଭଳି ଦକ୍ଷିଣ ୟୁରୋପୀୟ ଅଞ୍ଚଳରେ Homo erectusମାନଙ୍କର ଅଵଶେଷ ମିଳିଛି।

ଆଫ୍ରିକାର ସାଭାନା ପଡ଼ିଆରୁ ଯେଉଁ ଯାତ୍ରା Homo erectus ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ, ତାହା ମାନଵ ଵିଵର୍ତ୍ତନର ଇତିହାସରେ ଏକ ନୂତନ ଅଧ୍ୟାୟ ସୃଷ୍ଟି କଲା। ଆମର ଏହି ପ୍ରାଚୀନ ପୂର୍ଵଜମାନେ ଵିଭିନ୍ନ ମହାଦେଶରେ ବିଛେଇ ହୋଇ ରହିଵା ପରେ, ପୃଥିଵୀର ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଜଳଵାୟୁ ଓ ପରିଵେଶ ସେମାନଙ୍କୁ ନୂଆ ନୂଆ ରୂପରେ ଗଢ଼ିଵାକୁ ଲାଗିଲା। ଏହା ଏମିତି ଏକ ସମୟ ଥିଲା, ଯେତେବେଳେ ପୃଥିଵୀର କେଉଁଠି ପ୍ରଵଳ ବରଫପାତ ହେଉଥିଲା ବେଳେ ଆଉ କେଉଁଠି ଘଞ୍ଚ ଜଙ୍ଗଲର ରାଜୁତି ଥିଲା। ଏହି ପରିଵେଶର ଚାପରେ Homo erectusଙ୍କ ପରେ ଏକାଧିକ ମାନଵଜାତିର ଉଦ୍ଭଵ ହେଲା, ଯେଉଁମାନଙ୍କ କାହାଣୀ କୌଣସି ରୋମାଞ୍ଚକର ଉପନ୍ୟାସଠାରୁ କମ୍ ନୁହେଁ।

ଏହି କ୍ରମରେ ପ୍ରଥମେ Homo heidelbergensis ସୃଷ୍ଟି ହୁଅନ୍ତି । ଯେହେତୁ ଏମାନେ Homo neanderthalensis ଓ Homo sapiensଙ୍କର ସାଧାରଣ ପୂର୍ଵଜ ଥିଲେ ତେଣୁ Homo heidelbergensisଙ୍କୁ ଆଜିର ଆଧୁନିକ ମଣିଷ ଏଵଂ ନିଏଣ୍ଡରଥାଲ୍‌ଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଯୋଗସୂତ୍ର ବୋଲି ଧରାଯାଏ। ଆଜିଠାରୁ ପ୍ରାୟ ୬ ଲକ୍ଷ ଵର୍ଷ ପୂର୍ଵେ ଆଫ୍ରିକା ଓ ୟୁରୋପରେ ଦେଖାଦେଇଥିଵା ଏହି ପ୍ରଜାତି ଅତ୍ୟନ୍ତ ସାହସୀ ଥିଲେ। ସେମାନେ କେଵଳ ପଥର ନୁହେଁ ଵରଂ କାଠର ଲମ୍ଵା ବର୍ଚ୍ଛା ତିଆରି କରି ଵିଶାଳକାୟ ପଶୁଙ୍କୁ ଶିକାର କରିଵା ଶିଖିଥିଲେ। Homo heidelbergensis ପ୍ରଥମ Homo ଜାତି ଥିଲେ ଯୋଉମାନେ ଘର କରିଵା ଶିଖିଥିଲେ । ତହୁଁ ଏମାନଙ୍କର ଗୋଟିଏ ଗୋଷ୍ଠୀ ୟୁରୋପରେ ରହି Homo neanderthalensis ପାଲଟିଗଲେ ଏଵଂ ଆଉ ଗୋଟିଏ ଗୋଷ୍ଠୀ ଆଫ୍ରିକାରେ ରହି ପରଵର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ଆଧୁନିକ ମଣିଷ ଵା Homo sapiensରେ ପରିଣତ ହେଲେ।

ୟୁରୋପର ପ୍ରଵଳ ଶୀତ ଓ ବରଫାଵୃତ ଅଞ୍ଚଳରେ ଯେଉଁ ପ୍ରଜାତି ନିଜର ପରାକ୍ରମ ଦେଖାଇଥିଲେ, ସେମାନେ ହେଲେ Homo neanderthalensis । ପ୍ରାୟ ୪ ଲକ୍ଷ ଵର୍ଷ ପୂର୍ବେ ଉଦ୍ଭଵ ହୋଇଥିଵା ଏହି ଲିଏଣ୍ଡରଥାଲ୍ ମାନଵମାନେ ଶାରୀରିକ ଭାବେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବଳିଷ୍ଠ ଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କର ନାକ ଚଉଡ଼ା ଓ ଶରୀର ଛୋଟ ଥିଲା, ଯାହା ସେମାନଙ୍କୁ ଶୀତରୁ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲା। ଏମାନେ ପ୍ରଥମ କରି ସମାଜରେ ମୃତଦେହକୁ ସମ୍ମାନର ସହ ସତ୍କାର କରିଵା ଏଵଂ ପଥରର ଅତି ସୂକ୍ଷ୍ମ ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ର ତିଆରି କରିଵାର କଳା ଜାଣିଥିଲେ। ସେହି ସମୟରେ ଏସିଆର ତିବ୍ବତୀୟ ମାଳଭୂମି ଓ ସାଇବେରିଆର ପାହାଡ଼ିଆ ଅଞ୍ଚଳରେ ରହୁଥିଲେ Homo Denisovans । Homo Denisovansମାନେ Homo neanderthalensisଙ୍କ ସମ୍ପର୍କୀୟ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଲଗା ପରିଵେଶରେ ରହି ନିଜକୁ ଉଚ୍ଚ ପାହାଡ଼ିଆ ଅଞ୍ଚଳରେ ଅକ୍ସିଜେନ୍ କମ୍ ଥିଵା ଅଞ୍ଚଳରେ ଵଞ୍ଚିଵା ପାଇଁ ଅଭ୍ୟସ୍ତ କରିସାରିଥିଲେ।

ପୃଥିଵୀର ଅନ୍ୟ ଏକ କୋଣରେ, ଅର୍ଥାତ୍ ଇଣ୍ଡୋନେସିଆର ଫ୍ଲୋରେସ୍ ଦ୍ଵୀପରେ ଏକ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ ଘଟଣା ଘଟୁଥିଲା। ସେଠାରେ ରହୁଥିଵା ମାନଵଜାତି Homo floresiensis ଵା 'ହୋବିଟ୍' ନାମରେ ଜଣାଗଲେ। ସୀମିତ ଖାଦ୍ୟ ଓ ଦ୍ଵୀପର ପରିଵେଶ ଯୋଗୁଁ "Island Dwarfism" ହେତୁ ଵିଵର୍ତ୍ତନ କ୍ରମରେ ଏମାନଙ୍କ ଉଚ୍ଚତା ମାତ୍ର ସାଢ଼େ ତିନି ଫୁଟ୍ ହୋଇଯାଇଥିଲା। ଏହା ପ୍ରମାଣ କରେ ଯେ ପ୍ରକୃତି ମଣିଷକୁ କିଭଳି ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ପରିସ୍ଥିତିରେ ଭିନ୍ନ ରୂପ ଦେଇପାରେ।

ପ୍ରାୟ ୩ ଲକ୍ଷ ଵର୍ଷ ପୂର୍ଵେ ଆଫ୍ରିକାର ମାଟିରୁ ଆମର ନିଜ ଜାତି Homo Sapiens ସୃଷ୍ଟି ହେଲେ । ବିଜ୍ଞାନ ଭାଷାରେ ଆମେ ୩ ଲକ୍ଷ ଵର୍ଷ ତଳର ଏହି Homo Sapiens ମଣିଷଙ୍କୁ "Archaic" କହିଥାଉ ଏଵଂ ଆଜିର homo Sapiensଙ୍କୁ Anatomically Modern କୁହାଯାଏ । ୩ ଲକ୍ଷ ବର୍ଷ ତଳର Homo Sapiensମାନଙ୍କର ଚେହେରା ଆମଠାରୁ ଟିକେ ଭିନ୍ନ ଥିଲା। ସେମାନଙ୍କ ଆଖି ଉପରେ ଥିଵା ହାଡ଼ ଵା Brow ridges ଅଧିକ ମୋଟା ଓ ବାହାରକୁ ବାହାରିଥିଲା। ମୁହଁ ଟିକେ ବଡ଼ ଏଵଂ କପାଳ ପଛକୁ ଢଳି ରହିଥିଲା। ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ କଥା ହେଉଛି, ସେମାନଙ୍କର ଆଜିର ମଣିଷ ଭଳି ସ୍ପଷ୍ଟ 'ଥୋଡ଼ି' ଵା Chin ନଥିଲା। ୩ ଲକ୍ଷ ଵର୍ଷ ତଳେ Homo Sapiensଙ୍କ ମସ୍ତିଷ୍କର ଆକାର ପ୍ରାୟ ଆମ ଭଳି ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଏହାର ଆକୃତି ଲମ୍ବାଳିଆ ଵା Oblong ଥିଲା। ଅର୍ଥାତ୍ ମସ୍ତିଷ୍କର କିଛି ଅଂଶ, ଯାହା ଜଟିଳ ଚିନ୍ତାଧାରା ପାଇଁ ଦାୟୀ, ତାହା ସେତେ ଵିକଶିତ ହୋଇନଥିଲା। ୩ ଲକ୍ଷ ବର୍ଷ ତଳର Homo Sapiensମାନେ ସାଧାରଣ ପଥର ଅସ୍ତ୍ର ଵ୍ୟଵହାର କରୁଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କ ଜୀଵନ ମୁଖ୍ୟତଃ ଖାଦ୍ୟ ସଂଗ୍ରହ ତଥା ବଞ୍ଚିଵା ମଧ୍ୟରେ ସୀମିତ ଥିଲା। ସେମାନେ ସେତେବେଳେ ଆଜିର ମାନଵଙ୍କ ପରି କଥା ଭାଷା ହୋଇପାରୁନଥିଲେ କି କଳା କାରୁକାର୍ଯ୍ୟ ଵିକଶିତ କରି ନଥିଲେ । Homo Sapiensମାନେ ଆରମ୍ଭରେ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମାନଵଜାତି ଭଳି ଏକ ସାମାନ୍ୟ ଜଙ୍ଗଲୀ ମାନଵଜାତି ଵା ବଣମଣିଷ ହିଁ ଥିଲେ ‌। ଏହିପରି ଭାବରେ ଅନେକ ହଜାର ଵର୍ଷ ବିତିଗଲା ‌। 

ତେବେ ଆଜକୁ ପ୍ରାୟ ପ୍ରାୟ ୭୪,୦୦୦ ଵର୍ଷ ପୂର୍ଵେ ମାନଵ ଇତିହାସରେ ଏମିତି ଏକ ଘଟଣା ଘଟିଥିଲା, ଯାହା କେଵଳ ମଣିଷ ନୁହେଁ ଵରଂ ସାରା ପୃଥିଵୀର ଜୀଵଜଗତକୁ ଦୋହଲାଇ ଦେଇଥିଲା। 

ପ୍ରାୟ ୭୪,୦୦୦ ଵର୍ଷ ପୂର୍ଵେ ଇଣ୍ଡୋନେସିଆର ସୁମାତ୍ରା ଦ୍ଵୀପରେ Mount Toba ନାମକ ଏକ ପର୍ଵତରେ ବିଶାଳକାୟ ଆଗ୍ନେୟ ଉଦ୍ଗିରଣ ହୋଇ ମହାଵିସ୍ଫୋରଣ ଘଟିଥିଲା। ଏହା ଏତେ ଭୟଙ୍କର ଥିଲା ଯେ ଏହାକୁ ଗତ ୨୫ ଲକ୍ଷ ଵର୍ଷର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଵିସ୍ଫୋରଣ ଭାବରେ ଗଣନା କରାଯାଏ। ଏହି ଵିସ୍ଫୋରଣରୁ ବାହାରିଥିଵା ପାଉଁଶ ଓ ଗନ୍ଧକଯୁକ୍ତ ଗ୍ୟାସ୍ ଆକାଶକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପେ ଘୋଡ଼େଇ ଦେଇଥିଲା। ସୂର୍ଯ୍ୟ କିରଣ ପୃଥିଵୀକୁ ଆସିପାରିଲା ନାହିଁ। ଫଳରେ ପୃଥିଵୀର ତାପମାତ୍ରା ହଠାତ୍ କମିଗଲା ଏଵ ପୃଥିବୀ ଏକ 'ଆଗ୍ନେୟ ଶୀତ'ର କଵଳରେ ପଡ଼ିଗଲା। ଅନେକ ଗଛଲତା ମରିଗଲେ, ଵର୍ଷା ବନ୍ଦ ହୋଇଗଲା ଏଵଂ ଶାକାହାରୀ ପଶୁମାନେ ଖାଦ୍ୟ ନପାଇ ପ୍ରାଣ ହରାଇଲେ। 

ଵିସ୍ଫୋରଣ ହୋଇଥିଵା ସ୍ଥାନ ଅର୍ଥାତ୍ ଇଣ୍ଡୋନେସିଆର ଆଖପାଖରେ ଥିଵା ପ୍ରାୟ ସମସ୍ତ ଜୀଵଜନ୍ତୁ ସେହି ସମୟରେ ନିଶ୍ଚିହ୍ନ ହୋଇଯାଇଥିଲେ। ସେଠାରେ ରହୁଥିଵା Leopardର ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଜାତି ସେହି ସମୟରେ ସୁମାତ୍ରାରୁ ଵିଲୁପ୍ତ ହୋଇଯାଇଥିଲା।

ଵିସ୍ଫୋରଣ ପରେ ହୋଇଥିଵା "ଆଗ୍ନେୟ ଶୀତ" ଯୋଗୁଁ ଦକ୍ଷିଣ-ପୂର୍ଵ ଏସିଆର ଅନେକ ବଡ଼ ବଡ଼ ଗଛ ଏଵଂ ଜଙ୍ଗଲ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଇଥିଲା। ଏହି କାରଣରୁ ଜଙ୍ଗଲ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରୁଥିଵା ଅନେକ କୀଟପତଙ୍ଗ ଓ ପକ୍ଷୀଙ୍କ ପ୍ରଜାତି ଵିଲୁପ୍ତ ହେଵାର ଆଶଙ୍କା କରାଯାଏ।

କିନ୍ତୁ ଟୋବା ଵିସ୍ଫୋରଣ ଯୋଗୁଁ ଅନେକ ଜୀଵଜାତି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିଲୁପ୍ତ ହୋଇନଥିଲେ କାରଣ ଏହା ଅଳ୍ପ କେତେକ ଦଶନ୍ଧି ପାଇଁ ପୃଥିଵୀକୁ ପ୍ରଭାଵିତ କରିଥିଲା। ତେଣୁ ଜୀଵଜନ୍ତୁମାନେ Refugia ଵା ସୁରକ୍ଷିତ ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକରେ ବଞ୍ଚି ରହିଥିଲେ ଏଵଂ ପରିଵେଶ ସୁଧୁରିଵା ପରେ ପୁଣି ବଂଶ ଵିସ୍ତାର କରିଥିଲେ।

ତେବେ ଟୋବା ବିସ୍ଫୋରଣ ଯୋଗୁଁ ତତ୍କାଳୀନ ସମୟରେ ଅନେକ ଜୀଵମାନଙ୍କର ସଂଖ୍ୟା ଏତେ କମିଗଲା ଯେ ସେମାନେ "ବଂଶଗତ ସଙ୍କଟ"ର ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଲେ। 

ଏହି ସମୟରେ ପୂର୍ଵ ଆଫ୍ରିକାର ଚିମ୍ପାଞ୍ଜିମାନଙ୍କର ସଂଖ୍ୟା ହ୍ରାସ ପାଇଥିଲା। କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଆଫ୍ରିକାର ଗରିଲାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ବଂଶଗତ ପରିଵର୍ତ୍ତନ ଦେଖାଦେଇଥିଲା। DNA ପରୀକ୍ଷାରୁ ଜଣାପଡ଼େ ଯେ ପ୍ରାୟ ୭୦-୭୫ ହଜାର ଵର୍ଷ ତଳେ ଭାରତୀୟ ବାଘ ଓ ବୋର୍ଣ୍ଣିଆର ଓରାଙ୍ଗୁଟାନ୍ ଭଳି ପଶୁମାନଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ମଧ୍ୟ ଅତି ମାତ୍ରାରେ କମିଯାଇଥିଲା।

ଵିଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କର ଏକ ଗୋଷ୍ଠୀ ମନେକରନ୍ତି ଯେ ଟୋବା ଵିସ୍ଫୋରଣ ପରଵର୍ତ୍ତୀ ଜଳଵାୟୁ ପରିଵର୍ତ୍ତନ ହିଁ ପରୋକ୍ଷରେ ନିଏଣ୍ଡରଥାଲ୍ ଓ ହୋମୋ ଏରେକ୍ଟସ୍ ମାନଙ୍କର ଵିଲୁପ୍ତି ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ କରିଥିଲା। ସେମାନେ ବଦଳୁଥିବା ପରିଵେଶ ସହ ନିଜକୁ ଖାପଖୁଆଇ ପାରିଲେ ନାହିଁ, ଯାହାଫଳରେ ଆଗାମୀ କିଛି ହଜାର ଵର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ସେମାନେ ଵିଲୁପ୍ତ ହୋଇଗଲେ। 

ଵିଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କ ମତରେ, ଏହି ପ୍ରାକୃତିକ ବିପର୍ଯ୍ୟୟ ଯୋଗୁଁ ସେତେବେଳେ ଆଫ୍ରିକାରେ ରହୁଥିଵା ଆମ ପୂର୍ଵଜ ହୋମୋ ସାପିଏନ୍ସମାନଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ମାତ୍ର ୧,୦୦୦ ରୁ ୧୦,୦୦୦ ପ୍ରଜନନକ୍ଷମ ଵ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସୀମିତ ହୋଇଗଲା। ଅର୍ଥାତ୍ ଆମ ପୂର୍ଵଜ ଵିଲୁପ୍ତ ହେବାର ଅତି ନିକଟରେ ଥିଲେ। ଏହି ଅଵସ୍ଥାକୁ Genetic Bottleneck କୁହାଯାଏ। ଆଜି ସାରା ଵିଶ୍ୱର ମଣିଷମାନଙ୍କ DNA ମଧ୍ୟରେ ଯେଉଁ ଅତି ସାମାନ୍ୟ ପାର୍ଥକ୍ୟ ଦେଖାଯାଏ, ତାହା ପ୍ରମାଣ କରେ ଯେ ଆମେ ସମସ୍ତେ ସେହି କିଛି ଶହ ବଞ୍ଚିଯାଇଥିଵା ମଣିଷଙ୍କର ବଂଶଧର ଅଟନ୍ତି ।

ଏହି ମହାଵିପତ୍ତି ପରେ ଆଫ୍ରିକାର ପରିଵେଶ ଆଉ ପୂର୍ଵଭଳି ରହିଲା ନାହିଁ। ଖାଦ୍ୟ ଓ ଜଳର ଘୋର ସଙ୍କଟ ଦେଖାଦେଲା। ତେବେ ବଞ୍ଚି ରହିଵାର ଜିଦ୍ ମଣିଷକୁ ଆଫ୍ରିକାର ସୀମା ପାର କରିଵାକୁ ବାଧ୍ୟ କଲା।

ଆଜକୁ ପ୍ରାୟ ୬୦,୦୦୦ ରୁ ୭୦,୦୦୦ ଵର୍ଷ ପୂର୍ଵେ, ଯେତେବେଳେ ସମୁଦ୍ରର ଜଳସ୍ତର କମ୍ ଥିଲା ସେତେବେଳେ Homo Sapiensମାନଙ୍କର ଏକ ଛୋଟ ଦଳ 'ଲାଲ ସାଗର' ଅତିକ୍ରମ କରି ଆରବ ଉପଦ୍ଵୀପ ଦେଇ ଏସିଆ ଓ ୟୁରୋପ ଆଡ଼କୁ ବାହାରି ପଡ଼ିଲେ।

କୁହାଯାଏ ଯେ ଏହି ସଙ୍କଟ ସମୟରେ ମଣିଷର ମସ୍ତିଷ୍କରେ ଏକ ପ୍ରକାର 'ବୌଦ୍ଧିକ ଵିସ୍ଫୋରଣ' ଘଟିଲା। ସେମାନେ ନୂଆ ଭାଷା, ଯୋଗାଯୋଗ ଓ ଜଟିଳ ରଣନୀତି ଶିଖିଲେ, ଯାହା ସେମାନଙ୍କୁ ଦୂର ଦେଶର ଅଜଣା ପରିଵେଶରେ ବଞ୍ଚିଵାରେ ସାହାଯ୍ୟ କଲା। 

ସେହି ସମୟରେ ପୃଥିଵୀରେ ନିଏଣ୍ଡରଥାଲ୍ ଓ ଡେନିସୋଭାନସ୍ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ହୋମୋ ସାପିଏନ୍ସମାନଙ୍କର ପରସ୍ପର ମଧ୍ୟରେ ଥିଵା ସାମାଜିକ ସହଯୋଗ ତଥା ନୂତନ ପରିଵେଶରେ ଖାପଖୁଆଇ ଚଳିଵାର କ୍ଷମତା ସେମାନଙ୍କୁ ସବୁଠାରୁ ଆଗରେ ରଖିଲା।

ସତୁରୀ ହଜାର ଵର୍ଷ ତଳର ସେହି ପ୍ରଳୟ ମଣିଷକୁ ମାରିଵା ପାଇଁ ଆସିଥିଲା, କିନ୍ତୁ ସେହି ସଙ୍କଟ ହିଁ ମଣିଷକୁ ଏକ 'ଵିଶ୍ୱବ୍ୟାପୀ ଜାତି' (Global Species) ଭାବେ ଗଢ଼ି ତୋଳିଲା। ଯଦି ସେଦିନ ସେହି ବିପର୍ଯ୍ୟୟ ଆସିନଥାନ୍ତା, ହୁଏତ ଆଜି ମଣିଷ ଜାତି କେଵଳ ଆଫ୍ରିକାର କୌଣସି ଏକ କୋଣରେ ସୀମିତ ହୋଇ ରହିଥାନ୍ତା।

କିନ୍ତୁ ମଣିଷମାନଙ୍କର ପ୍ରଵାସ ସତୁରୀ ହଜାର ଵର୍ଷ ତଳେ ସୀମିତ ହୋଇ ରହିଲା ନାହିଁ । ସେମାନେ ସାରା ଵିଶ୍ଵରେ ଵ୍ୟାପିଗଲେ । Homo Sapiensମାନେ ଲୋହିତ ସାଗର (Red Sea) ଅତିକ୍ରମ କରି ପ୍ରଥମେ ଆରବ ଦ୍ୱୀପକଳ୍ପରେ ପହଞ୍ଚିଥିଲେ। ସେହି ସମୟରେ ଆରବ ଅଞ୍ଚଳ ଓ ମଧ୍ୟ-ପ୍ରାଚ୍ୟରେ ଜଳବାୟୁ ପରିଵର୍ତ୍ତନ ଯୋଗୁଁ ସମ୍ବଳର ଅଭାବ ଦେଖାଦେଇଥିଲା। ତେଣୁ କେତେକ ହଜାର ଵର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ Homo Sapiensମାନଙ୍କର ଏକ ଦଳ ପୂର୍ଵକୁ ଗତି କଲେ । ଆଜକୁ ପ୍ରାୟ ୫୦,୦୦୦ରୁ ୬୦୦୦୦ ଵର୍ଷ ପୂର୍ଵେ Homo Sapiensମାନେ ଦକ୍ଷିଣ ଏସିଆର ଉପକୂଳ ଦେଇ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ। ଏହି ସମୟରେ ସେମାନେ ଭାରତୀୟ ଉପମହାଦେଶରେ ପ୍ରଵେଶ କରିଥିଲେ। ଭାରତର ଭୌଗୋଳିକ ସ୍ଥିତି ଓ ନଦୀଗୁଡ଼ିକର ଉପସ୍ଥିତି ମଣିଷ ରହିଵା ପାଇଁ ଅଧିକ ଅନୁକୂଳ ଥିଲା। ଭାରତରେ ପ୍ରଵେଶ କରିଵା ପରେ ସେମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଚୁର ମିଠା ପାଣି (ନଦୀ), ଘଞ୍ଚ ଜଙ୍ଗଲ ଓ ଶିକାର ପାଇଁ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ପଶୁପକ୍ଷୀ ମିଳିଥିଲେ। ଵିଶେଷ କରି ନର୍ମଦା ଉପତ୍ୟକା ଓ ଦକ୍ଷିଣ ଭାରତର କେତେକ ଅଞ୍ଚଳ ଆଦିମ ମଣିଷ Homo Sapiensମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସବୁଠାରୁ ନିରାପଦ ସ୍ଥାନ ପାଲଟିଥିଲା। ଭାରତରେ କିଛି ହଜାର ଵର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ଜନସଂଖ୍ୟା ଏତେ ମାତ୍ରାରେ ଵୃଦ୍ଧି ପାଇଲା ଯେ ପୁଣି ଖାଦ୍ୟ ଓ ସମ୍ବଳର ଅଭାବ ପରିଲକ୍ଷିତ ହେଲା । ତେଣୁ Homo Sapiensମାନେ ପୁଣି ପ୍ରଵାସ କରିଵାକୁ ବାଧ୍ୟ ହେଲେ । ଭାରତରୁ ଗୋଟିଏ ଶାଖା ଉତ୍ତରକୁ ଗଲା ଏଵଂ ପାରସ୍ୟ ଦେଇ ୟୁରୋପ ଚାଲିଗଲା । ଭାରତରୁ ଆଉ ଏକ ଶାଖା ପୂର୍ଵ ଭାରତରୁ ଉତ୍ତର ପୂର୍ଵ ଭାରତ ଦେଇ ଚୀନ ଗଲା ପୁଣି ଉତ୍ତର ପୂର୍ଵ ଭାରତ ତଥା ଦକ୍ଷିଣ ପୂର୍ଵ ଏସିଆରୁ ଏକ ଶାଖା ପୂର୍ଵ ଭାରତୀୟ ଦ୍ଵୀପପୁଞ୍ଜ ତଥା ଅଷ୍ଟ୍ରେଲିଆ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପହଞ୍ଚିଲା ‌। ଭାରତରୁ ଆଉ ଏକ ଶାଖା ତିବ୍ବତ ଗଲା ଏଵଂ ତିବ୍ବତରୁ ମଧ୍ୟ ଏସିଆ ତଥା ସାଇବେରିଆ ଦେଇ ୧୫,୦୦୦ ରୁ ୨୦,୦୦୦ ଵର୍ଷ ପୂର୍ଵେ ବେରିଂ ଷ୍ଟ୍ରେଟ୍ ପାର ହୋଇ Homo Sapiensମାନେ ଆମେରିକା ମହାଦେଶରେ ପହଞ୍ଚିଲେ । 

ଏପଟେ ଆରବ ଉପଦ୍ୱୀପରୁ Homo Sapiensମାନଙ୍କର ଗୋଟିଏ ଶାଖା ପ୍ରାୟ ୪୫,୦୦୦ ରୁ ୪୦,୦୦୦ ଵର୍ଷ ପୂର୍ଵେ ୟୁରୋପ ଏବଂ ମଧ୍ୟ ଏସିଆକୁ ଯାଇଥିଲେ। ସେଠାରେ ସେମାନଙ୍କର ସାକ୍ଷାତ ପୂର୍ଵରୁ ଵସଵାସ କରୁଥିଵା 'ନିଆଣ୍ଡରଥାଲ୍‌ମାନଙ୍କ ସହ ହୋଇଥିଲା। ଏହିପରି ଭାବରେ ମଣିଷମାନେ ଅର୍ଥାତ୍ Homo Sapiensମାନେ ଆଜକୁ ୧୫୦୦୦ ପୂର୍ଵେ ସାରା ପୃଥିଵୀର ଵ୍ୟାପି ଯାଇଥିଲେ । 

ମଣିଷ ଓ ତାଙ୍କ ପୂର୍ଵଜମାନେ ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ଵର୍ଷ ଧରି ପ୍ରଵାସୀ ଜୀଵନଯାପନ କରୁଥିଲେ କିନ୍ତୁ ଆଜକୁ ପ୍ରାୟ ୧୦୦୦୦ରୁ ୧୨୦୦୦ ଵର୍ଷ ତଳେ ମାନଵ ସମାଜରେ ଏମିତି କେତେକ ପରିଵର୍ତ୍ତନ ଦେଖାଦେଲା ଯାହା ମଣିଷମାନଙ୍କୁ ନିଜର ପ୍ରଵାସୀ ଜୀଵନ ତ୍ୟାଗକରି ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଅଞ୍ଚଳରେ ସ୍ଥାୟୀ ବାସିନ୍ଦା ହେଵାକୁ ବାଧ୍ୟ କରିଥିଲା । 

ମଣିଷର ପ୍ରଵାସୀ ଜୀଵନର ଅନ୍ତ ଘଟାଇଵାରେ କୃଷି ହିଁ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ କାରଣ ଥିଲା। ଯାଯାଵର ଜୀଵନରେ ମଣିଷକୁ ଖାଦ୍ୟ ପାଇଁ ପ୍ରତିଦିନ ସଂଘର୍ଷ କରିଵାକୁ ପଡ଼ୁଥିଲା। କିନ୍ତୁ ଯେତେବେଳେ ସେ ଜାଣିଲା ଯେ ମଞ୍ଜି ବୁଣିଲେ ଗଛ ହୁଏ ଏଵଂ ସେଥିରୁ ପ୍ରଚୁର ଶସ୍ୟ ମିଳେ, ସେତେବେଳେ ତାକୁ ଆଉ ଶିକାର ପାଇଁ ମାଇଲ ମାଇଲ ବାଟ ଦୌଡ଼ିଵାକୁ ପଡ଼ିଲା ନାହିଁ। ଚାଷ ଜମି ଏମିତି ଏକ ଜିନିଷ ଯାହାକୁ ସାଙ୍ଗରେ ନେଇ ଯାଇ ହେଵ ନାହିଁ। ଶସ୍ୟ ବଢ଼ିଵା ଏଵଂ ତାକୁ ଅମଳ କରିଵା ପାଇଁ ମଣିଷକୁ ମାସ ମାସ ଧରି ଗୋଟିଏ ଜାଗାରେ ରହିଵାକୁ ପଡ଼ିଲା। ଏହିଠାରୁ ହିଁ 'ସ୍ଥାୟୀ ଘର'ର ଧାରଣା ଜନ୍ମ ନେଲା। 

ଶୀତଯୁଗ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରଵାସୀ ଜୀଵନରେ ମଣିଷ ପଶୁଙ୍କ ପଛରେ ଦୌଡ଼ୁଥିଲା, କିନ୍ତୁ ଏହି ସମୟରେ ସେ ପଶୁଙ୍କୁ ନିଜ ପାଖରେ ରଖିଵା ଶିଖିଗଲା। ମଣିଷ ଶେଷ ଶୀତଯୁଗ ସମୟରେ ପ୍ରଥମେ କୁକୁରକୁ ଗୃହପାଳିତ କଲା । କୁକୁର ସେତେବେଳେ ମଣିଷମାନଙ୍କୁ ଶିକାରରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିଵା ତଥା ହିଂସ୍ରଜନ୍ତୁଙ୍କଠାରୁ ରକ୍ଷା ଓ ସତର୍କ କରିଵା ପାଇଁ ପାଳିତ ହେଉଥିଲା । କୁକୁରକୁ ପାଳିଵା ଯୋଗୁଁ ହିଂସ୍ର ଜୀବଜନ୍ତୁପୂର୍ଣ୍ଣ ତତ୍କାଳୀନ ପୃଥିଵୀରେ ଅଧିକ ସୁରକ୍ଷିତ ହେଲା ଏଵଂ କୁକୁରର ସୁରକ୍ଷା ଓ ସାହାଯ୍ୟ ବଳରେ ଗାଈଗୋରୁ, ଛେଳି ଓ ମେଣ୍ଢା ଆଦି ଜୀଵଙ୍କୁ ଆୟତ୍ତ କରି ଗୃହପାଳିତ କଲା । ଏହି ଜୀଵମାନଙ୍କୁ ପାଳନ କରିଵା ଦ୍ଵାରା ମଣିଷକୁ ସ୍ଥାୟୀ ଭାବେ ମାଂସ, କ୍ଷୀର ଓ ଚମଡ଼ା ମିଳିଲା। ପଶୁମାନଙ୍କୁ ଚରାଇବା ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ପରିସର ମଧ୍ୟରେ ରହିଵି ସୁଵିଧାଜନକ ହେଲା। କିନ୍ତୁ ସେତେବେଳେ ମଣିଷମାନେ ଦେଖିଲେ କେତେକ ଘାସ ଜାତୀୟ ଗଛର ଅନ୍ନ ଭକ୍ଷଣୀୟ ଅଟେ । ସେମାନେ ତହୁଁ ସେହି ଅନ୍ନଯୋଗ୍ୟ ଶସ୍ୟଗୁଡି଼କୁ ଚାଷ କରିଵା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । 

ଆଜକୁ ପ୍ରାୟ ୧୧,୭୦୦ ଵର୍ଷ ପୂର୍ଵେ ପୃଥିଵୀରେ 'ହିମ ଯୁଗ'ର ଅନ୍ତ ଘଟିଲା। ପୃଥିଵୀର ତାପମାତ୍ରା ବଢ଼ିଲା ଏଵୟ୍ଯ ପାଣିପାଗ ଅଧିକ ସ୍ଥିର ହେଲା। ଏହି ଅନୁକୂଳ ପରିଵେଶ ବହୁ ସଂଖ୍ୟାରେ ଶସ୍ୟ ଉତ୍ପାଦନ ପାଇଁ ସୁଯୋଗ ଦେଲା, ଯାହା ମଣିଷକୁ ଗୋଟିଏ ଅଞ୍ଚଳରେ ଦୀର୍ଘକାଳ ରହିଵାକୁ ପ୍ରେରିତ କଲା।ଯାଯାଵର ଜୀଵନରେ ଛୋଟ ପିଲାଙ୍କୁ ଧରି ଯାତ୍ରା କରିବା କଷ୍ଟକର ଥିଲା । ଯେତେବେଳେ ମଣିଷ ସ୍ଥାୟୀ ଭାବେ ରହିଵା ଆରମ୍ଭ କଲା ସେତେବେଳେ ଶିଶୁମାନଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ବଢ଼ିଵାକୁ ଲାଗିଲା ।ଜନସଂଖ୍ୟା ବଢ଼ିଵା ଯୋଗୁଁ ଛୋଟ ଛୋଟ ପରିଵାର ମିଶି ଗ୍ରାମ ଗଢ଼ିଲେ। ମଣିଷମାନେ ନିଜକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖିଵା ପାଇଁ ଏଵଂ ପରସ୍ପରକୁ ସାହାଯ୍ୟ କରିଵା ପାଇଁ ମାନଵ ସମାଜ ଗଢ଼ି ଏକାଠି ରହିଲେ। ଏହି ଏକତା ହିଁ ସରସ୍ୱତୀ ନଦୀ ସଭ୍ୟତା, ମେସୋପୋଟାମିଆ ସଭ୍ୟତା,ହୋୟାଙ୍ଗହୋ ସଭ୍ୟତା ଓ ନୀଳନଦୀ ସଭ୍ୟତା ଆଦି ନଦୀକୂଳ ସଭ୍ୟତାଗୁଡ଼ିକର ମୂଳଦୁଆ ପକାଇଲା।

ମଣିଷର ପ୍ରଵାସୀ ଜୀଵନର ଅନ୍ତ ହେଵା ପରେ ହିଁ କଳା, ସଂସ୍କୃତି, ପ୍ରଶାସନ ଓ ଧର୍ମ ଭଳି ଜଟିଳ ଵିଷୟଗୁଡ଼ିକର ବିକାଶ ହେଲା। ଆଜି ଆମେ ଯେଉଁ ସହର ଓ ସଭ୍ୟତାରେ ବଞ୍ଚୁଛେ, ତାହା ସେହିଦିନ ହିଁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା ଯେଉଁଦିନ ଜଣେ ପୂର୍ଵଜ ପ୍ରଥମ କରି ଚାଷ ଜମି ପାଖରେ ନିଜର ସ୍ଥାୟୀ କୁଡ଼ିଆଟିଏ ତିଆରି କରିଥିଲା।

ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ଵର୍ଷ ତଳେ ଆଫ୍ରିକାର ସାଭାନା ପଡ଼ିଆରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଵା ମାନଵ ଓ ତାଙ୍କ ପୂର୍ଵଜଙ୍କର ସେହି ମହାଯାତ୍ରା ଆଜି ଏକ ନୂଆ ମୋଡ଼ରେ ଆସି ପହଞ୍ଚିଛି। ଯେଉଁ ଚପଳତା ଓ କୌତୂହଳ ମଣିଷକୁ ସମୁଦ୍ରର ଜଳସ୍ତର କମିଵା ସମୟରେ ଲୋହିତ ସାଗର ପାର କରାଇଥିଲା, ସେହି ସମାନ ପ୍ରଵୃତ୍ତି ଆଜି ତାକୁ ଆକାଶର ନୀଳ ସୀମା ପାର କରି ଅନନ୍ତ ନକ୍ଷତ୍ରପୁଞ୍ଜ ଆଡ଼କୁ ଟାଣି ନେଉଛି। ପ୍ରକୃତରେ ଦେଖିଵାକୁ ଗଲେ, ମାନଵଜାତିର ପ୍ରଵାସୀ ଜୀବନର ଏକ ନୂଆ ଏଵଂ ଅପେକ୍ଷାକୃତ ଜଟିଳ ଅଧ୍ୟାୟ ଏବେ 'ମହାକାଶ' କ୍ଷେତ୍ରରେ ଉନ୍ମୋଚିତ ହେଵାକୁ ଯାଉଛି।

ଆଜିର ମଣିଷ ପାଇଁ ପୃଥିଵୀର ସୀମା ଧୀରେ ଧୀରେ ସଙ୍କୁଚିତ ମନେ ହେଉଛି। ମଙ୍ଗଳ ଗ୍ରହରେ ବସତି ସ୍ଥାପନ କରିଵାର ସ୍ୱପ୍ନ ହେଉ କିମ୍ବା ଚନ୍ଦ୍ରକୁ ଏକ ମଧ୍ୟଵର୍ତ୍ତୀ କେନ୍ଦ୍ର ଭାବେ ଵ୍ୟଵହାର କରିଵାର ଯୋଜନା, ଏସବୁ ସେହି ପୁରୁଣା 'ପ୍ରଵାସୀ ମାନସିକତା'ର ଆଧୁନିକ ରୂପ ମାତ୍ର। ଯେମିତି ହୋମୋ ଏରେକ୍ଟସ୍ ଅଗ୍ନିର ଵ୍ୟଵହାର କରି ଶୀତଳ ୟୁରୋପକୁ ଜୟ କରିଥିଲେ, ଆଜିର ହୋମୋ ସାପିଏନ୍ସ ସେମିତି ରକେଟ୍ ଵିଜ୍ଞାନ ଓ କୃତ୍ରିମ ବୁଦ୍ଧିମତା (AI) ସାହାଯ୍ୟରେ ମହାକାଶର ଶୂନ୍ୟତା ଓ ପ୍ରତିକୂଳ ପରିଵେଶକୁ ଜୟ କରିଵାକୁ ପ୍ରୟାସ କରୁଛି।

କିନ୍ତୁ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠେ—କ’ଣ ମଣିଷ ଏଥିରେ ସଫଳ ହୋଇପାରିଵ କି ?

ଇତିହାସ ସାକ୍ଷୀ ଅଛି, ମଣିଷ ସେତେବେଳେ ସଫଳ ହୋଇଛି ଯେତେବେଳେ ପ୍ରକୃତି ତାକୁ ଏକ ଭୟଙ୍କର ସଙ୍କଟ ଆଡ଼କୁ ଠେଲି ଦେଇଛି। ଟୋବା ଵିସ୍ଫୋରଣରୁ ବଞ୍ଚିଯାଇଥିଵା ସେହି ମୁଷ୍ଟିମେୟ ପୂର୍ଵଜଙ୍କ ଜିଦ୍ ଆମ DNA ରେ ଆଜି ବି ଅଛି। ଯଦିଓ ମହାକାଶର ଦୂରତା ବିଶାଳ ଏବଂ ସମ୍ବଳ ସୀମିତ, ତଥାପି ମଣିଷର 'ସୃଜନଶୀଳ ଵିସ୍ଫୋରଣ' ଓ 'ସାମାଜିକ ଏକତା' ତାକୁ ପୁଣି ଥରେ ଏକ 'ଅନ୍ତରୀକ୍ଷ ସଭ୍ୟତା' ଭାବେ ଗଢ଼ିତୋଳିଵାର ସମ୍ଭାବନା ରଖେ।

ମାନଵ ଵିଵର୍ତ୍ତନର ଏହି ରୋମାଞ୍ଚକର ଉପନ୍ୟାସ ଏବେ ବି ସମାପ୍ତ ହୋଇନାହିଁ। ଆଫ୍ରିକାର ସେହି ପ୍ରଥମ ପାଦଚିହ୍ନଠାରୁ ଚନ୍ଦ୍ରପୃଷ୍ଠର ନୀଲ୍ ଆର୍ମଷ୍ଟ୍ରଙ୍ଗଙ୍କ ପାଦଚିହ୍ନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ମଣିଷ କେଵଳ ଘର ବଦଳାଇ ଚାଲିଛି। ହୁଏତ ଆଗାମୀ କିଛି ହଜାର ଵର୍ଷ ପରେ, କୌଣସି ଏକ ଦୂର ଗ୍ରହର ପାଠାଗାରରେ ବସି ଆମର ଭଵିଷ୍ୟତ ପିଢ଼ି ପଢ଼ୁଥିବେ—କିଭଳି ସେମାନଙ୍କର ପୂର୍ଵଜମାନେ ପୃଥିଵୀ ନାମକ ଏକ କ୍ଷୁଦ୍ର ନୀଳ ଗ୍ରହରୁ ବାହାରି ସାରା ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡକୁ ନିଜର ଘର ବୋଲି ଭାବିଵାକୁ ସାହସ କରିଥିଲେ।

ପ୍ରଵାସୀ ଜୀଵନରୁ ସ୍ଥାୟୀ ଜୀଵନ ଏଵଂ ପୁଣି ଥରେ ସ୍ଥାୟୀ ଜୀଵନରୁ ଏକ 'ଅନ୍ତରୀକ୍ଷ ଯାଯାଵର' ହେଵାର ଏହି ଚକ୍ର ହିଁ ମାନଵ ସଭ୍ୟତାର ପ୍ରକୃତ ପରିଚୟ। ଆମେ ବଞ୍ଚିଵା ପାଇଁ ନୁହେଁ ଵରଂ ନୂଆ ଦିଗ୍‌ଵଳୟକୁ ଖୋଜିଵା ପାଇଁ ହିଁ ଜନ୍ମ ହୋଇଛେ। ଭଵିଷ୍ୟତରେ ଅନ୍ତରୀକ୍ଷର ଏହି ପ୍ରଵାସୀ ଯାତ୍ରା ସଫଳ ହେଵ କି ନାହିଁ, ତାହା କେଵଳ ସମୟ କହିଵ, କିନ୍ତୁ ମଣିଷର ଚେଷ୍ଟା କେବେ ହେଲେ ବି ଅଟକିଵ ନାହିଁ।

•••••••••••••••••••••••••••••••••••••

ତଥ୍ୟ ଉତ୍ସ:

1.Sapiens: A Brief History of Humankind(Yuval Noah Harari)

2.The Journey of Man: A Genetic Odyssey(Spencer Wells)

3.Out of Eden ( Stephen Oppenheimer)

4.Guns, Germs, and Steel(Jared Diamond)

5.Who We Are and How We Got Here (David Reich)

6.The World Before Us(Tom Higham)

7.The Sixth Extinction(Elizabeth Kolbert)

8.Lone Survivors: How We Came to Be the Only Humans on Earth(Chris Stringer)

9.Kindred: Neanderthal Life, Love, Death and Art (Rebecca Wragg Sykes)

10.The Great Transition(David Anthony)

••••••••••••••••••••••••••••••••••••••

ସଙ୍ଗୀତର ମହାସମର: ନିଲ୍ ୟଙ୍ଗ୍ ବନାମ ଲିନର୍ଡ ସ୍କିନର୍ଡ

ଗୋଟିଏ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୀତ ଆଉ ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୀତର ସକାରାତ୍ମକ କିମ୍ବା ନକାରାତ୍ମକ ଦିଗରୁ ପ୍ରେରଣାର ଉତ୍ସ ହୋଇପାରେ । Neil Youngଙ୍କ Southern Men ଆଉ Lynyrd Skynyrd ରକ୍ ବ୍ୟାଣ୍ଡର Sweet home alabama ଗୀତ ମଧ୍ୟରେ ଏହିପରି ଏକ କାହାଣୀ ରହିଛି। 

୧୯୭୦ ଦଶକର ପ୍ରଥମ ଭାଗରେ କାନାଡାର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଗାୟକ Neil Young ଦୁଇଟି ଗୀତ ଗାଇଥିଲେ— 'Southern Man' ଓ 'Alabama'। ଆମେରିକାର ଦକ୍ଷିଣାଞ୍ଚଳରେ ଚାଲିଥିଵା ସାମାଜିକ ଅନ୍ୟାୟ ଓ ଅତୀତର ଦାସତ୍ଵ ପ୍ରଥା ଉପରେ ଏକ କଠୋର ଆକ୍ରମଣ ଥିଲା। Neil Young ଏହି ଗୀତଗୁଡ଼ିକ ମାଧ୍ୟମରେ ଆମେରିକାର ଦକ୍ଷିଣାଞ୍ଚଳର ଲୋକଙ୍କୁ ସେମାନଙ୍କର ପୁରୁଣା ମାନସିକତା ପାଇଁ ସମାଲୋଚନା କରିଥିଲେ। 

Southern Man ଗୀତଟିରେ ନିଲ୍ ୟଙ୍ଗ୍ ଜଣେ ଶ୍ଵେତକାୟ ଦକ୍ଷିଣାଞ୍ଚଳର ଵ୍ୟକ୍ତିକୁ ସମ୍ବୋଧନ କରି ସେମାନଙ୍କ ଭୁଲ୍ ଓ ଦୋଷମାନ ଜଣାଇଛନ୍ତି । 

 କିପରି ଦକ୍ଷିଣ ଆମେରିକାରେ କଳାଵର୍ଣ୍ଣର ଲୋକଙ୍କୁ କ୍ରୀତଦାସ ଭାବେ ରଖାଯାଉଥିଲା ଏଵଂ ସେମାନଙ୍କ ଉପରେ ଅତ୍ୟାଚାର କରାଯାଉଥିଲା ତାହା Neil Young ଉଲ୍ଲେଖ କରିଛନ୍ତି । ପୁଣି ଗୀତ ମଧ୍ୟରେ ସେ ସେ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଛନ୍ତି ଯେ, କେବେ ଏହି ଲୋକମାନେ ନିଜର ଭୁଲ୍ ବୁଝିବେ ଏଵଂ ଅତୀତର ପାପ ପାଇଁ କ୍ଷମା ମାଗିବେ? 

ମୋଟାମୋଟି ଭାବେ ଦକ୍ଷିଣାଞ୍ଚଳର ଲୋକମାନେ ବାହାରକୁ ସଭ୍ୟ ଦେଖାଗଲେ ମଧ୍ୟ ସେମାନଙ୍କ ଭିତରେ ଵର୍ଣ୍ଣଵୈଷମ୍ୟ (Racism) ଭରି ରହିଛି ବୋଲି ଗୀତ ମାଧ୍ୟମରେ କୁହାଯାଇଛି ।

ସେହିପରି ନିଲ୍ ୟଙ୍ଗ୍ Alabama ଗୀତ ମାଧ୍ୟମରେ କହିଥିଲେ ଯେ ଆଲାବାମାର ପାଖରେ ବହୁତ ଶକ୍ତି ଓ ସମ୍ଭାଵନା ଅଛି, କିନ୍ତୁ ସେଠାକାର ଲୋକମାନେ ଏବେ ମଧ୍ୟ ଶହେ ଵର୍ଷ ତଳର ପୁରୁଣା ଚିନ୍ତାଧାରାକୁ ଧରି ବସିଛନ୍ତି। ଗୀତରେ ସେ ଆଲାବାମାକୁ ଏକ "ଶଗଡ଼ ଗାଡ଼ି" ଵା Wagon ସହ ତୁଳନା କରିଥିଲେ, ଯାହାର ଗୋଟିଏ ଚକ ଭାଙ୍ଗିଯାଇଛି, ଅର୍ଥାତ୍ ଏହି ରାଜ୍ୟର ଵିକାଶରେ ଵର୍ଣ୍ଣଵୈଷମ୍ୟ ଏକ ବଡ଼ ବାଧା ସାଜିଛି। ଗୀତ ମାଧ୍ୟମରେ ଉପହାସ ଶୈଳୀରେ କୁହାଯାଇଥିଲା ଯେ ଆଲାବାମାର ଲୋକମାନେ ପରିଵର୍ତ୍ତନକୁ ଗ୍ରହଣ କରିଵାକୁ ଭୟ କରୁଛନ୍ତି।

କିନ୍ତୁ ଆଲାବାମା ଏଵଂ ଦକ୍ଷିଣାଞ୍ଚଳର ଲୋକଙ୍କୁ Neil Youngଙ୍କର ଏହି ଏକପାଖିଆ ସମାଲୋଚନା ଭଲ ଲାଗିଲା ନାହିଁ। ଏହି ସମୟରେ ଫ୍ଲୋରିଡାର ଏକ ରକ୍ ବ୍ୟାଣ୍ଡ Lynyrd Skynyrd ଏହାର ଜବାବ ଦେଵାକୁ ସ୍ଥିର କଲେ। ସେମାନେ Neil Youngଙ୍କୁ ଵ୍ୟକ୍ତିଗତ ଭାବେ ଘୃଣା କରୁନଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ସେମାନଙ୍କ ଅଞ୍ଚଳର ବଦନାମ ସହିପାରିଲେ ନାହିଁ।

୧୯୭୪ ମସିହାରେ ସେମାନେ ରିଲିଜ୍ କଲେ 'Sweet Home Alabama'। ଗୀତର ଏକ ଧାଡ଼ିରେ ସେମାନେ ସିଧାସଳଖ ନିଲ୍ ୟଙ୍ଗ୍‌ଙ୍କ ନାମ ନେଇ କହିଲେ: "Well, I hope Neil Young will remember / A Southern man don't need him around anyhow." (ଆଶା କରୁଛି ନିଲ୍ ୟଙ୍ଗ୍ ମନେ ରଖିବେ, ଦକ୍ଷିଣାଞ୍ଚଳର ମଣିଷଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ପରାମର୍ଶର ଆଭଶ୍ୟକତା ନାହିଁ।)

ଏହି ଗୀତରେ ସେମାନେ ଦର୍ଶାଇଲେ ଯେ ଆଲାବାମା କେଵଳ ଖରାପ ଘଟଣା ପାଇଁ ନୁହେଁ ଵରଂ ଏହାର ପ୍ରାକୃତିକ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ, ନୀଳ ଆକାଶ ଓ ସଙ୍ଗୀତ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଵିଶ୍ଵପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଗୀତର ପ୍ରସିଦ୍ଧ "Muscle Shoals" ପରିପ୍ରେକ୍ଷୀରେ ସେମାନେ ସେଠାକାର ଷ୍ଟୁଡିଓ ଓ ସଙ୍ଗୀତଜ୍ଞମାନଙ୍କ ଗୌରଵ ଗାନ କଲେ। ଏହି ଗୀତର ରେକର୍ଡିଂ ଶୈଳୀ ତଥା ଏହାର ଗିଟାର୍ ରିଫ୍ (Guitar Riff) ଏତେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲା ଯେ ଏହା ତତକ୍ଷଣାତ୍ ଏକ ଚାର୍ଟବଷ୍ଟର ପାଲଟିଗଲା। ଆଜି ବି ଗୀତଟି ଆରମ୍ଭ ହେଵା ମାତ୍ରେ ଯେଉଁ ଗିଟାର ଧ୍ୱନି ଶୁଭେ, ତାହା ରକ୍ ପ୍ରେମୀଙ୍କୁ ପାଗଳ କରିଦିଏ। 

Neil Youngଙ୍କ ସମାଲୋଚନା ଏଵଂ Lynyrd Skynyrdଙ୍କ ପ୍ରତିଵାଦ ପରେ, ଏହି ସଙ୍ଗୀତମୟ ଯୁଦ୍ଧ ଏକ ସାଂସ୍କୃତିକ ଆନ୍ଦୋଳନର ରୂପ ନେଇଥିଲା। 'Sweet Home Alabama' ର ଜବାବରେ କିମ୍ବା ସେହି ସମାନ ପ୍ରସଙ୍ଗକୁ ନେଇ ଆଉ କିଛି ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ ଗୀତ ମଧ୍ୟ ମୁକ୍ତିଲାଭ କଲା ଯାହା ଏହି କାହାଣୀକୁ ଆହୁରି ରୋଚକ କରିଥାଏ ।‌

Neil Young ଯେତେବେଳେ 'Sweet Home Alabama' ଗୀତଟି ଶୁଣିଲେ, ସେ ରାଗିଵା ପରିଵର୍ତ୍ତେ ଜଣେ ପ୍ରକୃତ କଳାକାର ଭଳି ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ଦେଇଥିଲେ। ତାଙ୍କର 'Walk On' (୧୯୭୪) ଗୀତଟିକୁ ଅନେକେ 'Sweet Home Alabama' ର ଏକ ପରୋକ୍ଷ ଜବାବ ବୋଲି ମନେ କରନ୍ତି। ଏହି ଗୀତରେ ସେ ଗାଇଥିଲେ:

"I hear some people been talkin' me down / Bring up my name, pass it 'round."(ମୁଁ ଶୁଣୁଛି କିଛି ଲୋକ ମୋ ଵିଷୟରେ ସମାଲୋଚନା କରୁଛନ୍ତି ଏଵଂ ମୋ ନାଁକୁ ଚର୍ଚ୍ଚାକୁ ଆଣୁଛନ୍ତି।) ଏହି ଗୀତ ମାଧ୍ୟମରେ ସେ ବୁଝାଇଵାକୁ ଚାହିଁଥିଲେ ଯେ ସେ ଅନ୍ୟର ସମାଲୋଚନାକୁ ଖାତିର କରନ୍ତି ନାହିଁ ଏଵଂ ନିଜ ରାସ୍ତାରେ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଵାକୁ ଚାହାଁନ୍ତି।

୧୯୮୦ ମସିହାରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଗାୟକ Warren Zevon ଏକ ଗୀତ ବାହାର କରିଥିଲେ, ଯାହାର ନାଁ ଥିଲା 'Play It All Night Long'। ଏହି ଗୀତଟି ଲିନର୍ଡ ସ୍କିନର୍ଡଙ୍କ ଗୀତ ପ୍ରତି ଏକ ପ୍ରକାରର କଟାକ୍ଷ ଵା Satire ଥିଲା। ଗୀତରେ ଏକ ଧାଡ଼ି ଥିଲା:

"Sweet home Alabama / Play that dead boys' song / Turn those speakers up full blast / Play it all night long."

ସେତେବେଳକୁ ଲିନର୍ଡ ସ୍କିନର୍ଡ ବ୍ୟାଣ୍ଡର ମୁଖ୍ୟ ସଦସ୍ୟମାନେ ଏକ ଵିମାନ ଦୁର୍ଘଟଣାରେ ପ୍ରାଣ ହରାଇ ସାରିଥିଲେ। ଏହି ଗୀତଟି ଦକ୍ଷିଣାଞ୍ଚଳର ଗ୍ରାମୀଣ ଜୀଵନର କଷ୍ଟ ଏଵଂ ସେଠାକାର ଵାସ୍ତଵତାକୁ ଟିକେ ଭିନ୍ନ ଢଙ୍ଗରେ ଉପସ୍ଥାପନ କରିଥିଲା।

Tom Pettyଙ୍କ Southern Accents ଗୀତଟି 

ଦକ୍ଷିଣାଞ୍ଚଳର ଆତ୍ମସମ୍ମାନକୁ ନେଇ ଏକ ନୂଆ ସ୍ଵର ଦେଇଥିଲା। ଏହା Neil Youngଙ୍କ ଦ୍ଵାରା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିଵା ନକାରାତ୍ମକ ଭାବନା ଏବଂ Lynyrd Skynyrdଙ୍କ ଆଞ୍ଚଳିକ ଗର୍ଵ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ସନ୍ତୁଳନ ରକ୍ଷା କରିଥିଲା।

ଆଜି ବି ଅନେକ କଣ୍ଟ୍ରି (Country) ଓ ରକ୍ ଗାୟକ ନିଜ ଗୀତରେ 'Sweet Home Alabama'ର ସେହି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଗିଟାର୍ ଧୁନ୍‌କୁ ଵ୍ୟଵହାର କରି ଏହାର ଉତ୍ତର ଦେଵାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି। kid rockର All Summer Long ଭଳି ଅନେକ ଗୀତ Sweet home alabama ଗୀତରୁ ପ୍ରେରିତ ହୋଇ ଲେଖା ଯାଇଛି । 

ତେବେ ଵିଵାଦରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିବା ଏହି କାହାଣୀ କିନ୍ତୁ ଶତ୍ରୁତାରେ ଶେଷ ହେଲା ନାହିଁ। ନିଲ୍ ୟଙ୍ଗ୍ ନିଜର ଆତ୍ମଜୀଵନୀ 'Waging Heavy Peace' ରେ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ସ୍ଵୀକାର କରିଛନ୍ତି ଯେ ତାଙ୍କର 'Alabama' ଗୀତଟି କିଛିଟା ଅଧିକ କଠୋର ଥିଲା। ସେ ଲେଖିଛନ୍ତି: "ମୋ ଗୀତ 'Alabama' ଏକ 'Sweet Home Alabama' ପାଇଵାକୁ ଯୋଗ୍ୟ ଥିଲା। ମୁଁ ସେଥିରେ ଯେଉଁ ଶବ୍ଦ ଵ୍ୟଵହାର କରିଥିଲି, ତାହା ଅପେକ୍ଷାକୃତ ଅଭଦ୍ର ଓ ଅପମାନଜନକ ଥିଲା।" ସେ 'Sweet Home Alabama' ଗୀତକୁ ବହୁତ ପସନ୍ଦ କରୁଥିଲେ ଏଵଂ ଅନେକ ଥର ନିଜେ ମଧ୍ୟ ସେହି ଗୀତକୁ ମଞ୍ଚରେ ଗାଇଛନ୍ତି। 

୧୯୭୭ ମସିହାରେ ଲିନର୍ଡ ସ୍କିନର୍ଡ ବ୍ୟାଣ୍ଡର ସଦସ୍ୟମାନେ ଏକ ଦୁଃଖଦ ଵିମାନ ଦୁର୍ଘଟଣାରେ ପ୍ରାଣ ହରାଇଵା ପରେ, ନିଲ୍ ୟଙ୍ଗ୍ ସେମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ସମ୍ମାନ ଜଣାଇ ଅନେକ ସମୟରେ ଲିନର୍ଡ ସ୍କିନର୍ଡଙ୍କ ନାମ ଥିବା ଟି-ସାର୍ଟ ପିନ୍ଧିଥିଵାର ଦେଖାଯାଇଛି। ସେମାନଙ୍କ ସ୍ମୃତିରେ ସେ ଏକ ଵିଶେଷ ସଙ୍ଗୀତ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ମଧ୍ୟ କରିଥିଲେ।

ଶୁଣିଵାକୁ ମିଳେ ଯେ ଵିମାନ ଦୁର୍ଘଟଣା ପୂର୍ଵରୁ, ନିଲ୍ ୟଙ୍ଗ୍ ଓ ରୋନି ଭାନ୍ ଜାଣ୍ଟ ଏକାଠି ମିଶି କାମ କରିଵା ପାଇଁ ଆଲୋଚନା କରୁଥିଲେ। ରୋନି ଚାହୁଁଥିଲେ ଯେ ନିଲ୍ ୟଙ୍ଗ୍ ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ଗୀତ ଲେଖନ୍ତୁ। 

ଅର୍ଥାତ୍ ସେମାନଙ୍କ ଭିତରେ ଥିଵା ଵିଵାଦ କେଵଳ ଗୀତର ଧାଡ଼ି ଭିତରେ ସୀମିତ ଥିଲା। ଵାସ୍ତଵ ଜୀଵନରେ ସେମାନେ ପରସ୍ପରର କଳାକୁ ବହୁତ ଭଲ ପାଉଥିଲେ। ସଙ୍ଗୀତ ଦୁନିଆରେ ଏହା ଏକ ଵିରଳ ଉଦାହରଣ ଥିଲା କାରଣ ଦୁଇଜଣ ଶୀର୍ଷ ସ୍ତରର କଳାକାର ପରସ୍ପରକୁ ସମାଲୋଚନା କରି ମଧ୍ୟ ଗଭୀର ସମ୍ମାନ ଦେଉଥିଲେ।

ହାଙ୍ଗୁଲ୍ ଓ ଓଡ଼ିଆ ଲିପି: ଵୈଜ୍ଞାନିକତା, ସଂଘର୍ଷ ଓ ସ୍ଵାଭିମାନର କାହାଣୀ

କୋରିଆନ୍ ଭାଷାର ଲିପିକୁ ହାଙ୍ଗୁଲ୍ (Hangul) କୁହାଯାଏ । ଏହି ହାଙ୍ଗୁଲ୍ ଲିପିର ଇତିହାସ ଵିଶ୍ଵର ସମସ୍ତ ଲିପି ମଧ୍ୟରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅଦ୍ୱିତୀୟ, କାରଣ ଏହା ଏକମାତ୍ର ପ୍ରାଚୀନ ଲିପି ଯାହା କୌଣସି ପୁରୁଣା ଲିପିରୁ ଧୀରେ ଧୀରେ ଵିକଶିତ ହୋଇନାହିଁ ଵରଂ ଏହାକୁ ସ୍ଵତନ୍ତ୍ର ଭାବେ ଉଦ୍ଭାଵନ କରାଯାଇଛି। ଚେରୋକି(୧୮୨୦),ଓଲ୍ ଚିକି(୧୯୨୫) ଓ ସାୟୁମ୍ବି(୧୮୪୦) ଇତ୍ୟାଦି ଲିପିଗୁଡ଼ିକ ତିଆରି ହୋଇଥିଲେ ବି ଏସବୁ ଲିପି ହାଙ୍ଗୁଲ୍ ଭଳି ପ୍ରାଚୀନ ନୁହେଁ । 

ପଞ୍ଚଦଶ ଶତାବ୍ଦୀ ପୂର୍ଵରୁ କୋରିଆର ନିଜସ୍ୱ କୌଣସି ଲିପି ନଥିଲା। ଲୋକମାନେ କୋରିଆନ୍ ଭାଷା ଲେଖିଵା ପାଇଁ ଚାଇନିଜ୍ ଅକ୍ଷର — ହାଞ୍ଜା(Hanja) ଵ୍ୟଵହାର କରୁଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ଚାଇନିଜ୍ ଲିପି ଏତେ ଜଟିଳ ଥିଲା ଯେ କେଵଳ ଉଚ୍ଚଵର୍ଗର ଧନୀ ଓ ଶିକ୍ଷିତ ଲୋକମାନେ ହିଁ ଏହାକୁ ଶିଖିପାରୁଥିଲେ। ସାଧାରଣ ଗରିବ ଲୋକ ଓ ଚାଷୀମାନେ ନିରକ୍ଷର ହୋଇ ରହୁଥିଲେ।

ଏହା ଦେଖି ଚୋସନ୍ ରାଜବଂଶର ଚତୁର୍ଥ ରାଜା, ସେଜୋଙ୍ଗ (King Sejong the Great) ବହୁତ ଦୁଃଖିତ ହେଉଥିଲେ। ସେ ଚାହୁଁଥିଲେ ଯେ ତାଙ୍କ ରାଜ୍ୟର ସବୁ ଲୋକ ପଢ଼ିଵା ଓ ଲେଖିଵା ଶିଖନ୍ତୁ। ତେଣୁ ସେ ୧୪୪୩ ମସିହାରେ ଏହି ନୂତନ ଲିପିର ଉଦ୍ଭାଵନ କରିଥିଲେ। ୧୪୪୬ ମସିହାରେ ରାଜା ଏହି ଲିପି ଵିଷୟରେ ଏକ ପୁସ୍ତକ ପ୍ରକାଶ କଲେ, ଯାହାର ନାମ ଥିଲା 'ହୁନ୍‌ମିନ୍ ଜୋଙ୍ଗୁମ୍'। ଏହାର ଭାଵାର୍ଥ "ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଶିକ୍ଷା ଦେଵାର ଉଚିତ୍ ସ୍ୱର" ଅଟେ।

ହାଙ୍ଗୁଲ୍‌ରେ ମୋଟ ୪୦ଟି ଆଧୁନିକ ଅକ୍ଷର ରହିଛି।

୧. ବ୍ୟଞ୍ଜନ ଵର୍ଣ୍ଣ (Consonants) - ମୋଟ ୧୯ଟି

ମୂଳ ବ୍ୟଞ୍ଜନ (Basic Consonants - ୧୪ଟି):

•ㄱ (gi-yeok) : /k/ ବା /ɡ/

•ㄴ (ni-eun) : /n/

•ㄷ (di-geut) : /t/ ବା /d/

•ㄹ (ri-eul) : /ɾ/ (ଶବ୍ଦ ଆରମ୍ଭରେ) ବା /l/ (ପାଚିମ୍‌ରେ)

•ㅁ (mi-eum) : /m/

•ㅂ (bi-eup) : /p/ ବା /b/

•ㅅ (si-ot) : /s/ (i ପୂର୍ବରୁ /ɕ/ ପରି)

•ㅇ (i-ung) : ଶବ୍ଦ ଆରମ୍ଭରେ ନିଶବ୍ଦ, ପାଚିମ୍‌ରେ /ŋ/

•ㅈ (ji-eut) : /tɕ/ ବା /dʑ/

•ㅊ (chi-eut) : /tɕʰ/ (ମହାପ୍ରାଣ)

•ㅋ (ki-euk) : /kʰ/ (ମହାପ୍ରାଣ)

•ㅌ (ti-eut) : /tʰ/ (ମହାପ୍ରାଣ)

•ㅍ (pi-eup) : /pʰ/ (ମହାପ୍ରାଣ)

•ㅎ (hi-eut) : /h/

ଯୁଗ୍ମ ବ୍ୟଞ୍ଜନ (Double Consonants - ୫ଟି):

(ଏଗୁଡ଼ିକ ଟେନ୍ସ (Tense) ବା ଚାପଯୁକ୍ତ ଧ୍ୱନି)

•ㄲ (ssang-giyeok) : /k͈/

•ㄸ (ssang-digeut) : /t͈/

•ㅃ (ssang-bieup) : /p͈/

•ㅆ (ssang-siot) : /s͈/

•ㅉ (ssang-jieut) : /tɕ͈/

୨. ସ୍ୱର ବର୍ଣ୍ଣ (Vowels) - ମୋଟ ୨୧ଟି

ମୂଳ ସ୍ୱର (Basic Vowels - ୧୦ଟି):

•ㅏ (a) : /a/

•ㅑ (ya) : /ja/

•ㅓ (eo) : /ʌ/

•ㅕ (yeo) : /jʌ/

•ㅗ (o) : /o/

•ㅛ (yo) : /jo/

•ㅜ (u) : /u/

•ㅠ (yu) : /ju/

•ㅡ (eu) : /ɯ/

•ㅣ (i) : /i/

ମିଶ୍ରିତ ସ୍ୱର (Complex Vowels / Diphthongs - ୧୧ଟି):

•ㅐ (ae) : /ɛ/

•ㅒ (yae) : /jɛ/

•ㅔ (e) : /e/

•ㅖ (ye) : /je/

•ㅘ (wa) : /wa/

•ㅙ (wae) : /wɛ/

•ㅚ (oe) : /ø/ (ବା /we/)

•ㅝ (wo) : /wʌ/

•ㅞ (we) : /we/

•ㅟ (wi) : /ɥi/ (ବା /wi/)

•ㅢ (ui) : /ɰi/

ହାଙ୍ଗୁଲ୍ ଲେଖିଵାର ପଦ୍ଧତି ଅନ୍ୟ ଭାଷାର ଲିପିଠାରୁ ଭିନ୍ନ। ଏଠାରେ ଅକ୍ଷରଗୁଡ଼ିକୁ ଗୋଟିଏ ପରେ ଗୋଟିଏ ଧାଡ଼ିରେ ନଲେଖି ଏକ ଵର୍ଗାକାର ବ୍ଲକ୍ (Syllabic Block) ମଧ୍ୟରେ ସଜାଯାଏ। ପ୍ରତି ବ୍ଲକ୍‌ରେ ଅତିକମରେ ଗୋଟିଏ ଵ୍ୟଞ୍ଜନ ଏଵଂ ଗୋଟିଏ ସ୍ୱର ରହିଵା ଅନିର୍ବାର୍ଯ୍ୟ।

ଯଦି ହଙ୍ଗୁଲ୍ ଵ୍ୟଵହାର କରି ଆମେ 'ଶିଶିର' (Sishir) ଲେଖିଵା ତେବେ 'ସ' (ㅅ) ଓ 'ଇ' (ㅣ) ମିଶି '시' (ସି/ଶି) ଲେଖିଵାକୁ ହେଵ(ହାଙ୍ଗୁଲ୍ ଲିପିରେ ଶ ଓ ଷ ନାହିଁ ତେଣୁ 'ସ'ରେ ହିଁ କାମ ଚଳାଇଵାକୁ ହେଵ)। ଶବ୍ଦର ଶେଷ ଵର୍ଣ୍ଣକୁ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଵା ପାଇଁ ଅନେକ ସମୟରେ 'ㅡ' (eu) ସ୍ୱରର ସାହାଯ୍ୟ ନିଆଯାଏ, ଯାହାକୁ 'ସି-ସି-ରୁ' (시시르) ଭାବେ ଲେଖାଯାଏ। ଯେତେବେଳେ ଏକ ଵ୍ୟଞ୍ଜନ ଵର୍ଣ୍ଣ ବ୍ଲକ୍‌ର ତଳ ଭାଗରେ ବସେ, ତାକୁ 'ପାଚିମ୍' କୁହାଯାଏ। ଏହା ଶବ୍ଦର ଉଚ୍ଚାରଣରେ ଗଭୀରତା ଆଣିଥାଏ।

ହାଙ୍ଗୁଲ୍‌ ଵିଶ୍ଵର ଅନ୍ୟତମ ଵୈଜ୍ଞାନିକ ଲିପି ଵିଦିତ ହୁଏ । ହାଙ୍ଗୁଲ୍‌ ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଯୋଜନା ଅନୁସାରେ କୋରିଆନ୍ ଭାଷା ଲେଖିଵା ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଵୈଜ୍ଞାନିକ ଢଙ୍ଗରେ ତିଆରି କରାଯାଇଛି। ଏହାର ସରଳତା, ଯୌକ୍ତିକତା ଓ ଧ୍ୱନି ଵିଜ୍ଞାନ ସହିତ ଗଭୀର ସମ୍ପର୍କ ଯୋଗୁଁ ଏହାକୁ ଵିଶ୍ୱର ଅନ୍ୟତମ "ଵୈଜ୍ଞାନିକ ଲିପି" ଭାବେ ସ୍ୱୀକୃତି ଦିଆଯାଇଛି। 

ହାଙ୍ଗୁଲ୍‌ର ଵୈଜ୍ଞାନିକତାର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ପ୍ରମାଣ ହେଉଛି ଏହାର ଵ୍ୟଞ୍ଜନ ଵର୍ଣ୍ଣଗୁଡ଼ିକର ଆକୃତି। ଏହା କୌଣସି କାଳ୍ପନିକ ଚିତ୍ର ନୁହେଁ ଵରଂ ସେହି ଅକ୍ଷରକୁ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲାବେଳେ ଆମ ମୁଖର ମାଂସପେଶୀ କିପରି ରହେ, ତାହାର ଏକ ମାନଚିତ୍ର। 

ଉଦାହରଣସ୍ୱରୂପ, 'ㄴ' (ନ) ଅକ୍ଷରର ଆକୃତି ଏପରି କରାଯାଇଛି ଯେଉଁଥିରେ ଜିଭଟି ଉପର ଦାନ୍ତକୁ ଛୁଇଁଲା ପରି ଦେଖାଯାଏ। ସେହିପରି 'ㅁ' (ମ) ଅକ୍ଷରର ଵର୍ଗାକାର ରୂପ ଦୁଇ ଓଠର ମିଳନକୁ ଦର୍ଶାଏ ଏଵଂ 'ㅇ' (ଙ/ଅ) ର ଗୋଲାକାର ରୂପ ଗଳାରୁ ବାହାରୁଥିଵା ଶୂନ୍ୟ ଵା ମୁକ୍ତ ଵାୟୁକୁ ସୂଚାଏ। ପୃଥିଵୀର ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଲିପିରେ ଅକ୍ଷରର ସ୍ଵରୂପ ଓ ତାହାର ଉଚ୍ଚାରଣ ମଧ୍ୟରେ ଏପରି ସମ୍ପର୍କ ଦେଖିଵାକୁ ମିଳେନାହିଁ।

ପୁଣି ହାଙ୍ଗୁଲ୍‌ର ଅକ୍ଷରଗୁଡ଼ିକ ଏକ ଵୈଜ୍ଞାନିକ ସୂତ୍ର (Formula) ଅନୁସାରେ କାମ କରନ୍ତି। ଗୋଟିଏ ମୂଳ ଅକ୍ଷରରୁ କିପରି ଅନ୍ୟ ଏକ ଧ୍ୱନି ତିଆରି ହେଵ, ତାହାର ନିୟମ ଅତି ସ୍ପଷ୍ଟ। ଯେତେବେଳେ ଗୋଟିଏ ଧ୍ୱନିକୁ ଅଧିକ ମହାପ୍ରାଣ(Aspiration) କରିଵାକୁ ହୁଏ, ସେତେବେଳେ ସେହି ମୂଳ ଅକ୍ଷରରେ କେଵଳ ଗୋଟିଏ ଅଧିକ ଗାର ଯୋଡ଼ି ଦିଆଯାଏ। ଉଦାହରଣସ୍ୱରୂପ, 'ㄱ' (କ) ରେ ଗୋଟିଏ ଗାର ଲଗାଇଲେ ତାହା 'ㅋ' (ଖ) ହୋଇଯାଏ। ସେହିପରି 'ㄷ' (ତ) ରେ ଗୋଟିଏ ଗାର ଲଗାଇଲେ 'ㅌ' (ଥ) ହୁଏ। ଏହି କ୍ରମବଦ୍ଧତା ଶିକ୍ଷାର୍ଥୀ ପାଇଁ ଅକ୍ଷର ଚିହ୍ନିଵା ସହଜ କରିଦିଏ, କାରଣ ଏହା ଏକ ପରିଵାର ପରି କାମ କରେ। ଅଵଶ୍ୟ ଆମ ଓଡ଼ିଆ ଲିପିରେ ମଧ୍ୟ ଏଭଳି ଉଦାହରଣ ରହିଛି ।‌ ଯେମିତି ଗ ଓ ଘ,ଚ ଓ ଛ,ଡ ଓ ଢ,ପ ଓ ଫ ଇତ୍ୟାଦି । କିନ୍ତୁ ହାଙ୍ଗୁଲର ଲିପିରେ ଏହି ଗୁଣ ମାତ୍ରାଧିକ ଦେଖାଯାଏ। 

ହାଙ୍ଗୁଲ୍ ଲିପିର ସ୍ୱର ଵର୍ଣ୍ଣଗୁଡ଼ିକ ଜ୍ୟାମିତିକ ସରଳତା ଉପରେ ଆଧାରିତ। ରାଜା ସେଜୋଙ୍ଗ୍ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ତିନି ମୂଳ ଉପାଦାନ—ଆକାଶ (.), ପୃଥିଵୀ (ㅡ) ଓ ମଣିଷ (ㅣ)—କୁ ନେଇ ସ୍ୱର ଵର୍ଣ୍ଣ ଗଠନ କରିଥିଲେ। ଏହି ତିନୋଟି ମୌଳିକ ରେଖାକୁ ସାମାନ୍ୟ ପରିଵର୍ତ୍ତନ କରି 'ଆ', 'ଓ', 'ଇ', 'ଉ' ପରି ସମସ୍ତ ସ୍ୱର ସୃଷ୍ଟି କରାଯାଇଛି। ଏହି ଗଠନ ଶୈଳୀ ଏତେ ପ୍ରଭାଵଶାଳୀ ଯେ ଏହାକୁ କମ୍ପ୍ୟୁଟର କି-ବୋର୍ଡ଼ରେ ଟାଇପ୍ କରିଵା ଅନ୍ୟ ଏସୀୟ ଭାଷା (ଯଥା ଚାଇନିଜ୍ ବା ଜାପାନୀଜ୍) ତୁଳନାରେ ଅତି ଦ୍ରୁତ ହୋଇଥାଏ ।

ହାଙ୍ଗୁଲ୍‌ ଲିପିର ଆଉ ଏକ ଵୈଜ୍ଞାନିକ ଦିଗ ହେଉଛି ଏହାର ଲେଖନ ଶୈଳୀ। ଏହାକୁ ରୈଖିକ (Linear) ଭାବେ ନଲେଖି ଵ୍ୟଞ୍ଜନ ଓ ସ୍ୱରକୁ ମିଶାଇ ଗୋଟିଏ ଵର୍ଗାକାର "ବ୍ଲକ୍" ମଧ୍ୟରେ ଲେଖାଯାଏ। ଏହା ମାନଵ ମସ୍ତିଷ୍କକୁ ଶବ୍ଦର ଉଚ୍ଚାରଣ ଓ ଏହାର ଗଠନକୁ ଏକାସାଙ୍ଗରେ ବୁଝିଵାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ। ଏହି ଵର୍ଗାକାର ସଂରଚନା ଯୋଗୁଁ ହାଙ୍ଗୁଲ୍ ଅକ୍ଷରଗୁଡ଼ିକ ଖୁବ୍ ସ୍ପଷ୍ଟ ଓ ସହଜରେ ପଢ଼ାଯାଇପାରେ। ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ ଆମେ ଓଡ଼ିଆ ଲିପିରେ ରାମ ଲେଖିଲେ ରା ପାଖରେ ମକୁ ଲଗେଇ ଲେଖନ୍ତି କିନ୍ତୁ ହାଙ୍ଗୁଲ୍‌ରେ ଗୋଟିଏ ବ୍ଲକ୍ ମଧ୍ୟରେ ରାମକୁ '람' ଲେଖାଯାଏ । ଏଠାରେ ㄹ (ର/ଲ),ㅏ(ଆ) ଓ ㅁ(ମ) ଗୋଟିଏ ବ୍ଲକ୍ ମଧ୍ୟରେ ହିଁ ରହିଗଲା । 

ଉପରୋକ୍ତ ସମସ୍ତ ପ୍ରମାଣରୁ ଏହା ସ୍ପଷ୍ଟ ହୁଏ ଯେ, ହାଙ୍ଗୁଲ୍ ଏକ ଗଭୀର ଗଵେଷଣାଲବ୍ଧ ଉଦ୍ଭାଵନ। ଏହାର ଵୈଜ୍ଞାନିକ ଗୁଣ ଯୋଗୁଁ ୟୁନେସ୍କୋ (UNESCO) ଏହି ଲିପିକୁ ଵିଶ୍ୱର ସାଂସ୍କୃତିକ ଐତିହ୍ୟରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ କରିଛି। ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଵ୍ୟକ୍ତି ଏହି ଲିପିକୁ ମାତ୍ର କିଛି ଘଣ୍ଟାରେ ଶିଖିପାରୁଥିଵାରୁ, ଏହାକୁ "ଶୃଙ୍ଖଳିତ ମସ୍ତିଷ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପ୍ରକାଶ" ଭାବେ ଅଭିହିତ କରାଯାଇଛି। ହାଙ୍ଗୁଲ୍ ପ୍ରକୃତରେ ପ୍ରମାଣିତ କରେ ଯେ ଯେତେବେଳେ ଭାଷା ଓ ଵିଜ୍ଞାନ ଏକାଠି ହୁଅନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ଏକ ମହାନ ସଭ୍ୟତାର ପରିଚୟ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ। 

ତେବେ ଆମ ଭାରତରେ କିଛି ଉତ୍ତର ଭାରତୀୟ ଦେଵନାଗରୀ ଲିପିକୁ ଵିଶ୍ଵର ସବୁଠାରୁ ଵୈଜ୍ଞାନିକ ଲିପି ବୋଲି ପ୍ରଚାର କରନ୍ତି ତାହା କ’ଣ ଭୁଲ୍ ? 

ପ୍ରକୃତରେ ଭାରତୀୟ ଲିପି ସମୂହ, ଵିଶେଷ କରି ଓଡ଼ିଆ, ଦେବନାଗରୀ, ବେଙ୍ଗଲୀ ଓ ତେଲୁଗୁ ପରି ଇଣ୍ଡିକ୍ ଲିପିଗୁଡ଼ିକ ଵିଶ୍ୱର ସବୁଠାରୁ ଶୃଙ୍ଖଳିତ ଓ ଵୈଜ୍ଞାନିକ ଲିପି ମଧ୍ୟରେ ଅନ୍ୟତମ। ଏହି ଲିପିଗୁଡ଼ିକର ମୂଳ ଆଧାର ହେଉଛି ପ୍ରାଚୀନ 'ବ୍ରାହ୍ମୀ' ଲିପି। ଇଣ୍ଡିକ୍ ଲିପିଗୁଡ଼ିକର ଵୈଜ୍ଞାନିକ ମାନ୍ୟତା କୌଣସି ଆକସ୍ମିକ ଧାରଣା ନୁହେଁ ଵରଂ ଏହା ମାନଵ ଶରୀରର ଧ୍ୱନି ଵିଜ୍ଞାନ ଏବଂ ମସ୍ତିଷ୍କର ଗ୍ରହଣଶୀଳତା ଉପରେ ପର୍ଯ୍ୟଵେସିତ। 

ଇଣ୍ଡିକ୍ ଲିପିଗୁଡ଼ିକର ଵୈଜ୍ଞାନିକତାର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ପ୍ରମାଣ ହେଉଛି 'ଵର୍ଣ୍ଣମାଳା'। ଵିଶ୍ୱର ଅନ୍ୟ ଭାଷା (ଯେପରିକି ଇଂରାଜୀର A, B, C...) ର କୌଣସି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଵୈଜ୍ଞାନିକ କ୍ରମ ନଥିଵା ବେଳେ ଭାରତୀୟ ଇଣ୍ଡିକ୍ ଲିପିଗୁଡ଼ିକରେ ଅକ୍ଷରଗୁଡ଼ିକୁ ଆମ ଗଳାରୁ ଓଠ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଥିଵା ଉଚ୍ଚାରଣ ସ୍ଥାନ ଅନୁସାରେ ସଜାଯାଇଛି। ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ :

•କଣ୍ଠ୍ୟ : ଅ, ଆ, କ, ଖ, ଗ, ଘ, ଙ, ହ, ଃ

•ତାଲଵ୍ୟ : ଇ, ଈ, ଚ, ଛ, ଜ, ଝ, ଞ, ଯ, ଶ

•ମୂର୍ଦ୍ଧନ୍ୟ : ଋ, ଟ, ଠ, ଡ, ଢ, ଣ, ର, ଳ, ଷ

•ଦନ୍ତ୍ୟ : ତ, ଥ, ଦ, ଧ, ନ, ଲ, ସ

•ଓଷ୍ଠ୍ୟ : ଉ, ଊ, ପ, ଫ, ବ, ଭ, ମ

•ନାସିକ୍ୟ : ଙ, ଞ, ଣ, ନ, ମ, ଂ

•କଣ୍ଠ-ତାଲଵ୍ୟ : ଏ, ଐ

•କଣ୍ଠ-ଓଷ୍ଠ୍ୟ : ଓ, ଔ

•ଦନ୍ତ-ଓଷ୍ଠ୍ୟ : ଅନ୍ତଃସ୍ଥ ଵ (ଉଚ୍ଚାରଣରେ

ଓଷ୍ଠ ଓ ଉପର ଦନ୍ତପଂକ୍ତିର ସ୍ପର୍ଶ ହୋଇଥାଏ)

•ଦ୍ଵିସ୍ଵର : ୟ (ଇ+ଅ), ୱ (ଉ+ଅ)

ଏହିପରି ଭାବେ ଗଳାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଓଠ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କ୍ରମାନ୍ୱୟରେ ଅକ୍ଷରଗୁଡ଼ିକୁ ସଜାଇଵା ଏକ ସୂକ୍ଷ୍ମ ମାନଵ ଶରୀର ଵିଜ୍ଞାନର ପରିଚୟ ଦିଏ।

ଭାରତୀୟ ଲିପିଗୁଡ଼ିକରେ "ଯାହା କୁହାଯାଏ, ତାହା ହିଁ ଲେଖାଯାଏ"। ଇଂରାଜୀରେ 'C' ର ଉଚ୍ଚାରଣ କେତେବେଳେ 'କ' (Cat) ତ କେତେବେଳେ 'ସ' (City) ହୋଇଥାଏ, କିନ୍ତୁ ଓଡ଼ିଆ ତଥା ଅନ୍ୟ ଇଣ୍ଡିକ୍ ଲିପିରେ ପ୍ରତିଟି ଧ୍ୱନି ପାଇଁ ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଓ ଅପରିଵର୍ତ୍ତନୀୟ ଅକ୍ଷର ରହିଛି। ଏହି ସ୍ପଷ୍ଟତା ଯୋଗୁଁ ଏହାକୁ ପଢ଼ିଵା ବେଳେ ମସ୍ତିଷ୍କ ଉପରେ କୌଣସି ଅଯଥା ଚାପ ପଡ଼େ ନାହିଁ ଏଵଂ ବନାନ ଭୁଲ୍ ହେଵାର ସମ୍ଭାଵନା ଅତ୍ୟନ୍ତ କମ୍ ଥାଏ।

ଇଣ୍ଡିକ୍ ଲିପିଗୁଡ଼ିକରେ ସ୍ୱର ଵର୍ଣ୍ଣ ଓ ଵ୍ୟଞ୍ଜନ ଵର୍ଣ୍ଣର ଵିଭାଜନ ଅତି ସୁଚିନ୍ତିତ। ଏଠାରେ ସ୍ୱର ଵର୍ଣ୍ଣଗୁଡ଼ିକ 'ମାତ୍ରା' ରୂପରେ ଵ୍ୟଞ୍ଜନ ଵର୍ଣ୍ଣ ସହ ଯୁକ୍ତ ହୋଇ ଶବ୍ଦର ଆକାରକୁ ସୀମିତ ରଖନ୍ତି। ଉଦାହରଣସ୍ୱରୂପ, 'କ' ରେ 'ଇ' ମିଶିଲେ ତାହା 'କି' (କ + ି) ହୁଏ। ଏହି ଗାଣିତିକ ଶୈଳୀ ଯୋଗୁଁ ଅତି ଅଳ୍ପ ସ୍ଥାନରେ ଅଧିକ ତଥ୍ୟ ଲେଖାଯାଇପାରେ, ଯାହା ଏହି ଲିପିଗୁଡ଼ିକୁ ଲେଖନ କଳା ଦୃଷ୍ଟିରୁ ମଧ୍ୟ ଵୈଜ୍ଞାନିକ କରିଥାଏ।

ଭାରତୀୟ ଇଣ୍ଡିକ୍ ଲିପିଗୁଡ଼ିକର ଗଠନ ପ୍ରଣାଳୀ ଏତେ ଯୌକ୍ତିକ ଯେ, ଏହାକୁ କମ୍ପ୍ୟୁଟର ପ୍ରୋଗ୍ରାମିଂ ତଥା 'ନ୍ୟାଚୁରାଲ୍ ଲାଙ୍ଗୁଏଜ୍ ପ୍ରୋସେସିଂ' (NLP) ପାଇଁ ସବୁଠାରୁ ଅନୁକୂଳ ବୋଲି ଵିଵେଚନା କରାଯାଏ। ପାଣିନିଙ୍କ ଅଷ୍ଟାଧ୍ୟାୟୀ ପରି ଵ୍ୟାକରଣ ଗ୍ରନ୍ଥରେ ଵର୍ଣ୍ଣମାଳାର ଯେଉଁ ସୂତ୍ର ଦିଆଯାଇଛି, ତାହା ଆଧୁନିକ ଆଲଗୋରିଦମ୍‌ ପରି କାମ କରେ। ଏହି ଲିପିଗୁଡ଼ିକରେ ପ୍ରତିଟି ଅକ୍ଷରର ନିଜସ୍ୱ ଧ୍ୱନି ଓ ଗୁଣ ସ୍ଥିର ରହିଥାଏ, ଯାହା ମେସିନ୍ ଲର୍ନିଂ ପାଇଁ ଅତି ସହଜ ହୋଇଥାଏ।

ସଂକ୍ଷେପରେ କହିଲେ, ଭାରତୀୟ ଇଣ୍ଡିକ୍ ଲିପିଗୁଡ଼ିକ କେଵଳ ଭାବ ପ୍ରକାଶର ମାଧ୍ୟମ ନୁହେଁ, ବରଂ ଏହା ମାନଵ ସ୍ବରଯନ୍ତ୍ର ଓ ଧ୍ୱନି ତରଙ୍ଗର ଏକ ଗଭୀର ସମନ୍ୱୟ। ଉଚ୍ଚାରଣର ସ୍ଥାନ, ଶବ୍ଦର ସ୍ପଷ୍ଟତା ତଥା ଗାଣିତିକ ସଂରଚନା ଇଣ୍ଡିକ୍ ଲିପିଗୁଡ଼ିକୁ ଵିଶ୍ୱର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଵୈଜ୍ଞାନିକ ଐତିହ୍ୟ ଭାବେ ପ୍ରମାଣିତ କରେ। ଏହି କାରଣରୁ ହିଁ ପ୍ରାଚୀନ କାଳରୁ ଆଜି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ଲିପିଗୁଡ଼ିକ ନିଜର ପ୍ରାସଙ୍ଗିକତା ବଜାୟ ରଖିଛନ୍ତି।

କିନ୍ତୁ ଉତ୍ତର ଭାରତୀୟମାନେ ସମସ୍ତ ଇଣ୍ଡିକ୍ ଲିପିଗୁଡ଼ିକୁ ଵୈଜ୍ଞାନିକ ନକହି କେଵଳ ଦେଵନାଗରୀ ଲିପିକୁ ଵୈଜ୍ଞାନିକ ଲିପି ବୋଲି ଯେଉଁ ଅପପ୍ରଚାର କରୁଛନ୍ତି ତାହା ଠିକ୍ ନୁହେଁ । ଦେଵନାଗରୀ ଏଵଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କୌଣସି ଇଣ୍ଡିକ୍ ଲିପିରେ Wକୁ ପ୍ରକାଶ କରିଵା ପାଇଁ କୌଣସି ସ୍ଵତନ୍ତ୍ର ଅକ୍ଷର ନାହିଁ କିନ୍ତୁ ଓଡ଼ିଆ ଲିପିରେ ଏଥିପାଇଁ ଦ୍ଵିସ୍ଵର 'ୱ(ଉ+ଅ)' ଭଳି ଏକ ସ୍ଵତନ୍ତ୍ର ଅକ୍ଷର ଅଛି । ଓଡ଼ିଆ ଲିପିରେ 

ଅନ୍ତଃସ୍ଥ 'ଯ' ଓ ଦ୍ଵିସ୍ଵର 'ୟ' ଉଭୟ ଅଛି କିନ୍ତୁ ଦେଵନଗରୀରେ କେଵଳ ଅନ୍ତଃସ୍ଥ 'ଯ(य)' ଅଛି ଯାହାକୁ ଉତ୍ତର ଭାରତୀୟ ଦ୍ଵିସ୍ଵର 'ୟ' ପରି ଉଚ୍ଚାରଣ କରନ୍ତି । ତେଣୁ ଅନ୍ତତଃ ଓଡ଼ିଆଲିପିଠାରୁ ଦେଵନାଗରୀ ଲିପି ସେତେ ଵୈଜ୍ଞାନିକ ନୁହେଁ । 

ଅଧିକନ୍ତୁ ଭାରତୀୟ ଲିପିଗୁଡ଼ିକରେ ଵିଶ୍ଵର ସମସ୍ତ ଭାଷାକୁ ଲେଖାଯାଇପାରେ କିନ୍ତୁ କୋରିଆନୀୟ ହାଙ୍ଗୁଲ୍ ଲିପି କେଵଳ କୋରିଆନୀୟ ଭାଷା ଲେଖିଵାକୁ ତିଆରି ହୋଇଛି । ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ ଶିଶିର ସାହୁକୁ କୋରିଆନ୍ ହାଙ୍ଗୁଲ୍ ଲିପିରେ 시시르 (Si-si-reu) 사후 (Sa-hu) ଲେଖାଯିଵ ।‌ ଶିଶିର ନାଆଁର Si-si-reu(ସିସିରେଉ) ହେଇଯାଉଥିଵାରୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ହୁଏ ଯେ ହାଙ୍ଗୁଲ୍ ଲିପିରେ ସବୁ ଭାଷାର ଶବ୍ଦ ଠିକ୍ ଭାବରେ ଲେଖାଯାଇପାରିଵ ନାହିଁ । କିନ୍ତୁ ଇଣ୍ଡିକ୍ ଲିପିଗୁଡ଼ିକରେ କୋରିଆନ୍ ଭାଷାକୁ ସହଜରେ ଲେଖାଯାଇପାରେ । 

ଅସ୍ତୁ ପୂର୍ଵ ଏସୀୟ ଲିପିଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ହାଙ୍ଗୁଲ୍ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ଏକ ଵୈଜ୍ଞାନିକ ଲିପି ଅଟେ । 

ଏହି ହାଙ୍ଗୁଲ୍ ଲିପି ଆଜି କୋରିଆର ଗର୍ଵ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଏହାର ଜନ୍ମକାଳ ଏଵଂ ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଯାତ୍ରା ଆଦୌ ସହଜ ନଥିଲା। ଏକ ଵୈଜ୍ଞାନିକ ଲିପି ଭାବରେ ସ୍ୱୀକୃତି ପାଇଵା ପୂର୍ବରୁ ଏହାକୁ ଶତାବ୍ଦୀ ଶତାବ୍ଦୀ ଧରି ଅଵହେଳା, ଅପମାନ ତଥା କଠୋର ଵିରୋଧର ସାମ୍ନା କରିଵାକୁ ପଡ଼ିଥିଲା। ଏହି ଵିରୋଧ ପଛରେ ସାମାଜିକ ସଂରଚନା, ଶ୍ରେଣୀଗତ ଅହଂକାର ଓ ରାଜନୈତିକ କାରଣମାନ ରହିଥିଲା।

୧୫ଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ କୋରିଆର ଉଚ୍ଚଵର୍ଗର ଶିକ୍ଷିତ ପଣ୍ଡିତ (Yangban) ମାନେ ଚାଇନିଜ୍ ଅକ୍ଷର ଵା 'ହାଞ୍ଜା' (Hanja) ଵ୍ୟଵହାର କରୁଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଚାଇନିଜ୍ ଲିପି ଶିଖିଵା ଏକ ବୌଦ୍ଧିକ ଶ୍ରେଷ୍ଠତାର ପ୍ରତୀକ ଥିଲା। ଯେତେବେଳେ ରାଜା ସେଜୋଙ୍ଗ୍ ସରଳ 'ହାଙ୍ଗୁଲ୍' ଲିପି ପ୍ରଚଳନ କଲେ, ଏହି ପଣ୍ଡିତମାନେ ଭୟ କଲେ ଯେ ଯଦି ସାଧାରଣ ଚାଷୀ ଓ ମୂଲିଆମାନେ ଲେଖାପଢ଼ା ଶିଖିଯିବେ, ତେବେ ସମାଜରେ ସେମାନଙ୍କର ପ୍ରତିପତ୍ତି କମିଯିଵ। ଚୋଇ ମାନ୍-ରି (Choe Man-ri) ଙ୍କ ପରି ଜଣେ ପ୍ରଭାଵଶାଳୀ ପଣ୍ଡିତ ରାଜାଙ୍କୁ କହିଥିଲେ ଯେ, ଏହି ନୂଆ ଲିପି ଶିଖିଵା ଦ୍ୱାରା କୋରିଆ ଚୀନ୍ ପରି ଏକ ସଭ୍ୟ ଦେଶଠାରୁ ଵିଚ୍ୟୁତ ହୋଇ "ବର୍ବରଦେଶ" ପାଲଟିଯିଵ ।

ହାଙ୍ଗୁଲ୍ ଅତି ସହଜ ହୋଇଥିଵାରୁ ଉଚ୍ଚଵର୍ଗର ଲୋକମାନେ ଏହାକୁ ତୁଚ୍ଛ ମନେ କରୁଥିଲେ। ସେମାନେ ଏହାକୁ ତାତ୍ସଲ୍ୟ କରି 'ଅନମୁନ୍' (Eonmun) ବୋଲି କହୁଥିଲେ, ଯାହାର ଅର୍ଥ ହେଉଛି "ଅଶିକ୍ଷିତଙ୍କ ଭାଷା"। ସେହିପରି ଏହାକୁ 'ଆମ୍‌ଗୁଲ୍' (Amgeul) ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଉଥିଲା, ଯାହାର ଅର୍ଥ "ମହିଳାଙ୍କ ଲିପି"। ସେ ସମୟରେ ମହିଳାମାନଙ୍କୁ ଚାଇନିଜ୍ ପରି ଜଟିଳ ଲିପି ଶିଖିଵାକୁ ବାରଣ କରାଯାଉଥିଵାରୁ, ସେମାନେ ନିଜ ନିଜ ମଧ୍ୟରେ ଭାବ ଵିନିମୟ ପାଇଁ ହାଙ୍ଗୁଲ୍ ଵ୍ୟଵହାର କରୁଥିଲେ। ପଣ୍ଡିତମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହା ଏକ ନିମ୍ନମାନର ଲିପି ଥିଲା।

ହାଙ୍ଗୁଲ୍‌ର ଲୋକପ୍ରିୟତା ବଢ଼ିଵା ସହିତ ଏହା କର୍ତ୍ତୃପକ୍ଷଙ୍କ ପାଇଁ ଵିପଦ ସାଜିଲା। ୧୫୦୪ ମସିହାରେ ରାଜା ୟୋନସାନଗୁନ୍ (Yeonsangun) ହାଙ୍ଗୁଲ୍ ଲିପିର ଵ୍ୟଵହାର ଉପରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୋକ୍ ଲଗାଇଦେଲେ। କାରଣ ସେସମୟର ଚୋସନ୍‌(ପ୍ରାଚୀନ ଅଵିଭକ୍ତ କୋରିଆ)ରେ ଲୋକମାନେ ହାଙ୍ଗୁଲ୍ ଲିପି ଵ୍ୟଵହାର କରି କାନ୍ଥବାଡ଼ରେ ରାଜାଙ୍କ ଵିରୋଧରେ ପୋଷ୍ଟର ମାରିଵା ସହ ତାଙ୍କୁ ସମାଲୋଚନା କରି କଵିତା ଲେଖିଵା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ। ରାଜା ୟୋନସାନଗୁନ୍ ହାଙ୍ଗୁଲ୍ ଶିଖିଵା ଓ ଵ୍ୟଵହାର କରିଵାକୁ ଅପରାଧ ଭାବେ ଘୋଷଣା କରି ଏହି ଲିପିରେ ଲେଖାଯାଇଥିଵା ପୁସ୍ତକଗୁଡ଼ିକୁ ପୋଡ଼ି ଦେଇଥିଲେ। ପରଵର୍ତ୍ତୀ କିଛି ରାଜା ମଧ୍ୟ ହାଙ୍ଗୁଲ୍ ପ୍ରତି ସେତେଟା ସହାୟକ ନଥିଲେ।

ତେବେ ହାଙ୍ଗୁଲ୍ (Hangul) ଲିପିର ପୁନରୁଦ୍ଧାର କୌଣସି ଚମତ୍କାରଠାରୁ କମ୍ ନଥିଲା। ଯେଉଁ ଲିପିକୁ ଶତାବ୍ଦୀ ଶତାବ୍ଦୀ ଧରି ରାଜକୀୟ ଅଵହେଳା ଓ ପଣ୍ଡିତମାନଙ୍କ ତିରସ୍କାର ସହିଵାକୁ ପଡ଼ିଥିଲା, ତାହା ୧୯ଶ ଶତାବ୍ଦୀର ଶେଷ ଭାଗରେ କୋରିଆର ଆତ୍ମସମ୍ମାନ ଓ ଜାତୀୟତାର ପ୍ରତୀକ ଭାବେ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ଲଭିଲା। ଏହି ପୁନରୁଦ୍ଧାର ପ୍ରକ୍ରିୟା ପଛରେ ଦେଶପ୍ରେମ, ସାମାଜିକ ସଂସ୍କାର ଓ ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମର ଏକ ପ୍ରେରଣାଦାୟୀ କାହାଣୀ ରହିଛି।

୧୮୯୪ ମସିହାରେ କୋରିଆରେ 'କାବୋ ସଂସ୍କାର' ନାମକ ଏକ ବଡ଼ ଧରଣର ସାମାଜିକ ଓ ପ୍ରଶାସନିକ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଦେଖାଗଲା। ଏହି ସମୟରେ ପ୍ରଥମ କରି ଚାଇନିଜ୍ ହାଞ୍ଜା ଲିପି ବଦଳରେ ହାଙ୍ଗୁଲ୍‌କୁ ସରକାରୀ ଦଲିଲ୍ ଓ ପ୍ରଶାସନିକ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଵ୍ୟଵହାର କରିଵା ପାଇଁ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନିଆଗଲା। ଏହା ହାଙ୍ଗୁଲ୍ ପାଇଁ ଏକ ବଡ଼ ଵିଜୟ ଥିଲା, କାରଣ ଏତଦ୍ୱାରା ହାଙ୍ଗୁଲ୍ ତା'ର ହରାଇଥିଵା ସମ୍ମାନ ଫେରି ପାଇଲା ଏଵଂ କେଵଳ "ମହିଳାଙ୍କ ଲିପି" ନହୋଇ ସମଗ୍ର ଜାତିର ଲିପିରେ ପରିଣତ ହେଲା।

ହାଙ୍ଗୁଲ୍‌କୁ ଲୋକପ୍ରିୟ କରିଵାରେ 'ଦ ଇଣ୍ଡିପେଣ୍ଡେଣ୍ଟ' (The Independent / Dongnip Sinmun) ନାମକ ସମ୍ବାଦପତ୍ରର ଭୂମିକା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା। ୧୮୯୬ରେ ପ୍ରକାଶିତ ଏହି ସମ୍ବାଦପତ୍ର କେଵଳ ହାଙ୍ଗୁଲ୍ ଲିପି ଵ୍ୟଵହାର କରୁଥିଲା, ଯାହାଫଳରେ ସାଧାରଣ ଜନତା ଦେଶ ଵିଦେଶର ଖବର ପଢ଼ିଵାକୁ ସକ୍ଷମ ହେଲେ। 

ଏଥିସହିତ ପାଶ୍ଚାତ୍ୟ ମିଶନାରୀମାନେ ବାଇବେଲ୍‌କୁ ହାଙ୍ଗୁଲ୍‌ରେ ଅନୁଵାଦ କରିବା ଦ୍ୱାରା ଏହି ଲିପି ଗାଁ ଗାଁରେ ପହଞ୍ଚିଗଲା। ଲୋକମାନେ ଅନୁଭଵ କଲେ ଯେ ନିଜସ୍ୱ ଲିପି ଵିନା ଦେଶର ଵିକାଶ ସମ୍ଭଵ ନୁହେଁ।

୧୯୧୦ରୁ ୧୯୪୫ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କୋରିଆ ଜାପାନର ଶାସନାଧୀନ ଥିଲା। ଜାପାନୀମାନେ କୋରିଆର ସଂସ୍କୃତିକୁ ନଷ୍ଟ କରିଵା ପାଇଁ ସ୍କୁଲଗୁଡ଼ିକରେ କୋରିଆନ୍ ଭାଷା ଓ ହାଙ୍ଗୁଲ୍ ଲିପି ଉପରେ କଟକଣା ଲଗାଇଲେ। କିନ୍ତୁ ଏହା କୋରିଆଵାସୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଜାତୀୟତାଵାଦକୁ ଆହୁରି ଉଗ୍ର କଲା। କୋରିଆନ୍ ଭାଷାଵିଦମାନେ ଗୋପନରେ 'କୋରିଆନ୍ ଲାଙ୍ଗୁଏଜ୍ ସୋସାଇଟି' ଗଠନ କରି ହାଙ୍ଗୁଲ୍‌ର ଵ୍ୟାକରଣ ଓ ଅଭିଧାନ ପ୍ରସ୍ତୁତ କଲେ। ହାଙ୍ଗୁଲ୍ ଶିଖିଵା ଓ ଶିଖାଇଵା ସେତେବେଳେ ଦେଶପ୍ରେମର ଏକ ବଡ଼ କାମ ଥିଲା। ସଂଗ୍ରାମୀମାନେ ଅନୁଭବ କଲେ ଯେ "ଭାଷା ଓ ଲିପି ବଞ୍ଚିଲେ ହିଁ ଜାତି ବଞ୍ଚିଵ"।

୧୯୪୫ ମସିହାରେ ଜାପାନର ଶାସନରୁ ସ୍ୱାଧୀନ ହେଵା ପରେ, କୋରିଆ (ଉଭୟ ଉତ୍ତର ଓ ଦକ୍ଷିଣ) ହାଙ୍ଗୁଲ୍‌କୁ ନିଜର ଏକମାତ୍ର ସରକାରୀ ଲିପି ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କଲେ। ସରକାରୀ ସ୍ତରରେ ଵ୍ୟାପକ ସାକ୍ଷରତା ଅଭିଯାନ ଚଲାଗଲା, ଯାହାଫଳରେ ମାତ୍ର କିଛି ଦଶନ୍ଧି ମଧ୍ୟରେ କୋରିଆର ପ୍ରତିଟି ନାଗରିକ ଶିକ୍ଷିତ ହୋଇପାରିଲେ। ରାଜା ସେଜୋଙ୍ଗ୍‌ଙ୍କ ସ୍ୱପ୍ନ ଆଧୁନିକ ଯୁଗରେ ସଫଳ ହେଲା।

ଆଜି ହାଙ୍ଗୁଲ୍ ଏତେ ସରଳ ଯେ କୁହାଯାଏ, "ଜଣେ ଜ୍ଞାନୀ ଵ୍ୟକ୍ତି ଏହାକୁ ସକାଳ ଜଳଖିଆ ପୂର୍ଵରୁ ଶିଖିପାରିବେ ଏଵଂ ଜଣେ ସାଧାରଣ ଵ୍ୟକ୍ତି ମଧ୍ୟ ଏହାକୁ ଗୋଟିଏ ରାତିରେ ଶିଖିପାରିବେ।"

ହାଙ୍ଗୁଲ୍‌ର ଏହି ଗୁରୁତ୍ୱ ପାଇଁ ୟୁନେସ୍କୋ (UNESCO) 'କିଙ୍ଗ ସେଜୋଙ୍ଗ ଲିଟେରାସି ପ୍ରାଇଜ୍' ମଧ୍ୟ ପ୍ରଦାନ କରିଥାଏ।

ହାଙ୍ଗୁଲ୍‌ର ପୁନରୁଦ୍ଧାର ଏକ ଜାତିର ନିଜସ୍ୱ ପରିଚୟ ଖୋଜିଵାର କାହାଣୀ। ଯେଉଁ ଲିପିକୁ ଦମନ କରିଵାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରାଯାଇଥିଲା, ତାହା ଶେଷରେ ଵିଜୟୀ ହେଲା। ହାଙ୍ଗୁଲ୍ ଲିପିର ଅସ୍ତିତ୍ୱ ବଞ୍ଚାଇଵାର ସଂଘର୍ଷ କାହାଣୀ ଆମକୁ ଓଡ଼ିଆ ଲିପିର ଅସ୍ତିତ୍ୱ ବଞ୍ଚାଇଵାର ସଂଘର୍ଷ କାହାଣୀ ମନେ ପକେଇ ଦିଏ । ଭାରତର ସବୁଠାରୁ ଵୈଜ୍ଞାନିକ ଲିପି ହୋଇ ବି ଦକ୍ଷିଣରେ ଗଞ୍ଜାମ ଓ କନ୍ଧମାଳରୁ ଓଡ଼ିଆ ଲିପି ଓ ଭାଷା ଲୋପ କରିଵାକୁ ତେଲେଙ୍ଗାମାନେ କୁଚେଷ୍ଟା କରିଥିଲେ । ଉତ୍ତର ଓଡ଼ିଶା ତଥା ଉପକୂଳ ଓଡ଼ିଶାରୁ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା ଓ ଲିପିକୁ ମାରି ଦେଵାକୁ ବଙ୍ଗାଳୀମାନେ ଚକ୍ରାନ୍ତ କରିଥିଲେ । ପଶ୍ଚିମ ଓଡ଼ିଶା ତଥା ଓଡ଼ିଶାର ଉତ୍ତର ଵିଚ୍ଛିନ୍ନାଞ୍ଚଳରୁ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା ଓ ଲିପି ଉଠେଇ ଦେଵାର ଭୀଷଣ ଷଡ଼ଯନ୍ତ୍ର ହିନ୍ଦୀଭାଷୀ କରିଥିଲେ ଏଵଂ ଆଜି ମଧ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି । ତଥାପି ତତ୍କାଳୀନ ଓଡ଼ିଆ ସ୍ଵାଭିମାନୀମାନେ ମସିଯୁଦ୍ଧ ଚଳାଇ ଆନ୍ଦୋଳନ କରି ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା ଓ ଲିପିକୁ ବଞ୍ଚାଇଵାରେ ସଫଳ ହୋଇଥିଲେ ।‌ ଯେମିତି 

କୋରିଆର ହାଙ୍ଗୁଲ୍ ଲିପି ଓ କୋରିଆନ୍ ଭାଷା ପାଇଁ "ଦ ଇଣ୍ଡିପେଣ୍ଡେଣ୍ଟ(୧୮୯୬)" ସଞ୍ଜିଵନୀ ଭଳି କାମ କରିଥିଲା ଠିକ୍ ସେହିପରି ୧୮୬୬ ମସିହା ପରେ ଓଡ଼ିଆ ଜାତି ଭାଷା ଓ ଲିପି ପାଇଁ ଉତ୍କଳ ଦୀପିକା ପତ୍ରିକାର ଭୂମିକା ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ । ସେ ସମୟରେ ଓଡ଼ିଶାରେ ରହୁଥିଵା ବଙ୍ଗାଳୀମାନେ ପ୍ରାଣପଣେ ଓଡ଼ିଆ ଲିପି ମାରି ଦେଵାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଥିଲେ । ଓଡ଼ିଆ ଲିପିରେ ସେତେ ପୁସ୍ତକ ନଥିଵାରୁ ଲୋକେ ବଙ୍ଗାଳୀ ଲିପିରେ ଛପା ବହି ପଢ଼ୁଥିଲେ ‌। ଓଡ଼ିଶାର ଶିକ୍ଷିତ ସମାଜ ମଧ୍ୟରେ ବଙ୍ଗାଳୀ ଲିପିର ମହତ୍ତ୍ୱ ବଢ଼ି ଯାଇଥିଲା । ଏହାର ପ୍ରଭାଵ ଏତେ ଅଧିକ ଥିଲା ଯେ କଟକ ପୁରୀ ଭଳି ଅଞ୍ଚଳର ଶିକ୍ଷିତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ନବେ ଦଶକ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବଙ୍ଗାଳୀ ଲିପିର ପ୍ରଭାଵ ଦେଖାଯାଉଥିଲା । କିନ୍ତୁ ଉତ୍କଳ ଦୀପିକାକୁ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା ଓ ଲିପିରେ ଛପାଯିଵା ପରେ ସବୁକିଛି ବଦଳିଗଲା । ଏହାପରେ ଆହୁରି ଅନେକ ପୁସ୍ତକ ଓ ପତ୍ରପତ୍ରିକା ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା ଓ ଲିପିରେ ଛପାଗଲା । ସେତେବେଳେ ଅନେକ ଓଡ଼ିଶାଵାସୀ ବଙ୍ଗାଳୀମାନେ ଓଡ଼ିଆ ଲିପି ଛାଡ଼ି ବଙ୍ଗାଳୀ ଲିପି ଵ୍ୟଵହାର କରିଵାକୁ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ପ୍ରଵର୍ତ୍ତାଇଥିଲେ । କିଛି ତଥାକଥିତ ଓଡ଼ିଶାଵାସୀ ବଙ୍ଗାଳୀ ସାହିତ୍ୟିକ ତ କଵିତା ଓ ପ୍ରବନ୍ଧ ଲେଖି ଓଡ଼ିଆ ଲିପିର ଦୋଷ ଦୁର୍ଵଳତା ଵିଷୟରେ ଲେଖିଥିଲେ , ଵ୍ୟଙ୍ଗ୍ୟ କଵିତା ଲେଖିଥିଲେ । ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ କଟକଷ୍ଟାର୍ ପତ୍ରିକାରେ ଉମାଚରଣ ହଳଦାର୍ ଭଳି ବଙ୍ଗାଳୀ ବଂଶୋଦ୍ଭଵମାନେ ଲେଖା ଛପେଇ କୈଥୀ ଲିପି ଯେମିତି ବିହାରରୁ ଉଠି ଦେଵନାଗରୀ ଚଳିଲା ଠିକ୍ ସେହିପରି ଓଡ଼ିଶାରୁ ଓଡ଼ିଆ ଲିପି ଉଠେଇ ବଙ୍ଗାଳୀ ଲିପି ଚଳାଇଵାକୁ ଯୁକ୍ତି ସହିତ ଲେଖା ଛପାଯାଇଥିଲା । ସେତେବେଳେ ଗୌରୀଶଙ୍କର ରାୟଙ୍କ ଭଳି ମସିଯୋଦ୍ଧାମାନେ ସେମାନଙ୍କ ଵିପକ୍ଷରେ ଭୀଷଣ ମସି ଚାଳନା କରିଥିଲେ।

ତତ୍କାଳୀନ ସ୍ଵାଭିମାନୀ ଓଡ଼ିଆମାନେ ମସିଯୁଦ୍ଧ ଚଳାଇ ସେମାନଙ୍କର ଉପଯୁକ୍ତ ଉତ୍ତର ଦେଇଥିଲେ ଏଵଂ ଓଡ଼ିଆ ଲିପି ନିଜର ମହତ୍ତ୍ୱ ବଞ୍ଚାଇଵାରେ ସଫଳ ହୋଇଥିଲା ‌। ଓଡ଼ିଶାରେ ଓଡ଼ିଆ ଲିପି ଓ ଭାଷା ସୁରକ୍ଷିତ ହେଵାର ଦେଢ଼ ଦଶନ୍ଧି ପରେ କୋରିଆ ସ୍ଵାଧୀନ ହେଲା ଏଵଂ ହାଙ୍ଗୁଲ୍ ଲିପିକୁ ତାହାର ନାର୍ଯ୍ୟ ଅଧିକାର ମିଳିଲା । ସେବେଠାରୁ ଏବେ ଯାଏଁ ଅଵିଭକ୍ତ କୋରିଆରେ ହାଙ୍ଗୁଲ୍ ଲିପିର ଆଦର ବହୁତ ବଢ଼ିଛି । ଅନେକ ଵର୍ଷ ଚୀନର କରଦରାଜ୍ୟ ରହି, ଜାପାନ ଦ୍ଵାରା ପରାଧୀନ ହୋଇ ଏଵଂ ଇଂରାଜୀ ଭଳି ଵୈଦେଶିକ ଭାଷା ଓ ସଂସ୍କୃତି ଦ୍ଵାରା ପ୍ରଭାଵିତ ହୋଇ ମଧ୍ୟ କୋରିଆର ଲୋକମାନେ କୌଣସି ଵିଦେଶୀ ଲିପି ନୁହେଁ ଵରଂ ନିଜ ଦେଶର ହାଙ୍ଗୁଲ୍ ଲିପିରେ ଲେଖିଵାକୁ ଅଧିକ ପସନ୍ଦ କରନ୍ତି । କିନ୍ତୁ ଅନେକ ଓଡ଼ିଆମାନେ ଅନଲାଇନରେ ଚାଟିଂ କଲାବେଳେ ଆଜି ବି ଲାଟିନ୍ ଲିପିରେ ଓଡ଼ିଆ ଲେଖୁଛନ୍ତି । ଦସ୍ତଖତ ଓଡ଼ିଆ ପରିଵର୍ତ୍ତେ ଲାଟିନ୍ ଲିପିରେ କରୁଛନ୍ତି । ନାଆଁର ସୂଚୀ ଓଡ଼ିଆ ଲିପିରେ ନକରି ଲାଟିନ୍ ଲିପିରେ କରୁଛନ୍ତି । ଏମନ୍ତକି ଓଡ଼ିଆ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ଓ ଧାରାଵାହିକର ନାଆଁ ଲାଟିନ୍ ଲିପିରେ ରଖାଯାଉଛି । ଚୋସନ୍ ଶାସନକାଳରେ କୋରିଆଵାସୀ ପଣ୍ଡିତମାନେ ନିଜ ମାଟିର ଲିପି ହାଙ୍ଗୁଲ୍‌କୁ ଯେମିତି ଅନାଦର କରିଥିଲେ ଠିକ୍ ସେହିପରି ଆଜିର ଶିକ୍ଷିତ-ମୂର୍ଖ ଭୂଷପଣ୍ଡିତମାନେ ଓଡ଼ିଆ ଲିପିକୁ ହେୟଜ୍ଞାନ କରି ଲାଟିନ୍ ଲିପିରେ ଲେଖି ନିଜର ପାଣ୍ଡିତ୍ୟ ଦେଖାଉଛନ୍ତି । 

ଏକଦା ଉତ୍କଳ ଦୀପିକାରେ ଛଦ୍ମନାମରେ ଗୌରୀଶଙ୍କର ରାୟ ଗୋଟିଏ ପଦ୍ୟ ଓଡ଼ିଆ ଲିପି ଓ ଭାଷାକୁ ଓଡ଼ିଶାରୁ ଉଚ୍ଛେଦ କରିଵାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିଵା ବଙ୍ଗାଳୀଙ୍କ ପ୍ରତି ଵ୍ୟଙ୍ଗ୍ୟ କରି ଛପାଇଥିଲେ । 

“ସଙ୍ଗାତ କି ଶୁଣିଲି ଆତମ୍ବିତ । 

ନାହିଁ ଏଥୁଁ ବଳି ଆଚମ୍ବିତରେ 

ଓଡ଼ିଆ ପାଇଁକି ଯାହାଙ୍କ ପଡ଼ିୟା 

କରମ ବଟିୟା ହେଲା, 

ବଣା କଲା ତାଙ୍କୁ ଓଡ଼ିଆ ଅକ୍ଷର

ଭାଷା ଅଡ଼ୁଆ ଲାଗିଲାରେ ।୧।

ଶିଖି ନାନା ଜ୍ଞାନ ବୋଲାନ୍ତି ସୁଜାଣ

ବୁଦ୍ଧି ହୋଇଛି ନିବାଡ଼

ଏକି ହଟହଟା ଅକ୍ଷର କେତେଟା

ମଣୁଛନ୍ତି କଣ୍ଟା ବାଡ଼ରେ ।୨।

ଟାଣପଣେ ଜଣେ ସିହାଣରୁ ଭାଣ୍ଡ

ଯତନେ ପିହାଣ ଫେଡ଼ି, 

ବଙ୍ଗଳା ଅକ୍ଷରେ ଓଡ଼ିଆ ଲେଖିଵା

ଵିଧିକି ଦେଇଛି ଇଡ଼ିରେ ।୩।

ପାଇ ଏ ଵିଧାନ ଚାଟଙ୍କ ପ୍ରଧାନ(ଅଧ୍ୟାପକ)

କରୁଛନ୍ତି ଯେତେ ନାଟ

ତା ଦେଖି ମୁଁ ଭାଳେ ପରଚଛୁ ଦେଲେ 

କଣାଙ୍କୁ ଦିଶିଵ ବାଟରେ ।୪।”

ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟକୁ ଆଜି ଭୂଷପଣ୍ଡିତ ଓଡ଼ିଆମାନେ “ଲାଟିନ୍ ଅକ୍ଷରେ ଓଡ଼ିଆ ଲେଖୁଛନ୍ତି” ଆଉ ଓଡ଼ିଆ ଲିପିରେ କେହି ଚାଟିଂ କଲେ ତାକୁ ଅଶିକ୍ଷିତ ମନେ କରୁଛନ୍ତି। ସେହି ଶିକ୍ଷିତମୂର୍ଖଙ୍କ ପାଇଁ ଆଜି ଓଡ଼ିଶାରେ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା ଓ ଲିପି ଅଵହେଳିତ । 

ହାଙ୍ଗୁଲ୍ ହେଉ କିମ୍ବା ଓଡ଼ିଆ—ଲିପି କେଵଳ କେତେକ ଚିହ୍ନ ଵା ଗାରର ସମାହାର ନୁହେଁ, ଵରଂ ଏହା ଏକ ଜାତିର ସଂସ୍କୃତିର ମେରୁଦଣ୍ଡ । କୋରିଆଵାସୀ ନିଜ ଲିପିକୁ "ଅଶିକ୍ଷିତଙ୍କ ଭାଷା" ଵା "ମହିଳାଙ୍କ ଲିପି" କୁହାଯିଵାର ଅପମାନରୁ ବାହାର କରି ଆଜି ବିଶ୍ୱ ଦରବାରରେ ଏକ ଗର୍ଵିତ ପରିଚୟ ଭାବେ ଠିଆ କରିପାରିଛନ୍ତି । ସେମାନେ ବୁଝିପାରିଛନ୍ତି ଯେ, ଯେଉଁ ଜାତି ନିଜର ମାଟିର ଅକ୍ଷରକୁ ସମ୍ମାନ ଦିଏ ନାହିଁ, ସେ ଜାତି ଵିଶ୍ୱ ଇତିହାସରେ କେବଳ ଏକ "ପ୍ରତିଲିପି" (Copy) ହୋଇ ରହିଯାଏ, "ମୂଳଲିପି" ହୋଇପାରେନାହିଁ ।

ଆଜିର ଵୈଷୟିକ ଯୁଗରେ ଓଡ଼ିଆ ଲିପିକୁ 'ଅପ୍ରାସଙ୍ଗିକ' ବୋଲି ଭାବିଵା ଏକ ବଡ଼ ଭୁଲ୍ । ଯଦି କୋରିଆଵାସୀ ହାଙ୍ଗୁଲ୍ ଵ୍ୟଵହାର କରି ଵିଜ୍ଞାନ ଓ ଵାଣିଜ୍ୟ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଶୀର୍ଷସ୍ଥାନକୁ ପହଞ୍ଚିପାରୁଛନ୍ତି, ତେବେ ଆମେ ଓଡ଼ିଆ ଲିପି ଵ୍ୟଵହାର କରି କାହିଁକି ପଛରେ ପଡ଼ିଵା ? ଲାଟିନ୍ ଲିପିରେ ଓଡ଼ିଆ ଲେଖିଵା ହେଉଛି ନିଜ ମା'କୁ ଅନ୍ୟର ପୋଷାକରେ ଦେଖିଵା ସଦୃଶ । ଡିଜିଟାଲ୍ ଦୁନିଆରେ ଓଡ଼ିଆ କି-ବୋର୍ଡ଼ର ସୁବିଧା ଥାଇ ମଧ୍ୟ ଲାଟିନ୍ ଲିପିର ଵ୍ୟଵହାର ଆମର ଆଧୁନିକତା ନୁହେଁ ଵରଂ ଆମର ମାନସିକ ଦାସତ୍ୱର ପରିଚୟ ଦିଏ ।

ସମୟ ଆସିଛି, ଆମକୁ ଆମର "ଭୂଷପଣ୍ଡିତ" ମାନସିକତାକୁ ତ୍ୟାଗ କରିଵାକୁ ହେବ । ଗୌରୀଶଙ୍କର ରାୟ, ଫକୀର ମୋହନ ଓ ମଧୁସୂଦନଙ୍କ ସେହି ସଂଗ୍ରାମକୁ ଆମକୁ ମନେ ପକାଇଵାକୁ ହେବ, ଯେଉଁମାନେ ଆମ ପାଇଁ ଆମ ଭାଷା ଓ ଲିପିକୁ ବଞ୍ଚାଇଥିଲେ । ଓଡ଼ିଆ ଲିପିକୁ ଵ୍ୟଵହାର କରିଵା କୌଣସି ଅଶିକ୍ଷିତର ପରିଚୟ ନୁହେଁ ଵରଂ ଏହା ଏକ ଉନ୍ନତ ସଭ୍ୟତାର ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ହେଵାର ସ୍ଵାଭିମାନ ଅଟେ ।

ଯଦି ଆମେ ଆଜି ସଚେତନ ନହେଵା, ତେବେ ଭଵିଷ୍ୟତର ବଂଶଧରମାନେ ଆମକୁ କ୍ଷମା କରିବେ ନାହିଁ । ସେଥିପାଇଁ ଆସନ୍ତୁ, କୋରିଆର ହାଙ୍ଗୁଲ୍‌ଠାରୁ ଶିକ୍ଷା ନେଇ ଆମର ମୌଳିକ, ଵୈଜ୍ଞାନିକ ଓ ସୁନ୍ଦର ଓଡ଼ିଆ ଲିପିକୁ ପ୍ରତିଟି କ୍ଷେତ୍ରରେ ଵ୍ୟଵହାର କରିବା । ମନେ ରଖନ୍ତୁ— "ଲିପି ବଞ୍ଚିଲେ ଭାଷା ବଞ୍ଚିଵ, ଆଉ ଭାଷା ବଞ୍ଚିଲେ ହିଁ ଓଡ଼ିଆ ଜାତିର ଅସ୍ତିତ୍ୱ ବଞ୍ଚିଵ ।"

•••••••••••••••••••••••••••••••••••••

ତଥ୍ୟ ଉତ୍ସ :

1.The Korean Alphabet: Its History and Structure – Young-Key Kim-Renaud

2.A History of the Korean Language – Ki-Moon Lee & S. Robert Ramsey

3.The Story of Hangul – Sang-Oak Lee

4.The World's Writing Systems – Peter T. Daniels & William Bright

5.ଶତାବ୍ଦୀର ସୂର୍ଯ୍ୟ — ସୁରେନ୍ଦ୍ର ମହାନ୍ତି

6.ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା ଆନ୍ଦୋଳନ— ବଂଶୀଧର ମହାନ୍ତି 

••••••••••••••••••••••••••••••••••••••

ଅପରିଚିତ ଆତ୍ମୀୟତା ଓ ହଜିଲା ସଂସ୍କୃତି

ଵୈଶାଖ ମାସର ଏକ ଗ୍ରୀଷ୍ମ କାଳୀନ ଅପରାହ୍ନ । ସେହି ଅଖ୍ୟାତ ପଲ୍ଲୀର ଉଚ୍ଚ ଵିଦ୍ୟାଳୟ ଛାଡ଼ିଵାକୁ କୋଡ଼ିଏ ବର୍ଷ ବିତିଗଲାଣି । ସମୟର ସ୍ରୋତରେ ସମସ୍ତେ ଆଜି ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ମୋଡ଼ରେ ପହଞ୍ଚି ଯାଇଛନ୍ତି। କିଏ ସହରରେ ବଡ଼ ଚାକିରିଆ ତ ଆଉ କିଏ ଗାଁ ମାଟିକୁ ଆଉଜି ବଞ୍ଚିଛି। ହେଲେ ହଠାତ୍ ଦିନେ ସ୍ମୃତିର ପେଡ଼ି ଖୋଲିଗଲା 'WhatsApp'ର ଏକ ଗୋଷ୍ଠୀ ମାଧ୍ୟମରେ। ସ୍ଥିର ହେଲା ଏପ୍ରିଲ ମାସର ଶେଷ ସପ୍ତାହରେ "ବନ୍ଧୁମିଳନ" ହେଵ । ଅଵଶ୍ୟ ଆଜିର ନଵ୍ୟ ଆଧୁନିକ ଓଡ଼ିଆମାନେ ଏହାକୁ Reunion କହୁଛନ୍ତି । ବନ୍ଧୁମିଳନର ସବୁ ପ୍ରସ୍ତୁତି ସରିଥାଏ। ଖିଆପିଆର ସୂଚୀ ମଧ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇଅଛି। ସାଙ୍ଗ ସାଥିଙ୍କ ଚିତ୍ର ସହିତ ଏକ ଫଳକଟିଏ ମଧ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତ। 

ହେଲେ ଶେଷ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ରମେଶ ଗୋଟିଏ ପ୍ରଶ୍ନ ପଚାରିଲା, "କେକ୍ କାଟିଵା କି Reunionରେ?"

ଦିଲିପ ଆଲୋଚନା ପାଇଁ ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ଷ୍ଟାଡିୟମକୁ ଆସିଵାକୁ ଡାକରା ଦେଲା। ମନୁ ରେଳରେ ଆସୁଥିଵାରୁ ମଠ ହେଵ ବୋଲି ଜଣାଇଲା। ଶଙ୍କର ସନ୍ଧ୍ୟା ୭.୦୦ଟାରେ ଆସିଵାର ସମୟ ନିର୍ଘଣ୍ଟ କଲା। ମୋହନ କହିଲା, "ବହୁ ଵର୍ଷ ପରେ ପ୍ରଥମ ଥର ପାଇଁ ସାମୁହିକ ଭୋଜି ହେଉଛି, କେକ୍ କାଟିଲେ ଖୁସିଟା ଜମିଯାନ୍ତା।"

whatsapp ଗ୍ରୁପ୍‌ରେ ଥିଵା ସମସ୍ତେ ଏହି ପାଶ୍ଚାତ୍ୟ ଶୈଳୀର ଉତ୍ସଵକୁ ସମର୍ଥନ କରୁଥିଵା ବେଳେ ଜଣେ ସହପାଠୀର ମନ ହଠାତ୍ ଵିଦ୍ରୋହୀ ହୋଇ ଉଠିଲା । 

 ସରୋଜ ଦଶମପରେ ଆଉ ପାଠ ନପଢ଼ି ଗାଁରେ ଅଟୋ ଚଳାଇ ଦିନରାତି ନିଜ ଝାଳବୁହା ଧନରେ ପରିଵାର ପୋଷେ। ତା' ପାଇଁ ସଂସ୍କୃତି ଓ ପରମ୍ପରା ହିଁ ସବୁକିଛି। ସେ ନିଜକୁ ଆଉ ସମ୍ଭାଳି ପାରିଲାନି।

ତା’ର ଆଙ୍ଗୁଠି ଗୁଡ଼ିକ କିପ୍ୟାର୍ଡରେ ଖୁବ୍ ଜୋରରେ ଚାଲିଲା—

 "ତମ ବୋପା ଅଜା ତିନି ପୁରୁଷରେ କିଏ କେକ୍ କାଟିଥିଲା ନା? ଶଳେ ଛୁଆ ଜନ୍ମ ହେଲେ କେକ୍, ବାହାଘର ଚତୁର୍ଥୀରେ କେକ୍, ଵିଵାହ ଵାର୍ଷିକୀରେ କେକ୍... ଏବେ ବନ୍ଧୁମିଳନରେ ବି ସେଇଆ! ଆଉ କେତେ ଦିନ ପରେ କ'ଣ ବାପା-ମାଆଙ୍କ ଶୁଦ୍ଧିକ୍ରିୟାରେ ବି କେକ୍ କାଟିଵ ? ନିଜସ୍ୱ ବୋଲି କିଛି ଅଛି ନା ଖାଲି ହନୁକରଣ କରିଵା ଶିଖିଛ?"

ସରୋଜର ଏହି କଠୋର ସତ୍ୟ ବୋଧହୁଏ ଆଧୁନିକତାର ରଙ୍ଗରେ ରଙ୍ଗେଇ ହୋଇଥିଵା ରମେଶକୁ ଭାରି ବାଧିଲା। ସେ ଉତ୍କ୍ଷିପ୍ତ ହୋଇ କହିଲା, "ହଇରେ ତୁ ସେଇ ଗେରୁଆବାଲାଟି ମୋଟେ ସୁଧୁରିବୁନି ହୋ ! ଆମ ଇଚ୍ଛା ଆମେ କେକ୍ କାଟିବୁ ନହେଲେ ମଦ ପିଇବୁ, ତୋ ବୋପାର କ'ଣ ଯାଉଛି? ତୁ ତ ବନ୍ଧୁମିଳନକୁ ଆସିବୁନି କି ଚାରଣାଟେ ଭେଦା ଦେବୁନି, ତୋର ଏ ତୁଚ୍ଛା ଉପଦେଶ କିଆଁ ଦେଉଛୁ ଏଠି ?"

ସରୋଜର ସ୍ୱାଭିମାନୀ ମନକୁ ଗଭୀର ଆଘାତ ଲାଗିଲା। ସେ ଗରିବ ହୋଇପାରେ, କିନ୍ତୁ କାହାର ଦାନରେ ବଞ୍ଚେନା। ସେ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ଲେଖିଦେଲା— "ହଁ, ତମର ଯାହା ଇଚ୍ଛା କର। ମୁଁ ଖଟିଲେ ଖାଏ। ମୋ ଝାଳବୁହା ଧନକୁ ମନ୍ଦିରରେ ଦାନ କରିଦେବି ପଛକେ ପରମ୍ପରାହୀନ ଅନ୍ଧ ଅନୁକରଣରେ ବ୍ୟୟ କରିବି ନାହିଁ।"

ଏତିକି ଲେଖି ସେ ସେହି 'WhatsApp' ଗୋଷ୍ଠୀକୁ ତ୍ୟାଗ କଲା। ମୋବାଇଲ୍ ସ୍କ୍ରିନରେ "Saroj left" ଲେଖାଟି ଭାସି ଉଠିଲା। ସମସ୍ତେ ଚୁପ୍ ହୋଇଗଲେ। କୋଡ଼ିଏ ବର୍ଷର ସେହି ପୁରୁଣା ସମ୍ପର୍କ ଆଜି ଆଧୁନିକତା ଓ ପରମ୍ପରାର ଲଢ଼େଇରେ ଫାଟ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲା।

ସରୋଜ ଅଟୋ ନେଇ ଷ୍ଟାଣ୍ଡ ଅଭିମୁଖେ ବାହାରିଲା। ତା' ମନରେ ଦୁଃଖ ଥିଲା ସତ, କିନ୍ତୁ ଗର୍ଵ ଥିଲା ଯେ ସେ ଅନ୍ଧ ଅନୁକରଣର ଭିଡ଼ରେ ନିଜ ସଂସ୍କୃତିର ପକ୍ଷ ରଖିଵାରେ ପଛେଇ ନାହିଁ। ଯେଉଁଠି ନିଜ ସଂସ୍କୃତିର ସମ୍ମାନ ନାହିଁ, ସେଠାରେ ସମ୍ପର୍କର କୌଣସି ମୂଲ୍ୟ ନଥାଏ।

ଭଵିଷ୍ଯତରେ ଜୈଵ ଇନ୍ଧନର ଅଭାବ ହେଲେ ମଣିଷ କ’ଣ କରିବେ ?

The Long Descent ବହିରେ ଲେଖକ John Michael Greer ଲେଖିଛନ୍ତି ଯେ ଆଧୁନିକ ଶିଳ୍ପ ସଭ୍ୟତାର ମୂଳ ଶକ୍ତି fossil fuels, ଵିଶେଷ କରି petroleum (ତେଲ) ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ। କିନ୍ତୁ ଏହି ସମ୍ପଦ ଅସୀମ ନୁହେଁ। ଯେତେବେଳେ ତେଲ ଉତ୍ପାଦନ ଧୀରେ ଧୀରେ କମିଵ, ସେତେବେଳେ ସଭ୍ୟତାର ଜଟିଳ ଅର୍ଥନୈତିକ ଓ ପ୍ରାଯୁକ୍ତିକ ପ୍ରଣାଳୀ ମଧ୍ୟ କ୍ରମେ ଦୁର୍ଵଳ ହେଵ। ଲେଖକଙ୍କ ମତାନୁସାରେ ସଭ୍ୟତାର ପତନ ହଠାତ୍ ଘଟେ ନାହିଁ। ଏହା ଏକ ଦୀର୍ଘ ଓ ପର୍ଯ୍ୟାୟକ୍ରମିକ ପ୍ରକ୍ରିୟା। ଇତିହାସରେ ଯେପରିକି ଅନେକ ସଭ୍ୟତା ଧୀରେ ଧୀରେ ଅଵନତି ହୋଇଥିଲା, ସେପରି ଆଧୁନିକ ଶିଳ୍ପ ସଭ୍ୟତା ମଧ୍ୟ ଏକ ଦୀର୍ଘ “descending staircase” ଭଳି ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ଅବନତି କରିପାରେ।

ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ କେବେ କେବେ ଅର୍ଥନୈତିକ ସଙ୍କଟ,

ଶକ୍ତି ଅଭାବ,ରାଜନୈତିକ ଅସ୍ଥିରତା,

ସାମାଜିକ ପରିଵର୍ତ୍ତନ ଘଟିଵ, ତାପରେ କିଛି ସମୟ ପାଇଁ ସ୍ଥିରତା ଆସିଵ, ତହୁଁ ପୁଣି ଏକ ନୂଆ ସଙ୍କଟ ଆସିଵ। ଏଭଳି କ୍ରମେ ସମାଜର ଜଟିଳତା କମିଯିଵ।

ଲେଖକଙ୍କ ଧାରଣା ଅନୁସାରେ, ଯଦି ଶସ୍ତା ଓ ପ୍ରଚୁର ତେଲ ଉପଲବ୍ଧ ନ ରହେ, ତେବେ ବଡ଼ ଶିଳ୍ପ ଓ ଵୈଶ୍ଵିକ ଵ୍ୟାପାର କମିଯିଵ, ସ୍ଥାନୀୟ ଅର୍ଥନୀତି ଓ କୃଷି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଵ,ଉଚ୍ଚ ଶକ୍ତି ଭୋଗ କରୁଥିଵା ପ୍ରଯୁକ୍ତି କମିଯିଵ ଏଵଂ ସମାଜ ଧୀରେ ଧୀରେ pre-industrial life ଵା ପ୍ରାକ୍-ଶିଳ୍ପ ଶୈଳୀର ଜୀଵନ ଆଡ଼କୁ ଫେରିପାରେ ।

ଲେଖକ Richard Heinberg ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ବହି The Party's Overରେ କହନ୍ତି ଯେ ଆଧୁନିକ ଜଗତର ଅର୍ଥନୀତି ଓ ଜୀଵନଶୈଳୀ ଶସ୍ତା ଓ ପ୍ରଚୁର petroleum ଉପରେ ଭିତ୍ତି କରି ଗଢ଼ିଉଠିଛି। କିନ୍ତୁ ପୃଥିଵୀରେ petroleum ଅସୀମ ନୁହେଁ। ଗୋଟିଏ ସମୟ ଆସିଵ ଯେତେବେଳେ ତେଲ ଉତ୍ପାଦନ ସର୍ଵାଧିକ ସ୍ତରକୁ ପହଞ୍ଚି ପରେ ଧୀରେ ଧୀରେ କମିଵ। Heinberg ଏହି ଘଟଣାକୁ Peak Oil ନାଆଁ ଦେଇଛନ୍ତି।

ଏହି ପରିସ୍ଥିତିରେ ଲୋକମାନେ ପୁଣି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ପଦ ଭିତ୍ତିକ “solar economy” ଭଳି ପୁରୁଣା ପ୍ରଣାଳୀକୁ ଅନୁସରଣ କରିପାରନ୍ତି। ମନୁଷ୍ୟ ପୁଣି ପୂର୍ଣ୍ଣତଃ ଚାଷ କରିବେ, ହାତର କାମ ଓ ସ୍ଥାନୀୟ ସମ୍ପଦ ଉପରେ ଅଧିକ ନିର୍ଭର କରିବେ।

ଏହି ସ୍ଥିତିରେ କାଠ (wood fuel) ପୁଣି ଏକ ମୁଖ୍ୟ ଜାଳେଣି ହୋଇପାରେ, କାରଣ ତେଲ ଓ ଅନ୍ୟ ଉଚ୍ଚ-ଶକ୍ତି ଇନ୍ଧନ ଦୁର୍ଲଭ ହୋଇଯିଵ।

ପୁଣି The Long Descent ରେ ଲେଖକ John Michael Greer କହନ୍ତି ଯେ renewable energy ଵା ପୁନର୍ନଵୀକରଣ ଶକ୍ତି ଉପକାରୀ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଏହା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ fossil fuel ଆଧାରିତ ଶିଳ୍ପ ସଭ୍ୟତାକୁ ବଦଳାଇପାରିଵ ନାହିଁ। ସେ ଏ ସମ୍ବନ୍ଧରେ କିଛି ମୁଖ୍ୟ କାରଣ ଦେଇଛନ୍ତି।

ତେଲ, କୋଇଲା ଓ ପ୍ରାକୃତିକ ଗ୍ୟାସରେ ଅଧିକ ଶକ୍ତି ଘନତ୍ଵ ଵା energy density ଥାଏ। କିନ୍ତୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ପଵନ ଭଳି renewable energy ଉତ୍ସରେ ଏହି ଶକ୍ତି ଅଧିକ ଛିଟିଯାଇଥାଏ। ଏହିକାରଣରୁ ବଡ଼ ଜମି,ବହୁ ଯନ୍ତ୍ର,ବହୁ ସଂରଚନା ଆଵଶ୍ୟକ ହୁଏ ।

ସୋଲାର ପ୍ୟାନେଲ୍, ୱିଣ୍ଡ ଟର୍ବାଇନ୍, ବ୍ୟାଟେରୀ ଇତ୍ୟାଦି ତିଆରି କରିଵା ପାଇଁ ଖଣି ଖୋଦନ,

ଇସ୍ପାତ ଓ ଧାତୁ ଶିଳ୍ପ ଏଵଂ ଦୀର୍ଘ ଦୂରତାର ପରିଵହନ ଦରକାର ହୁଏ। ଏସବୁ ଆଜି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତେଲ ଓ କୋଇଲା ଉପରେ ନିର୍ଭରଶୀଳ ଥିଲା ।

ତାଛଡ଼ା Renewable energy ସବୁବେଳେ ମିଳେ ନାହିଁ ।ସୂର୍ଯ୍ୟ ରାତିରେ ନଥାଏ,ପଵନ ସବୁବେଳେ ବହେ ନାହିଁ । ସେହିପାଇଁ ଏହାକୁ ସ୍ଥିର ଭାବରେ ଚାଲୁ ରଖିଵାକୁ storage technology ବା backup power ଲୋଡ଼ା ପଡ଼େ ।

ଆଧୁନିକ ସଭ୍ୟତାରେ ଵିଶାଳ ସହର,ଵିମାନ ଯାତାୟାତ,ଵୈଶ୍ଵିକ ଵ୍ୟାପାର ଓ ବଡ଼ ଶିଳ୍ପ ପାଇଁ ଅତ୍ୟଧିକ ଶକ୍ତି ପ୍ରୟୋଜନୀୟ । Greerଙ୍କ ମତରେ renewable energy ଏତେ ବଡ଼ ଶକ୍ତି ଆଵଶ୍ୟକତାକୁ ପୂରଣ କରିବାକୁ ଶକ୍ତ ଓ ସମର୍ଥ ନୁହେଁ।

ଲେଖକଙ୍କ ଧାରଣା ଅନୁସାରେ renewable energy ଉପକାରୀ ହେଵ, କିନ୍ତୁ ଏହା ଆଧୁନିକ ଉଚ୍ଚ-ଶକ୍ତି ସଭ୍ୟତାକୁ ପୁରାପୁରି ରକ୍ଷା କରିପାରିଵ ନାହିଁ। ତେଣୁ ଭଵିଷ୍ୟତରେ ସମାଜ — ଛୋଟ,

ସ୍ଥାନୀୟ ତଥା କମ୍ ଶକ୍ତି ଵ୍ୟଵହାର କରୁଥିଵା

ପ୍ରଣାଳୀକୁ ଅନୁସରଣ କରିପାରେ। ଏହିକାରଣରୁ ସେ କହନ୍ତି ଯେ ଲୋକମାନେ ପୁଣି କାଠ ଭଳି ପ୍ରାକୃତିକ ଜାଳେଣି ଉପରେ ଅଧିକ ନିର୍ଭର କରିପାରନ୍ତି।

ସମ୍ପଦ କମିଲେ ସଭ୍ୟତା ନୂଆ ସମ୍ପଦ ନୁହେଁ, ନିଜର ପୁରୁଣା ଢଞ୍ଚାକୁ ଭାଙ୍ଗି ବଞ୍ଚିଵାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରେ—ଏହି ତତ୍ତ୍ବକୁ John Michael Greer ତାଙ୍କ ବହିରେ “catabolic collapse” ନାମରେ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଛନ୍ତି ।

The Party's Over ପୁସ୍ତକର ଲେଖକ Richard Heinberg ମଧ୍ୟ ସମାନ କଥା ତାଙ୍କ ବହିରେ ଭିନ୍ନ ଶୈଳୀରେ ଲେଖିଛନ୍ତି । Heinberg ଵ୍ୟାଖ୍ୟା କରନ୍ତି ଯେ ତେଲ ଉତ୍ପାଦନ ଏକ ଘଣ୍ଟା ଆକାରର ରୂପ ଵା bell-shaped curve ଅନୁସରଣ କରେ । ପ୍ରଥମେ ଖୋଜାଯାଏ,ପରେ ଦ୍ରୁତ ବଢ଼େ,ତାପରେ ଏକ ସର୍ଵୋଚ୍ଚ ସ୍ଥାନ Peak Oil ସ୍ଥିତିକୁ ପହଞ୍ଚେ ଏଵଂ ପରେ ଧୀରେ ଧୀରେ କମିଯାଏ । Peak Oil ପରେ ତେଲ ଉପଲବ୍ଧତା କମିଯିଵାରୁ ଵିଶ୍ୱ ଅର୍ଥନୀତିରେ ବଡ଼ ପରିଵର୍ତ୍ତନ ଆସିପାରେ।

Heinberg କହନ୍ତି ଯେ ଆଧୁନିକ ସମାଜର ପ୍ରାୟ ସବୁ କ୍ଷେତ୍ର ତେଲ ଉପରେ ନିର୍ଭର । cars, airplanes ଭଳି ଯାତାୟାତ କ୍ଷେତ୍ରରେ,

କୃଷିରେ fertilizers, tractors ଆଦିରେ,

ଶିଳ୍ପ ଓ ଉତ୍ପାଦନ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଓ ଵୈଶ୍ଵିକ ଵ୍ୟାପାର ଆଦିରେ ଜୀଵାଶ୍ମ ଇନ୍ଧନ ଅତି ଉପାଦେୟ । ତେଣୁ ପେଟ୍ରୋଲିୟମ କମିଗଲେ ଏହି ସମସ୍ତ ପ୍ରଣାଳୀ ଅସ୍ଥିର ହୋଇପାରେ।

Heinberg ମତାନୁସାରେ Peak Oil ପରେ ମନୁଷ୍ୟ ସମାଜକୁ କମ୍ ଶକ୍ତିର ଜଗତରେ ଅନୁକୂଳ ହେଵାକୁ ପଡ଼ିବ। ସ୍ଥାନୀୟ କୃଷି ବଢ଼ିଵ,ଵୈଶ୍ଵିକ ଵ୍ୟାପାର କମିପାରେ,ଶକ୍ତି ସଞ୍ଚୟ ଓ ସରଳ ଜୀଵନ ଶୈଳୀ ଦରକାର ହେଵ ଏଵଂ ସମୁଦାୟ ଆଧାରିତ ଅର୍ଥନୀତି ବଢ଼ିପାରେ । ଲେଖକ Heinbergଙ୍କ ଭାଷାରେ Peak Oil ଏକ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଧ୍ୱଂସର ଘଟଣା ନୁହେଁ, କିନ୍ତୁ ଏହା ମନୁଷ୍ୟ ସଭ୍ୟତାକୁ ବଡ଼ ପରିଵର୍ତ୍ତନର ଦିଗକୁ ନେଇଯାଇପାରେ।

ସେ ଜୋର ଦେଇ କହନ୍ତି ଯେ ମନୁଷ୍ୟ ସମାଜକୁ କମ୍ ଶକ୍ତି ଉପରେ ଆଧାରିତ ଏକ ସ୍ଥିର ଓ ସରଳ ଜୀବନ ଶୈଳୀ ଗଢ଼ିଵାକୁ ହେଵ।

ତେବେ Greerଙ୍କ The Long Descent ବହିରେ ଥିଵା “catabolic collapse” ଧାରଣାକିଛି ଗଵେଷକଙ୍କ ପାଇଁ ଆକର୍ଷଣୀୟ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ସମସ୍ତ ଵୈଜ୍ଞାନିକ ଏହା ସହିତ ସହମତ ନୁହନ୍ତି।

କିଛି ଶକ୍ତି-ଵିଶ୍ଳେଷକ କହନ୍ତି ଯେ Greer ଭଵିଷ୍ୟତର ନୂତନ ପ୍ରଯୁକ୍ତିକୁ କମ୍ ମହତ୍ତ୍ୱ ଦେଇଛନ୍ତି। ଉନ୍ନତ battery storage,

nuclear power ଓ advanced renewable systems ଇତ୍ୟାଦି ଶକ୍ତିଉତ୍ସଗୁଡ଼ିକ ଭଵିଷ୍ୟତରେ ଶକ୍ତି ସମସ୍ୟାକୁ କିଛି ଅଂଶରେ ସମାଧାନ କରିପାରେ ବୋଲି ସେମାନେ କହନ୍ତି।

ତାଛଡ଼ା ଇତିହାସରେ ମନୁଷ୍ୟ ସମାଜ ଅନେକଥର ଶକ୍ତି ଉତ୍ସ ବଦଳାଇଛି। ମଣିଷମାନେ କାଠ ଛାଡ଼ି କୋଇଲା ଜାଳିଲେ ପୁଣି କୋଇଲାରୁ ତେଲ ଓ ପ୍ରାକୃତିକ ଗ୍ୟାସ୍ ଆଡ଼କୁ ବି ଗଲେ । ଅଧୁନା

ମନୁଷ୍ୟମାନେ ତେଲରୁ ଵିଭିନ୍ନ ଶକ୍ତି ଉତ୍ସ ଆଡ଼କୁ ଅଗ୍ରସର ହେଉଛନ୍ତି । ସେହିପାଇଁ କିଛି ଵୈଜ୍ଞାନିକ ମତ ଦିଅନ୍ତି ଯେ ଏହା ଭଵିଷ୍ୟତରେ ମଧ୍ୟ ଘଟିପାରେ।

ସେହିପରି କିଛି ଐତିହାସିକ କହନ୍ତି ଯେ ସଭ୍ୟତାର ଅବନତି ସରଳ ମଡେଲ୍‌ରେ ବୁଝାଯାଏ ନାହିଁ।

ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ John Michael Greer ତାଙ୍କ ବହିରେ Fall of the Western Roman Empireର ଉଲ୍ଲେଖ କରି ଲେଖିଥିଲେ ଯେ ଏହି ସାମ୍ରାଜ୍ୟର ପତନ ପରେ ଲୋକମାନେ ରୋମାନ୍ ସହର ଓ ଭବନ ଭାଙ୍ଗି ତାହାର ପଥର ଵ୍ୟଵହାର କରୁଥିଲେ। ଏହାକୁ ସେ catabolic collapseର ଉଦାହରଣ ଭାବେ ଦେଖନ୍ତି।

ତେବେ କେତେକ ଐତିହାସିକ କୁହନ୍ତି ଯେ ପଶ୍ଚିମ ରୋମାନ୍ ସାମ୍ରାଜ୍ୟର ପତନ ପରେ ମଧ୍ୟ

ଅନେକ ଅଞ୍ଚଳରେ ସଂସ୍କୃତି ଓ ଵ୍ୟାପାର ଚାଲିଥିଲା।

ଏହିକାରଣରୁ collapse ମଡେଲ୍ ସବୁ ସ୍ଥାନରେ ଏକା ପ୍ରକାରର ନୁହେଁ।

ସେହିପରି କିଛି ଅର୍ଥନୀତିଵିଦଙ୍କ ମତରେ ମନୁଷ୍ୟ ସମାଜ ଅତ୍ୟଧିକ adaptable ଵା ଅନୁକୂଳନଶୀଳ । ମଣିଷର ନୂଆ ସମାଧାନ ଖୋଜିଵାର କ୍ଷମତା ଅଧିକ । ତେଣୁ ସମାଜ ଧୀରେ ଧୀରେ ନୂଆ ପ୍ରଣାଳୀ ଗଢ଼ିପାରେ, ଯାହା Greerଙ୍କ ଅନୁମାନଠାରୁ ଅଧିକ ସ୍ଥିର ହୋଇପାରେ।

ଅତଃ Greerଙ୍କ “catabolic collapse” ଧାରଣା ଅନେକଙ୍କୁ ଆକର୍ଷିତ କରେ, କିନ୍ତୁ କିଛି ଵୈଜ୍ଞାନିକ କୁହନ୍ତି ଯେ ଭଵିଷ୍ୟତ ପ୍ରଯୁକ୍ତି,ମନୁଷ୍ୟର ସୃଜନଶୀଳତା ଓ ନୂଆ ଶକ୍ତି ଉତ୍ସ ଆଦି କାରଣରୁ ସଭ୍ୟତା ଅଵଶ୍ୟ collapse ହେଵ ବୋଲି ଧରିନେଵା ଠିକ୍ ନୁହେଁ।

ମୋଟ୍ ଉପରେ କହିଵାକୁ ଗଲେ ଜନ୍ ମାଇକେଲ୍ ଗ୍ରୀର୍ ଏବଂ ରିଚାର୍ଡ୍ ହାଇନ୍ବର୍ଗଙ୍କ ଧାରଣା ସ୍ପଷ୍ଟ କରେ ଯେ ପେଟ୍ରୋଲିୟମ୍ ଉତ୍ପାଦନର ଶୀର୍ଷ ସ୍ତର ପରେ ଆଧୁନିକ ଶିଳ୍ପ ସଭ୍ୟତା ହଠାତ୍ ଧ୍ୱଂସ ନୁହେଁ ଵରଂ ଏକ ଦୀର୍ଘ, ପର୍ଯ୍ୟାୟକ୍ରମିକ ଓ କ୍ୟାଟାବଲିକ୍ ଅଵନତିର ମାର୍ଗରେ ଅଗ୍ରସର ହେଵ। ପୁନର୍ନଵୀକରଣ ଶକ୍ତି ଯଦିଓ ଉପକାରୀ ହେଵ, ତଥାପି ଏହା ଜୀଵାଶ୍ମ ଇନ୍ଧନର ଉଚ୍ଚ ଶକ୍ତି ଘନତ୍ୱ ଓ ନିରନ୍ତରତାକୁ ପୂରଣ କରିପାରିଵ ନାହିଁ ଏଵଂ ସମାଜକୁ ଛୋଟ, ସ୍ଥାନୀୟ ତଥା କମ୍-ଶକ୍ତି ଆଧାରିତ ପ୍ରାକ୍-ଶିଳ୍ପ ଜୀଵନ ଆଡ଼କୁ ଲେଉଟାଇ ଦେଵ। ତେଣୁ ଭଵିଷ୍ୟତ ସରଳ, ସମୁଦାୟ ଆଧାରିତ ଓ ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ପଦ ଉପରେ ନିର୍ଭରଶୀଳ ହେଵ ବୋଲି ଉଭୟ ଲେଖକ ଚେତାଵନୀ ଦେଇଛନ୍ତି। ଯଦିଓ କିଛି ଵୈଜ୍ଞାନିକ ଓ ଐତିହାସିକ ଏହି ମଡେଲ୍‌କୁ ନେଇ ପ୍ରଶ୍ନ କରନ୍ତି ଏଵଂ ନୂତନ ପ୍ରଯୁକ୍ତି, ମନୁଷ୍ୟର ଅନୁକୂଳନଶୀଳତା ଓ ଇତିହାସିକ ପରିଵର୍ତ୍ତନକୁ ଆଧାର କରି ଆଶାବାଦୀ ରହନ୍ତି, ତଥାପି ଏହି ଚର୍ଚ୍ଚା ଆମକୁ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସତ୍ୟ ଵିଷୟରେ ଭାବିଵାକୁ ବାଧ୍ୟ କରେ ଯେ ସୀମିତ ଶକ୍ତି ସମ୍ପଦ ଉପରେ ନିର୍ମିତ ସଭ୍ୟତା ଚିରସ୍ଥାୟୀ ନୁହେଁ। ତେଣୁ ଆଜିର ପ୍ରସ୍ତୁତି ଏଵଂ ସରଳ ଜୀଵନଶୈଳୀକୁ ଆପଣାଇଵା ହିଁ ଭଵିଷ୍ୟତର ସବୁଠାରୁ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ପଥ ହୋଇପାରେ।

Reunion : ଏକ ବାହାନା

ଏକବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀର ଦ୍ଵିତୀୟ ଦଶକର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ଜଣେ ଆଧୁନିକ ଯୁଗର ଚଷାପିଲା ଗାଆଁ ବିଲ ମଝିରେ ଥିଵା ଏକ ଝୁମ୍ପୁଡ଼ି ଭିତରେ ବସି ହନୁମାଙ୍କଡ଼,ହାତୀ,ବାର୍ହା ଓ ଗୋରୁଗାଈଙ୍କୁ ଜଗିଥାଏ । 

ବାହାରୁ ଶୀତଳ ପଵନ ବହୁଥିଲେ ବି, ମୋବାଇଲ୍ ସ୍କ୍ରିନରୁ ବାହାରୁଥିଵା ଶବ୍ଦଗୁଡ଼ିକ ବେଶ୍ ଉଷ୍ମ ଥିଲା। ବାହାରେ ଝିପିଝିପି ଵର୍ଷା ହେଉଥିଲା ସତେ ଯେମିତି କୌଣସି ଅକୁହା କଥାର ପୃଷ୍ଠଭୂମି ପ୍ରସ୍ତୁତ କରୁଥିଲା।

ସେପଟୁ ବନ୍ଧୁମିଳନ ଵା 'Reunion' ପାଇଁ ବାରମ୍ବାର ମେସେଜ୍ ଆସୁଥିଲା। ସେ ହସିଲା—ସେଇ ପୁରୁଣା ହସ, ଯେଉଁଥିରେ ଟିକେ ଵିଦ୍ରୂପ ଆଉ ଅନେକ ଅନୁଭୂତି ମିଶି ରହିଥିଲା। ଆଙ୍ଗୁଠି ଗୁଡ଼ିକ କିବୋର୍ଡ୍ ଉପରେ ନାଚି ଉଠିଲେ।

"ଆଳୁ ପୋଡ଼ା ପଖାଳ ଭାତ ଖାଇ ବଡ଼ ହୋଇଥିଵା ଛୁଆ ଭୋଜି ପଛରେ ବାୟା ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ ।‌ ଯିଏ ଦିନକୁ ପାଞ୍ଚ ଅଡ଼ା ଖାଏ, ସିଏ ସବୁବେଳେ ଭୋଜି ଭୋଜି କହି ବୁଲୁଥାଏ।"

ଏହା କେଵଳ ଶବ୍ଦ ନଥିଲା, ଏହା ଥିଲା ମାଟିର ବାସ୍ନା ଏଵଂ ଆତ୍ମସମ୍ମାନର ଏକ ଚିତ୍କାର। ଯିଏ ନିଜ ଗାଆଁର ମାଟି ଆଉ ପଖାଳ କଂସାର ସ୍ୱାଦ ଚାଖିଛି, ତା’ ପାଇଁ ଏହି କୃତ୍ରିମ ଭୋଜିର ଚାକଚକ୍ୟ ଫିକା।

ସେପଟୁ ଉତ୍ତର ଆସିଲା, "ଭାଇ ତୋର ମେଣ୍ଟାଲିଟି ସେମିତି, ହେଲା!"

ତା ଭିତରେ ଥିଵା ସତ୍ୟଵାଦୀ ମଣିଷଟି ଟିକେ ଉତ୍ତେଜିତ ହୋଇଗଲା। ସେ ଜାଣିଥିଲା ଏହି 'ମେଣ୍ଟାଲିଟି' ପଛର ପ୍ରକୃତ ଚେହେରା। ସେ ପୁଣି ଟାଇପ୍ କଲା:

"ଭୋଜି ପାଇଁ ଲକ୍ଷେ ଟଙ୍କା ସମସ୍ତଙ୍କଠାରୁ ଭେଦା ରୂପେ ସାଦି କରି ତହିଁରୁ ତିରିଶ ହଜାର ଭୋଜିରେ ସାରି ବାକି ଷାଠିଏ ହଜାର ଚଳୁ କରିଦେଉଥିବା ଓଡ଼ିଆ ଆମକୁ ମେଣ୍ଟାଲିଟି କ’ଣ ଶିଖେଇବେ? ଭୋଜି ନାଆଁରେ କିଭଳି ଭ୍ରଷ୍ଟାଚାର ଚାଲେ ମୋତେ ଭଲଭାବେ ଜଣା।"

ତା ଆଖି ଆଗରେ ନାଚି ଉଠିଲା ସେହି ଭୋଜିର ଦୃଶ୍ୟ। ସେଠି ଖାଇଵା ଅପେକ୍ଷା 'ଦେଖେଇ ହେଵା'ର ପ୍ରତିଯୋଗିତା ଅଧିକ। କିଏ କେଉଁ ଗାଡ଼ି ଚଢୁଛି, କାହାର ମାଇପ କେତେ ସୁନା ପିନ୍ଧିଛି, ପୁଅ କେଉଁ ସ୍କୁଲରେ ପଢୁଛି, ଏପରିକି ନିଜ କୁକୁର-ବିଲେଇଙ୍କୁ ନେଇ ବି ବଡ଼ପଣିଆ। ସମସ୍ତେ ସେଠି ଏକ ଏକ ମୁଖା ପିନ୍ଧି ବୁଲନ୍ତି।

ଶେଷରେ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଉତ୍ତର ଆସିଲା,"ତୁ ଯାହା ବୁଝୁଛୁ ବୁଝୁଥା, ଓକେ।"

ସେ ଏକ ଦୀର୍ଘଶ୍ୱାସ ଛାଡ଼ିଲା । ହସଟା ଏଥର ଟିକେ ଗଭୀର ଥିଲା। ସେ ଶେଷଥର ପାଇଁ ଲେଖିଲା:

"ସବୁ ବୁଝିଛି! ଦୁନିଆଟା ଯେମିତି ଏକ ପଙ୍କମୟ ପୋଖରୀ। ସମସ୍ତେ ନିଜ ସ୍ୱାର୍ଥରେ ଵ୍ୟସ୍ତ। ଏହି Reunion ଵା ବନ୍ଧୁମିଳନ ତ କେଵଳ ଏକ ବାହାନା। ଅସଲ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି ଭ୍ରଷ୍ଟାଚାରର ପଇସା ଲାଭ ଓ ମାନ-ପ୍ରତିଷ୍ଠାର ପ୍ରଦର୍ଶନ।"

ଏହାପରେ ସ୍କ୍ରିନଟା ଶାନ୍ତ ହୋଇଗଲା। ସେପଟୁ ଆଉ କୌଣସି ଶବ୍ଦ ଆସିଲାନି। ବୋଧହୁଏ ସେ ଯେଉଁ ତିକ୍ତ ସତ୍ୟ କହୁ କହୁ କହିଦେଲା ସେ କଥା ଆନ ଜଣକର ସୌଖୀନ ଦୁନିଆର ଆଇନାକୁ ଭାଙ୍ଗି ଚୁରମାର୍ କରିଦେଇଥିଲା।

ସେ ମୋବାଇଲଟା ରଖିଦେଲା। ବାହାରେ ଵର୍ଷା ଏବେ କମିଯାଇଥିଲା, କିନ୍ତୁ ତା ମନ ଭିତରେ ସେହି ପୁରୁଣା ପଖାଳ କଂସାର ତୃପ୍ତି ଖେଳିଯାଉଥିଲା। ଦୁନିଆ ଯେତେ ଦେଖେଇ ହେଉଥାଉ, ସେ ତା ନିଜର ପ୍ରକୃତ ପରିଚୟ ଓ ଅସ୍ତିତ୍ବରେ ହିଁ ଖୁସି।

ପ୍ରେସର କୁକର: ଏକ ଵୈଜ୍ଞାନିକ, ଐତିହାସିକ ଓ ସାମାଜିକ ଵିଚାର

ଏକ ସାଧାରଣ ଭାରତୀୟ ରୋଷେଇ ଘରର କଥା କଳ୍ପନା କରନ୍ତୁ — ସକାଳର ଵ୍ୟସ୍ତତା, ପିଲାମାନଙ୍କ ସ୍କୁଲ୍ ଯିଵା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତି, କାର୍ଯ୍ୟାଳୟକୁ ଯିଵା ପାଇଁ ଧାଆଁ ଧଉଡ଼ ଏଵଂ ତନ୍ମଧ୍ୟରେ ରୋଷେଇର ଦାୟିତ୍ୱ। ଏହି ସବୁ ଭିତରେ ଯେଉଁ ଉପକରଣ ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ଭରସାଯୋଗ୍ୟ ସାଥୀ ଭାବେ କାମରେ ଆସେ ତାହା ହେଉଛି ପ୍ରେସର କୁକର୍। 

ପୃଥିଵୀର ଅଳ୍ପ କେତୋଟି ଭାଷାରେ ପ୍ରେସର୍ କୁକର୍ ପାଇଁ କେତେକ ସ୍ଥାନୀୟ ଶବ୍ଦ ଅଛି । ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ ମାଣ୍ଡାରିନ ଭାଷାରେ ପ୍ରେସର୍ କୁକର୍‌କୁ 

高壓鍋 (gāoyāguō), 壓力鍋 ଓ(yālìguō) କୁହାଯାଏ । Czech ଭାଷାରେ papiňák କୁହାଯାଏ । Danish ଭାଷାରେ trykkoger କୁହାଯାଏ । Dutch ଭାଷାରେ hogedrukpan ଓ snelkookpan କୁହାଯାଏ । Esperanto ଭାଷାରେ premmarmito କୁହାଯାଏ । Finnish ଭାଷାରେ painekattila ତଥା Hungarian ଭାଷାରେ kukta କୁହାଯାଏ । କୋରିଆନ୍ ଭାଷାରେ 압력솥(amnyeoksot) କୁହାଯାଏ ‌ ।ପାର୍ସୀ ଭାଷାରେ زودپز (zudpaz) କୁହାଯାଏ । ରୁଷି ଭାଷାରେ скорова́рка (skorovárka) ଓ ସ୍ପାନିଶ୍ ଭାଷାରେ ପ୍ରେସର୍ କୁକର୍‌କୁ marmita କୁହାଯାଏ । 

ଭାରତରେ pressure cooker ପାଇଁ ସାଧାରଣତଃ ସେଭଳି କୌଣସି କଥିତ ଦେଶୀୟ ଶବ୍ଦ ପ୍ରଚଳିତ ନାହିଁ। ହିନ୍ଦୀ ଭାଷାଭାଷୀ ଲୋକେ कुकर ଓ ଓଡ଼ିଶାର ଲୋକେ pressure cookerକୁ ପ୍ରେସର କହିଥାନ୍ତି । ହିନ୍ଦୀଭାଷୀ pressure cooker ପାଇଁ ଵିଜ୍ଞାନ ଲେଖାରେ ଵ୍ୟଵହାର ହେତୁ दाब-पाचक ଭଳି ଶବ୍ଦ ମଧ୍ୟ ଗଢ଼ିଛନ୍ତି। pressure cookerକୁ ବଙ୍ଗାଳୀ ନିଜ ଭାଷାରେ ପ୍ରେସାର କୁକାର ନାମରେ ଵ୍ୟଵହାର କରନ୍ତି । ତାମିଲ ଲୋକେ pressure cookerକୁ ଅଳ଼ୁତ୍ତଚ୍ ଚମୈୟଲ୍ କୁହନ୍ତି ‌। ଆଜିକାଲି ସଂସ୍କୃତ ସମ୍ବାଦ ଓ ପତ୍ରପତ୍ରିକାରେ pressure cookerର ପ୍ରତିଶବ୍ଦ ରୂପେ ବାଷ୍ପସ୍ଥାଳୀ ଓ ବାଷ୍ପପାଚକ ଶବ୍ଦ ଵ୍ୟଵହାର କରାଯାଉଛି। 

କିନ୍ତୁ ଭାରତରେ pressure cooker ପାଇଁ ସ୍ପାନିଶ୍ marmita ଭଳି ଛୋଟ ଓ ମଧୁର ଦେଶୀୟ ଶବ୍ଦ ପ୍ରଚଳିତ ନାହିଁ। ଯେହେତୁ ଏହା ଵୈଦେଶିକ ଦରଵ ଏଵଂ ଭାରତରେ ବହୁତ ପରେ କିଛି ଦଶନ୍ଧୀ ହେଲା ଵ୍ୟଵହୃତ ହେଉଅଛି ତେଣୁ ଅଧିକାଂଶ ଦେଶୀୟ ଭାଷାଗୁଡ଼ିକରେ ଏଥିପାଇଁ ଦେଶୀୟ ଶବ୍ଦ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇପାରି ନାହିଁ । ତଥାପି ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟରେ pressure cooker ପାଇଁ ବାଷ୍ପସ୍ଥାଳୀ ଶବ୍ଦ ପ୍ରୟୋଗ କରାଯାଇପାରେ । 

ଭାରତରେ ପ୍ରେସର୍ କୁକର୍‌ର ଵ୍ୟଵହାର ବଢ଼ିଵା ଭିତରେ ସାମାଜିକ ଗଣମାଧ୍ୟମ ଆସିଗଲା । ଆମେ ଜାଣନ୍ତି ଯେ ସାମାଜିକ ଗଣମାଧ୍ୟମ ସବୁ ଜିନିଷକୁ ନେଇ ଭୟ ଓ ଭ୍ରମ ସୃଷ୍ଟି କରାଯାଉଛି, ପ୍ରେସର କୁକର ମଧ୍ୟ ଏହି ଗୁଜବର ଜାଲରେ ଫସିଯାଇଛି। କେହି କହୁଛି — "ଏଥିରୁ କର୍କଟ ରୋଗ ହୁଏ।" କେହି କହୁଛି — "ଏଥିରେ ପୋଷକ ତତ୍ତ୍ୱ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ।" କେହି କହୁଛି — "ଏହାର ଆଲୁମିନିୟମ ଶରୀରରେ ଵିଷ ଭରିଦିଏ।"

ତେବେ ଏସବୁ କ’ଣ ସତ ? କ’ଣ ସତରେ ପ୍ରେସର୍ କୁକର୍ ଆମ ଶରୀର ପାଇଁ କ୍ଷତିକାରକ ? ପ୍ରେସର୍ କୁକର୍ ଵିଷୟରେ ଭଲ ଭାବରେ ନଜାଣିଲେ ଏହାର ଉତ୍ତର ବୁଝିଵା କଷ୍ଟସାଧ୍ୟ ହୋଇପାରେ । 

ପ୍ରେସର୍ କୁକର୍‌ର ଯିଏ ଉଦ୍ଭାଵକ ତାଙ୍କୁ ଜଗତ 

Denis Papin ନାମରେ ଜାଣେ । Papinଙ୍କ ଜନ୍ମ 22 August, 1647 ରେ ଫ୍ରାନ୍ସର Blois ସହରରେ ହୋଇଥିଲା । Denis Papin ଏକ Huguenot ପରିଵାରରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ଏଵଂ ତାଙ୍କ ସମ୍ପ୍ରଦାୟ ଫ୍ରାନ୍ସରେ ସଂଖ୍ୟାଲଘୁ ଥିଲେ ତଥା ପ୍ରାୟତଃ ନିର୍ଯାତନାର ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଉଥିଲେ। ହୁଏତ ଏଥିପାଇଁ Papinଙ୍କ ମନରେ ସବୁବେଳେ କିଛି ନୂଆ ଖୋଜିଵାର, କିଛି ଭଲକାମ କରିଵାର, ଏକ ଅଦୃଶ୍ୟ ଅସ୍ଥିରତା ଥିଲା।

ସେହି ସମୟ Europeର ଵୈଜ୍ଞାନିକ ଵିପ୍ଳଵର ସମୟ ଥିଲା। Galileoଙ୍କ ଦୂରଵୀକ୍ଷଣ ଆକାଶକୁ ଉନ୍ମୁକ୍ତ କରି ଦେଇଥିଲା। Newton ଲୋକଙ୍କୁ gravity ଵା ମଧ୍ୟାକର୍ଷଣ ଵିଷୟରେ ଜଣାଇଥିଲେ। ଏଵଂ ସେହି ଯୁଗରେ Papin ଭାବୁଥିଲେ — "ବାଷ୍ପର ଶକ୍ତିକୁ ମଧ୍ୟ କାମରେ ଲଗାଯାଇପାରିଵ ନାହିଁ କି?"

ତାଙ୍କ ଆଗରେ ଏକ ସମସ୍ୟା ଥିଲା — ସେହି ଯୁଗରେ ହାଡ଼କୁ ଫୁଟାଇ gelatin ବାହାର କରିଵା ବହୁତ କଷ୍ଟକର ଓ ସମୟସାପେକ୍ଷ କାମ ଥିଲା। ଗରିବ ଲୋକମାନେ ଘଣ୍ଟା ଘଣ୍ଟା ଧରି ହାଡ଼କୁ ପାଣିରେ ଫୁଟାଉଥିଲେ , କିନ୍ତୁ ସେଥିରୁ ପୋଷଣ କମ୍ ମିଳୁଥିଲା ।

Papin ଭାବିଲେ — "ଯଦି ପାତ୍ରକୁ ବନ୍ଦ କରିଦିଆଯାଏ ତାହେଲେ ପାତ୍ର ମଧ୍ୟସ୍ଥ ବାଷ୍ପ ବାହାରକୁ ଯାଇପାରିଵ ନାହିଁ । ଫଳରେ ଚାପ ବଢ଼ିବଳଵ। ଚାପ ବଢ଼ିଵା ଦ୍ୱାରା ତାପମାତ୍ରା ବଢ଼ିଵ। ଏଵଂ ତାପମାତ୍ରା ବଢ଼ିଵା ଦ୍ୱାରା ହାଡ଼ଗୁଡ଼ିକ ଶୀଘ୍ର ନରମ ହୋଇଯିଵ।” 

ଏହା ଏକ ସାଧାରଣ ଚିନ୍ତାଧାରା ଥିଲା, କିନ୍ତୁ ଏହା ପଛରେ ପଦାର୍ଥ ଵିଜ୍ଞାନର ଗଭୀର ନିୟମ ଲୁଚି ରହିଥିଲା।

Papin ଏକ ସିଲିଣ୍ଡର୍ ଆକାରର ପାତ୍ର ତିଆରି କଲେ — ଗରମ ଧାତୁର ସେହି ପାତ୍ରରେ ଏକ ଟାଇଟ୍ ଫିଟିଂ ଢାଙ୍କୁଣୀ ଥିଲା। ସେ ସେଥିରେ ପାଣି ଓ ହାଡ଼ ପକାଇ ନିଆଁ ଉପରେ ରଖିଲେ। ତାପମାତ୍ରା ବଢ଼ିଲା, ବାଷ୍ପ ତିଆରି ହେଲା, ଚାପ ବଢ଼ିଲା। ଏଵଂ ତା’ପରେ — ହାଡ଼ଗୁଡ଼ିକ ଏତେ ନରମ ହୋଇଗଲା ଯେ ସେଗୁଡ଼ିକ ଆଙ୍ଗୁଠିରେ ହିଁ ଭାଙ୍ଗି ଯାଉଥିଲା !

Papin ଏହି ଯନ୍ତ୍ରର ନାମ ରଖିଲେ — "Digester" ଵା "Steam Digester"।

କିନ୍ତୁ ଗୋଟିଏ ସମସ୍ୟା ଦେଖାଦେଲା । ଚାପ ଅଧିକ ବଢ଼ିଲେ ପାତ୍ରଟି ଫାଟି ଯାଉଥିଲା। ଏହା ଏକ ଗୁରୁତର ଵିପଦ ଥିଲା। Papin ଏଥିପାଇଁ ଏକ ଚମତ୍କାର ସମାଧାନ ବାହାର କଲେ । ସେ ଏକ ଛୋଟ ଗର୍ତ୍ତ କଲେ ଏଵଂ ତା’ ଉପରେ ଏକ ଓଜନିଆ ଲିଵର୍ ରଖିଲେ। ଯେତେବେଳେ ଚାପ ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସୀମା ଅତିକ୍ରମ କରୁଥିଲା, ସେହି ଲିଵରଟି ଉପରକୁ ଉଠୁଥିଲା ଏଵଂ ବାଷ୍ପ ବାହାରକୁ ବାହାରି ଯାଉଥିଲା। ଏହା ଥିଲା ଵିଶ୍ୱର ପ୍ରଥମ safety valve !

Papin ନିଜର Digester ନେଇ Londonର Royal Societyକୁ ଗଲେ। ସେଠାରେ ସେ ଏହାର ପ୍ରଦର୍ଶନ କଲେ। ସେ ସେହି Digesterରେ ରୋଷେଇ କଲେ ଏଵଂ King Charles II ତଥା Royal Societyର ସଦସ୍ୟମାନଙ୍କ ଆଗରେ ପରଷିଲେ।

12 ଏପ୍ରିଲ୍, 1682ରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଦାର୍ଶନିକ ଓ ଡାଏରୀ ଲେଖକ John Evelyn ତାଙ୍କ ଡାଏରୀରେ ଲେଖିଥିଲେ ଯେ Papinଙ୍କ Digesterରେ ତିଆରି ଖାଦ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁସ୍ୱାଦୁ ଥିଲା ଏଵଂ ହାଡ଼ଗୁଡ଼ିକ ଏତେ ନରମ ଥିଲା ଯେ ସେଥିରୁ gelatin ସହଜରେ ବାହାରି ଆସିଲା।

1681ରେ Papin ଏକ ଛୋଟ ପୁସ୍ତିକା ପ୍ରକାଶ କଲେ — "A New Digester or Engine for Softening Bones" — ଯହିଁରେ ସେ ଏହି ଯନ୍ତ୍ରର କାର୍ଯ୍ୟପ୍ରଣାଳୀ ଵିଷୟରେ ଵିସ୍ତୃତ ଭାବେ ବୁଝାଇଥିଲେ।

କିନ୍ତୁ Papinଙ୍କ ଜୀବନ ସୁଖଦ ନଥିଲା। ଧର୍ମ ପାଇଁ ନିର୍ଯାତନା, ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ଓ ଅଵହେଳା ଇତ୍ୟାଦି ତାଙ୍କ ଜୀଵନର ସହଚର ହୋଇଗଲେ। ତାଙ୍କର Steam Digester ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା, କିନ୍ତୁ ସେ ନିଜେ ଜଗତ ପାଇଁ ଅଜଣା ଅଶୁଣା ହୋଇ ରହିଗଲେ। ଵିଶ୍ୱାସ କରାଯାଏ ଯେ ତାଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ 1712 ମସିହାର Londonରେ ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ହୋଇଥିଲା।

କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କର ଉଦ୍ଭାବନ ମରିଗଲା ନାହିଁ। ତାଙ୍କର 

safety valveର ଚିନ୍ତାଧାରା ପରଵର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ବାଷ୍ପ ଇଞ୍ଜିନକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲା ଯାହା ଶିଳ୍ପ ଵିପ୍ଳଵର ମୂଳଦୁଆ ସ୍ଥାପନ କଲା । Papinଙ୍କର Digester ଆଜି ପ୍ରତ୍ୟେକଙ୍କ ରୋଷେଇ ଘରେ "ପ୍ରେସର୍ କୁକର୍" ଭାବେ ଜୀଵିତ ଅଛି।

ଅଵଶ୍ୟ Papinଙ୍କ Digesterରୁ ଆଧୁନିକ ପ୍ରେସର କୁକର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯାତ୍ରା ବହୁତ ଲମ୍ବା। ଊନବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ଅନେକ ଉଦ୍ଭାଵକ ଏହି ଚିନ୍ତାଧାରା ଉପରେ କାମ କଲେ। କିନ୍ତୁ ଶିଳ୍ପ ସ୍ତରରେ ପ୍ରେସର କୁକିଂର ଵ୍ୟଵହାର ପ୍ରଥମେ କ୍ୟାନିଂ ଶିଳ୍ପରେ ହେଲା। 1874 ମସିହାରେ A.K. Shriver ପ୍ରଥମ ଵ୍ୟଵସାୟିକ ପ୍ରେସର କ୍ୟାନର୍ ତିଆରି କଲେ।

(ଇଂଲଣ୍ଡରେ ଆର୍ଚିବାଲ୍ଡ କେନରିକ୍ ଆଣ୍ଡ୍ ସନ୍ସ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ମିତ ଏକ ଛଅ-କ୍ୱାର୍ଟ ପ୍ରେସର କୁକର, ପ୍ରାୟ ୧୮୯୦ ମସିହାରେ ତିଆରି ହୋଇଥିଲା ।)

ଘରୋଇ ଵ୍ୟଵହାର ପାଇଁ ଆଧୁନିକ ପ୍ରେସର୍ କୁକର୍ 1938 ରେ Alfred Vischer ତିଆରି କରିଥିଲେ ଯାହାର ନାମ ଥିଲା "Flex-Seal Speed Cooker"। 1939ରେ New York World's Fairରେ National Presto Industries ନିଜର ଆଲୁମିନିୟମ ପ୍ରେସର୍ କୁକର୍ ଉପସ୍ଥାପନ କରିଥିଲା ଯାହା ଆମେରିକୀୟ ଘରଗୁଡ଼ିକରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଲୋକପ୍ରିୟ ହେଲା।

(Super cocotte décor SEB, 1973)

ଭାରତରେ ପ୍ରେସର କୁକରର କାହାଣୀ 1959ରେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା ଯେତେବେଳେ TTK Prestige ଭାରତର ପ୍ରଥମ ଘରୋଇ ପ୍ରେସର କୁକର ତିଆରି କରିଥିଲା। ଏହା ଭାରତୀୟ ରୋଷେଇକୁ ବଦଳାଇ ଦେଇଥିଲା। ଡାଲି ଯାହା ପୂର୍ଵରୁ ଘଣ୍ଟା ଘଣ୍ଟା ଧରି ସିଝାଇଵାକୁ ହେଉଥିଲା, ଏବେ ତାହା କିଛି ମିନିଟ୍‌ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇଯାଉଛି। ପର୍ଵତ ଉପରେ ରହୁଥିଵା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରେସର୍ କୁକର୍ ବହୁତ ଉପଯୋଗୀ ହୋଇ ପାରିଛି । 

ତେବେ ଏହି ପ୍ରେସ୍ କୁକର୍ କେମିତି କାମ କରେ 

ତାହା ବୁଝିଵା ପାଇଁ ଆମକୁ ପଦାର୍ଥ ଵିଜ୍ଞାନର ଏକ ମୌଳିକ ନିୟମ ଜାଣିଵାକୁ ହେଵ।

ସାଧାରଣ ପରିସ୍ଥିତିରେ, ସମୁଦ୍ର ପତ୍ତନରେ, ପାଣି 100°Cରେ ଫୁଟେ। ଆମେ ସମସ୍ତେ ଏହା ଜାଣୁ। କିନ୍ତୁ ଏହି ତାପମାତ୍ରା ସ୍ଥିର ନୁହେଁ କାରଣ ଏହା ଵାୟୁମଣ୍ଡଳୀୟ ଚାପ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ।

ଯେତେବେଳେ ଚାପ ବଢ଼େ, ପାଣିର ସ୍ଫୁଟନାଙ୍କ (Boiling point) ମଧ୍ୟ ବଢ଼େ। ପ୍ରେସର୍ କୁକର୍ ଭିତରେ ଯେତେବେଳେ ଢାଙ୍କୁଣୀ ବନ୍ଦ ଥାଏ ଏଵଂ ବାଷ୍ପ ବାହାରକୁ ଯାଇପାରେ ନାହିଁ ସେତେବେଳେ ପ୍ରେସର୍ କୁକର୍ ଭିତରେ ଚାପ ବଢ଼େ। ସାଧାରଣତଃ ପ୍ରେସର କୁକର ଭିତରେ ଚାପ ପାଖାପାଖି 1.03 bar ଵା 15 psi) ଅତିରିକ୍ତ ଥାଏ ଅର୍ଥାତ୍ ମୋଟ ଚାପ ପାଖାପାଖି 2 atmosphere ହୁଏ ।ଏହି ଵୃଦ୍ଧି ପାଇଥିଵା ଚାପରେ ପାଣିର ସ୍ଫୁଟଟାଙ୍କ ପାଖାପାଖି 121°C ହୋଇଯାଏ। ଏହି 121°Cର ତାପମାତ୍ରା ଯାହା ସାଧାରଣ ଫୁଟୁଥିଵା ପାଣିରୁ 21 ଡିଗ୍ରୀ ଅଧିକ ତାହା ରୋଷେଇର ଗତିକୁ ନାଟକୀୟ ଭାବେ ବଢ଼ାଇ ଦିଏ।

କେହି କେହି କୁହନ୍ତି ଯେ ପ୍ରେସର୍ କୁକର୍ ଭିତରେ Maillard Reaction ରାସାୟନିକ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଘଟେ ଯାହା ଖାଦ୍ୟରେ ବାଦାମୀ ରଙ୍ଗ ଓ ଭଜା ସ୍ୱାଦ ଆଣିଥାଏ। ତେବେ ଏହି reaction 140-165°C ରେ ହୁଏ। ପ୍ରେସର କୁକର ଭିତରେ ତାପମାତ୍ରା କେଵଳ 121°C ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପହଞ୍ଚେ, ତେଣୁ Maillard Reaction ହୁଏ ନାହିଁ ଏଵଂ ଏଥିପାଇଁ ପ୍ରେସର କୁକରର ଖାଦ୍ୟ "ଭଜା" ସ୍ୱାଦ ଦିଏ ନାହିଁ ଵରଂ "ଫୁଟା" ଵା "ବାଷ୍ପରେ ରନ୍ଧା" ସ୍ୱାଦ ଦିଏ।

ମାଂସରେ Collagen protein ଥାଏ ଯାହା ଏହାକୁ ଶକ୍ତ କରିଥାଏ। 70°Cରୁ ଅଧିକ ତାପମାତ୍ରାରେ, Collagen ତତ୍ତ୍ଵ Gelatinରେ ପରିଵର୍ତ୍ତନ ହେଵାକୁ ଲାଗେ। କିନ୍ତୁ ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟା ଧୀର। ପ୍ରେସର୍ କୁକର୍ ଭିତରେ 121°Cରେ ଏହି ପରିଵର୍ତ୍ତନ ବହୁତ ଶୀଘ୍ର ହୁଏ ତେଣୁ ପ୍ରେସର୍ କୁକର୍ ଭିତରେ କୁକୁଡ଼ା ମାଂସ ଓ ମଟନ ବହୁତ ଶୀଘ୍ର ନରମ ହୋଇଯାଏ।

କିନ୍ତୁ ଆଜିକାଲି ସାମାଜିକ ଗଣମାଧ୍ୟମରେ ପ୍ରେସର୍ କୁକର୍‌ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଏତେ ଗୁଜବ ପ୍ରଚାରିତ ହେଉଛି ଯେ ଜଣେ ସାଧାରଣ ଗୃହିଣୀ ଵିଭ୍ରାନ୍ତ ହୋଇଯାଉଛନ୍ତି। ସାମାଜିକ ଗଣମାଧ୍ୟମରେ ପ୍ରଚାର କରାଯାଉଛି ଯେ "ପ୍ରେସର କୁକର ଭିତରେ ରୋଷେଇ କଲେ ସମସ୍ତ ପୋଷକ ତତ୍ତ୍ୱ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ।" ମାତ୍ର ଏହା ଏକ ବଡ଼ ମିଥ୍ୟା। ସତ୍ୟ ହେଉଛି ପୋଷକ ତତ୍ତ୍ୱ ନଷ୍ଟ ହେଵାର ମୁଖ୍ୟ କାରଣ — ଅଧିକ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅଧିକ ତାପମାତ୍ରାରେ ରୋଷେଇ କରିଵା ଏଵଂ ଅଧିକ ଜଳର ଵ୍ୟଵହାର। ଜଳରେ ଦ୍ରଵଣୀୟ ଭିଟାମିନ୍ ମିଶି ଧୋଇ ହୋଇଯାଏ।

କିନ୍ତୁ ପ୍ରେସର କୁକର ଉଭୟ ସମସ୍ୟାର ସମାଧାନ କରେ । ପ୍ରେସର୍ କୁକର୍ ଭିତରେ ରୋଷେଇ କଲେ ବହୁତ କମ୍ ସମୟ ଵ୍ୟୟ ହୁଏ। ଯେଉଁ ଡାଲି 45 ମିନିଟରେ ସିଝୁଥିଲା, ତାହା ଏବେ 8-10 ମିନିଟରେ ସିଝିଯିଵ। କମ୍ ସମୟ ଯୋଗୁଁ କମ୍ ଉତ୍ତାପ ସଂସ୍ପର୍ଶ ଆସିଵାରୁ ଡାଲିରୁ କମ୍ ପୋଷକ ତତ୍ତ୍ୱ ହ୍ରାସ ହୁଏ।

ପୁଣି ପ୍ରେସର୍ କୁକର୍ ଭିତରେ କମ୍ ପାଣି ଦରକାର ହୁଏ। କମ୍ ପାଣି ଵ୍ୟଵହାର ହେଲେ କମ୍ ଲିଚିଂ ଘଟେ ଫଳତଃ ଅଳ୍ପ ଭିଟାମିନ୍ ହ୍ରାସ ହୁଏ । Oxidationରୁ ମଧ୍ୟ ପୋଷକ ତତ୍ତ୍ୱ ନଷ୍ଟ ହୁଏ। କିନ୍ତୁ 

ପ୍ରେସର୍ କୁକର୍ ଭିତରେ ଅମ୍ଳଜାନ କମ୍ ଥାଏ ତେଣୁ ବନ୍ଦ ପାତ୍ରରେ oxidation କମ୍ ହୁଏ।

Journal of Food Science ରେ ପ୍ରକାଶିତ ଅଧ୍ୟୟନ ଅନୁଯାୟୀ, broccoli କ୍ଷେତ୍ରରେ 

ସାଧାରଣ Boilingରେ Vitamin C ମାତ୍ର 66% ରହେ,Steamingରେ 78% ରହେ କିନ୍ତୁ Pressure cookingରେ ପାଖାପାଖି 90% ରହେ । Cleveland Clinicର ପୁଷ୍ଟିସାର ଵିଶେଷଜ୍ଞଙ୍କ ଅନୁଯାୟୀ ପ୍ରେସର୍ କୁକିଂ ପନିପରିବାରେ ପୋଷକ ତତ୍ତ୍ୱ ବଜାୟ ରଖିଵାର ସର୍ଵୋତ୍ତମ ଉପାୟଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରୁ ପ୍ରଧାନ ଅଟେ।

Thiamine (B1), Riboflavin (B2) ଓ Niacin (B3) ଭଳି B-vitaminଗୁଡ଼ିକ ଉତ୍ତାପ ପ୍ରତି ସମ୍ବେଦନଶୀଳ କିନ୍ତୁ ପାଣିରେ ମଧ୍ୟ ଦ୍ରଵଣୀୟ। ପ୍ରେସର୍ କୁକର୍ ଭିତରେ କମ୍ ପାଣି ତଥା କମ୍ ରୋଷେଇ ସମୟ ଯୋଗୁଁ ଏଗୁଡ଼ିକ ଅଧିକ ପରିମାଣରେ ରହିଥାଏ। ଗାଜରରେ ମିଳୁଥିଵା beta-carotene ଏଵଂ ବିଲାତି ବାଇଗଣରେ ଥିଵା lycopene ଭଳି Antioxidants ମଧ୍ୟ 

ପ୍ରେସର କୁକିଂରେ ଅଧିକ bioavailable ହୋଇଯାନ୍ତି, କାରଣ cell walls ଭାଙ୍ଗିଯାଏ ଏଵଂ ଏହାକୁ ଭଲ ଭାବେ ଶୋଷଣ କରାଯାଇପାରେ।

ତେଣୁ ପ୍ରେସର୍ କୁକର୍ ଵ୍ୟଵହାର କରି ରୋଷେଇ କଲେ ସମସ୍ତ ପୋଷକ ତତ୍ତ୍ୱ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ ନାହିଁ ଵରଂ ପୋଷକ ତତ୍ତ୍ଵ ରକ୍ଷାପାଏ ।

ଆଉ ଏକ ଅପପ୍ରଚାରରେ କୁହାଯାଉଛି ଯେ "ପ୍ରେସର୍ କୁକର୍ ମଧ୍ୟରେ ରୋଷେଇ କଲେ Acrylamide ତିଆରି ହୁଏ ଯାହା କର୍କଟ ରୋଗର କାରଣ ହୋଇଥାଏ ।" 

ଏହି କଥା ମଧ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୁଲ୍। Acrylamide ଏକ ରାସାୟନିକ ଯୌଗିକ ଯାହା carbohydrate-rich ଖାଦ୍ୟକୁ ଯେତେବେଳେ ଶୁଖିଲା ଉତ୍ତାପରେ ଏଵଂ 140°Cରୁ ଅଧିକ ତାପମାତ୍ରାରେ ରୋଷେଇ କରାଯାଏ, ସେତେବେଳେ ତିଆରି ହୁଏ। ଏହା Maillard Reactionର ଏକ ଉପଜାତ।

180-200°Cରେ Fry ଵା ପରଜିଲେ Acrylamide ତିଆରି ହୋଇଥାଏ । 200°C+ ତାପମାତ୍ରାରେ Roast କଲେ ଵା ଭଜିଲେ Acrylamide ତିଆରି ହୋଇଥାଏ । 150-200°C ମଧ୍ୟରେ Bake କଲେ ଵା ଶୁଖିଲା ଉତ୍ତାପରେ ରୋଷେଇ କଲେ ମଧ୍ୟ Acrylamide ତିଆରି ହୋଇଥାଏ । 150°C+ ତାପମାତ୍ରାରେ Toast କଲେ ଵା ପୋଡ଼ିଲେ ମଧ୍ୟ Acrylamide ତିଆରି ହୋଇଥାଏ । 

କିନ୍ତୁ ପ୍ରେସର୍ କୁକର୍ ଯୋଗୁଁ Acrylamide ତିଆରି ହୁଏ ନାହିଁ । ପ୍ରେସର୍ କୁକର୍ ଭିତରେ ତାପମାତ୍ରା ସର୍ଵାଧିକ 121°C ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପହଞ୍ଚିଥାଏ । Acrylamide ତିଆରି ପାଇଁ ସର୍ଵନିମ୍ନ 140°C ଆଵଶ୍ୟକ। ଏହା ସହିତ, ପ୍ରେସର କୁକର ଭିତରେ ଆର୍ଦ୍ରତାଯୁକ୍ତ ଉତ୍ତାପ ଥାଏ ଏଵଂ ଓଦା ରୋଷେଇ ପରିଵେଶରେ Acrylamide reaction ହୁଏ ନାହିଁ।

European Food Safety Authority (EFSA) ଏଵଂ World Health Organization (WHO) ଅନୁଯାୟୀ, Acrylamideର ସମସ୍ୟା ମୁଖ୍ୟତଃ ଭଜା ଏଵଂ ବେକ୍ ହୋଇଥିଵା ଖାଦ୍ୟରେ ଅଛି, ଫୁଟା ଵା ପ୍ରେସର୍-କୁକର୍ ଦ୍ଵାରା ରନ୍ଧା ଖାଦ୍ୟରେ ନୁହେଁ। ତେଣୁ ଯଦି ଆପଣ ଚିପ୍ସ ଖାଉଛନ୍ତି ତେବେ Acrylamide ଵିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କରନ୍ତୁ କାରଣ ସେ ଖାଦ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ Acrylamide ଥାଇପାରେ । 

ଆଉ କିଛି ଲୋକ କୁହନ୍ତି ଯେ "ଦୈନନ୍ଦିନ ରୋଷେଇରେ ପ୍ରେସର୍ କୁକର୍ ଵ୍ୟଵହାର କଲେ ଶରୀରରେ ଅମ୍ଳତା ଵା Acidity ବଢ଼ିଥାଏ।"

ହେଲେ ଏହା ଏକ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭ୍ରମଧାରଣା ଯାହା ଭୁଲ ବୁଝାମଣାରୁ ଆସିଛି। ଦୈନନ୍ଦିନ ରୋଷେଇରେ ଆମେ ସୋଡ଼ିୟମଯୁକ୍ତ ମସଲା ଵ୍ୟଵହାର କରିଥାଉ, ଯାହା Acidity ବଢ଼ାଇଥାଏ। ଏହା ପ୍ରେସର୍ କୁକର୍ ସହିତ ଜଡ଼ିତ ନୁହେଁ। ସୋଡ଼ିୟମ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି ଆମେ Acidity କମାଇ ପାରିଵା। ପ୍ରେସର୍ କୁକର୍‌ରେ ରାନ୍ଧିଵା ସମୟରେ କମ୍ ସୋଡ଼ିୟମ ଵା ଲୁଣ ଵ୍ୟଵହାର କରନ୍ତୁ । ରୋଷେଇ ପରେ ସେଥିରେ କାକୁଡ଼ି, ତରଭୁଜ ମିଶାନ୍ତୁ । 

ଆହୁରି କିଛି ଲୋକ କୁହନ୍ତି "ପ୍ରେସର କୁକର ଭିତରେ ରୋଷେଇ କଲେ ଖାଦ୍ୟର ସ୍ୱାଦ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ।"

ଏହା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୁଲ୍। ପ୍ରେସର କୁକର ଭିତରେ ରନ୍ଧା ଖାଦ୍ୟ ସ୍ୱାଦିଷ୍ଟ ଥାଏ ଏଵଂ ଖାଦ୍ୟର ଗୁଣବତ୍ତା ବଜାୟ ରଖେ। ଗାଆଁ ଗଣ୍ଡାରେ ଆଜି ବି ତିଅଣ ଆଦି ଖାଦ୍ୟର ସ୍ବାଦ ଓ ସୁଵାସ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଘୋଡ଼ଣୀଟିଏ ଢାଙ୍କି ରଖାଯାଏ । ପ୍ରାଚୀନ ଲୋକେ ବି ଏକଥା ଜାଣିଥିଲେ ତେଣୁ ପ୍ରାୟ ସବୁ ଦେଶରେ ଘୋଡ଼ଣୀ ଢାଙ୍କି ରୋଷେଇ କରିଵାର ପାରମ୍ପରିକ ଵିଧି ରହିଛି । 

ଖାଦ୍ୟର ସ୍ୱାଦର ବଡ଼ ଅଂଶ ସୁଵାସରୁ ଆସିଥାଏ । ଖାଦ୍ୟ ରନ୍ଧା ସମୟରେ ମସଲା ଓ ଖାଦ୍ୟ ଦ୍ରଵ୍ୟରୁ ବାହାରୁଥିଵା ସୁଵାସ ଅଣୁଗୁଡ଼ିକ ଗରମରେ ସହଜରେ ବାଷ୍ପୀଭୂତ ହୋଇଯାଏ। ଖୋଲା କଢ଼େଇରେ ରାନ୍ଧିଲେ , ସେ ସୁଵାସ ଅଣୁଗୁଡ଼ିକ ଵାଷ୍ପରେ ମିଶି ଉଡ଼ିଯାଏ ତେଣୁ ଖାଦ୍ୟର ସ୍ୱାଦ କମିଯାଏ। କିନ୍ତୁ ଯେତେବେଳେ ଢାଙ୍କୁଣି ଦିଆଯାଏ କିମ୍ବା ପ୍ରେସର କୁକର ଭିତରେ ରନ୍ଧାଯାଏ ସେତେବେଳେ ବାଷ୍ପ ବାହାରକୁ ଯାଇପାରେନି ଏଵଂ 

ସେହି ସୁଵାସ ପୁଣି ଖାଦ୍ୟରେ ଫେରିଯାଏ ତେଣୁ ସ୍ୱାଦ ଅଧିକ ଗାଢ଼ ଲାଗେ ‌।

ତଥାପି ଢାଙ୍କୁଣି ଘୋଡ଼ାଇ କଡ଼େଇରେ ରାନ୍ଧିଲେ ମଧ୍ୟ ଫାଙ୍କ ବାଟ ଦେଇ ବାଷ୍ପ ସହିତ ସୁଵାସ ଉଡ଼ିଯାଏ କିନ୍ତୁ ପ୍ରେସର୍ କୁକର୍ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଖାଦ୍ୟ ଶୀଘ୍ର ସିଜେ

ସୁଵାସ ଓ ପୋଷକତତ୍ତ୍ୱ ଅଧିକ ସମୟ ଧରି ଧରିରହେ ଏଵଂ ସ୍ୱାଦ ଭଲ ମିଶିଯାଏ ।‌ ଅଳ୍ପ ସମୟ ମଧ୍ୟରେ ମାତ୍ର ଦୁଇ ତିନୋଟି ସିଟିରେ ରୋଷେଇ ହୋଇଯାଉଥିଵାରୁ ଅନେକାଂଶରେ ଖାଦ୍ୟର ସୁଵାସ ବଞ୍ଚିଯାଏ ଏଵଂ ତାହା ହିଁ ଖାଦ୍ୟକୁ ସ୍ଵାଦିଷ୍ଟ କରିଦିଏ । 

ଅସ୍ତୁ “ପ୍ରେସର୍ କୁକର୍‌ରେ ରନ୍ଧା ଖାଦ୍ୟ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ପାଇଁ ଅହିତକର।” ଏହି ଧାରଣା କେମିତି ଗଢ଼ିଉଠିଲା? 

ପ୍ରକୃତରେ ପ୍ରେସର୍ କୁକର୍ ଵିଷୟରେ ଅନେକ ଅପପ୍ରଚାରର ମୂଳ କାରଣ ହେଉଛି ଵିଜ୍ଞାନ ସମ୍ପର୍କରେ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ଜ୍ଞାନ। ସାଧାରଣତଃ ଲୋକମାନେ ଧାରଣା କରନ୍ତି ଯେ ଅଧିକ ତାପମାତ୍ରା ଓ ଚାପରେ ରନ୍ଧା ହେଲେ ଖାଦ୍ୟର ପୋଷକତତ୍ତ୍ୱ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ। ଏହି ଧାରଣା ଆଂଶିକ ଭାବେ ଭୁଲ୍। 

ପ୍ରେସର୍ କୁକର୍‌ରେ ଖାଦ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ କମ ସମୟରେ ରନ୍ଧା ହୁଏ, ଯାହା ଫଳରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ତାପର ସମ୍ପର୍କରେ ରହେନାହିଁ ଏଵଂ ଅନେକ ସୂକ୍ଷ୍ମ ପୋଷକତତ୍ତ୍ୱ ରକ୍ଷିତ ରହିଥାଏ। 

ପୁଣି ମାନଵ ସ୍ୱଭାଵରେ ଏକ ସ୍ପଷ୍ଟ ଧାରା ଦେଖାଯାଏ—ପୁରୁଣା ପ୍ରଣାଳୀ ପ୍ରତି ଆସକ୍ତି ଓ ନୂଆ ପ୍ରତି ସନ୍ଦେହ। ପ୍ରାଚୀନ ରନ୍ଧନ ପଦ୍ଧତି, ଯେପରିକି ହାଣ୍ଡି ଵା ମାଟିର ପାତ୍ରରେ ଧୀରେ ଧୀରେ ଖାଦ୍ୟ ରନ୍ଧା, ଏକ “ପ୍ରାକୃତିକ” ଓ “ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟକର” ପ୍ରକ୍ରିୟା ଭାବେ ଦୃଢ଼ ଧାରଣାରେ ପରିଣତ ହୋଇଥିଲା। ହେଲେ, ପ୍ରେସର୍ କୁକର୍ ଏକ ଯନ୍ତ୍ରନିର୍ଭର ଓ ଦ୍ରୁତ ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରିଥିଲା, ଯାହା ପ୍ରତି ସନ୍ଦେହ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେବା ସ୍ୱାଭାଵିକ ଥିଲା। ଅତଃ କିଛି ଲୋକ ଏହି କାରଣରୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରେସର୍ କୁକର୍ ଵିଷୟରେ ଅପପ୍ରଚାର କରିଵାକୁ ପ୍ରେରିତ ହେଲେ । 

ପ୍ରେସର୍ କୁକର୍‌ର ଭୁଲ୍ ଵ୍ୟଵହାର ଯୋଗୁଁ ବେଳେବେଳେ ଦୁର୍ଘଟଣା ଘଟିଥାଏ, ଵିଶେଷକରି ଯଦି ସୁରକ୍ଷା ନିୟମ ପାଳନ କରାନଯାଏ। ଏପରି ଘଟଣାଗୁଡ଼ିକ ଲୋକମାନଙ୍କ ମନରେ ଗଭୀର ଭୟ ସୃଷ୍ଟି କରିଥାଏ। ମନୋଵୈଜ୍ଞାନିକ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣରୁ ମାନଵମନ ନକାରାତ୍ମକ ଘଟଣାକୁ ଅଧିକ ସ୍ମରଣ କରେ ଏଵଂ ତହିଁର ସାଧାରଣ ନିଷ୍କର୍ଷକୁ ମହତ୍ତ୍ୱ ଦିଏ। ତେଣୁ ଗୋଟିଏ ଦୁଇଟି ଦୁର୍ଘଟଣା ଅନେକଙ୍କ ପାଖରେ ସାମୁହିକ ଭୟର କାରଣ ହୋଇଯାଇଥିଲା। ଏଥିଯୋଗୁଁ ମଧ୍ୟ ଅନେକେ ପ୍ରେସର୍ କୁକର୍ ଵିପକ୍ଷରେ ଅପପ୍ରଚାର କଲେ । 

ମାନଵସମାଜରେ ଏକ ଦୃଢ଼ ଧାରଣା ରହିଛି—“ଯାହା ସ୍ୱାଭାବିକ ତାହା ଭଲ।” ଏହାକୁ “natural is better” ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଏହି ଧାରଣା ଅନେକ ସମୟରେ ଵୈଜ୍ଞାନିକ ପ୍ରମାଣକୁ ଅଵହେଳା କରିଵାକୁ ମାନଵ ମନକୁ ବାଧ୍ୟ କରିଥାଏ। ପ୍ରେସର୍ କୁକର୍ ଦ୍ରୁତ ଓ ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ପ୍ରକ୍ରିୟା ହେତୁ ଏହାକୁ “ଅପ୍ରାକୃତିକ” ବୋଲି ଵିଚାର କରାଯାଇଥିଲା, ଯାହା ଅପପ୍ରଚାରକୁ ଆହୁରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ କରିଥିଲା।

ସାମାଜିକ ଗଣମାଧ୍ୟମ ପୂର୍ଵ ଯୁଗରେ ମଧ୍ୟ ଶୁଣା କଥା ଓ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ସୂଚନା ବହୁତ ଶୀଘ୍ର ଵ୍ୟାପିଯାଉଥିଲା। “ପ୍ରେସର୍ କୁକର୍‌ରେ ରାନ୍ଧିଲେ ଖାଦ୍ୟମାନ ଵିଷାକ୍ତ ହୁଏ” ପରି ଅନେକ ଦାବି କୌଣସି ଵୈଜ୍ଞାନିକ ଆଧାର ବିନା ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଚଳିତ ହୋଇଥିଲା। ସୂଚନା ଯାଞ୍ଚର ଅଭାବ ଏହି ଭ୍ରାନ୍ତ ଧାରଣାକୁ ଆହୁରି ପ୍ରସାରିତ କରିଥିଲା। ସାମାଜିକ ଗଣମାଧ୍ୟମ ଆସିଵା ପରେ ସେହି ଧାରଣାକୁ ଠିକ୍ ବୋଲି କିଛି ଲୋକ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ଵୈଜ୍ଞାନିକ ତଥ୍ୟ ସହିତ ଉପସ୍ଥାପନ କଲେ ଯାହା କ୍ଷୀପ୍ର ଗତିରେ ଵ୍ୟାପିଗଲା । 

ତେଣୁ ପ୍ରେସର୍ କୁକର୍ ଵିଷୟରେ ହୋଇଥିଵା ଅପପ୍ରଚାର ପ୍ରକୃତରେ ଵିଜ୍ଞାନର ତଥ୍ୟ ତୁଳନାରେ ମାନଵ ମନୋଵୃତ୍ତି, ସାମାଜିକ ଧାରଣା ଓ ସୂଚନାର ଅଭାବର ଫଳ। ଭୟ, ପାରମ୍ପରିକ ପଦ୍ଧତି ପ୍ରତି ଆସକ୍ତି ଓ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ଜ୍ଞାନ ମିଶି ଏକ ଏମିତି ଧାରଣା ଗଢ଼ିଥିଲା, ଯାହାକୁ ଵିଜ୍ଞାନ ସମର୍ଥନ କରେନାହିଁ।

ସେହିପରି, ଆମେ ଯେତେବେଳେ ନୂଆ ପ୍ରଯୁକ୍ତି ଵା ପ୍ରଣାଳୀକୁ ଆକଳନ କରୁ, ସେତେବେଳେ ଭୟ କିମ୍ବା ଶୁଣାକଥା ନୁହେଁ ଵରଂ ଵୈଜ୍ଞାନିକ ତଥ୍ୟ ଓ ଯୁକ୍ତିକୁ ଆଧାର କରିଵା ଆଵଶ୍ୟକ ଅଟେ।

ସତ କହିଵାକୁ ଗଲେ ପ୍ରେସ୍ କୁକର୍‌ରେ ରୋଷେଇ କରିଵାର ଅନେକ ଲାଭ ରହିଛି । 

ଆଧୁନିକ ଜୀଵନରେ ସମୟ ସବୁଠାରୁ ମୂଲ୍ୟଵାନ ସମ୍ବଳ। ପ୍ରେସର୍ କୁକର୍ ଏହି ସମ୍ବଳକୁ ବଞ୍ଚାଇଵାରେ ଅନନ୍ୟ। ସାଧାରଣ ରୋଷେଇରେ ଡାଲି ପ୍ରାୟ 45-60 ମିନିଟ୍‌ରେ ସିଝେ କିନ୍ତୁ ପ୍ରେସର କୁକର୍‌ରେ ଡାଲି 8-12 ମିନିଟ୍ ମଧ୍ୟରେ ସିଝିଯାଏ । ଏହି ସମୟର ସଞ୍ଚୟ କେଵଳ ସୁବିଧା ନୁହେଁ — ଏହା ସେହି ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ମହିଳାମାନଙ୍କ ସମୟ ବଞ୍ଚାଏ ଯେଉଁମାନେ ଅଫିସ୍ ଓ ଘର ଉଭୟ ପରିଚାଳନା କରନ୍ତି।

Gas cylinder କଥା କହିଲେ ଏକ ସାଧାରଣ ଭାରତୀୟ ଘରେ ସାଧାରଣ ରୋଷେଇରେ gas cylinder 45-50 ଦିନ ଚାଲେ କିନ୍ତୁ ପ୍ରେସର କୁକରର ନିୟମିତ ଵ୍ୟଵହାରରେ 75-90 ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚାଲିପାରିଵ । ଏହା ପାଖାପାଖି 40-50% ଶକ୍ତି ସଞ୍ଚୟ କରିଥାଏ । Carbon footprint ଦୃଷ୍ଟିରୁ ମଧ୍ୟ କମ୍ gas burning ଯୋଗୁଁ କମ୍ CO2 emission ହୁଏ । ଫଳତଃ 

ପ୍ରେସର୍ କୁକର୍ ପରିଵେଶ ଅନୁକୂଳ ବୋଲି ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଇପାରିଵ । ଵିଦ୍ୟୁତ୍‌ର induction cooker ସହିତ ମଧ୍ୟ ପ୍ରେସର କୁକରର ଦକ୍ଷତା ଅଧିକ।

ପୂର୍ଵରୁ ଆଲୋଚିତ ହୋଇଛି ଯେ,ପ୍ରେସର କୁକର ଭିତରେ Vitamin C ପ୍ରାୟ 90% ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସୁରକ୍ଷିତ ରହେ ଏଵଂ B-vitamins ମଧ୍ୟ କମ୍ ପାଣି ଓ କମ୍ ସମୟର କାରଣରୁ ଅଧିକ ରକ୍ଷିତ ହୁଏ। Antioxidantsଗୁଡ଼ିକର bioavailability ଭଲ ହୁଏ ଏଵଂ Minerals (ଲୌହ, ଦସ୍ତା) ଶୋଷଣ ଉନ୍ନତ ହୁଏ, କାରଣ Phytic acid କମିଯାଏ। ଏଥି ସହିତ Proteinsର ଗୁଣବତ୍ତା ବଜାୟ ରହେ ଓ Fiber ମଧ୍ୟ ସୁରକ୍ଷିତ ରହେ। ଏକ ଆକର୍ଷଣୀୟ ଅଧ୍ୟୟନ ଅନୁସାରେ ପ୍ରେସର କୁକର୍‌ରେ ରନ୍ଧନ କଲେ ଡାଲି ଜାତୀୟ ଶସ୍ୟରେ resistant starchର ପରିମାଣ ବଢ଼ିଥାଏ, ଯାହା ଅନ୍ତ୍ରର ଉପକାରୀ ବ୍ୟାକ୍ଟେରିଆ ପାଇଁ ବହୁତ ଲାଭଦାୟକ।

ପ୍ରେସର୍ କୁକର୍‌ରେ ରନ୍ଧା ଖାଦ୍ୟ ଅଧିକ ନରମ ହୁଏ। ଏଥିରେ ରନ୍ଧା ଖାଦ୍ୟ ଵୃଦ୍ଧଵୃଦ୍ଧା ଓ ଶିଶୁମାନଙ୍କ ପାଇଁ ହଜମ କରିବାକୁ ସହଜ ହୋଇଥାଏ । ଡାଲି, ଚଣା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଲେଗ୍ୟୁମ୍ସ ଜାତୀୟ ଶସ୍ୟରେ ଥିଵା ଗ୍ୟାସ୍ ସୃଷ୍ଟିକାରୀ ତତ୍ତ୍ୱ "oligosaccharides" ପ୍ରେସର୍ କୁକର୍‌ରେ ଚାପ ଯୋଗୁଁ ଭାଙ୍ଗିଯାଏ ଫଳତଃ ଗ୍ୟାସ୍ ସମସ୍ୟା କମିଯାଏ। 

ଗହମ ଭଳି ଖାଦ୍ୟର ମଧ୍ୟ ପ୍ରେସର କୁକର୍ ମଧ୍ୟରେ ରନ୍ଧନ ଦ୍ୱାରା gluten ଗଠନରେ କିଛି ପରିଵର୍ତ୍ତନ ଘଟେ ଯାହା କିଛି ସମ୍ବେଦନଶୀଳ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଅଧିକ ସହନୀୟ ହୋଇପାରେ। ଖାଦ୍ୟ ଚବାଇଵାରେ ଅସୁବିଧା ଭୋଗୁଥିଵା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଏହି ଧରଣର ନରମ ଖାଦ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉପଯୁକ୍ତ।

ପ୍ରେସର କୁକର ଖାଦ୍ୟ ସୁରକ୍ଷାକୁ ବଢ଼ାଏ। ପ୍ରାୟ 121°C ତାପମାତ୍ରାରେ ରନ୍ଧା ହେଵାରୁ ଏହା ଅଧିକାଂଶ କ୍ଷତିକାରକ ବ୍ୟାକ୍ଟେରିଆ ଓ ପ୍ୟାଥୋଜେନ୍‌ସ୍‌କୁ ନଷ୍ଟ କରିଦିଏ। Salmonella, E. coli ଓ Listeria ଭଳି ଜୀଵାଣୁ ସାଧାରଣ ତାପମାତ୍ରାରେ ମରିଯାଆନ୍ତି, ତେଣୁ ପ୍ରେସର କୁକର୍‌ରେ ରନ୍ଧନ ଏକ ସୁରକ୍ଷିତ ପଦ୍ଧତି ଭାବେ ପରିଚିତ। ଏହି କାରଣରୁ କ୍ୟାନିଂ ଶିଳ୍ପରେ ମଧ୍ୟ ଏହାର ଵ୍ୟଵହାର ହୁଏ।

ସ୍ୱାଦ ଓ ଗୁଣଗତା (texture) ଦୃଷ୍ଟିରୁ ପ୍ରେସର କୁକର୍‌ରେ ରନ୍ଧନ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉନ୍ନତ ଅଟେ। କଠିନ ମାଂସ ଖଣ୍ଡ ନରମ ହୋଇଯାଏ, ଡାଲିରେ creamy texture ଆସେ, ଏଵଂ ମସଲାଦରଵ ଖାଦ୍ୟର ଭିତରକୁ ଭଲ ଭାବରେ ମିଶିଯାଏ। ବିରିୟାନୀ କିମ୍ବା ପୁଲାଉ ଭଳି ଖାଦ୍ୟକୁ ପ୍ରେସର୍ କୁକର୍‌ରେ କଲେ ଏକ ଵିଶେଷ ସ୍ଵାଦ ଆସିଥାଏ।

ପ୍ରେସର କୁକର ଏକ ବହୁମୁଖୀ ଯନ୍ତ୍ର। ଏଥିରେ ଭାତ, ଡାଲି, ମାଂସ ତରକାରୀ,ପରିବା ତିଅଣ, ସୁପ୍, କେକ୍, ପୁଡିଂ, ଇଟିଲି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅନେକ ଖାଦ୍ୟ ଦରବ ତିଆରି କରାଯାଇପାରେ। ଆଧୁନିକ electric cookerଗୁଡ଼ିକରେ ତ slow cooker, steamer, sauté pan ଇତ୍ୟାଦି ଏକାଧିକ ଯନ୍ତ୍ରର କାମ ସମ୍ପନ୍ନ ହୋଇପାରେ ।

ପ୍ରେସର କୁକର୍ ରୋଷେଇ ଦ୍ଵାରା ଜଳ ଅପଚୟ କମ୍ ହୋଇଥାଏ । ସାଧାରଣ ରନ୍ଧା ପ୍ରଣାଳୀ ତୁଳନାରେ 50-70% କମ୍ ପାଣି ଲାଗେ ଏଵଂ ବନ୍ଦ ପରିଵେଶରେ ବାଷ୍ପ ପୁନଃ ଵ୍ୟଵହୃତ ହୁଏ। ଏହା ଫଳରେ ପୋଷକ ତତ୍ତ୍ୱ ନଷ୍ଟ ହୁଏନାହିଁ।

ସାମାଜିକ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣରୁ, ପ୍ରେସର କୁକର ଆଧୁନିକ ଭାରତୀୟ ମହିଳାଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ସଶକ୍ତିକରଣର ପ୍ରତୀକ। ଏକ ପକ୍ଷରେ ସେମାନେ ଵୃତ୍ତିଗତ ଜୀଵନରେ ଵ୍ୟସ୍ତ, ଅନ୍ୟ ପକ୍ଷରେ ଘରୋଇ ଦାୟିତ୍ୱ ଵହନ କରିଵାକୁ ପଡ଼େ। ଏହି ପରିସ୍ଥିତିରେ ଦ୍ରୁତ ଓ ସୁସ୍ଥ ଖାଦ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତି ପାଇଁ ପ୍ରେସର୍ କୁକରର ଏକ ଭରସାଯୋଗ୍ୟ ସାଥୀ।

ତେବେ ଵିଭିନ୍ନ ପ୍ରେସର୍ କୁକର୍ ମଧ୍ୟରେ stainless steel ସବୁଠାରୁ ଭଲ ପସନ୍ଦ। Hard-anodized aluminum ମଧ୍ୟ ଭଲ ଵିକଳ୍ପ, କିନ୍ତୁ ଯେଉଁମାନେ ତଥାପି aluminumର ପ୍ରେସର୍ କୁକର୍ ଵ୍ୟଵହାର କରିଵାକୁ ଚାହୁଁନାହାନ୍ତି ସେମାନେ stainless steel ଜାତୀୟ ପ୍ରେସର୍‌ କୁକର୍ ଵ୍ୟଵହାର କରିପାରନ୍ତି । ପରିଵାରର ସଦସ୍ୟ ସଂଖ୍ୟା ଅନୁଯାୟୀ ଆକାର ବାଛିଵା ଦରକାର।

ଯଦିଓ ପ୍ରେସର କୁକର ସୁରକ୍ଷିତ, କିଛି ସତର୍କତା ଆଵଶ୍ୟକ। ପ୍ରେସର୍ କୁକର୍ ମଧ୍ୟରେ ଅଧିକ ଭରିଵା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ସବୁବେଳେ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ପାଣି ରଖିଵା ଦରକାର, ଗ୍ୟାସ୍କେଟ୍ ଓ ଭାଲ୍ଭକୁ ନିୟମିତ ଯାଞ୍ଚ କରିଵା ଉଚିତ୍ ଏଵଂ ଗରମ କୁକର୍‌କୁ ଜୋରକରି ଖୋଲିଵା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।

ପ୍ରେସର୍ କୁକର୍ କେଵଳ ଗୋଟିଏ ରୋଷେଇ ଉପକରଣ ନୁହେଁ—ଏହା ଵିଜ୍ଞାନ, ସମୟ ଓ ସମାଜର ଏକ ସୁନ୍ଦର ସମନ୍ୱୟ। Denis Papinଙ୍କ ସରଳ ଧାରଣାରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇ ଆଜିର ଆଧୁନିକ ଘରେ ଏହା ଜୀବନକୁ ସହଜ, ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟକର ଓ ସୁବିଧାଜନକ କରିଛି। ଭୟ ଓ ଗୁଜବ ତୁଳନାରେ ଵୈଜ୍ଞାନିକ ସତ୍ୟ ସ୍ପଷ୍ଟ କହେ—ଠିକ୍ ଭାବରେ ଵ୍ୟଵହାର କଲେ ପ୍ରେସର୍ କୁକର୍ ସୁରକ୍ଷିତ, ପୋଷକତତ୍ତ୍ୱ ସଂରକ୍ଷକ ଓ ପରିଵେଶବନ୍ଧୁ।

ତେଣୁ ରୋଷେଇରେ “ଚାପ” ନୁହେଁ, ଵରଂ “ଚାପରେ ସୁବିଧା”କୁ ଗ୍ରହଣ କରିଵା ହିଁ ବୁଦ୍ଧିମାନ ନିଷ୍ପତ୍ତି।