"ଆଚ୍ଛା ଡାକ୍ତରବାବୁ, ଟିକିଏ ବ୍ରାଣ୍ଡି ନେବେ କି?"
"ନିଶ୍ଚୟ, ଢାଳନ୍ତୁ।"
ବୃଦ୍ଧ ଜାହାଜ-ସର୍ଜନ ତାଙ୍କ ଗ୍ଲାସ୍ ବଢ଼ାଇ ଦେଇ, ତାହା ଧୀରେ ଧୀରେ ସୁନେଲି ରଙ୍ଗର ତରଳ ପଦାର୍ଥରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଉଥିଵାର ଦେଖୁଥିଲେ। ତା'ପରେ, ଗ୍ଲାସ୍କୁ ତାଙ୍କ ଆଖି ସାମ୍ନାରେ ଧରି, ସେ ଲ୍ୟାମ୍ପର ଆଲୋକକୁ ତା ମଧ୍ୟ ଦେଇ ଯିଵାକୁ ଦେଲେ,ତାକୁ ଆଘ୍ରାଣ କଲେ, କିଛି ବୁନ୍ଦା ଚାଖିଲେ ଏଵଂ ଆନନ୍ଦରେ ନିଜ ଓଠ ଚାଟି କହିଲେ:
"ଆଃ! କି ମନଲୋଭା ଵିଷ! କିମ୍ବା କୁହାଯାଇପାରେ, ଏକ ମୋହନୀୟ ହନ୍ତା, ମାନଵ ସମାଜର ଏକ ଆନନ୍ଦଦାୟକ ଵିନାଶକାରୀ !"
"ଏଇ ପାଖରେ, ପଣ୍ଟ୍-ଲ'ଆବେ ନିକଟସ୍ଥ ବ୍ରିଟାନୀର ଏକ ଛୋଟ ଗାଁରେ, ମୁଁ ଥରେ ମଦ୍ୟପାନ କାରଣରୁ ଘଟିଥିଵା ଏକ ଅଜବ ଓ ଭୟଙ୍କର ଦୁଃଖଦ ଘଟଣା ନିଜ ଆଖିରେ ଦେଖିଥିଲି। ମୁଁ ମୋ ବାପା ଛାଡ଼ି ଯାଇଥିଵା ଏକ ଛୋଟ ଗାଉଁଲି ଘରେ ମୋର ଛୁଟି କଟାଉଥିଲି। ଆପଣ ଜାଣିଥିବେ ଏହି ସମତଳ ଉପକୂଳ ଵିଷୟରେ ଯହିଁ ଦିନରାତି ପଵନ ସାଇଁ ସାଇଁ ବହେ, ଯହିଁ କେହି ଛିଡ଼ା ହୋଇଥିଵା ଵା ପଡ଼ିରହିଥିଵା ଏହି ଵିଶାଳ ପଥରଖଣ୍ଡଗୁଡ଼ିକୁ ଦେଖିପାରିଵ ଯାହା ପୁରାତନ କାଳରେ ରକ୍ଷକ ଭାବରେ ପରିଗଣିତ ହେଉଥିଲା ଏଵଂ ଯାହା ଏବେ ବି ନିଜ ସହିତ କିଛି ରାଜକୀୟ ଓ ପ୍ରଭାଵଶାଳୀ ଗୁଣ ବଜାୟ ରଖିଛି। ମୁଁ ସବୁବେଳେ ଆଶା କରେ ଯେ ସେମାନେ ହୁଏତ ଜୀଵନ୍ତ ହୋଇଉଠିବେ ଏଵଂ ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କ ପରି ଧୀର ଓ ଭାରି ପାଦରେ ସେହି ଅଞ୍ଚଳରେ ଚାଲିଵା ଆରମ୍ଭ କରିବେ କିମ୍ବା ଵିଶାଳ ଗ୍ରାନାଇଟ୍ ଡେଣା ମେଲାଇ ଡ୍ରୁଇଡ୍ମାନଙ୍କ ସ୍ୱର୍ଗ ଆଡ଼କୁ ଉଡ଼ିଯିବେ ।
"ଆଉ ଯେଉଁ ଲୋକମାନେ ଏହି ଭୟଙ୍କର ସମୁଦ୍ରରେ ଯାତ୍ରା କରନ୍ତି, ଯାହା ତାର ସବୁଜ ପିଠିର ଗୋଟିଏ ଗତିରେ ସେମାନଙ୍କ ଦୁର୍ଵଳ ଡଙ୍ଗାକୁ ଓଲଟାଇ ଦେଇପାରେ ଏଵଂ ଗିଳି ଦେଇପାରେ -- ସେମାନେ ନିଜ ଛୋଟ ଡଙ୍ଗାରେ ଦିନରାତି ବାହାରି ଯାଆନ୍ତି, କଠୋର ପରିଶ୍ରମୀ, କ୍ଳାନ୍ତ ଓ ମଦ୍ୟପାନ କରି କରି। ସେମାନେ ଅନେକ ସମୟରେ ମଦ୍ୟପାନ କରିଥାଆନ୍ତି। ସେମାନଙ୍କର ଏକ ପ୍ରଵାଦ ଅଛି: ,“ଯେତେବେଳେ ବୋତଲ ଭର୍ତ୍ତି ଥାଏ, ତୁମେ ପାଣି ଭିତରେ ଥିଵା ପଥରଖଣ୍ଡ ଦେଖିପାରିଵ, କିନ୍ତୁ ଯେତେବେଳେ ଏହା ଖାଲି ହୋଇଯାଏ ତୁମେ ଏହାକୁ ଆଉ ଦେଖିପାରିଵ ନାହିଁ।”
"ସେମାନଙ୍କର କୌଣସି ଏକ କୁଡ଼ିଆ ଭିତରକୁ ଯାଆନ୍ତୁ; ଆପଣ ସେଠାରେ କେବେ ବି ପିତାଙ୍କୁ ପାଇବେ ନାହିଁ। ଯଦି ଆପଣ ସେହି ମହିଳାଙ୍କୁ ପଚାରିବେ ଯେ ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀଙ୍କର କ'ଣ ହେଲା, ସେ ନିଜ ବାହୁକୁ ସେହି ଅନ୍ଧକାରମୟ ସମୁଦ୍ର ଆଡ଼କୁ ପ୍ରସାରିତ କରିବେ ଯାହା ଉପକୂଳ ଦେଇ ଗର୍ଜନ କରୁଥାଏ। ସେ ଗୋଟିଏ ରାତିରେ ସେଠାରେ ହିଁ ରହିଗଲେ, ଯେତେବେଳେ ସେ ଅତ୍ୟଧିକ ମଦ୍ୟପାନ କରିଥିଲେ; ତାଙ୍କ ବଡ଼ ପୁଅ ସହିତ ମଧ୍ୟ ସମାନ ଘଟଣା ଘଟିଥିଲା। ତାଙ୍କର ଆହୁରି ଚାରୋଟି ବଡ଼, ବଳିଷ୍ଠ, ଗୋରା ଚୁଟି ଥିଵା ପୁଅ ବି ଅଛନ୍ତି। ଖୁବ୍ ଶୀଘ୍ର ସେମାନଙ୍କର ସମୟ ବି ଆସିଵ।"
"ଯେମିତି ମୁଁ କହିଲି, ମୁଁ ପଣ୍ଟ୍-ଲ'ଆବେ ନିକଟରେ ଏକ ଛୋଟ ଘରେ ରହୁଥିଲି। ମୁଁ ସେଠାରେ ଏକାକୀ ମୋର ଚାକର, ଜଣେ ବୃଦ୍ଧ ନାଵିକ ଏଵଂ ଏକ ସ୍ଥାନୀୟ ପରିଵାର ସହିତ ରହୁଥିଲି, ଯେଉଁମାନେ ମୋ ଅନୁପସ୍ଥିତିରେ ଜମିବାଡ଼ିର ଦେଖାଶୁଣା କରୁଥିଲେ। ସେହି ପରିଵାରରେ ତିନିଜଣ ସଦସ୍ୟ ଥିଲେ, ଦୁଇ ଭଉଣୀ ଏଵଂ ଜଣେ ଵ୍ୟକ୍ତି, ଯିଏ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଜଣଙ୍କୁ ଵିଵାହ କରିଥିଲେ ଏଵଂ ବଗିଚାର ଦାୟିତ୍ୱ ନେଉଥିଲେ।
"ଖ୍ରୀଷ୍ଟମାସର ଠିକ୍ କିଛି ସମୟ ପୂର୍ଵରୁ ମୋ ମାଳୀର ସ୍ତ୍ରୀ ଏକ ପୁତ୍ର ସନ୍ତାନ ଜନ୍ମ ଦେଇଥିଲା। ସ୍ୱାମୀ ଜଣକ ମୋତେ ଧର୍ମ-ପିତା (god-father) ହେଵାକୁ ଅନୁରୋଧ କଲା। ମୁଁ ତାର ଅନୁରୋଧକୁ ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାନ କରିପାରିଲି ନାହିଁଁ ତେଣୁ ସେ କହିଵା ଅନୁସାରେ ନାମକରଣ ଖର୍ଚ୍ଚ ପାଇଁ ମୋଠାରୁ ଦଶ ଫ୍ରାଙ୍କ୍ ଧାର ନେଲା।
"ଜାନୁଆରୀର ଦ୍ୱିତୀୟ ଦିନକୁ ଉତ୍ସଵର ତାରିଖ ଭାବରେ ବଛାଗଲା। ତା'ର ଏକ ସପ୍ତାହ ପୂର୍ଵରୁ ପୃଥିଵୀ ଏକ ଵିଶାଳ ଧଳା ବରଫର ଗାଲିଚାରେ ଆଚ୍ଛାଦିତ ହୋଇରହିଥିଲା। ସେହି ବରଫର ଚାଦର ଯୋଗୁଁ ଏହି ସମତଳ ଓ ନିମ୍ନଭୂମି ଦେଶଟି ଅସୀମ ଓ ଅନନ୍ତ ଵିସ୍ତୃତ ବୋଲି ପ୍ରତୀତ ହେଉଥିଲା। ଏହି ଶୁଭ୍ର ପ୍ରାନ୍ତରର ଵିପରୀତରେ ସମୁଦ୍ରଟି କଳା ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ତାହାର ଲହଡ଼ିଗୁଡ଼ିକ ତରଙ୍ଗାୟିତ ହୋଇ ମାଡ଼ି ଆସୁଥିଲା, ଉତ୍ତାଳ ହୋଇ ଗର୍ଜନ କରୁଥିଲା ଏଵଂ ଉନ୍ମତ୍ତ ଭାବେ ଉଛୁଳି ପଡ଼ୁଥିଲା; ମନେ ହେଉଥିଲା, ସେ ତାହାର ସେହି ଧଳା ପଡ଼ୋଶୀକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଲୋପ କରିଦେଵାକୁ ଚାହୁଁଛି। କିନ୍ତୁ ସେହି ବରଫାଚ୍ଛାଦିତ ଭୂମି ଏତେ ଶାନ୍ତ, ନିରଵ ଓ ହିମଶୀତଳ ଥିଲା ଯେ, ତାହାକୁ ଦେଖି ମୃତପ୍ରାୟ ବୋଲି ମନେ ହେଉଥିଲା।
"ସକାଳ ନଅଟାରେ ପିତା କେରାଣ୍ଡେକ୍ ନିଜ ଶାଳୀ, ବଡ଼ କେର୍ମାଗାନ୍ ଓ ଧାଇଙ୍କ ସହିତ ମୋ ଦ୍ୱାରକୁ ଆସିଥିଲା, ଯିଏ କି ନଵଜାତକକୁ କମ୍ବଳରେ ଗୁଡ଼ାଇ ଧରିଥିଲେ। ଆମେ ଗିର୍ଜାଘର ଆଡ଼କୁ ବାହାରିଲୁ। ପାଗ ଏତେ ଥଣ୍ଡା ଥିଲା ଯେ ମନେ ହେଉଥିଲା ଏହା ଚର୍ମକୁ ଶୁଖାଇ ଫଟାଇ ଦେଵ। ମୁଁ ଆମ ଆଗରେ ନିଆଯାଉଥିଵା ସେହି ଵିଚରା ଛୋଟ ଜୀଵଟି ବିଷୟରେ ଭାବୁଥିଲି, ଆଉ ନିଜକୁ ନିଜେ କହିଲି ଯେ ଏହି ବ୍ରେଟନ୍ ଜାତି ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ଲୁହାରେ ତିଆରି ହୋଇଥିଵ, ଯଦି ସେମାନଙ୍କ ପିଲାମାନେ ଜନ୍ମ ହେଵା ମାତ୍ରେ ଏଭଳି ବାହାର ପରିଵେଶକୁ ସହ୍ୟ କରିଵାକୁ ସକ୍ଷମ ଅଟନ୍ତି।
"ଆମେ ଗିର୍ଜାଘର ପାଖରେ ପହଞ୍ଚିଲୁ, କିନ୍ତୁ କବାଟ ବନ୍ଦ ଥିଲା; ପାଦ୍ରୀଙ୍କର ଆସିଵାରେ ଵିଳମ୍ବ ହେଉଥିଲା।
"ତା'ପରେ ଧାଇ ଜଣକ ଗୋଟିଏ ପାହାଚ ଉପରେ ବସି ପିଲାର ଲୁଗା ଖୋଲିଵାକୁ ଲାଗିଲା। ପ୍ରଥମେ ମୁଁ ଭାବିଲି ବୋଧହୁଏ କିଛି ଛୋଟ ଦୁର୍ଘଟଣା ଘଟିଯାଇଛି, କିନ୍ତୁ ମୁଁ ଦେଖିଲି ଯେ ସେମାନେ ସେହି ଵିଚରା ଛୋଟ ପିଲାଟିକୁ ବରଫ ପରି ଥଣ୍ଡା ପଵନରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଉଲଗ୍ନ କରି ଛାଡ଼ିଦେଉଛନ୍ତି। ଏପରି ନିର୍ବୋଧତା ଦେଖି ରାଗିଯାଇ, ମୁଁ ପ୍ରତିଵାଦ କଲି:
"ଆରେ, ତୁମେ ପାଗଳ ହୋଇଗଲଣି କି! ତୁମେ ପିଲାଟିକୁ ମାରିଦେଵ !'
"ମହିଳା ଜଣକ ଶାନ୍ତିରେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ: 'ଓହୋ, ନା, ଆଜ୍ଞା; ସେ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଉଲଗ୍ନ ହୋଇ ଅପେକ୍ଷା କରିଵା ଉଚିତ୍।'
"ପିତା ଓ ମାଉସୀ ବିନା କୌଣସି ଚିନ୍ତାରେ ଦେଖୁଥିଲେ। ଏହା ଏକ ପ୍ରଥା ଥିଲା। ଯଦି ଏହାକୁ ପାଳନ କରା ନ ଯାଏ ତେବେ ଛୋଟ ପିଲାଟି ଉପରେ ନିଶ୍ଚିତ ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟ ଆସିଵ।
"ମୁଁ ଗାଳି ଦେଲି, ଧମକ ଦେଲି ଏଵଂ ଅନୁନୟ ଵିନୟ ହେଲି। ମୁଁ ସେହି ଦୁର୍ଵଳ ଶିଶୁକୁ ଘୋଡ଼ାଇଵା ପାଇଁ ବଳ ପ୍ରୟୋଗ କରିଵାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲି। ସବୁକିଛି ଵୃଥା ହେଲା। ଧାଇଜଣକ ମୋ ପାଖରୁ ବରଫ ଦେଇ ଦୂରକୁ ଦୌଡ଼ି ପଳାଇଲା, ଏଵଂ ସେହି ଛୋଟ ପିଲାଟିର ଶରୀର ବାଇଗଣୀ ରଙ୍ଗର ହୋଇଗଲା। ମୁଁ ଏହି ପଶୁମାନଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଯିଵାକୁ ବସିଥିଲି କିନ୍ତୁ ସେତିକିବେଳେ ଦେଖିଲି ପାଦ୍ରୀ ଜଣକ ସେହି ଅଞ୍ଚଳ ଦେଇ ଆସୁଛନ୍ତି ଏବଂ ତାଙ୍କ ପଛେ ପଛେ ଗିର୍ଜାର ସେଵକ ଏଵଂ ଏକ ଛୋଟ ବାଳକ ଆସୁଛନ୍ତି। ମୁଁ ତାଙ୍କ ଆଡ଼କୁ ଦୌଡ଼ିଗଲି ଆଉ ମୋର କ୍ରୋଧ ପ୍ରକାଶ କଲି। କିନ୍ତୁ ସେ କୌଣସି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରକାଶ କଲେ ନାହିଁ କିମ୍ବା ତାଙ୍କର ଚାଲିଵାର ବେଗ ଟିକିଏ ବି ବଢ଼ାଇଲେ ନାହିଁ। ଵରଂ ସେ ମୋତେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ:
"'ଆପଣ କ'ଣ ଆଶା କରିପାରିବେ, ମହାଶୟ? ଏହା ହେଉଛି ପ୍ରଥା। ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଏହା କରନ୍ତି ଏଵଂ ସେମାନଙ୍କୁ ଅଟକାଇଵାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଵା ଦ୍ଵାରା କୌଣସି ଲାଭ ହେଵାର ନାହିଁ।'
"'କିନ୍ତୁ ଅନ୍ତତଃ ପକ୍ଷେ ଜଲଦି କରନ୍ତୁ !' ମୁଁ ଚିତ୍କାର କଲି।
"ସେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ: 'କିନ୍ତୁ ମୁଁ ୟାଠୁ ଜୋରରେ ଚାଲିପାରିବି ନାହିଁ।'
"ପାଦ୍ରୀ ଗିର୍ଜାଘରର ପୋଷାକ ପରିଵର୍ତ୍ତନ କକ୍ଷରେ ପ୍ରଵେଶ କଲେ ଆଉ ଆମେମାନେ ବାହାରେ ଗିର୍ଜାର ପାହାଚ ଉପରେ ରହିଲୁ। ମୋତେ ଭାରି କଷ୍ଟ ହେଉଥିଲା। କିନ୍ତୁ ସେହି ଵିଚରା ଛୋଟ ଜୀଵଟିର କ'ଣ ହେଉଥିଵ ଯିଏ ପ୍ରବଳ ଥଣ୍ଡାର ପ୍ରଭାବରେ କାନ୍ଦି ଚିତ୍କାର କରୁଥିଲା।
"ଶେଷରେ କବାଟ ଖୋଲିଲା। ସେ ଗିର୍ଜାଘର ଭିତରକୁ ଗଲେ। କିନ୍ତୁ ଵିଚରା ପିଲାଟିକୁ ସମଗ୍ର ଉତ୍ସଵରେ ଉଲଗ୍ନ ହୋଇ ରହିଵାକୁ ପଡ଼ିଲା। ଏହା ଶେଷ ହେଉନଥିଲା। ପାଦ୍ରୀ ଲାଟିନ୍ ଶବ୍ଦଗୁଡ଼ିକୁ ଖନେଇ ଖନେଇ କହୁଥିଲେ ଏଵଂ ସେଗୁଡ଼ିକର ଭୟଙ୍କର ଭୁଲ ଉଚ୍ଚାରଣ କରୁଥିଲେ। ସେ ଧୀରେ ଧୀରେ ଏଵଂ ଭାରୀ ପାଦରେ ଚାଲୁଥିଲେ। ତାଙ୍କର ଧଳା ପୋଷାକ ମୋ ହୃଦୟକୁ ଥଣ୍ଡା କରିଦେଲା। ଏପରି ମନେ ହେଉଥିଲା ଯେପରି, ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦୟ ଓ ବର୍ବର ଦେଵତାଙ୍କ ନାମରେ, ସେ ନିଜକୁ ଆଉ ଏକ ପ୍ରକାରର ବରଫରେ ଗୁଡ଼ାଇ ଦେଇଥିଲେ ଯାହାଦ୍ୱାରା ଥଣ୍ଡାରେ କଷ୍ଟ ପାଉଥିଵା ଏହି ଛୋଟ ମଣିଷ ଛୁଆଟିକୁ ନିର୍ଯାତନା ଦିଆଯାଇପାରିଵ।
"ଶେଷରେ ଵିଧି ଅନୁଯାୟୀ ନାମକରଣ ସମାପ୍ତ ହେଲା ଏଵଂ ମୁଁ ଦେଖିଲି ଧାଇ ପୁଣି ଥରେ ସେହି ବରଫ ପାଲଟିଯାଇଥିଵା, କାନ୍ଦୁଥିଵା ପିଲାଟିକୁ ନେଇ କମ୍ବଳରେ ଗୁଡ଼ାଇ ଦେଲା।
"ପାଦ୍ରୀ ମୋତେ କହିଲେ: 'ଆପଣ ରେଜିଷ୍ଟରରେ ଦସ୍ତଖତ କରିଵାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି କି?'
"ମୋ ମାଳୀ ଆଡ଼କୁ ବୁଲି, ମୁଁ କହିଲି: 'ଜଲଦି କର ଏଵଂ ଶୀଘ୍ର ଘରକୁ ଯାଅ ଯାହାଦ୍ୱାରା ତୁମେ ସେହି ପିଲାଟିର ଶରୀରକୁ ଗରମ କରିପାରିଵ।' ଯଦି ବହୁତ ଡେରି ହୋଇନଥିଵ, ତେବେ ନିମୋନିଆର ଭୟଙ୍କର ଆକ୍ରମଣରୁ ରକ୍ଷା ପାଇଵା ପାଇଁ ମୁଁ ତାକୁ କିଛି ଉପଦେଶ ଦେଲି। ସେ ମୋର ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ପାଳନ କରିଵାକୁ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଦେଲା ଏଵଂ ତାର ଶାଳୀ ଓ ଧାଇଙ୍କ ସହିତ ଚାଲିଗଲା। ମୁଁ ପାଦ୍ରୀଙ୍କ ପଛେ ପଛେ ପୋଷାକ କକ୍ଷକୁ ଗଲି ଏଵଂ ଯେତେବେଳେ ଦସ୍ତଖତ କଲି, ସେ ଖର୍ଚ୍ଚ ବାବଦକୁ ପାଞ୍ଚ ଫ୍ରାଙ୍କ୍ ଦାବି କଲେ।
"ଯେହେତୁ ମୁଁ ଆଗରୁ ପିତାକୁ ଦଶ ଫ୍ରାଙ୍କ୍ ଦେଇସାରିଥିଲି ତେଣୁ ଦୁଇଥର ଟଙ୍କା ଦେଵାକୁ ମନା କରିଦେଲି। ପାଦ୍ରୀ କାଗଜଟି ନଷ୍ଟ କରିଦେଵାକୁ ଏଵଂ ନାମକରଣ ବାତିଲ୍ କରିଦେଵାକୁ ଧମକ ଦେଲେ। ମୁଁ ବଦଳରେ, ତାଙ୍କୁ ଜିଲ୍ଲା ଓକିଲଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦଣ୍ଡିତ କରିଵାକୁ ଧମକ ଦେଲି। ଵିଵାଦ ଲମ୍ବା ସମୟ ଧରି ଚାଲିଲା ଏଵଂ ଶେଷରେ ବାଧ୍ୟ ହୋଇ ମୁଁ ପାଦ୍ରୀଙ୍କୁ ପାଞ୍ଚ ଫ୍ରାଙ୍କ୍ ଦେଇ ଫେରିଲି।
"ଘରେ ପହଞ୍ଚିଵା ମାତ୍ରେ ସବୁକିଛି ଠିକ୍ ଅଛି କି ନାହିଁ ଜାଣିଵା ପାଇଁ ମୁଁ କେରାଣ୍ଡେକର ଘରକୁ ଗଲି। ପିତା, ଶାଳୀ କିମ୍ବା ଧାଇ କେହିବି ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଫେରିନଥିଲେ। ଛୁଆର ମାଆଟି ସେଠି ଏକାକୀ ରହିଥିଲା, ଥଣ୍ଡାରେ ଥରି ଥରି ଶେଯରେ ପଡ଼ିଥିଲା ଏଵଂ ଭୋକିଲା ଥିଲା, କାରଣ ସେ ପୂର୍ଵଦିନଠାରୁ କିଛି ଖାଇନଥିଲା।
"'ସେମାନେ କୁଆଡ଼େ ଯାଇଥିବେ?' ମୁଁ ପଚାରିଲି। ସେ ବିନା କୌଣସି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଵା ରାଗରେ ଉତ୍ତର ଦେଲା, 'ସେମାନେ ଉତ୍ସଵ ପାଳନ କରିଵା ପାଇଁ କିଛି ପିଇଵାକୁ ଯାଇଛନ୍ତି: ଏହା ହେଉଛି ପ୍ରଥା।' ତା'ପରେ ମୁଁ ମୋର ସେହି ଦଶ ଫ୍ରାଙ୍କ୍ କଥା ଭାବିଲି ଯାହା ଗିର୍ଜାରେ ଦେଵା ପାଇଁ ଥିଲା ଏଵଂ ଏବେ ନିଃସନ୍ଦେହରେ ମଦ ପାଇଁ ଖର୍ଚ୍ଚ ହେଵ।
"ମୁଁ ମାଆ ପାଇଁ କିଛି ସୁପ୍ ପଠାଇଲି ଏଵଂ ରୁମ୍ ଭିତରେ ଭଲଭାବରେ ନିଆଁ ଜାଳିଵାକୁ ଆଦେଶ ଦେଲି। ମୁଁ ଅଶାନ୍ତ ଓ କ୍ରୋଧିତ ଥିଲି ଏଵଂ ଏହି ପଶୁମାନଙ୍କୁ ତଡ଼ିଦେବି ବୋଲି ନିଜକୁ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଦେଲି କିନ୍ତୁ ଏହା ଭାବି ମଧ୍ୟ ଭୟଭୀତ ହେଉଥିଲି ଯେ ସେହି ଗରିବ ଶିଶୁଟିର କ'ଣ ହେଵ ।
"ସେତେବେଳକୁ ଛଅଟା ବାଜିସାରିଥିଲା, ଏଵଂ ସେମାନେ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଫେରିନଥିଲେ। ମୁଁ ମୋ ଚାକରକୁ ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅପେକ୍ଷା କରିଵାକୁ କହି ଶୋଇଵାକୁ ଗଲି। ଖୁବ୍ ଶୀଘ୍ର ମୋତେ ନିଦ ଆସିଗଲା ଏଵଂ ମୁଁ ଘୋର ନିଦ୍ରାରେ ଶୋଇଗଲି। ସକାଳେ ମୋର ଚାକର ମୋତେ ଉଠାଇଲା ଏଵଂ ସିଏ ମୋ ପାଇଁ ଗରମ ପାଣି ଆଣିଥିଲା।
"ଆଖି ଖୋଲିଵା ମାତ୍ରେ ତାକୁ ପଚାରିଲି: 'କେରାଣ୍ଡେକର ଖବର କ'ଣ?'
"ଲୋକଟି ଇତସ୍ତତଃ ହେଲା ଏଵଂ ତା'ପରେ ଖନେଇ ଖନେଇ କହିଲା: 'ଓଃ! ସେ ମଧ୍ୟରାତ୍ରି ପରେ ଠିକ୍ ଫେରିଆସିଲା, କିନ୍ତୁ ଏତେ ମଦ ପିଇଥିଲା ଯେ ଚାଲିପାରୁନଥିଲା ଏଵଂ କେର୍ମାଗାନ୍ ଆଉ ଧାଇର ମଧ୍ୟ ସମାନ ଅଵସ୍ଥା ଥିଲା। ମୋତେ ଲାଗୁଛି ସେମାନେ ନିଶ୍ଚୟ କୌଣସି ଖାଲରେ ଶୋଇଯାଇଥିଲେ, କାରଣ ଛୋଟ ପିଲାଟି ମରିଗଲା ଆଉ ସେମାନେ ଏ ଵିଷୟରେ ଆଦୌ ଜାଣିପାରିଲେ ନାହିଁ।'
"ମୁଁ ଶେଯରୁ ଡେଇଁପଡ଼ି ଚିତ୍କାର କରି ଉଠିଲି:
"'କ'ଣ! ପିଲାଟି ମରିଗଲାଣି?'
"'ହଁ ଆଜ୍ଞା। ସେମାନେ ତାକୁ "ମାଆ କେରାଣ୍ଡେକ୍" ପାଖକୁ ଫେରାଇ ଆଣିଥିଲେ। ଯେତେବେଳେ ସେ ଏହା ଦେଖିଲେ, ସେ କାନ୍ଦିଵାକୁ ଲାଗିଲେ ଏଵଂ ଏବେ ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଵା ପାଇଁ ମଦ ପିଆଉଛନ୍ତି।'
"'କ'ଣ କହିଲ? ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ମଦ ପିଆଉଛନ୍ତି!"
"'ହଁ ଆଜ୍ଞା। ମୁଁ ଆଜି ସକାଳେ ହିଁ ଏହା ଜାଣିଵାକୁ ପାଇଲି। ଯେହେତୁ କେରାଣ୍ଡେକ୍ ପାଖରେ ଆଉ ବ୍ରାଣ୍ଡି କିମ୍ବା ଟଙ୍କା ନଥିଲା, ସେ ଲ୍ୟାମ୍ପ ପାଇଁ ବାବୁ ଦେଇଥିଵା କାଠ ଆଲକୋହଲ୍ (ସ୍ପିରିଟ୍) ନେଇଆସିଲା ଏଵଂ ଏବେ ସେମାନେ ଚାରିଜଣଯାକ ସେଇଆ ପିଉଛନ୍ତି। ମାଆ ଏବେ ବହୁତ ଅସୁସ୍ଥ ଅନୁଭଵ କରୁଛନ୍ତି।'
"ମୁଁ ତରବର ହୋଇ କିଛି ପୋଷାକ ପିନ୍ଧିଲି, ଏଵଂ ସେହି ନର-ପିଶାଚମାନଙ୍କ ପିଠିରେ ବାଡ଼େଇଵା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଗୋଟିଏ ବାଡ଼ି ଧରି, ମାଳୀର ଘର ଆଡ଼କୁ ଧାଇଁଲି।
"ମାଆ ତା'ର ମୃତ ଶିଶୁର ନୀଳ ପଡ଼ିଯାଇଥିଵା ଶରୀର ପାଖରେ ଅତ୍ୟଧିକ ମଦ୍ୟପାନ କରି ପ୍ରଳାପ କରୁଥିଲା।
କେରାଣ୍ଡେକ୍, ଧାଇ ଓ କେର୍ମାଗାନ୍ ସ୍ତ୍ରୀଲୋକଟି ଚଟାଣରେ ଘୁଙ୍ଗୁଡ଼ି ମାରୁଥିଲେ। ମୋତେ ସେହି ମାଆର ଯତ୍ନ ନେଵାକୁ ପଡ଼ିଲା, ଯିଏ ଦ୍ୱିପ୍ରହର ବେଳକୁ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲା।"
ବୃଦ୍ଧ ଡାକ୍ତର ଚୁପ୍ ହୋଇଗଲେ। ସେ ବ୍ରାଣ୍ଡି ବୋତଲ ଉଠାଇଲେ ଏଵଂ ଆଉ ଗୋଟିଏ ଗ୍ଲାସ୍ ଢାଳିଲେ। ସେ ଏହାକୁ ଲ୍ୟାମ୍ପ ଆଡ଼କୁ ଟେକି ଧରିଲେ ଏଵଂ ଏହା ମଧ୍ୟ ଦେଇ ଆସୁଥିଵା ଆଲୋକ ସେହି ତରଳ ପଦାର୍ଥକୁ ତରଳି ଯାଇଥିଵା ପୋଖରାଜ ମଣି ଭଳି ହଳଦିଆ ରଙ୍ଗ ପ୍ରଦାନ କରୁଥିଲା। ପରେ ସେ ଏକ ଢୋକରେ ସେହି ଵିଶ୍ୱାସଘାତକ ପାନୀୟଟିକୁ ପିଇଗଲେ।
•••••••••••••••••••••••••••••••••••••
(ଏହି Le Baptême ଗଳ୍ପଟି ଗାଏ ଡି ମୋପାସାଁ (୧୮୫୦-୧୮୯୩)ଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରଚିତ)
•••••••••••••••••••••••••••••••••••
ଲେଖକ ପରିଚୟ : ଗାଏ ଡି ମୋପାସାଙ୍କ ଜନ୍ମ ୫ ଅଗଷ୍ଟ ୧୮୫୦ରେ ଫ୍ରାନ୍ସ ଦେଶର ନର୍ମଣ୍ଡିରେ ହୋଇଥିଲା । ଆଧୁନିକ କ୍ଷୁଦ୍ରଗଳ୍ପର ଜନକ ଭାବେ ପରିଚିତ। ଗାଏ ଡି ମୋପାସା ଊନବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀର ଜଣେ ଵିଖ୍ୟାତ ଫରାସୀ ଲେଖକ ଥିଲେ। ସେ ପ୍ରାୟ ୩୦୦ରୁ ଊର୍ଦ୍ଧ୍ୱ କ୍ଷୁଦ୍ରଗଳ୍ପ, ୬ଟି ଉପନ୍ୟାସ ଏଵଂ ବହୁ ଭ୍ରମଣ କାହାଣୀ ରଚନା କରିଛନ୍ତି। ତାଙ୍କ ଗଳ୍ପଗୁଡ଼ିକରେ ଵାସ୍ତଵଵାଦ, ମାନଵୀୟ ଦୁର୍ଵଳତା, ସାମାଜିକ କୁସଂସ୍କାର, ମଦ୍ୟପାନର ଅନ୍ଧକାର ଦିଗ ଏଵଂ ଜୀଵନର ନିଷ୍ଠୁର ସତ୍ୟ ଅତି ସହଜ ଓ ଜୀଵନ୍ତ ଭାବେ ପ୍ରକାଶ ପାଇଥାଏ। ତାଙ୍କର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଗଳ୍ପଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ‘ଦି ନେକଲେସ୍’, ‘ବୁଲ୍ ଡି ସୁଇଫ୍’ ଓ ‘ଦି ହୋର୍ଲା’ ଅନ୍ୟତମ।
••••••••••••••••••••••••••••••••••••
ଦ୍ରଷ୍ଟଵ୍ୟ : ଗାଏ ଡି ମୋପାସାଙ୍କର ପ୍ରୋକ୍ତ କାହାଣୀଟି ୧୯ଶ ଶତାବ୍ଦୀର ଫ୍ରାନ୍ସର ଭୌଗୋଳିକ, ସାଂସ୍କୃତିକ ଓ ଆଞ୍ଚଳିକ ପୃଷ୍ଠଭୂମି ଉପରେ ଆଧାରିତ। କାହାଣୀରେ ଵ୍ୟଵହୃତ କିଛି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ କମ୍-ପରିଚିତ ଵିଷୟର ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ସୂଚନା ନିମ୍ନରେ ପ୍ରଦତ୍ତ ହେଲା ।
(କ)L'Assommoir
L'Assommoir ଫରାସୀ ସାହିତ୍ୟର ଵିଶିଷ୍ଟ ଲେଖକ ଏମିଲ୍ ଜୋଲାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ୧୮୭୭ ମସିହାରେ ଲିଖିତ ଏକ କାଳଜୟୀ ଉପନ୍ୟାସ। ଏହି ବହିରେ ମଦ୍ୟପାନ କିପରି ଶ୍ରମିକ ଶ୍ରେଣୀର ମଣିଷ ଓ ତାଙ୍କ ପରିଵାରକୁ ଶାରୀରିକ, ମାନସିକ ଓ ଆର୍ଥିକ ଭାବେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଧ୍ୱଂସ କରିଦିଏ, ତାହାର ଏକ ଵାସ୍ତଵ ଚିତ୍ରଣ ରହିଛି। ଗଳ୍ପର ଡାକ୍ତରଜଣକ ମଦର ଭୟାଵହତା ବୁଝାଇଵା ପାଇଁ ଏହି ବହିର ଉଦାହରଣ ଦେଇଛନ୍ତି।
(ଖ) ଲାଲ୍ ଦାଢ଼ିଆ ଇଂରେଜ ନାଵିକମାନଙ୍କର ଡ୍ରମ୍ ପରେ ଡ୍ରମ୍ ମଦ ଭରି ଆଣି ଢାଳିଵା ପ୍ରସଙ୍ଗ
ଯେଉଁ ଲାଲ୍-ଦାଢ଼ିଆ ଇଂରେଜ ନାଵିକମାନେ ଡ୍ରମ ପରେ ଡ୍ରମ ଅଜାଡ଼ି ଦେଉଥିଲେ ବୋଲି ଗପରେ ଉଲ୍ଲେଖ ଅଛି ତାପଛରେ ଏକ ଇତିହାସ ରହିଛି । ଅଷ୍ଟାଦଶ ଓ ଊନବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ଉପନିଵେଶଵାଦ ସମୟରେ ଇଂରେଜ ଓ ୟୁରୋପୀୟ ଵ୍ୟଵସାୟୀମାନେ ଜାହାଜରେ ଆଫ୍ରିକା ଏଵଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦ୍ୱୀପସମୂହକୁ ଯାଉଥିଲେ। ସେମାନେ ନିଜ ଜାହାଜରୁ କାଠ ଡ୍ରମ (Barrels) ଭରି ଭରି ଶସ୍ତା ମଦ (ଯଥା: ରମ୍, ବ୍ରାଣ୍ଡି, ଜିନ୍) ସେଠାକାର ଆଦିଵାସୀ ଓ ଶାସକମାନଙ୍କୁ ବିକ୍ରି କରୁଥିଲେ କିମ୍ବା ବଦଳରେ ସୁନା, ହାତୀଦାନ୍ତ ଓ ଦାସ ନେଉଥିଲେ। ସେହି ସରଳ ଆଦିଵାସୀ ଲୋକମାନେ କେବେ ମଦ ପିଇନଥିଲେ, ତେଣୁ ସେମାନେ ପ୍ରଚଣ୍ଡ ନିଶାସକ୍ତ ହୋଇପଡ଼ିଲେ। ଫଳରେ ସେମାନଙ୍କର ସାମାଜିକ ଵ୍ୟଵସ୍ଥା ଭାଙ୍ଗିଗଲା, ରୋଗଵ୍ୟାଧି ବଢ଼ିଲା ଏଵଂ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସମ୍ପ୍ରଦାୟ ଛାରଖାର ହୋଇଗଲା।
(ଗ)ବ୍ରିଟାନି ଓ ପୋଣ୍ଟ-ଲ'ଆବେ
ବ୍ରିଟାନି, ଫ୍ରାନ୍ସର ଉତ୍ତର-ପଶ୍ଚିମ ଭାଗରେ ଥିବା ଏକ ଉପକୂଳଵର୍ତ୍ତୀ ଅଞ୍ଚଳ। ଏହା ପ୍ରଚଣ୍ଡ ଶୀତଳ ପଵନ, ପଥୁରିଆ ସମୁଦ୍ରକୂଳ ଓ ସମୁଦ୍ର ଗାଁଗୁଡ଼ିକ ପାଇଁ ଜଣାଶୁଣା। ପୋଣ୍ଟ-ଲ'ଆବେ ସେହି ବ୍ରିଟାନି ଅଞ୍ଚଳରେ ଅଵସ୍ଥିତ ଏକ ଛୋଟ ଐତିହାସିକ ସହର।
(ଘ)ଡ୍ରୁଇଡ୍
ପ୍ରାଚୀନ ୟୁରୋପର କେଲ୍ଟିକ୍ ସଂସ୍କୃତିର ପୁରୋହିତ କିମ୍ବା ଧର୍ମଗୁରୁ ଥିଲେ — ଡ୍ରୁଇଡ୍ । ବ୍ରିଟାନି ଅଞ୍ଚଳରେ ପ୍ରାଚୀନ କାଳର Megaliths ନାମକ ବଡ଼ ବଡ଼ ପଥର ସ୍ଥାପିତ ହୋଇ ରହିଛି, ଯାହାକୁ 'ଡ୍ରୁଇଡ୍'ମାନଙ୍କର ପୂଜାସ୍ଥଳୀ ବୋଲି ଵିଶ୍ୱାସ କରାଯାଉଥିଲା। ଡାକ୍ତରଜଣକ ସେହି ଵିଶାଳ ପଥରଗୁଡ଼ିକୁ ଦେଖି ଡ୍ରୁଇଡ୍ମାନଙ୍କ କଥା ମନେ ପକାଇଛନ୍ତି।
(ଙ)Breton ଜାତି
Bretonମାନେ ବ୍ରିଟାନି ଅଞ୍ଚଳର ସ୍ଥାନୀୟ ଅଧିଵାସୀ। ସମୁଦ୍ରକୂଳର କଠିନ ଜଳଵାୟୁ ଓ ପ୍ରଚଣ୍ଡ ଶୀତ ସହି ସହି ଏହି ଲୋକମାନେ ଦେହସୁଆ ହୋଇଯାଇଥିଲେ। ସେଥିପାଇଁ ଲେଖକ ସେମାନଙ୍କୁ "ଲୁହା ପରି କଠୋର" ବୋଲି କହିଛନ୍ତି। ଏହି ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅନେକ ଅନ୍ଧଵିଶ୍ୱାସ ଓ ଆଞ୍ଚଳିକ କୁସଂସ୍କାର ରହିଥିଲା।
(ଚ)ଖ୍ରୀଷ୍ଟୀୟ ନାମକରଣ (Christening/Baptism) ଓ 'ଧର୍ମବାପା' (Godfather)
ନାମକରଣ ଵା Christening ଖ୍ରୀଷ୍ଟଧର୍ମର ଏକ ପଵିତ୍ର ରୀତି ଯହିଁରେ ନଵଜାତ ଶିଶୁକୁ ଚର୍ଚ୍ଚକୁ ନେଇ ଜଳ ସିଞ୍ଚନ କରାଯାଏ ଓ ଧର୍ମରେ ଦୀକ୍ଷିତ କରାଯାଏ। ଏହି ଉତ୍ସଵ ସମୟରେ ପରିଵାର ବାହାରର ଜଣେ ସମ୍ମାନିତ ଵ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ଶିଶୁର 'ଧର୍ମବାପା(Godfather)' ଭାବେ ବଛାଯାଏ, ଯିଏ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଭାବେ ଶିଶୁଟିର ଦାୟିତ୍ୱ ନିଅନ୍ତି (ଏଠାରେ ଡାକ୍ତରଜଣକ ଧର୍ମବାପା ହୋଇଥିଲେ)।
(ଛ)ଉଡ୍ ଆଲକୋହଲ୍
Wood Alcohol ଵା Methanol ପିଇଵା ପାଇଁ ଵ୍ୟଵହୃତ ହେଉଥିଵା ସାଧାରଣ ମଦ ଵା Ethanol ନୁହେଁ। ଏହା ଲ୍ୟାମ୍ପ୍ ଜାଳିଵା କିମ୍ବା ଶିଳ୍ପରେ ଵ୍ୟଵହୃତ ହେଉଥିଵା ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଵିଷାକ୍ତ କେମିକାଲ୍ । ଏହାକୁ ପିଇଲେ ମଣିଷର ଆଖି କୋରଡ଼ା ହୋଇଯାଏ, ସ୍ନାୟୁ ମରିଯାଏ ଏଵଂ ଶେଷରେ ମୃତ୍ୟୁ ଘଟେ। ନିଶାସକ୍ତ କେରାଣ୍ଡେକ୍ ମଦ ନପାଇ ଏହି ଵିଷାକ୍ତ ସ୍ପିରିଟ୍ ପିଇଦେଵାରୁ ଶେଷରେ ତା’ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ବିଗିଡ଼ିଯାଇଥିଲା ଏଵଂ ତା’ ସ୍ତ୍ରୀର ମଧ୍ୟ ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଥିଲା।
(ଜ)ଫ୍ରାଙ୍କ୍
Euro ଆସିଵା ପୂର୍ଵରୁ 'Franc' ଥିଲା ଫ୍ରାନ୍ସର ସରକାରୀ ମୁଦ୍ରା । କାହାଣୀରେ ସେହି ତତ୍କାଳୀନ ମୁଦ୍ରା ଆଧାରରେ ଦଶ ଫ୍ରାଙ୍କ୍ ଓ ପାଞ୍ଚ ଫ୍ରାଙ୍କ୍ର ଉଲ୍ଲେଖ ରହିଛି। ୧୯୯୯ ଜାନୁଆରୀ ୧ରେ ୟୁରୋପୀୟ ସଂଘ (EU) ଦ୍ୱାରା ୟୁରୋକୁ ବ୍ୟାଙ୍କିଙ୍ଗ୍, ହିସାବକିତାବ ଓ ଵ୍ୟଵସାୟିକ କାରବାର ପାଇଁ ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରାଗଲା। ୨୦୦୨ ଜାନୁଆରୀ ୧ରେ ଫ୍ରାନ୍ସ ସମେତ ୟୁରୋପର ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦେଶରେ ୟୁରୋର କାଗଜ ନୋଟ୍ ଓ ସିକ୍କା ବଜାରକୁ ଆସିଲା। ୨୦୦୨ ଫେବୃଆରୀ ୧୭ ତାରିଖରୁ ଫ୍ରାନ୍ସରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ 'ଫ୍ରାଙ୍କ୍'ର ଵ୍ୟଵହାର ବନ୍ଦ ହୋଇଗଲା ଏଵଂ ୟୁରୋ ଫ୍ରାନ୍ସର ଏକମାତ୍ର ଆଇନଗତ ମୁଦ୍ରା ପାଲଟିଲା।
(ଝ) କାହାଣୀରେ ଥିଵା ମୂଳ ଲୋକଵାଣୀ
"Quand la bouteille est pleine, on voit le récif ; quand elle est vide, on ne le voit plus !"(ବୋତଲ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଵା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମୁଦ୍ରର ପାହାଡ଼ ଦିଶେ, କିନ୍ତୁ ବୋତଲ ଖାଲି ହୋଇଗଲେ ଆଉ କିଛି ଦିଶେନାହିଁ।')
•••••••••••••••••••••••••••••••••••
ଏ କାହାଣୀରୁ ଆମେ କ'ଣ ଶିଖିଲେ ?
ଦର୍ଶନ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ଏକ ବଡ଼ ପ୍ରଶ୍ନ ହେଉଛି—"ମଣିଷର କଷ୍ଟ ପ୍ରତି ପ୍ରକୃତି କିମ୍ବା ଈଶ୍ୱର କ'ଣ ସମ୍ବେଦନଶୀଳ?" ଏହି ଗଳ୍ପ ଦର୍ଶାଏ ଯେ ପ୍ରକୃତି (ବରଫ, ପ୍ରଚଣ୍ଡ ଶୀତଳ ପଵନ, ଗର୍ଜନରତ ସମୁଦ୍ର) ମଣିଷର ଅସହାୟତା ପ୍ରତି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଉଦାସୀନ। ସେହିପରି, "ପ୍ରଭୁଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଶିଶୁଟିକୁ ଉଲଗ୍ନ ହୋଇ ରହିଵାକୁ ପଡ଼ିଵ" ବୋଲି ଯେଉଁ ଧାର୍ମିକ ନିୟମ କୁହାଯାଉଛି, ତାହା ଈଶ୍ୱରଙ୍କ ଦୟା ପରିଵର୍ତ୍ତେ ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦୟ ସତ୍ତାକୁ ସୂଚାଉଛି। ଲେଖକଙ୍କ ଭାଷାରେ—ପାଦ୍ରୀ ଜଣକ ଯେପରି "ଗୋଟିଏ ନିର୍ଦ୍ଦୟ ଓ ବର୍ବର ଦେଵତାଙ୍କ ନାମରେ" ବରଫର ଚାଦର ଘୋଡ଼ି ହୋଇ ଶିଶୁଟିକୁ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଉଥିଲେ। ଗଳ୍ପଟି ଦର୍ଶାଏ ଯେତେବେଳେ ସମାଜ ଅନ୍ଧପରମ୍ପରା ଓ କୁସଂସ୍କାରରେ ବାନ୍ଧିହୋଇ ଯାଏ, ସେତେବେଳେ ମଣିଷର ମୌଳିକ ଵିଵେକ ଓ ସ୍ନେହ-ମମତା ଲୋପ ପାଇଯାଏ। ଗୋଟିଏ ନଵଜାତ ଶିଶୁକୁ ପ୍ରଚଣ୍ଡ ବରଫରେ ନଗ୍ନ କରି ରଖିଵା ଯୁକ୍ତିଯୁକ୍ତ ନୁହେଁ। କିନ୍ତୁ "ଏହା ଆମର ପରମ୍ପରା" ବୋଲି କହି ମାଆ, ବାପା, ଧାତ୍ରୀ ଏଵଂ ସ୍ୱୟଂ ପାଦ୍ରୀ ନିଜ ନୈତିକ ଦାୟିତ୍ୱରୁ ଓହରି ଯାଉଛନ୍ତି। ପରମ୍ପରା ଯେତେବେଳେ ଅନ୍ଧଵିଶ୍ୱାସରେ ପରିଣତ ହୁଏ, ତାହା ମାନଵିକତାକୁ ହତ୍ୟା କରେ। ଲେଖକ କାହାଣୀ ମଧ୍ୟରେ ଚର୍ଚ୍ଚ ଓ ପାଦ୍ରୀଙ୍କ ଚରିତ୍ର ମାଧ୍ୟମରେ ସଂସ୍ଥାଗତ ଧର୍ମ ଉପରେ କଟାକ୍ଷ କରିଛନ୍ତି। ଶିଶୁଟି ଶୀତରେ ତଳେ ପଡ଼ି ନୀଳ ପଡ଼ିଯାଉଥିଵା ବେଳେ ପାଦ୍ରୀଙ୍କ ମନରେ କୌଣସି ଦୟା ଵା ଵ୍ୟଗ୍ରତା ନଥିଲା। ସେ ନିଜର ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ନୀତିକାନ୍ତିକୁ ଧୀରେ ଧୀରେ ଶେଷ କରୁଥିଲେ। ଗଳ୍ପ ଶେଷରେ, ପାଦ୍ରୀ ଶିଶୁର ଜୀଵନ ବଞ୍ଚାଇଵା ପାଇଁ ତୁରନ୍ତ ଘରକୁ ପଠାଇଵା ପରିଵର୍ତ୍ତେ, ଆଉ ୫ ଫ୍ରାଙ୍କ୍ ଟଙ୍କା ପାଇଁ ଯୁକ୍ତିତର୍କ କରୁଛନ୍ତି ଏଵଂ ଟଙ୍କା ନଦେଲେ କାଗଜପତ୍ର ଚିରିଦେବାକୁ ଧମକ ଦେଉଛନ୍ତି। ଏହା ଦର୍ଶାଏ ଯେ ଧର୍ମ ଅନେକ ସମୟରେ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକତା ହରାଇ କେଵଳ ଟଙ୍କା ଓ ଶୁଷ୍କ ନିୟମର ଵ୍ୟଵସାୟ ପାଲଟିଯାଏ।
ମଦ୍ୟପାନ କିପରି ମଣିଷର ସେତେବେଳର ଚେତନାକୁ ନଷ୍ଟ କରି ତାକୁ 'ମାନଵୀୟ ପଶୁ' ଵା Human Beastରେ ପରିଣତ କରେ, ତାହା ଏହି ଗଳ୍ପର ମୁଖ୍ୟ ଦାର୍ଶନିକ ଦିଗ।
ମଦ କେଵଳ ଶରୀରକୁ ନୁହେଁ ଵରଂ ମଣିଷର ଆତ୍ମା ଓ ଅନୁଭୂତିକୁ ମାରିଦିଏ। ଶିଶୁଟିର ମୃତ୍ୟୁ ହେଵା ସତ୍ତ୍ୱେ ବାପା-ମାଆ ଓ ସମ୍ପର୍କୀୟମାନେ ଦୁଃଖ ପ୍ରକାଶ କରିଵା ବଦଳରେ ଅଧିକ ମଦ ପିଇଵାରେ ମଗ୍ନ ରହୁଛନ୍ତି। ଶେଷରେ ମଦ ନପାଇ ଵିଷାକ୍ତ ସ୍ପିରିଟ୍ "Wood Alcohol" ପିଇ ନିଜ ଜୀଵନକୁ ବି ଵିପନ୍ନ କରୁଛନ୍ତି। ନିଶା ମଣିଷକୁ ସ୍ୱାର୍ଥପର, ଦୟାହୀନ ଓ ଆତ୍ମଘାତୀ କରିଦିଏ।
ଗଳ୍ପର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଦାର୍ଶନିକ ଵିଡ଼ମ୍ବନା ସ୍ଵୟଂ କଥକ (ଡାକ୍ତର)ଙ୍କ ଚରିତ୍ର ମଧ୍ୟରେ ହିଁ ଲୁଚିରହିଛି । ଡାକ୍ତରଜଣକ ମଦକୁ "ମନଲୋଭା ଵିଷ, ମୋହନୀୟ ହନ୍ତା, ମାନଵ ସମାଜର ଵିନାଶକାରୀ" ବୋଲି ବୁଝୁଛନ୍ତି। ସେ ନିଜ ଆଖିରେ ମଦ ଯୋଗୁଁ ଗୋଟିଏ ଶିଶୁ ଓ ମାଆର ମୃତ୍ୟୁ ଦେଖିଛନ୍ତି। ହେଲେ, ସେ ନିଜେ କ’ଣ କରୁଛନ୍ତି? ସେହି ଭୟାନକ କାହାଣୀ ଶୁଣାଉ ଶୁଣାଉ ସେ ନିଜେ ଗ୍ଲାସ୍ ଭରି ଆଉ ଗୋଟିଏ ଢୋକରେ ସେହି ବ୍ରାଣ୍ଡି (ମଦ) ପିଇଦେଉଛନ୍ତି! ଏହା ମାନବ ପ୍ରକୃତିର ଗଭୀର ପଳାୟନଵାଦ ଵା Escapismକୁ ପ୍ରକାଶ କରୁଅଛି । ମଣିଷ ଜାଣିଛି ଯେ କେଉଁ ଜିନିଷ ତାକୁ ଵିନାଶ କରୁଛି, ସେ ସତ୍ୟକୁ ବୁଝୁଛି, ତଥାପି ସେ ସେହି ଦୁଃଖ ଓ ଯନ୍ତ୍ରଣାରୁ ବଞ୍ଚିଵା ପାଇଁ ପୁଣି ସେହି ଵିଷର ଆଶ୍ରୟ ନେଉଛି। ତେଣୁ ମୋପାସାଙ୍କ ଏହି କାହାଣୀ ଆମକୁ ଶିଖାଏ ଯେ ପ୍ରକୃତି ନିର୍ଦ୍ଦୟ, ସମାଜ କୁସଂସ୍କାରଚ୍ଛନ୍ନ, ଧର୍ମ ଅନେକ ସମୟରେ ସଂଵେଦନହୀନ ଏଵଂ ମଣିଷ ନିଜ ଦୁର୍ଵଳତା ଓ ଵ୍ୟସନର ଦାସ। ଏହା ଜୀଵନର ଏକ କଠୋର, ନଗ୍ନ ଓ ଵାସ୍ତଵଵାଦୀ ଦାର୍ଶନିକ ସତ୍ୟ ଅଟେ ।
••••••••••••••••••••••••••••••••••••
