ଵିଦର୍ଭରେ ସତ୍ୟ ନାମରେ ଜଣେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଥିଲେ ଏଵଂ ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ନାମ ପୁଷ୍କରଧାରିଣୀ ଥିଲା । ସତ୍ୟ ଉଞ୍ଛଵୃତ୍ତି ଦ୍ଵାରା ନିଜର ଜୀଵନ ନିର୍ଵାହ କରୁଥିଲେ । ଦିନେ ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ସ୍ଵର୍ଗପ୍ରାପ୍ତି ହେତୁ ଯଜ୍ଞ କରିଵାକୁ ଇଚ୍ଛା ପ୍ରକଟ କଲେ । ଯେଉଁଠି ବ୍ରାହ୍ମଣ ନିଵାସ କରୁଥିଲେ ସେଠି ଅନ୍ନ ନାମରେ ସୁଆଁ ମିଳୁଥିଲା,ଡାଲି ଭାବେ ହରଡ଼ ମିଳୁଥିଲା ଏଵଂ ପରିବା ଭାବେ ବ୍ରାହ୍ମୀ ଲତା ହିଁ ଉପଲବ୍ଧ ଥିଲା । ତେବେ ଉକ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ତପସ୍ୟା ଯୋଗୁଁ ଏହି କଟୁ ଖାଦ୍ୟଶସ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ରସଯୁକ୍ତ ତଥା ଋଚିକର ହୋଇଯାଇଥିଲା । ବ୍ରାହ୍ମଣ ସତ୍ୟ ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ପ୍ରାଣୀ ହିଂସା ନକରି ସାତ୍ତ୍ୱିକ ଗୁଣ ବଳରେ ଫଳ ମୂଳ ପୁଷ୍ପାଦି ଦ୍ଵାରା ସ୍ଵର୍ଗପ୍ରାପ୍ତି ହେତୁ ଯଜ୍ଞର ଆୟୋଜନ କଲେ । ଶୁକ୍ରାଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ବଂଶଜ ପର୍ଣ୍ଣାଦ ଋଷି ଏହି ଯଜ୍ଞରେ ହୋତାର କାର୍ଯ୍ୟ ନିର୍ଵାହ କରୁଥିଲେ । ସେହି ଵନରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ସତ୍ୟଙ୍କ ସହଵାସୀ ଏକ ମୃଗ ରହୁଥିଲା । ଯଜ୍ଞ ସମୟରେ ସେହି ମୃଗ ଆସି ମନୁଷ୍ୟ ଭାଷାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ସତ୍ୟଙ୍କୁ କହିଲେ "ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ତୁମେ ଯଜ୍ଞ ନାମରେ ବଡ଼ ଦୁଷ୍କର୍ମ କରୁଅଛ,ଯଦି କରାଯାଉଥିଵା ଯଜ୍ଞ ମନ୍ତ୍ର ଓ ଅଙ୍ଗ ହୀନ ହୁଏ ତେବେ ତାକୁ ଦୁଷ୍କର୍ମ ହିଁ ଵିଚାର କରାଯିଵ ତେଣୁ ତୁମେ ଯଜ୍ଞକୁ ମୋତେ ସମର୍ପି ନିନ୍ଦାରହିତ ହୋଇ ସ୍ଵର୍ଗପ୍ରାପ୍ତି କର । ତଦନନ୍ତର ଯଜ୍ଞରୁ ସାକ୍ଷାତ ସାଵିତ୍ରୀ ଆଵିର୍ଭୁତ ହୋଇ ସେହି ମୃଗକୁ ଯଜ୍ଞ ହେତୁ ଆହୁତି ଦେଵାକୁ ଉପଦେଶ କଲେ କିନ୍ତୁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ସତ୍ୟ ସହଵାସୀ ମୃଗର ଵଧ କରିପାରିଵେ ନାହିଁ ବୋଲି ସ୍ପଷ୍ଟ ଜଣାଇ ଦେଲେ । ସତ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣ ସାଵିତ୍ରୀ ଦେଵୀଙ୍କ ଆଡ଼କୁ ହାତ ଯୋଡ଼ି ଠିଆ ହୋଇ ରହିଲେ କିନ୍ତୁ ମୃଗ ଆଉଥରେ ନିଜର ଯଜ୍ଞରେ ଆହୁତି ଦେଵାକୁ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କଲା ମାତ୍ର ଏହା ଶୁଣି ବ୍ରାହ୍ମଣ ମୃଗକୁ କୁଣ୍ଢାଇ ଧରିଲେ ଏଵଂ ସେଠାରୁ ଚାଲିଯିଵାକୁ ଅନୁରୋଧ କଲେ । ତହୁଁ ସେ ମୃଗ ଆଠ ପାଦ ଆଗକୁ ଯାଇ ଫେରି ଆସି ସତ୍ୟଙ୍କୁ କହିଲା ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ତୁମେ ଵିଧିପୂର୍ଵକ ମୋର ଵଧ କର , ଏତଦ୍ବାରା ମୁଁ ପରମଗତି ଲାଭ କରିବି । ମୁଁ ତୁମକୁ ଦିଵ୍ୟଦୃଷ୍ଟି ପ୍ରଦାନ କରୁଛି,ତୁମେ ତଦ୍ଵାରା ଦେଖ ଆକାଶରେ ସ୍ୱର୍ଗଲୋକର ଦିଵ୍ୟ ଅପ୍ସରାମାନେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଅଛନ୍ତି ପୁଣି ମହାତ୍ମା ଗନ୍ଧର୍ଵମାନଙ୍କ ଵିଚିତ୍ର ଵିମାନ ମଧ୍ୟ ଶୋଭା ପାଉଅଛି । ତହୁଁ ସତ୍ୟ ନାମକ ସେହି ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦିଵ୍ୟଦୃଷ୍ଟି ଲଭି ସ୍ଵର୍ଗଲୋକର ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ଅନେକ କାଳ ଯାଏଁ ଉପଭୋଗ କରିଵାକୁ ଲାଗିଲେ । ତାଙ୍କ ମନର ଭାଵ ପରିଵର୍ତ୍ତିତ ହେଲା,ସେ ଵିଚାରିଲେ ମୃଗକୁ ଆହୁତି ଦେଲେ ନିଶ୍ଚିତ ସେ ଏଭଳି ସ୍ଵର୍ଗପ୍ରାପ୍ତି କରିପାରିଵେ । ମୃଗକୁ ହତ୍ୟାକରି ସ୍ଵର୍ଗପ୍ରାପ୍ତି କରିଵାର ଵିଚାର ବ୍ରାହ୍ମଣ ସତ୍ୟଙ୍କ ମନକୁ ଆସିଵା ମାତ୍ରେ ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟାରେ ଅର୍ଜିତ ସମସ୍ତ ପୁଣ୍ୟ ନାଶ ଗଲା । ନିଜର ଆହୁତି ଦେଵାକୁ ବାରମ୍ବାର ସତ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କରୁଥିଵା ମୃଗ ପ୍ରକୃତରେ ସ୍ଵୟଂ ଧର୍ମ ଭଗଵାନ ଥିଲେ । ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପରୀକ୍ଷା ନେଵାକୁ ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ନିକଟରେ ମୃଗ ରୂପେ ଵାସ କରୁଥିଲେ । ତେବେ ଧର୍ମ ଭଗଵାନଙ୍କୁ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପୁଣ୍ୟ ନାଶ ଯିଵା ଦେଖି ଦୟା ହେଲା ତେଣୁ ସେ ନିଜର ପରିଚୟ ପ୍ରଦାନ କରି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କର ଯଜ୍ଞ ସମ୍ପନ୍ନ କରାଇଥିଲେ ।
ଏହି କାହାଣୀଟି ଶୁଣାଇ ସାରି ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ ହେ ଵତ୍ସ ଯୁଧିଷ୍ଠିର !
“ଅହିଂସା ସକଳୋ ଧର୍ମୋ ହିଂସାଧର୍ମସ୍ତଥାହିତଃ ।
ସତ୍ୟଂ ତେଽହଂ ପ୍ରଵକ୍ଷାମି
ଯୋ ଧର୍ମଃ ସତ୍ୟଵାଦିନାମ୍ ॥”
ଅର୍ଥାତ୍ ଅହିଂସା ହିଁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଧର୍ମ ଅଟେ । ସେହିପରି ହିଂସା ଅଧର୍ମ ଓ ହାନିକାରକ ହୋଇଥାଏ । ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ସତ୍ୟର ମହତ୍ତ୍ଵ କହୁଛି ଯାହା ସତ୍ୟଵାଦୀମାନଙ୍କର ପରମ ଧର୍ମ ଅଟେ ।
ମହାଭାରତ ଶାନ୍ତିପର୍ଵର ମୋକ୍ଷଧର୍ମପର୍ଵସ୍ଥ ଯଜ୍ଞନିନ୍ଦା ନାମ ଦ୍ଵିସତ୍ୟାଧିକ ଦୁଇଶତତମ ଅଧ୍ୟାୟରେ ଏହି କଥା ରହିଛି ।
