ଖ୍ରୀଷ୍ଟପୂର୍ଵ ୬୦୦ ମସିହାରେ ମିଲେଟସ୍ ନଗରର ଦାର୍ଶନିକ ଥେଲସ୍ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଘଟଣା ଲକ୍ଷ୍ୟ କଲେ। ସେ ଦେଖିଲେ ଯେ, Amber (ଗ୍ରୀକ୍ ଭାଷାରେ elektron) ନାମକ ଏକ ହଳଦିଆ ରଙ୍ଗର ପଥରକୁ ପଶମ କିମ୍ବା ଉଲ୍ରେ ଘଷିଲେ ସେଥିରେ ଏକ ଅଦୃଶ୍ୟ ଶକ୍ତି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ଯାହା ଶସ୍ୟଚଷୁ, କାଗଜ ଖଣ୍ଡ କିମ୍ବା କେଶକୁ ନିଜ ଆଡ଼କୁ ଟାଣି ଆଣେ। ଏହି ଘଟଣାକୁ ସେ ସମ୍ଭଵତଃ ପ୍ରଥମେ ରେକର୍ଡ କରିଥିଲେ। ଏହା ସ୍ଥିର ଵିଦ୍ୟୁତ୍ (Static Electricity) ଅଟେ ଏଵଂ ଏହି ଗ୍ରୀକ୍ ଶବ୍ଦ elektronରୁ ବହୁତ ପରେ ଇଂରାଜୀରେ Electricity ଓ Electron ଶବ୍ଦ ସୃଷ୍ଟି ହେଲା। ପ୍ରାଚୀନ ରୋମାନ୍,ଭାରତ ଓ ଚୀନ୍ ଦେଶରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ପରୀକ୍ଷା ହେଉଥିଲା। କିନ୍ତୁ ଏହି ସ୍ଥିର ଵିଦ୍ୟୁତକୁ ସେତେବେଳେ କେହି ବି ନିରନ୍ତର ପ୍ରଵାହରେ ପରିଣତ କରିପାରି ନ ଥିଲେ ।
ମଧ୍ୟଯୁଗରେ ଧାର୍ମିକ ଏକଛତ୍ରଵାଦ ଯୋଗୁଁ ଵିଦ୍ୟୁତ୍ ଵିଷୟରେ ଵିଶେଷ ଅଗ୍ରଗତି ହେଲା ନାହିଁ। ଚର୍ଚ୍ଚ ଓ ଧର୍ମଗ୍ରନ୍ଥ ପ୍ରଭାଵରେ ଵୈଜ୍ଞାନିକ ଚିନ୍ତାଧାରା ଦମନ ହେଲା। କିନ୍ତୁ ଷୋଡ଼ଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ରେନେସାଁ ଯୁଗ ଆସିଵା ପରେ ପୁନର୍ଵାର କୌତୂହଳ ଜାଗ୍ରତ ହେଲା। ୧୬୦୦ ମସିହାରେ ଇଂଲଣ୍ଡର ଵୈଜ୍ଞାନିକ William Gilbert ନିଜର ପୁସ୍ତକ De Magneteରେ ସ୍ଥିର ଵିଦ୍ୟୁତ୍ ଓ ଚୁମ୍ବକତ୍ୱର ପାର୍ଥକ୍ୟ ବୁଝାଇଲେ ଏଵଂ ପ୍ରଥମ କରି ଲାଟିନ୍ ଶବ୍ଦ “electrica” ଵ୍ୟଵହାର କଲେ।
ଅଷ୍ଟାଦଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ଆମେରିକାର ବେଞ୍ଜାମିନ୍ ଫ୍ରାଙ୍କଲିନ୍ ତାଙ୍କର ଵିଖ୍ୟାତ ଘୁଡ଼ି ପରୀକ୍ଷା କରି ଦେଖାଇଲେ ଯେ ଵିଜୁଳି ଓ ସ୍ଥିର ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଏକା ପ୍ରକାରର ଶକ୍ତି। ଫ୍ରାଙ୍କଲିନ୍ ଝଡ଼ ଵର୍ଷା ଦିନେ ରେଶମୀ ସୂତା ସହିତ ଏକ ସିଲ୍କ ହ୍ୟାଣ୍ଡକର୍ଚିଫ୍ରେ ତିଆରି ଘୁଡ଼ି ଉଡ଼ାଇଲେ। ପତଙ୍ଗର ଉପର ବିନ୍ଦୁରେ ଏକ ଧାରୁଆ ଲୁହା ତାର ଲଗାଇଥିଲେ ଯାହା ଵିଜୁଳିକୁ ଆକର୍ଷଣ କରିପାରିଵ। ସୂତାର ତଳ ପାଖରେ ଏକ ଲୁହା ଚାବି ବାନ୍ଧି ରଖିଥିଲେ ଏଵଂ ସେହି ଚାବି ସହିତ ଏକ ଲେଡେନ୍ ଜାର୍ (Leyden jar) ନାମକ ପ୍ରାଚୀନ ଵିଦ୍ୟୁତ୍ ସଞ୍ଚୟକାରୀ ଯନ୍ତ୍ର ଯୋଡ଼ିଥିଲେ। ଫ୍ରାଙ୍କଲିନ୍ ନିଜେ ଏକ ଶୁଖିଲା ଜାଗାରେ ଘର ବାରଣ୍ଡା ତଳେ ଠିଆ ହୋଇ ରେଶମୀ ସୂତାର ଅଂଶ ଧରି ରହିଥିଲେ ।ଏହି ରେଶମ ସୂତା ଵିଦ୍ୟୁତ୍ ଅପରିଵାହୀ ହେତୁ ସୁରକ୍ଷିତ ଥିଲା ।
ଯେତେବେଳେ ମେଘ ଉପରେ ଵିଜୁଳି ଚମକୁଥିଲା ଓ ଝଡ଼ ଵର୍ଷା ହେଉଥିଲା, ଘୁଡ଼ି ମେଘ ନିକଟକୁ ଯାଇ ଵିୟୁମଣ୍ଡଳରେ ଥିବା ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଆଵେଶ (electric charge)କୁ ଆକର୍ଷଣ କଲା। ସେହି ଵିଦ୍ୟୁତ୍ ଘୁଡ଼ିର ତାର ଦେଇ ସୂତା ତଳକୁ ଆସି ଚାବି ନିକଟରେ ସଞ୍ଚିତ ହେଲା। ଫ୍ରାଙ୍କଲିନ୍ ଆଙ୍ଗୁଳି ଚାବି ନିକଟକୁ ଆଣିଲେ ଚମକିଲା ସ୍ଫୁଲିଙ୍ଗ (spark) ବାହାରିଲା ଏଵଂ ଲେଡେନ୍ ଜାର୍ରେ ଵିଦ୍ୟୁତ୍ ସଞ୍ଚୟ ହେଲା। ଏହା ସ୍ପଷ୍ଟ ପ୍ରମାଣ କରିଦେଲା ଯେ ଵଜ୍ରପାତ ଓ ସ୍ଥିର ଵିଦ୍ୟୁତ୍ ଏକା ପ୍ରକାରର ଅଟେ । ଏହି ପରୀକ୍ଷା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଵିପଦପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା ଏଵଂ ପରେ ଅନେକ ଲୋକ ଏହାର ଅନୁକରଣ କରି ମରିଯାଇଥିଲେ ତଥାପି ଏହା ଵିଦ୍ୟୁତ୍ ଵିଜ୍ଞାନର ମୂଳଦ୍ୱାର ଖୋଲିଦେଇଥିଲା ଏଵଂ ପରେ ଫ୍ରାଙ୍କଲିନ୍ ଏହା ଆଧାରରେ ଵଜ୍ର ନିରୋଧକ ଦଣ୍ଡ (lightning rod) ଉଦ୍ଭାଵନ କରିଥିଲେ ଯାହା ଆଜି ସବୁ ଉଚ୍ଚ ଅଟ୍ଟାଳିକାରେ ଲଗାଯାଏ।
ବେଞ୍ଜାମିନ୍ ଫ୍ରାଙ୍କଲିନ୍ ଲେଡେନ୍ ଜାର୍ (Leyden Jar) ନାମକ ଏକ ସରଳ କ୍ୟାପାସିଟର୍ ଵ୍ୟଵହାର କରି ଵିଦ୍ୟୁତ୍କୁ ଷ୍ଟୋର୍ କରିଵାର ପ୍ରଥମ ପ୍ରୟୋଗ କଲେ। କିନ୍ତୁ ଏହା ମଧ୍ୟ ସ୍ଥିର ଵିଦ୍ୟୁତ୍ ଥିଲା। ନିରନ୍ତର ପ୍ରଵାହୀ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଵା Continuous Current ଆଵିଷ୍କାର ପାଇଁ ଵିଶ୍ୱକୁ ଆହୁରି ଅଢ଼େଇଶହ ଵର୍ଷ ଅପେକ୍ଷା କରିଵାକୁ ପଡ଼ିଲା।
୧୮୦୦ ମସିହାରେ ଇଟାଲୀର ପାଭିଆ ଵିଶ୍ୱଵିଦ୍ୟାଳୟର ପ୍ରଫେସର Alessandro Volta ଏକ ଯୁଗାନ୍ତକାରୀ ଆଵିଷ୍କାର କଲେ। ସେ ଦେଖିଲେ ଯେ ଦୁଇଟି ଭିନ୍ନ ଧାତୁ - ଜିଙ୍କ୍ ଓ କପର୍ ଏକ ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋଲାଇଟ୍ (ଲୁଣ ପାଣି) ସହିତ ସଂସ୍ପର୍ଶରେ ଆସିଲେ ସେଥିରୁ ନିରନ୍ତର ଵିଦ୍ୟୁତ୍ ପ୍ରଵାହ ହୁଏ। ଏହି ନୀତି ଉପରେ ସେ ଜିଙ୍କ୍ ଓ କପର୍ ଚକତିକୁ ଲୁଣ ପାଣିରେ ଭିଜା କାର୍ଡ଼ବୋର୍ଡ଼ ଦେଇ ଅଲଗା କରି ଏକ ଷ୍ଟାକ୍ ତିଆରି କଲେ। ଏହାକୁ ସେ ନାମ ଦେଲେ Voltaic Pile। ଏହା ଥିଲା ପୃଥିଵୀର ପ୍ରଥମ ରାସାୟନିକ ବାଟେରୀ। ଏହି ବାଟେରୀରୁ ପ୍ରଥମ ଥର ପାଇଁ ମଣିଷ ନିରନ୍ତର ଵିଦ୍ୟୁତ୍ ପ୍ରଵାହ (Direct Current – DC) ପାଇଲା। ଏହି ବାଟେରୀର ଦୁଇ ପ୍ରାନ୍ତରେ ତାର ଯୋଡ଼ି ଦେଇ ଏକ ବନ୍ଦ ପଥ (Closed Loop) ତିଆରି ହେଲା — ଏହା ହିଁ ପ୍ରକୃତ ଅର୍ଥରେ ପ୍ରଥମ ଵିଦ୍ୟୁତ୍ ସର୍କିଟ୍ (Electric Circuit) ଥିଲା। ଏହି ଆଵିଷ୍କାର ପରେ ଵିଶ୍ୱର ଅନ୍ୟ ଵୈଜ୍ଞାନିକମାନେ ଵିଦ୍ୟୁତ୍ ଉପରେ ପରୀକ୍ଷା ଆରମ୍ଭ କଲେ। ଭୋଲ୍ଟାଙ୍କର ସାଙ୍ଗିଆ ନାମାନୁସାରେ ଭୋଲ୍ଟ (Volt) ନାମକ ଏକକ ଆଜି ବି ଵ୍ୟଵହୃତ ହେଉଛି।
ଭୋଲ୍ଟାଙ୍କ ବାଟେରୀ ଆଵିଷ୍କାର ପରେ ଅନେକ ଵୈଜ୍ଞାନିକ ଵିଦ୍ୟୁତ୍ର ଗୁଣ ବୁଝିଵାକୁ ଲାଗିଲେ। ୧୮୨୦ ମସିହାରେ ଡେନମାର୍କର ପଦାର୍ଥଵିଜ୍ଞାନୀ Hans Christian Ørsted ଏକ ଐତିହାସିକ ପରୀକ୍ଷା କଲେ। ସେ ଦେଖିଲେ ଯେ ତାର ଭିତରେ ଵିଦ୍ୟୁତ୍ ପ୍ରଵାହ ହେଲେ ପାଖରେ ରଖା କମ୍ପାସ୍ର ସୂଚକ ଡେଇଁଗଲା। ଅର୍ଥାତ୍ ଵିଦ୍ୟୁତ୍ ପ୍ରଵାହ ଚାରିପାଖେ ଚୁମ୍ବକୀୟ କ୍ଷେତ୍ର (Magnetic Field) ସୃଷ୍ଟି କରୁଥିଲା। ଏହି ଆଵିଷ୍କାର ଵିଦ୍ୟୁତ୍ ଓ ଚୁମ୍ବକତ୍ୱର ଅଵିଚ୍ଛେଦ୍ୟ ସମ୍ପର୍କକୁ ପ୍ରଥମେ ପ୍ରମାଣ କଲା। ଏହାକୁ ଆଧାର କରି ଫରାସୀ ଵୈଜ୍ଞାନିକ André-Marie Ampère ଵିଦ୍ୟୁତ୍ ପ୍ରଵାହର ଓ ଚୁମ୍ବକୀୟ ଶକ୍ତିର ଗାଣିତିକ ସମ୍ପର୍କ ବୁଝାଇଲେ। ତାଙ୍କ ନାମାନୁସାରେ ଆଜି ଵିଦ୍ୟୁତ୍ ପ୍ରଵାହର ଏକକକୁ ଆମ୍ପିୟର୍ ଵା Ampere କୁହାଯାଏ।
ଏହି ସମୟରେ ଇଂଲଣ୍ଡର Michael Faraday ସବୁଠାରୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଆଵିଷ୍କାର କଲେ। ୧୮୩୧ ମସିହାରେ ସେ ଦେଖାଇଲେ ଯେ ଚୁମ୍ବକକୁ ତାର କୁଣ୍ଡଳୀ ଭିତରେ ଘୁଞ୍ଚାଇଲେ କିମ୍ବା କୁଣ୍ଡଳୀକୁ ଚୁମ୍ବକ ଆଗରେ ଘୁରାଇଲେ ତାରରେ ଵିଦ୍ୟୁତ୍ ପ୍ରଵାହ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ। ଏହାକୁ ସେ ନାମ ଦେଲେ ଵିଦ୍ୟୁତ୍-ଚୁମ୍ବକୀୟ ପ୍ରେରଣ (Electromagnetic Induction)। ଏହି ନୀତି ଉପରେ ଆଜିର ଵିଦ୍ୟୁତ୍ ଜେନେରେଟର୍, ମୋଟର୍, ଟ୍ରାନ୍ସଫର୍ମର୍ ସବୁ କାମ କରୁଅଛି। ଏହି ସମୟରେ ସର୍କିଟ୍ ଥିଲା ଅତ୍ୟନ୍ତ ସରଳ — କେଵଳ ତାର, ବାଟେରୀ ଓ କିଛି ଧାତୁ ଖଣ୍ଡ ହିଁ ଏହାର ଅଂଶ ଵିଶେଷ ଥିଲା । ସବୁ ହାତରେ ଯୋଡ଼ା ହେଉଥିଲା ଏଵଂ ଏହାକୁ Point-to-point wiring କୁହାଯାଏ। ଏହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଧୀର, ଅସୁଵିଧାଜନକ ଓ ଭୁଲ୍ପ୍ରଵଣ ଥିଲା। ଏକ ଛୋଟ ଯନ୍ତ୍ର ତିଆରି କରିଵାକୁ ମଧ୍ୟ ଅନେକ ଦିନ ଲାଗିଯାଉଥିଲା।
ଉନଵିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀର ଶେଷ ଭାଗରେ ଥୋମସ୍ ଆଲ୍ଵା ଏଡିସନ୍ ଓ ନିକୋଲା ଟେସଲାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଵିଖ୍ୟାତ “War of Currents” ଚାଲିଲା। ଏଡିସନ୍ DC ଵିଦ୍ୟୁତ୍କୁ ସମର୍ଥନ କରୁଥିଵା ବେଳେ ଟେସଲା ଓ ଜର୍ଜ୍ ୱେଷ୍ଟିଙ୍ଗହାଉସ୍ AC (Alternating Current) ଦିଗରେ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ । ଅଵଶେଷରେ AC ଜାତୀୟ ଵିଦ୍ୟୁତ୍ ଜିତିଲା କାରଣ ଏହାକୁ ଟ୍ରାନ୍ସଫର୍ମର୍ ଦେଇ ଉଚ୍ଚ ଭୋଲ୍ଟେଜ୍ରେ ଦୂର ଦୂରାନ୍ତକୁ ପଠାଇ ପୁଣି କମ୍ ଭୋଲ୍ଟେଜ୍ରେ ପରିଵର୍ତ୍ତନ କରି ଘରେ ଘରେ ପହଞ୍ଚାଇ ହେଉଥିଲା। ଏହି ସମୟରେ ବି ସର୍କିଟ୍ ତିଆରି ହାତରେ ହେଉଥିଲା। ରେଡିଓ, ଟେଲିଫୋନ୍, ଟେଲିଗ୍ରାଫ୍ ଭଳି ଯନ୍ତ୍ରରେ ଶହ ଶହ ତାର ସମୂହ ଯୋଡ଼ା ହେଉଥିଲା। ଏହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ମୂଲ୍ୟଵାନ ଓ ସମୟସାପେକ୍ଷ ଥିଲା।
ଵିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀର ଆରମ୍ଭରେ ପ୍ରିଣ୍ଟେଡ୍ ସର୍କିଟ୍ର ଧାରଣା ଧୀରେ ଧୀରେ ଜନ୍ମ ନେଲା। ୧୯୦୩-୧୯୦୪ ମଧ୍ୟରେ ଜର୍ମାନୀର ଇଞ୍ଜିନିୟର୍ Albert Hanson ଏକ ପେଟେଣ୍ଟ ପଞ୍ଜିକୃତ କଲେ ଯେଉଁଥିରେ ସେ ଫ୍ଲାଟ୍ ଧାତୁ ତାରକୁ ପାରାଫିନ୍ କାଗଜ ଉପରେ ଲଗାଇ ଇନ୍ସୁଲେଟିଂ ବୋର୍ଡରେ ରଖିଵାର ଏକ ପ୍ରସ୍ତାବ ଦେଲେ। ଏହା ଆଜିର PCBର ଅତି ସରଳ ରୂପ ଥିଲା। ସେହିପରି ୧୯୨୫ରେ ଆମେରିକାର Charles Ducas ପେଟେଣ୍ଟ ନେଲେ ଯେଉଁଥିରେ ସେ ଷ୍ଟେନସିଲ୍ ଦେଇ ଇଙ୍କ୍ରେ କଣ୍ଡକ୍ଟିଵ୍ ପାଉଡର ଲଗାଇ ସର୍କିଟ୍ ପ୍ରିଣ୍ଟ କରିବାର ପ୍ରକ୍ରିୟା ଵର୍ଣ୍ଣନା କଲେ। କିନ୍ତୁ ଏହି ସବୁ ଧାରଣା କେଵଳ କାଗଜ ଉପରେ ହିଁ ରହିଗଲା।
ପ୍ରକୃତ ପରିଵର୍ତ୍ତନ ଆଣିଲେ ଅଷ୍ଟ୍ରିଆରେ ଜନ୍ମିତ ଇହୁଦୀ ଇଞ୍ଜିନିୟର Paul Eisler। ୧୯୩୬ ମସିହାରେ ଲଣ୍ଡନରେ ରହୁଥିଵା ବେଳେ ସେ ଏକ ରେଡିଓ ସେଟ୍ ଭିତରେ ଥିଵା ଅସଂଖ୍ୟ ତାର ଦେଖି ଭାବିଲେ ଯେ ଏହାକୁ କିପରି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ କରାଯାଇ ପାରିଵ। ସେ କପର୍ ଫଏଲ୍କୁ ବାକେଲାଇଟ୍ କିମ୍ବା ଗ୍ଲାସ୍ ବେସ୍ ଉପରେ ଲଗାଇ ଅଣଆଵଶ୍ୟକ ଅଂଶକୁ Etching ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ହଟାଇ ଦେଇ କେଵଳ Conductive Track ରଖିଲେ। ଏହା ଥିଲା ପ୍ରଥମ ଆଧୁନିକ ପ୍ରିଣ୍ଟେଡ୍ ସର୍କିଟ୍ ବୋର୍ଡ୍। କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କର ଏହି ଆଵିଷ୍କାରକୁ ସେତେବେଳେ କେହି ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଲେ ନାହିଁ। ସେ ଅନେକ କମ୍ପାନୀକୁ ଦେଖାଇଲେ ମଧ୍ୟ କେହି ଗ୍ରହଣ କଲେ ନାହିଁ। ଅଵଶେଷରେ ଦ୍ୱିତୀୟ ଵିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧ ଲାଗିଗଲା।
୧୯୪୦ରୁ ୧୯୪୨ ମଧ୍ୟରେ ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକାର ଵିଜ୍ଞାନୀ ଓ ସୈନ୍ୟଵାହିନୀ ଏକ ଗୋପନ ପ୍ରଯୁକ୍ତିଵିଦ୍ୟା ତିଆରି କରୁଥିଲେ ଯାହା ଆର୍ଟିଲେରୀ ଗୋଳାରେ ଲଗାଯାଉଥିଲା ଏଵଂ ଶତ୍ରୁ ଵିମାନ ନିକଟକୁ ଆସିଲେ ଗୋଳା ସ୍ୱତଃ ଫାଟିଯାଉଥିଲା ଏଵଂ ଏହାକୁ କୁହାଯାଉଥିଲା Proximity Fuze କିମ୍ବା VT Fuze ଵା Variable Time Fuze। ଏହା ମୁଖ୍ୟତଃ ଵିମାନ ଵିରୋଧୀ ଆର୍ଟିଲେରୀ ପାଇଁ ଡିଜାଇନ୍ ହୋଇଥିଲା ଯାହା ନୌସେନାର ଜାହାଜଗୁଡ଼ିକୁ କାମିକାଜେ ଆକ୍ରମଣରୁ ରକ୍ଷା କରିଥିଲା ଏଵଂ ପରେ ଜର୍ମାନୀର V-1 ରକେଟ୍ ଏଵଂ ସ୍ଥଳ ଯୁଦ୍ଧରେ ମଧ୍ୟ ଵ୍ୟଵହାର ହୋଇଥିଲା।
୧୯୫୦ ଦଶକରେ ଆଉ ଏକ ବଡ଼ ଧରଣର ଵୈଷୟିକ ସିଦ୍ଧି ମିଳିଲା ଏଵଂ ତାହା ଥିଲା ଟ୍ରାନ୍ଜିଷ୍ଟରର ଉଦ୍ଭାଵନ। ୧୯୪୭ ଡିସେମ୍ବର ୨୩ ତାରିଖରେ ବେଲ୍ ଲ୍ୟାବୋରେଟରୀରେ ଜନ୍ ବାର୍ଡିନ୍, ୱାଲ୍ଟର୍ ବ୍ରାଟେନ୍ ଓ ୱିଲିୟମ୍ ଶକ୍ଲି ଜର୍ମେନିୟମ୍ କ୍ରିଷ୍ଟାଲ ଉପରେ gold foil ଲଗାଇ ପ୍ରଥମ ପଏଣ୍ଟ କଣ୍ଟାକ୍ଟ ଟ୍ରାନ୍ଜିଷ୍ଟର ତିଆରି କଲେ।
ଏହି ଵୈଷୟିକ ଵିପ୍ଳଵକୁ ଆଉ ଏକ ସ୍ତରକୁ ନେଇଗଲେ Jack Kilby ଓ Robert Noyce। ୧୯୫୮ରେ କିଲ୍ବି ଟେକ୍ସାସ୍ ଇନ୍ଷ୍ଟ୍ରୁମେଣ୍ଟ୍ରେ ଏକ ଜର୍ମେନିୟମ୍ ଚିପ୍ ଉପରେ ଟ୍ରାନ୍ଜିଷ୍ଟର, ରେଜିଷ୍ଟର ଓ କ୍ୟାପାସିଟର ଏକାଠି ତିଆରି କଲେ। ଏହାକୁ ସେ ନାମ ଦେଲେ Integrated Circuit (IC)। ୧୯୫୯ରେ ରବର୍ଟ୍ ନୟସ୍ ଫେେୟାର୍ଚାଇଲ୍ଡ କମ୍ପାନୀରେ ସିଲିକନ୍ ଉପରେ ପ୍ଲାନାର ପ୍ରକ୍ରିୟା (Planar Process) ଉଦ୍ଭାଵନ କଲେ ଯାହାର ଅନୁକରଣରେ ଆଜିର ସବୁ IC ତିଆରି ହେଉଛି। ଏହି ଦୁଇ ଉଦ୍ଭାଵନ ଫଳ ସ୍ଵରୂପ ମାଇକ୍ରୋଚିପ୍ ଯୁଗ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଗଲା । ୧୯୬୦ ଦଶକରେ ପ୍ରଥମ ଵାଣିଜ୍ୟିକ IC ବଜାରକୁ ଆସିଲା। ଏକ ଛୋଟ ଚିପ୍ ଭିତରେ ଶହ ଶହ ଟ୍ରାନ୍ଜିଷ୍ଟର ରହିଵା ସମ୍ଭଵ ହେଲା।
୧୯୬୫ ମସିହାରେ ଇଣ୍ଟେଲର ସହ-ପ୍ରତିଷ୍ଠାତା Gordon Moore ତାଙ୍କ ନିୟମ Moore's Law ଘୋଷଣା କଲେ — ଏହି ନିୟମରେ କୁହାଯାଇଥିଲା ଯେ ପ୍ରତି ୧୮-୨୪ ମାସରେ ଏକ ଚିପ୍ରେ ରହିପାରୁଥିଵା ଟ୍ରାନ୍ଜିଷ୍ଟର ସଂଖ୍ୟା ଦୁଇଗୁଣ ହେଵ। ଏହି ନିୟମ ଆଜି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରାୟ ଠିକ୍ ରହିଛି। ୧୯୭୧ରେ ଇଣ୍ଟେଲ ୪୦୦୪ ମାଇକ୍ରୋପ୍ରୋସେସର ବାହାର କଲା ଯେଉଁଥିରେ ୨୩୦୦ ଟ୍ରାନ୍ଜିଷ୍ଟର ଥିଲା। ଆଜି ଆପଲର M2 ଅଲଟ୍ରା ଚିପ୍ରେ ୧୩୪ ବିଲିଅନ (୧୩,୪୦୦ କୋଟି) ଟ୍ରାନ୍ଜିଷ୍ଟର ଅଛି।
ଆଜିର PCB ଅତ୍ୟନ୍ତ ଜଟିଳ। ଏକ ଆଧୁନିକ ମଦରବୋର୍ଡରେ ୧୬-୨୪ ଲେୟାର ଥାଏ, Microvia, HDI (High Density Interconnect), ଫ୍ଲେକ୍ସିବଲ PCB, ରିଜିଡ-ଫ୍ଲେକ୍ସ PCB ଭଳି ଅନେକ ପ୍ରକାର ରହିଛି। ଏହା ଏୟାରବସ୍ ଵିମାନ, ମଙ୍ଗଳ ଯାନ, କୃତ୍ରିମ ହୃଦୟ ପମ୍ପଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଆପଣଙ୍କ ପକେଟରେ ଥିବା ସ୍ମାର୍ଟଫୋନ୍ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସବୁଠାରେ ରହିଛି। ଏହାର ଵିକାଶ କେବଳ ଵୈଜ୍ଞାନିକଙ୍କର ନୁହେଁ, ଯୁଦ୍ଧ, ଅର୍ଥନୀତି, ରାଜନୀତି ଓ ମାନଵ କୌତୂହଳର ମିଶ୍ରଣ। ଥେଲସ୍ଙ୍କ ଆମ୍ବର୍ ଘଷାରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇ ଆଜିର ନାନୋମିଟର ପ୍ରକ୍ରିୟା (3nm, 2nm) ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ଯାତ୍ରା ମାନଵ ସଭ୍ୟତାର ସବୁଠାରୁ ଅଵିଶ୍ୱସନୀୟ ଅଧ୍ୟାୟ। ଏହି ସବୁଜ ବୋର୍ଡ୍ ଆଜି ଆମର ଜୀଵନର ଅଵିଚ୍ଛେଦ୍ୟ ଅଂଶ। ଏହା ଵିନା ଆଧୁନିକ ସଭ୍ୟତା କଳ୍ପନା କରିଵା ଅସମ୍ଭଵ।
•••••••••••••••••••••••••••••••••
ତଥ୍ୟ ସୂଚୀ :
୧. "Crystal Fire: The Invention of the Transistor and the Birth of the Information Age" by Michael Riordan and Lillian Hoddeson.
୨. "The Chip: How Two Americans Invented the Microchip and Launched a Revolution" by T.R. Reid.
୩. "Empires of Light: Edison, Tesla, Westinghouse, and the Race to Electrify the World" by Jill Jonnes.
୪. "Benjamin Franklin: An American Life" by Walter Isaacson.
୫. "Much Ado About Almost Nothing: Man's Encounter with the Electron" by Hans Camenzind.
••••••••••••••••••••••••••••••••
No comments:
Post a Comment