ପାରା, ପ୍ରୌଢ଼ ଓ ପ୍ରେମିକା

କିଛି ଵର୍ଷ ପୂର୍ଵର କଥା। ସେଦିନ ରମେଶ ମାନସିକ ସ୍ତରରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାଙ୍ଗି ପଡ଼ିଥିଲା। ତା'ର ପ୍ରେମିକା ତାକୁ ଗୋଟାଏ ଚନ୍ଦାମୁଣ୍ଡିଆ ଅଧାବୁଢ଼ା ମାରୁଆଡ଼ି ପାଇଁ ଛାଡ଼ି ଚାଲିଯାଇଥିଲା । ସାରା ପୃଥିଵୀଟା ରମେଶ ପାଇଁ ନିରାଶାରେ ଭରିଗଲା ଭଳି ମନେହେଉଥିଲା।

ରମେଶ ଭୁଵନେଶ୍ୱର ସହରର ରାସ୍ତାରେ ନିରୁଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ବୁଲୁଥିଵା ବେଳେ ଏକ ଅପୂର୍ଵ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିଲା। ଜଣେ ପ୍ରୌଢ଼ ଵ୍ୟକ୍ତି ଛକର ଏକ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ବସି ପାରାମାନଙ୍କୁ ଖାଦ୍ୟ ଦେଉଥିଲେ। ତାଙ୍କ ଚାରିପାଖରେ ଅସଂଖ୍ୟ ପାରା ଘେରି ରହିଥିଲେ; କିଛି ତାଙ୍କ କାନ୍ଧରେ, ଆଉ ଦୁଇ-ତିନୋଟି ତାଙ୍କ କୋଳରେ ମଧ୍ୟ ବସିଥିଲେ।

ହଠାତ୍ ସେ ରମେଶ ଆଡ଼କୁ ଚାହିଁ ପ୍ରୌଢ଼ ଵ୍ୟକ୍ତିଜଣକ ମୃଦୁ ହସଟିଏ ହସିଦେଲେ। ସେହି ହସ ଏତେ ନିର୍ମଳ ଓ ପ୍ରସନ୍ନତାଭରା ଥିଲା ଯେ ରମେଶ କିଛି କ୍ଷଣ ପାଇଁ ସ୍ତଵ୍ଧ ହୋଇଗଲା।

ତା'ପରେ ରମେଶ ଭାବିଲା ନିଶ୍ଚିତ, ଏହି ଭଦ୍ରଲୋକଙ୍କର କୌଣସି ପ୍ରେମିକା କିମ୍ବା ପତ୍ନୀ ନାହାନ୍ତି ନୋହିଲେ ସେ ଏତେ ହସ ହସ ବଦନରେ ୩୬ ଦାନ୍ତ ଦେଖେଇ ହସୁ ନଥାନ୍ତେ । 

ଏଵଂ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟର କଥା, ଏହି ଗୋଟିଏ ସାଧାରଣ ଭାବନା ରମେଶର ଓଠରେ ମଧ୍ୟ ଏକ ଅଜଣା ହସ ଫୁଟାଇଦେଲା; ଜୀଵନଟା ହଠାତ୍ ତାକୁ ପୂର୍ଵ ଅପେକ୍ଷା ବହୁତ ସହଜ ଓ ହାଲୁକା ମନେହେଲା।

•••••••••••••••••••••••••••••••••

ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ଯେତେବେଳେ ମଣିଷ ଜଙ୍ଗଲରେ ରହୁଥିଲା, ସେତେବେଳେ ଆଜି ଭଳି ସହର, ଟଙ୍କା-ପଇସା, କୋର୍ଟ-କଚେରୀ କିମ୍ବା ପୁଲିସ୍ ନଥିଲେ। ସେତେବେଳେ ଜୀଵନ ଥିଲା ଅତି ଵିପଜ୍ଜନକ। ଜଙ୍ଗଲୀ ଜନ୍ତୁଙ୍କ ଆକ୍ରମଣ ଏଵଂ ଅନ୍ୟ ଗୋଷ୍ଠୀର ମଣିଷମାନଙ୍କ ଭୟ ସବୁବେଳେ ରହୁଥିଲା।

ସେହି ସମୟରେ ଜଣେ ମହିଳା ଯେତେବେଳେ ଗର୍ଭଵତୀ ହେଉଥିଲେ କିମ୍ବା ତାଙ୍କର ଛୋଟ ସନ୍ତାନ ସନ୍ତତି ରହୁଥିଲେ, ସେତେବେଳେ ସେ ଶାରୀରିକ ଭାବେ ଦୁର୍ଵଳ ହୋଇପଡ଼ୁଥିଲେ। ସେ ନିଜେ ଶିକାର କରିଵା କିମ୍ବା ନିଜକୁ ରକ୍ଷା କରିଵା କଷ୍ଟକର ଥିଲା। ସେଥିପାଇଁ ଵିଵର୍ତ୍ତନ କ୍ରମରେ ମହିଳାମାନଙ୍କ ମସ୍ତିଷ୍କରେ ପ୍ରାକୃତିକ ଭାବେ ଏକ ଚୟନ ପ୍ରକ୍ରିୟା ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହେଲା । ସେମାନେ ସେହି ପୁରୁଷକୁ ନିଜର ସାଥୀ ଵା ଜୀଵନସାଥୀ ଭାବେ ବାଛୁଥିଲେ ଯିଏ ଶାରୀରିକ ଭାବେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଵ ଵା ଅନ୍ୟମାନଙ୍କଠାରୁ ରକ୍ଷା କରିପାରିଵ । ଜଣେ ଭଲ ଶିକାରୀ ହୋଇଥିବ ଯିଏ ପ୍ରଚୁର ମାଂସ ଵା ଖାଦ୍ୟ ଆଣି ଦେଇପାରିଵ ଯାହାକୁ ଵିଜ୍ଞାନର ଭାଷାରେ Resources ଵା ସମ୍ପଦ କୁହାଯାଏ। ଆଦିମ କାଳରେ ସାଥୀ ଚୟନର ମୂଳ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ "ବଞ୍ଚି ରହିଵା ଏଵଂ ନିଜର ଵଂଶ ରକ୍ଷା କରିଵା ଥିଲା ।"

ଆଜି ମଣିଷ ଜଙ୍ଗଲ ଛାଡ଼ି ଗାଆଁ ଓ ସହରରେ ରହୁଛି। ଆଜି ଆମକୁ ଶିକାର କରିଵାକୁ ପଡ଼ୁନାହିଁ କିମ୍ବା ଜଙ୍ଗଲୀ ପଶୁଙ୍କ ଭୟ ନାହିଁ। କିନ୍ତୁ ଵିର୍ତ୍ତନର ଯେଉଁ ନିୟମ ଆମ ମସ୍ତିଷ୍କରେ ଲକ୍ଷେ ଵର୍ଷ ଧରି ଲିଖିତ ହୋଇ ରହିଛି, ତାହା ହଠାତ୍ ବଦଳିଯାଏନାହିଁ। ଆଜି ସେହି "ଜଙ୍ଗଲୀ ନିୟମ" ଏକ ସାମାଜିକ ଓ ଆର୍ଥିକ ରୂପ ନେଇଛି । ଆଦିମ କାଳର "ଭଲ ଶିକାରୀ/ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପୁରୁଷ" ଆଜିର ଦୁନିଆରେ "ଧନୀ, ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଵା ସଫଳ ଵ୍ୟକ୍ତି"ରେ ପରିଣତ ହୋଇଛି। ଆଦିମ କାଳର "ମାଂସ,ଫଳମୂଳ ଓ ଗୁମ୍ଫା" ଆଜିର ଦୁନିଆରେ "ବ୍ୟାଙ୍କ ବାଲାନ୍ସ, ଗାଡ଼ି ଓ ଆରାମଦାୟକ ଘର"ରେ ପରିଣତ ହୋଇଛି।

ଆଜି ମଧ୍ୟ ଜଣେ ମହିଳା ନିଜର ସନ୍ତାନ ଏଵଂ ନିଜ ଭଵିଷ୍ୟତ ପାଇଁ ଅଜାଣତରେ ଏକ "ନିରାପଦ ପରିଵେଶ" ଖୋଜିଥାଏ।

ରମେଶ ଜଣେ ସାଧାରଣ ଯୁଵକ । ତାଙ୍କ ପାଖରେ ହୁଏତ ପ୍ରଚୁର ଭାଵପ୍ରଵଣତା ଓ ପ୍ରେମ ଥିଲା, କିନ୍ତୁ ସେ ଜୀଵନରେ ସେତେଟା ସଫଳ କିମ୍ବା ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୋଇନଥିଲେ। ଅପରପକ୍ଷରେ, ଯେଉଁ ଚନ୍ଦାମୁଣ୍ଡିଆ ଅଧାବୁଢ଼ା ଵ୍ୟକ୍ତିଜଣକଙ୍କ କଥା କୁହାଯାଇଛି ତାଙ୍କ ପାଖରେ ଆର୍ଥିକ ସ୍ୱଚ୍ଛଳତା ଓ ସାମାଜିକ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଥିଲା। ରମେଶଙ୍କ ପ୍ରେମିକା ଯେତେବେଳେ ରମେଶଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ସେହି ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଵ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ପାଖକୁ ଚାଲିଗଲେ, ସେତେବେଳେ ସେହି ଝିଅଟି ନିଜ ଅଜାଣତରେ ସେହି ଆଦିମ ଵିଵର୍ତ୍ତନଵାଦୀ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ହିଁ କାମ କଲେ। ସେ ନିଜର ଆଗାମୀ ଭଵିଷ୍ୟତ ଓ ଆର୍ଥିକ ସୁରକ୍ଷାକୁ ଅଧିକ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଲେ। ଏହାକୁ ହିଁ କୁହାଯାଏ "ସାମାଜିକ-ଆର୍ଥିକ ସ୍ଥିତି ଭାବପ୍ରବଣତା ଉପରେ ଭାରି ପଡ଼ିଵା ।" ଅର୍ଥାତ୍, ଆଜିର ସମାଜରେ ମଧ୍ୟ କେଵଳ ମନର ଭାଵନା ଵା ପ୍ରେମ ଅପେକ୍ଷା ଜୀଵନର ଵାସ୍ତଵତା, ଆର୍ଥିକ ସୁରକ୍ଷା ଓ ସମ୍ପଦ ହିଁ ସାଥୀ ଚୟନ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ଏକ ବଡ଼ ଓ ନିର୍ଣ୍ଣାୟକ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଥାଏ।

ଏହି ସାମାଜିକ ଓ ଵିଵର୍ତ୍ତନଵାଦୀ ସତ୍ୟ କେଵଳ ଏକ କାଳ୍ପନିକ ଚିନ୍ତାଧାରା ନୁହେଁ ଵରଂ ଵିଶିଷ୍ଟ ଵିଵର୍ତ୍ତନଵାଦୀ ମନୋଵିଜ୍ଞାନୀ David Bussଙ୍କ ଵ୍ୟାପକ ଗଵେଷଣା ଦ୍ୱାରା ପ୍ରମାଣିତ। ୧୯୮୯ ମସିହାରେ ପ୍ରକାଶିତ ତାଙ୍କର ସବୁଠାରୁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଅଧ୍ୟୟନରେ David Buss ପୃଥିଵୀର ୩୭ଟି ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ସଂସ୍କୃତି ଓ ଦେଶର ଲୋକଙ୍କ ଉପରେ ଏକ ବଡ଼ ସର୍ଭେ କରିଥିଲେ। ସେହି ଗଵେଷଣାରୁ ଜଣାପଡ଼ିଥିଲା ଯେ, ସଂସ୍କୃତି ଓ ଭୂଗୋଳ ବଦଳିଲେ ମଧ୍ୟ ମଣିଷର କିଛି ହାରାହାରି ପ୍ରଵଣତା ଵା Average tendencies ସବୁଠି ସମାନ ଥାଏ।

ତାଙ୍କ ଗଵେଷଣାର ପ୍ରଥମ ମୁଖ୍ୟ ନିଷ୍କର୍ଷ ଥିଲା ଯେ, ହାରାହାରି ଭାବରେ ମହିଳାମାନେ ସାଥୀ ଚୟନ ସମୟରେ ପୁରୁଷର ଆର୍ଥିକ କ୍ଷମତା, ଉଚ୍ଚାକାଙ୍କ୍ଷା, ପରିଶ୍ରମ ଓ ସାମାଜିକ ସ୍ଥିତିକୁ ଅଧିକ ମୂଲ୍ୟ ଦେଇଥାନ୍ତି। କାହାଣୀର ପ୍ରେମିକା ଜଣକ ରମେଶଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଜଣେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଵ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ପାଖକୁ ଚାଲିଯିଵା ପଛରେ David Bussଙ୍କ ଏହି ପ୍ରମାଣିତ ସୂତ୍ର ହିଁ କାମ କରୁଛି। ତେଣୁ ପ୍ରାଗୈତିହାସିକ କାଳରୁ ସନ୍ତାନର ସୁରକ୍ଷା ଓ ସମ୍ପଦ ସଂଗ୍ରହ ପାଇଁ ମହିଳାମାନଙ୍କ ମନରେ ଯେଉଁ ଅଵଚେତନ ପ୍ରଵୃତ୍ତି ଵିକଶିତ ହୋଇଛି, ତାହା ଆଜିର ସମାଜରେ ଆର୍ଥିକ ସ୍ୱଚ୍ଛଳତା ଓ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଖୋଜିଵା ଆକାରରେ ପ୍ରକାଶ ପାଉଛି।

ଅପରପକ୍ଷରେ David Buss ଏହା ମଧ୍ୟ ଦର୍ଶାଇଥିଲେ ଯେ ପୁରୁଷମାନେ ହାରାହାରି ଭାବେ ସାଥୀର ଯୌଵନ ଓ ଶାରୀରିକ ଆକର୍ଷଣକୁ ଅଧିକ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଅନ୍ତି, ଯାହା ଵିଵର୍ତ୍ତନ କ୍ରମରେ ସୁସ୍ଥ ଵଂଶବୃଦ୍ଧିର ସଙ୍କେତ ବୋଲି ଧରାଯାଏ। ରମେଶଙ୍କ କାହାଣୀରେ ସେହି ଵୟସ୍କ ଵ୍ୟକ୍ତିଜଣକ ("ଅଧାବୁଢ଼ା ମାରୁଆଡ଼ି") ଜଣେ ଯୁଵତୀଙ୍କୁ ନିଜର ସାଥୀ କରିଵା ପଛରେ ମଧ୍ୟ ପୁରୁଷର ସେହି ସହଜାତ ଵିଵର୍ତ୍ତନଵାଦୀ ପ୍ରଵୃତ୍ତିର ପ୍ରତିଫଳନ ଦେଖିଵାକୁ ମିଳେ।

ତେବେ David Bussଙ୍କ ଏହି ସିଦ୍ଧାନ୍ତକୁ ନିଷ୍ଠୁର ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରିଵା ଅନୁଚିତ। ସେ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଥିଲେ ଯେ ଉଭୟ ଲିଙ୍ଗ ପାଇଁ ଦୟାଳୁ ସ୍ୱଭାଵ, ବୁଦ୍ଧିମତା, ଵିଶ୍ୱସ୍ତତା ଓ ପ୍ରେମ ମଧ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଉପାଦାନ। ସେ ଏହା କହିନଥିଲେ ଯେ ସମସ୍ତ ମହିଳା କେଵଳ ଧନୀ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ହିଁ ବାଛନ୍ତି କିମ୍ବା ପ୍ରେମର କୌଣସି ମୂଲ୍ୟ ନାହିଁ। ଵରଂ, ଏହା ହେଉଛି କେଵଳ କିଛି ସାଧାରଣ ଵା ହାରାହାରି ପାର୍ଥକ୍ୟ, ଯାହାକୁ ମାନଵ ଵିକାଶଵାଦୀ ଇତିହାସ ଦ୍ୱାରା ଵ୍ୟାଖ୍ୟା କରାଯାଇପାରେ।

ଏଥିସହିତ, David Buss ଏହା ମଧ୍ୟ ସ୍ୱୀକାର କରିଥିଲେ ଯେ ଵ୍ୟକ୍ତିଗତ ପସନ୍ଦ, ଶିକ୍ଷା, ସଂସ୍କୃତି ଓ ସାମାଜିକ ପରିସ୍ଥିତି ଭଳି ଵାହ୍ୟ କାରକଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ସାଥୀ ଚୟନ ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ବହୁ ପରିମାଣରେ ପ୍ରଭାଵିତ ଓ ପରିଵର୍ତ୍ତିତ କରିଥାନ୍ତି। ତେଣୁ ରମେଶଙ୍କ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଯାହା ଘଟିଲା, ତାହା କୌଣସି ସାର୍ଵଜନୀନ ଵାଧ୍ୟତାମୂଳକ ନିୟମ ନୁହେଁ ଵରଂ ଜୀଵଵିଜ୍ଞାନ ଓ ସାମାଜିକ ପରିସ୍ଥିତିର ଏକ ହାରାହାରି ପ୍ରଵଣତାର ଉଦାହରଣ ମାତ୍ର।