ଭାରତର ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମ ଇତିହାସରେ ୧୯୪୨ ମସିହାର ଅଗଷ୍ଟ ଆନ୍ଦୋଳନ ଵା 'ଭାରତ ଛାଡ଼ ଆନ୍ଦୋଳନ' ଏକ ଯୁଗାନ୍ତକାରୀ ଅଧ୍ୟାୟ। "କର ଵା ମର" ଡାକରାରେ ସମଗ୍ର ଦେଶ ଶିହରିତ ହୋଇଉଠିଥିଲା। ପରାଧୀନତାର ଶୃଙ୍ଖଳ ଭାଙ୍ଗିଵା ପାଇଁ ଭାରତର କୋଣ ଅନୁକୋଣରୁ ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ଜନତା ରାଜରାସ୍ତାକୁ ଓହ୍ଲାଇ ଆସିଥିଲେ। ଏହି ଅଭୂତପୂର୍ଵ ଜାତୀୟ ଜାଗରଣରୁ ଓଡ଼ିଶାର ସୁଦୂର, ଦୁର୍ଗମ ଅଞ୍ଚଳ କୋରାପୁଟ ଓ ମାଲକାନଗିରି ମଧ୍ୟ ବାଦ୍ ପଡ଼ିନଥିଲା। ଗହନ ଜଙ୍ଗଲ ଓ ପାହାଡ଼ ପର୍ଵତ ଘେରା ମାଥିଲିର ମାଟିରେ ଅଗଷ୍ଟ ୨୧ ତାରିଖ ଦିନ ଯେଉଁ ରକ୍ତାକ୍ତ ସଂଗ୍ରାମ ଗଢ଼ିଉଠିଥିଲା, ତାହା ଭାରତୀୟ ସ୍ୱାଧୀନତା ଆନ୍ଦୋଳନର ଇତିହାସରେ ମାଥିଲି ଗୁଳିକାଣ୍ଡ ନାମରେ ସଦା ସ୍ମରଣୀୟ ହୋଇ ରହିଛି। ଏହି ଗୁଳିକାଣ୍ଡ କେଵଳ ବ୍ରିଟିଶ ପୋଲିସର ନୃଶଂସତାର କାହାଣୀ ନୁହେଁ, ଵରଂ ଅସହାୟ, ନିରସ୍ତ୍ର ଆଦିଵାସୀ ଜନତାଙ୍କ ଜାତୀୟତାବୋଧ, ଆତ୍ମଵଳିଦାନ ଏଵଂ ସ୍ୱାଭିମାନର ଏକ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ପ୍ରତୀକ।
୧୯୪୨ ମସିହା ଅଗଷ୍ଟ ୨୧ ତାରିଖର ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ମାଥିଲି ଅଞ୍ଚଳ ପାଇଁ ଏକ ନୂତନ ସଂଗ୍ରାମର ଵାର୍ତ୍ତା ନେଇ ଆସିଥିଲା। ଲକ୍ଷ୍ମଣ ନାୟକଙ୍କ ଆହ୍ୱାନରେ ହଜାର ହଜାର ଆଦିଵାସୀ ପୁରୁଷ ଓ ନାରୀ ନିଜ ନିଜ ଗ୍ରାମରୁ ବାହାରି ମାଥିଲିଠାରେ ଏକାଠି ହୋଇଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କ ହାତରେ ଥିଲା ଜାତୀୟ ତ୍ରିରଙ୍ଗା ପତାକା ଏଵଂ ମୁଖରେ ଥିଲା ବନ୍ଦେ ମାତରଂ ଆଦି ଜୟଗାନ ଓ ସ୍ୱାଧୀନତାର ସ୍ଲୋଗାନ୍। ପାରମ୍ପରିକ ବାଜା, ସିଂଘା ଓ ମାଦଳର ତାଳେ ତାଳେ ଅହିଂସ ବାଟରେ ମାଥିଲି ପୋଲିସ ଷ୍ଟେସନ୍ ଆଡ଼କୁ ଏକ ଵିଶାଳ ଶୋଭାଯାତ୍ରା ଅଗ୍ରସର ହୋଇଥିଲା। ଏହି ସଂଗ୍ରାମୀମାନଙ୍କର ମୁଖ୍ୟ ଲକ୍ଷ୍ୟ ଥିଲା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶାନ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ପୋଲିସ ଷ୍ଟେସନ୍ ଉପରେ ଜାତୀୟ ପତାକା ଉତ୍ତୋଳନ କରି ବ୍ରିଟିଶ ସରକାରଙ୍କ ଆଧିପତ୍ୟକୁ ଅସ୍ୱୀକାର କରିଵା ଏଵଂ ସତ୍ୟାଗ୍ରହ କରିଵା।
ଶୋଭାଯାତ୍ରାଟି ମାଥିଲି ପୋଲିସ ଷ୍ଟେସନ୍ ସମ୍ମୁଖରେ ପହଞ୍ଚିଵା ବେଳକୁ ସେଠାରେ ବ୍ରିଟିଶ ପୋଲିସ ଵାହିନୀ ପୂର୍ଵରୁ ସଜାଗ ହୋଇ ରହିଥିଲେ। ପୋଲିସ କର୍ତ୍ତୃପକ୍ଷ ଶୋଭାଯାତ୍ରାକୁ ଅଟକାଇଵା ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ ଏଵଂ ଭିଡ଼ ଭାଙ୍ଗି ଚାଲିଯିଵାକୁ ଆଦେଶ ଦେଲେ। ମାତ୍ର ଲକ୍ଷ୍ମଣ ନାୟକଙ୍କ ଦୃଢ଼ ନେତୃତ୍ୱରେ ସଂଗ୍ରାମୀମାନେ ଅଚଳ ଓ ଅଟଳ ହୋଇ ଠିଆ ହୋଇଥିଲେ। ସେମାନେ କୌଣସି ପ୍ରକାର ହିଂସାତ୍ମକ ଆଚରଣ ନକରି ଶାନ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ସତ୍ୟାଗ୍ରହ ଜାରି ରଖିଥିଲେ। ସଂଗ୍ରାମୀମାନଙ୍କର ଏହି ଭୟହୀନ ସାହସ ଓ ଦୃଢ଼ତା ଦେଖି ବ୍ରିଟିଶ ପୋଲିସ ଵିଚଳିତ ହୋଇପଡ଼ିଥିଲା। ପ୍ରଥମେ ପୋଲିସ କ୍ରୋଧାନ୍ୱିତ ହୋଇ ଆନ୍ଦୋଳନକାରୀଙ୍କ ଉପରେ ନିର୍ଦ୍ଦୟ ଭାବେ ଲାଠିଚାଳନା କଲା। ମାତ୍ର ଦେଶପ୍ରେମରେ ଉଦ୍ବୁଦ୍ଧ ଜନତା ଲାଠି ପ୍ରହାରକୁ ଖାତିର ନକରି ପୋଲିସ ଷ୍ଟେସନ୍ ଆଡ଼କୁ ଆଗେଇ ଚାଲିଲେ।
ଲାଠିଚାଳନାରେ ଵିପ୍ଲଵୀମାନଙ୍କୁ ଦମନ କରିଵାରେ ଵିଫଳ ହେଵା ପରେ ବ୍ରିଟିଶ୍ ପୋଲିସ ଅତି ନୃଶଂସ ରୂପ ଧାରଣ କଲା। ବିନା କୌଣସି ପୂର୍ଵ ସୂଚନାରେ ପୋଲିସ ଅଫିସରଙ୍କ ଆଦେଶକ୍ରମେ ନିରସ୍ତ୍ର ଜନତାଙ୍କ ଉପରେ ଆଖିବୁଜା ଗୁଳିଚାଳନା କରାଗଲା। ଶାନ୍ତ ଓ ଅହିଂସ ପରିଵେଶ ମୁହୂର୍ତ୍ତକ ମଧ୍ୟରେ ଗୁଳିର ଶବ୍ଦ ଏଵଂ ଆହତମାନଙ୍କ ଚିତ୍କାରରେ କମ୍ପିଉଠିଲା। ସୀମାହୀନ ଦେଶପ୍ରେମ ନେଇ ଆସିଥିଵା ସଂଗ୍ରାମୀମାନଙ୍କ ରକ୍ତରେ ମାଥିଲିର ମାଟି ଭିଜିଗଲା। ଓଡ଼ିଶା ସରକାରଙ୍କ ଐତିହାସିକ ଦଲିଲ ଅନୁଯାୟୀ, ପୋଲିସର ଏହି ଅମାନୁଷିକ ଗୁଳିକାଣ୍ଡରେ ଘଟଣାସ୍ଥଳରେ ହିଁ ପାଞ୍ଚ ଜଣ ଵୀର ସଂଗ୍ରାମୀ ଶହୀଦ ହୋଇଥିଲେ ଏଵଂ ସପ୍ତଦଶରୁ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱ ଆନ୍ଦୋଳନକାରୀ ଗୁରୁତର ଭାବେ ଆହତ ହୋଇଥିଲେ। ଗୁଳିମାଡ଼ ଓ ଲାଠି ପ୍ରହାରରେ ସ୍ୱୟଂ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ନାୟକ ଗୁରୁତର ଭାବେ ଆହତ ହୋଇ ଚେତା ହରାଇ ରକ୍ତଜୁଡ଼ୁବୁଡ଼ୁ ଅଵସ୍ଥାରେ ପଡ଼ିରହିଥିଲେ।
ଏହାପରେ କୋରାପୁଟର ଆଦାଲତରେ ଏକ ପ୍ରହସନପୂର୍ଣ୍ଣ ଵିଚାର ପ୍ରକ୍ରିୟା ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ବ୍ରିଟିଶ ସରକାରଙ୍କ ଚାପ ଓ ମିଥ୍ୟା ସାକ୍ଷୀ ଆଧାରରେ କୋର୍ଟ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ନାୟକଙ୍କୁ ମୃତ୍ୟୁଦଣ୍ଡରେ ଦଣ୍ଡିତ କଲେ। ଏହି ଵିଚାରାଧୀନ ସମୟରେ ମଧ୍ୟ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ନାୟକଙ୍କ ଚେହେରାରେ କୌଣସି ଭୟ ଵା ଅନୁଶୋଚନାର ଚିହ୍ନ ନଥିଲା। ସେ ନିଜ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷତାର ପ୍ରମାଣ ଦେଵା ଅପେକ୍ଷା ମାତୃଭୂମିର ମୁକ୍ତି ପାଇଁ ଆତ୍ମଵଳିଦାନ ଦେଵାକୁ ଶ୍ରେୟସ୍କର ମଣିଥିଲେ। ପରେ ତାଙ୍କୁ ବ୍ରହ୍ମପୁର କେନ୍ଦ୍ରୀୟ କାରାଗାରକୁ ସ୍ଥାନାନ୍ତରିତ କରାଯାଇଥିଲା। ଜେଲ ମଧ୍ୟରେ ସେ ଅନ୍ୟ ବନ୍ଦୀମାନଙ୍କୁ ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମ ପାଇଁ ଉତ୍ସାହିତ କରୁଥିଲେ ଏଵଂ ସଦାସର୍ଵଦା ଜାତୀୟ ସଙ୍ଗୀତ ଗାନ କରୁଥିଲେ।
ଶେଷରେ ସେହି କାଳରାତ୍ରି ଆସିପହଞ୍ଚିଲା। ୧୯୪୩ ମସିହା ମାର୍ଚ୍ଚ ୨୯ ତାରିଖ ପ୍ରଭାତରେ ବ୍ରହ୍ମପୁର ଜେଲରେ ଵୀର ଲକ୍ଷ୍ମଣ ନାୟକଙ୍କୁ ଫାଶୀ ଦିଆଗଲା। ଫାଶୀ ମଞ୍ଚକୁ ଯିଵା ପୂର୍ଵରୁ ତାଙ୍କର ଅନ୍ତିମ ଵାଣୀ ଥିଲା ଯେ, ମୋର ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇପାରେ, କିନ୍ତୁ ମୋର ଭାରତମାତା ନିଶ୍ଚୟ ସ୍ୱାଧୀନ ହେଵ। ହସି ହସି ସେ ଫାଶୀ ଦଉଡ଼ିକୁ ଆପଣେଇ ନେଇ ମାତୃଭୂମି ପାଇଁ ଶହୀଦ ହୋଇଗଲେ। ମାଥିଲିର ଗୁଳିକାଣ୍ଡରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଵା ଏହି ସଂଗ୍ରାମ ବ୍ରହ୍ମପୁର ଜେଲର ଫାଶୀ ମଞ୍ଚରେ ଏକ ମହାନ ଆତ୍ମଵଳିଦାନର ରୂପ ନେଇଥିଲା।
ମାଥିଲି ଗୁଳିକାଣ୍ଡ ଏଵଂ ଶହୀଦ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ନାୟକଙ୍କ ଅମର ଵଳିଦାନ ଓଡ଼ିଶାର ଜାତୀୟ ଆନ୍ଦୋଳନର ଇତିହାସରେ ଏକ ସୁଵର୍ଣ୍ଣ ଓ ଗୌରଵମୟ ଅଧ୍ୟାୟ ଭାବେ ଲିପିଵଦ୍ଧ ହୋଇରହିଛି। ଓଡ଼ିଶା ସରକାରଙ୍କ ଵିଭିନ୍ନ ଐତିହାସିକ ଦଲିଲ ଏଵଂ 'ଓଡ଼ିଶା ରିଭ୍ୟୁ' ଭଳି ସରକାରୀ ପତ୍ରିକାରେ ଏହି ଘଟଣାର ମହତ୍ତ୍ୱକୁ ଉଚ୍ଚ ପ୍ରଶଂସା କରାଯାଇଛି। ମାଥିଲିର ନିରସ୍ତ୍ର ଆଦିଵାସୀମାନଙ୍କ ରକ୍ତ ସିଞ୍ଚନରେ ମାତୃଭୂମିର ଯେଉଁ ସ୍ୱାଧୀନତା ଵୃକ୍ଷ ରୋପିତ ହୋଇଥିଲା, ତାହା ସାରା ଦେଶକୁ ଆନ୍ଦୋଳିତ କରିଥିଲା। ଆଜି ମଧ୍ୟ ମାଥିଲିର ମାଟି ଏଵଂ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ନାୟକଙ୍କ ନାମ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଭାରତୀୟଙ୍କ ହୃଦୟରେ ଦେଶପ୍ରେମ, ସାହସ ଓ ନିସ୍ୱାର୍ଥପର ସେଵାର ଅପୂର୍ଵ ଶିହରଣ ସୃଷ୍ଟି କରେ।
No comments:
Post a Comment